{"id":1323,"date":"2021-04-14T10:11:20","date_gmt":"2021-04-14T07:11:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/?p=1323"},"modified":"2021-11-29T12:35:31","modified_gmt":"2021-11-29T09:35:31","slug":"islami-felsefe-ile-tanistiran-filozof-kindi-o-252-866","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/islami-felsefe-ile-tanistiran-filozof-kindi-o-252-866\/","title":{"rendered":"\u0130slam\u0131 Felsefe ile Tan\u0131\u015ft\u0131ran Filozof: Kindi"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignright size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Kindi-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1326\" width=\"222\" height=\"219\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Kindi-1.jpg 395w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Kindi-1-300x295.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 222px) 100vw, 222px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<div id=\"toc_container\" class=\"toc_wrap_left no_bullets\"><p class=\"toc_title\">\u0130&ccedil;indekiler<\/p><ul class=\"toc_list\"><li><a href=\"#Kindi_o252866\">Kindi (\u00f6.252\/866)<\/a><ul><li><a href=\"#Izledigi_Yontem\">\u0130zledi\u011fi Y\u00f6ntem<\/a><\/li><li><a href=\"#Metafizik_Dusunceleri\">Metafizik D\u00fc\u015f\u00fcnceleri<\/a><\/li><li><a href=\"#Ruh_ve_Bilgi_Anlayisi\">Ruh ve Bilgi Anlay\u0131\u015f\u0131<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"#Referanslar\">Referanslar<\/a><\/li><\/ul><\/div>\n<h2><span id=\"Kindi_o252866\"><strong>Kindi (\u00f6.252\/866)<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Emeviler d\u00f6neminde bireysel merakla ba\u015flayan, ancak Abbasilerin iktidara gelmesi ve Ba\u011fdat \u015fehrinin kurulmas\u0131yla sistemli bir vaziyet kazanan \u201c<a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/tercume-hareketleri\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/tercume-hareketleri\">terc\u00fcme hareketi<\/a>\u201d, felsefeyle tan\u0131\u015fman\u0131n en \u00f6nemli arac\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>Kindi, alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 ya\u015famakta olan Abbasilerin, bilim ve d\u00fc\u015f\u00fcnce hareketlerinin en yo\u011fun olarak devam etti\u011fi bir d\u00f6nemde \u0130slam toplumunda \u201cfilozof\u201d olarak ortaya \u00e7\u0131kan ilk isim olma \u00f6zelli\u011fini ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Yazd\u0131\u011f\u0131 ve terc\u00fcme edilmesini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok say\u0131daki eserle hem M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n felsefeyle tan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f hem de g\u00fcn\u00fcn ilmi ve fikri tart\u0131\u015fmalar\u0131na felsefenin ne kadar \u00f6nemli ufuklar sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/muallimi-sani-farabi-o-339-950\/\" title=\"Muallimi Sani: Farabi\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Farabi <\/a>ve <a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/islam-felsefesinin-kilit-ismi-ibni-sina-o-428-1037\/\" title=\"\u0130slam Felsefesinin Kilit \u0130smi: \u0130bni Sina\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u0130bni Sina<\/a> gibi sistem kurucu b\u00fcy\u00fck isimler, Kindi\u2019nin ismini g\u00f6lgelemi\u015f olsa da bug\u00fcn kendisine \u201c<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0slam_felsefesi\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0slam_felsefesi\">\u0130slam felsefesi<\/a>\u201d dedi\u011fimiz o zengin gelene\u011fin ba\u015flat\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n Kindi oldu\u011fu, tarihi bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Ris\u00e2le ile\u2019l-Me\u2019mun fi\u2019l-ille ve\u2019l-ma\u2019lul<\/em> adl\u0131 eserini Halife Me\u2019mun\u2019a (\u00f6.218\/833), metafizik alan\u0131n\u0131n en \u00f6nemli eseri <em>\u0130lk Felsefe \u00dczerine\u2019yi<\/em> Mu\u2019tas\u0131m\u2019a (\u00f6.227\/842) ithaf etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kindi\u2019nin bu sayg\u0131n konumunun Halife M\u00fctevekkil\u2019in (\u00f6.247\/861) iktidara gelmesiyle birlikte \u0130slam toplumunda ilk defa \u201cfelsefe\u201d denilen bir bilgi ve d\u00fc\u015f\u00fcnce t\u00fcr\u00fcn\u00fcn temsilcisi olmas\u0131 sebebiyle g\u00f6zden d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve geri kalan hayat\u0131n\u0131 saraydan uzak bir \u015fekilde ge\u00e7irmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kindi\u2019nin <em>Ak\u0131l \u00dczerine<\/em> adl\u0131 eseri, \u0130slam felsefe gelene\u011finin sonraki d\u00f6nemlerinde \u00f6nemli bir tart\u0131\u015fma konusu olacak akl\u0131n bilgi elde etme s\u00fcre\u00e7lerine dair ilk \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Terc\u00fcme hareketinin i\u00e7inde yer alan birisi olarak Kindi\u2019nin <em>\u0130lk Felsefe \u00dczerine\u2019<\/em>deki \u015fu ifadeleri, onun felsefe anlay\u0131\u015f\u0131 ve felsefenin terc\u00fcmeler yoluyla \u0130slam d\u00fcnyas\u0131na aktar\u0131lmas\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendirdi\u011fi konusunda \u00f6nemli unsurlar i\u00e7ermektedir:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cHak birli\u011finin gere\u011fi olarak bize d\u00fc\u015fen, hakiki ve ciddi konularda kendilerinden b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yararland\u0131klar\u0131m\u0131z \u015f\u00f6yle dursun, basit ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde dahi yararland\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 karalamamakt\u0131r. Her ne kadar baz\u0131 ger\u00e7ekleri g\u00f6rmemi\u015flerse de bize intikal eden d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcr\u00fcnleriyle onlar, bizim atam\u0131z ve orta\u011f\u0131m\u0131z say\u0131l\u0131rlar. O halde bize ger\u00e7e\u011fi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde getirenler bir yana, onu az\u0131c\u0131k olarak ula\u015ft\u0131ranlara da \u015f\u00fck\u00fcr borcumuz b\u00fcy\u00fck olmal\u0131. Nereden gelirse gelsin, isterse bize uzak ve kar\u015f\u0131t milletlerden gelsin, ger\u00e7e\u011fin g\u00fczelli\u011fini benimsemekten ve ona sahip olmamaktan utanmal\u0131y\u0131z.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Izledigi_Yontem\"><strong>\u0130zledi\u011fi Y\u00f6ntem<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>\u0130nsana ait alg\u0131lar\u0131n duyu ve ak\u0131l \u015feklinde iki kayna\u011f\u0131 oldu\u011funu ifade eden Kindi, insan\u0131n b\u00fct\u00fcn hayvanlarla ortak oldu\u011fu duyu alg\u0131lar\u0131na konu olan \u015feylerin daima maddi ve zamansal oldu\u011funu, insana \u00f6zg\u00fc olan akli idrakin ise, tikel olan duyu alg\u0131s\u0131na k\u0131yasla t\u00fcmelleri (varl\u0131\u011f\u0131n cins ve t\u00fcrlerini) kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Kindi\u2019ye g\u00f6re akli idrakin duyu alg\u0131s\u0131ndan ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 en \u00f6nemli nokta, zihinde herhangi bir imaj do\u011furmamas\u0131d\u0131r. Zira imajlar b\u00fct\u00fcn\u00fcyle duyulur ve maddi varl\u0131klara aittir. Halbuki aksiyomlar gibi t\u00fcmel akli alg\u0131lar\u0131n do\u011frulu\u011fu ak\u0131l taraf\u0131ndan herhangi bir duyusal araca ba\u015fvurmadan zorunlu olarak tasdik edilmekte ve bunlara dair zihinde bir imaj canlanmamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Fizik gibi de\u011fi\u015fime konu olan varl\u0131klar\u0131 inceleyen bir alan da <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/metafizikc\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/metafizikc\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">metafizik <\/a>veya matematik gibi gayri maddi ve dolay\u0131s\u0131yla de\u011fi\u015fmeyen varl\u0131klar\u0131 ara\u015ft\u0131ran ilim dallar\u0131n\u0131n y\u00f6ntemlerini kullanmak bizi yanl\u0131\u015f sonu\u00e7lara g\u00f6t\u00fcrecektir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kindi\u2019nin eserleri incelendi\u011finde onun matemati\u011fe ve matematik bilimlerin ispat y\u00f6ntemlerine \u00f6zel bir \u00f6nem atfetti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6zellikle \u00e2lemin sonlulu\u011funu ele ald\u0131\u011f\u0131 eserlerinde akl\u0131n vas\u0131tas\u0131z olarak idrak etti\u011fi aksiyomlardan hareketle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ispatlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve bu konuda <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%96klid\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%96klid\">\u00d6klid\u2019<\/a>in <em>Elementler<\/em> isimli eserinde yer verdi\u011fi aksiyomlar\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131 dikkat \u00e7ekmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kindi bu yakla\u015f\u0131m\u0131na paralel bir tarzda, <em><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/aristo\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/aristo\">Aristoteles<\/a>\u2019in Kitaplar\u0131n\u0131n Say\u0131s\u0131 \u00dczerine<\/em> isimli eserinde, Platoncu bir tarzda, felsefe \u00f6\u011frenimine matematikle ba\u015flamak gerekti\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Kindi\u2019nin matemati\u011fe ve matematik y\u00f6nteme y\u00f6nelik ilgi ve vurgusunun arkas\u0131nda, d\u00f6neminde \u00f6zellikle kelam alan\u0131nda s\u00fcregiden ve kesinlikten uzak \u201ccedel\u201d, y\u00f6ntemi sebebiyle netice al\u0131namayan problemlere (Kindi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6zellikle Tanr\u0131\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, birli\u011fi ve O\u2019nun \u00e2lemler olan ili\u015fkisi) matemati\u011fin kesin aksiyomlara dayanan y\u00f6ntemini kullanarak felsefenin \u00e7are olabilece\u011fi fikrinin yatt\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kindi\u2019nin aksiyomlara dayal\u0131 matematik y\u00f6nteme d\u0131\u015f\u0131nda en s\u0131k ba\u015fvurdu\u011fu y\u00f6ntemlerden birisi, \u201ck\u0131yas-\u0131 hulf\u201d ad\u0131 verilen \u201cimkans\u0131za indirgeme\u201d y\u00f6ntemidir. Bu y\u00f6ntemde iki \u00f6nermeden birinin do\u011frulu\u011fu, di\u011ferinin yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kan\u0131tlanmas\u0131 suretiyle ortaya koymaktad\u0131r. Bu y\u00f6ntemin g\u00fczel bir \u00f6rne\u011fini Kindi, <em>\u0130lk Felsefe \u00dczerine<\/em>\u2019de bir \u015feyin kendisinin sebebi olup olamayaca\u011f\u0131n\u0131 incelerken ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Metafizik_Dusunceleri\"><strong>Metafizik D\u00fc\u015f\u00fcnceleri<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Kindi\u2019ye g\u00f6re var olanlar\u0131n hakikatini bilmek s\u00f6z konusu oldu\u011funda sebep-sebepli ili\u015fkisine ba\u015fvurmak ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Zira, \u201c<em>Biz bildiklerimizin her birinin sebebini bilirsek ancak o zaman onlar\u0131 tam olarak bilmi\u015f oluruz\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Ona g\u00f6re felsefe disiplinleri i\u00e7erisinde en de\u011ferlisi ve mertebe bak\u0131m\u0131ndan en y\u00fccesi \u201c\u0130lk felsefe\u201ddir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sebebin bilgisi sebeplinin bilgisinden daha de\u011ferli oldu\u011fundan, her \u015feyin varl\u0131k sebebi olan \u0130lk Ger\u00e7ek\u2019i kendisine konu edinen ilk felsefe de felsefenin di\u011fer b\u00fct\u00fcn disiplinlerinin \u00fcst\u00fcnde, onlar\u0131 ku\u015fatan bir konumdad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Kindi\u2019nin, metafizi\u011fi, konusu Tanr\u0131 olan bir disiplin olarak de\u011ferlendirmesi, \u0130slam felsefesinin sonraki d\u00f6nemlerinde olduk\u00e7a \u00f6nemli ve verimli bir tart\u0131\u015fman\u0131n da ba\u015flat\u0131c\u0131s\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>Kindi, duyu ve akla konu olan her \u015feyin bir ve birlik halinde bulundu\u011funu s\u00f6ylemektedir. Mesela \u201c<em>\u015eu ev birdir ve birliktir<\/em>.\u201d dedi\u011fimizde i\u015faret edilen ev say\u0131 olarak iki, \u00fc\u00e7, d\u00f6rt&#8230; de\u011fil, birdir. Fakat ayn\u0131 zamanda demir, beton ve tu\u011fla gibi \u00e7e\u015fitli yap\u0131 malzemelerinden olu\u015fan bir birlik halindedir, demi\u015f oluruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Onun yapt\u0131\u011f\u0131 bu kavram analizlerinin nihai amac\u0131, var olanlardaki birli\u011fin ger\u00e7ek olmay\u0131p hakiki ve zorunlu Bir\u2019den geldi\u011fini kan\u0131tlamakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Kindi, Yeni <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Yeni_Platonculuk\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Yeni_Platonculuk\">Platonculu\u011fun<\/a> negatif teolojisini hat\u0131rlat\u0131r tarzda Ger\u00e7ek Bir\u2019i, bir olma d\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir s\u0131fatla nitelemekten ka\u00e7\u0131nmakta, ancak Tanr\u0131 hakk\u0131nda konu\u015fmak i\u00e7in genel bir ilkeye de i\u015faret etmektedir: Tanr\u0131\u2019n\u0131n nitelikleri mutlak ve ger\u00e7ektir. Tanr\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda varl\u0131klar\u0131n \u00f6zellikleri ise her zaman i\u00e7in bir g\u00f6recelik i\u00e7ermekte ve ger\u00e7ek de\u011fil, mecazi bir anlam i\u00e7ermektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Fiili, ilk ve ikinci dereceden ikiye ay\u0131ran Kindi, ilk ger\u00e7ek fiilin \u201c<em>var olanlar\u0131 yoktan var etmek<\/em>\u201d oldu\u011funu belirtmektedir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k yarat\u0131lm\u0131\u015f varl\u0131klar d\u00fczeyinde sebep-sonu\u00e7 \u015feklindeki etkile\u015fimde s\u00f6z konusu olan fiil ise \u201cikinci dereceden fiil\u201d ad\u0131n\u0131 almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Buna g\u00f6re birinci dereceden fiilin failine \u201c<em>ger\u00e7ek etkin<\/em>\u201d (el-f\u00e2\u2019il\u00fc\u2019l-hakk), ikinci dereceden olan fiiline de \u201c<em>mecazi etkin<\/em>\u201d (el-f\u00e2\u2019il\u00fc\u2019l-mec\u00e2zi) denmektedir. Ger\u00e7ek etkin, Y\u00fcce Yarat\u0131c\u0131\u2019d\u0131r. B\u00fct\u00fcn varl\u0131klar ise ger\u00e7ek anlamda edilgin, ancak mecazi olarak etkin ad\u0131n\u0131 almaktad\u0131r. Kindi\u2019nin problemi \u201chakiki-mecazi\u201d etkin ba\u011flam\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesi, rasyonel d\u00fc\u015f\u00fcncenin ve bilimin geli\u015fmesine \u00f6nemli katk\u0131larda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>Kindi\u2019nin <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/sudur\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/sudur\">suduru<\/a> \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran baz\u0131 ifadeleri bulunmakla birlikte o, yoktan yaratma fikrini her vesileyle savunmaktad\u0131r. Di\u011fer yandan Kindi, suduru sistemle\u015ftiren haleflerinden \u00e2lemin ezelili\u011fi konusunda ayr\u0131lmakta, \u00e2lemin ezeli oldu\u011fu fikrini t\u00fcm\u00fcyle reddetmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kindi\u2019ye g\u00f6re hi\u00e7bir nicelik sonsuz olamayaca\u011f\u0131ndan ve \u00e2lem de bir nicelik oldu\u011fundan onun da sonsuz ve s\u0131n\u0131rs\u0131z olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Sonlu olan her \u015fey yarat\u0131lm\u0131\u015f ve her yarat\u0131lan\u0131n da bir yarat\u0131c\u0131s\u0131 bulundu\u011fundan \u00e2lemi de yoktan yaratan bir yarat\u0131c\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bilindi\u011fi gibi ilk ve orta \u00e7a\u011f felsefe ve kozmolojilerinde h\u00e2kim olan anlay\u0131\u015fa g\u00f6re \u201c<a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/alem\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/alem\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u00e2lem<\/a>\u201d denilen Tanr\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki varl\u0131k sahas\u0131, ay \u00fcst\u00fc ve ay alt\u0131 \u00e2lem olmak \u00fczere ba\u015fl\u0131ca iki k\u0131sma ayr\u0131lmakta ve ilkinin ideal ve m\u00fckemmel varl\u0131klar\u0131 i\u00e7erdi\u011fi kabul edilmektedir. Kapal\u0131 yani s\u0131n\u0131rlar\u0131 olan bu \u00e2lem anlay\u0131\u015f\u0131nda \u00e2lemi d\u0131\u015ftan \u00e7epe\u00e7evre ku\u015fatt\u0131\u011f\u0131 farz edilen k\u00fcreye \u201c<a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/felek\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/felek\">felek<\/a>\u201d ad\u0131 verilmektedir.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Kindi-1-1-1024x576.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1868\" width=\"729\" height=\"409\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Kindi-1-1-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Kindi-1-1-300x169.jpg 300w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Kindi-1-1-768x432.jpg 768w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Kindi-1-1-1536x864.jpg 1536w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Kindi-1-1-rotated.jpg 1600w\" sizes=\"(max-width: 729px) 100vw, 729px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>\u201c<em>Y\u0131ld\u0131zlar ve bitkiler secde ederler<\/em>\u201d ayetinde secdenin Allah\u2019\u0131n emrine itaat anlam\u0131na geldi\u011fi, bunun da ancak canl\u0131 varl\u0131klar i\u00e7in s\u00f6z konusu oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesinden hareketle Kindi, fele\u011fin (g\u00f6ksel varl\u0131klar\u0131n) canl\u0131 ve ak\u0131ll\u0131 oldu\u011fu sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Canl\u0131lar\u0131n temel \u00f6zelli\u011fi duyu ve hareket g\u00fcc\u00fcne sahip olmalar\u0131d\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan felek canl\u0131 olup duyu ve hareket g\u00fcc\u00fcne sahiptir. Ancak felekte ay alt\u0131ndaki organik varl\u0131klarda bulunan beslenme, b\u00fcy\u00fcme ve \u00fcreme s\u00f6z konusu de\u011filse de ger\u00e7ek bilgi ve erdemlerin kazan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan g\u00f6rme ve i\u015fitme duyusu vard\u0131r. Tabiat anlams\u0131z bir i\u015f yapmayaca\u011f\u0131ndan, g\u00f6kk\u00fcreleri zorunlu olarak ak\u0131ll\u0131 varl\u0131klard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Canl\u0131lar ya ak\u0131ll\u0131 ya da ak\u0131ldan yoksun yarat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Ak\u0131ll\u0131 olanlar g\u00f6kk\u00fcreleri ile insan, ak\u0131ls\u0131zlar ise \u00f6teki canl\u0131lard\u0131r. G\u00f6kk\u00fcrelerinde herhangi bir de\u011fi\u015fim s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131ndan onlar\u0131n \u015fehvet ve \u00f6fke g\u00fc\u00e7lerine ihtiya\u00e7lar\u0131 yoktur. \u015eayet ak\u0131llar\u0131 da yoktur denirse, bu onlar\u0131n canl\u0131 olmad\u0131klar\u0131 anlam\u0131na gelecektir. Oysa yukar\u0131da bunlar\u0131n canl\u0131 olduklar\u0131 kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131. O halde g\u00f6kk\u00fcreleri zorunlu olarak canl\u0131 ve ak\u0131ll\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Ger\u00e7ek Bir\u2019den gelen ve g\u00f6kk\u00fcreleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011fa yay\u0131lan <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/feyz\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/feyz\">feyz <\/a>yoluyla kozmik varl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klayan Kindi, bunu, her \u015feyin Allah\u2019a secde etmesiyle de ili\u015fkilendirmekte ve \u00e2lemde \u00f6zel olarak insan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekerek onun \u00e2lemin k\u00fc\u00e7\u00fck bir modeli (mikrokozmos) oldu\u011funu vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Ruh_ve_Bilgi_Anlayisi\"><strong>Ruh ve Bilgi Anlay\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Nefsin mahiyeti ve i\u015flevlerini, ar\u0131nmas\u0131n\u0131n yol ve y\u00f6ntemlerini, \u00f6l\u00fcmden sonraki durumunu irdeleyip temellendiren ilk isim Kindi\u2019dir. <em>Tarifler \u00dczerine<\/em> isimli eserinde nefsin \u00fc\u00e7 ayr\u0131 tan\u0131m\u0131n\u0131 vermektedir:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p>1. Canl\u0131l\u0131k yetene\u011fi bulunan ve organ\u0131 olan do\u011fal bir cismin tamamlanm\u0131\u015f hali.<br>2. G\u00fc\u00e7 halinde canl\u0131 olan do\u011fal bir cismin ilk yetkinli\u011fi.<br>3. Kendili\u011finden hareket eden ve bir\u00e7ok g\u00fcce sahip olan akli bir <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/cevher\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/cevher\">cevher<\/a>.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Bu tan\u0131mlardan ilk ikisi a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 ayn\u0131 anlam\u0131 ifade etmekte ve Aristoteles\u2019in nefs anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 yans\u0131tmaktad\u0131r. \u201c<em>G\u00fc\u00e7 halinde do\u011fal bir cisim<\/em>\u201d olan bir tohumu d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Elveri\u015fli bir ortamda tohumun kabu\u011funu \u00e7atlatarak ilk filizin belirmesi \u201cilk yetkinlik\u201d say\u0131lmakta, yani \u00f6nceki durumuna oranla bir geli\u015fim g\u00f6sterdikleri i\u00e7in yetkin olarak kabul edilmektedir. \u0130\u015fte bunu ger\u00e7ekle\u015ftiren nefs yani ruhtur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<em>Do\u011fal cismin tamamlanmam\u0131\u015f h\u00e2lidir<\/em>\u201d ifadesi ise tohum veya ceninin geli\u015fim evrelerini tamamlayarak kendi t\u00fcrlerine ait b\u00fct\u00fcn \u00f6zelliklerle ortaya \u00e7\u0131kmal\u0131d\u0131r ki, buna \u201cson yetkinlik\u201d denmektedir. Ancak bu iki tan\u0131m da Aristoteles\u2019te oldu\u011fu gibi Kindi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da nefsin mahiyetinden ziyade onun i\u015flevleri hakk\u0131nda bilgi vermektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc tan\u0131ma gelince o, nefsi ak\u0131l ve irade g\u00fcc\u00fcne sahip bedenden ba\u011f\u0131ms\u0131z manevi bir cevher \u015feklinde nitelemektedir ki bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn k\u00f6klerinin <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Pisagor\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Pisagor\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Pisagor <\/a>(M\u00d6.570-495) ve <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Platon\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Platon\">Platon<\/a>\u2019a (M\u00d6.428-424)&nbsp; kadar geri gitti\u011fi bilinmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>O halde nefis madde gibi eni, boyu ve derinli\u011fi olan bir \u015fey de\u011fildir. O, basit, \u015ferefli, de\u011feri b\u00fcy\u00fck ve yetkindir. G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 g\u00fcne\u015ften geldi\u011fi gibi onun cevheri de Y\u00fcce Yarat\u0131c\u0131\u2019dan gelmektedir. Kindi\u2019ye g\u00f6re nefis ilahi ve ruhani bir cevherdir. Bundan dolay\u0131 o, bendenden \u00f6nce vard\u0131r, bedenden sonra da varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecektir. Platon\u2019un ruh anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 an\u0131msatan bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyle Kindi; Aristoteles, Farabi, \u0130bni Sina gibi Me\u015f\u015f\u00e2iler\u2019in nefsin bedenle birlikte var oldu\u011fu \u015feklindeki yakla\u015f\u0131mlar\u0131ndan ayr\u0131lmaktad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Kindi, bilgi teorisi s\u00f6z konusu oldu\u011funda sadece ak\u0131l ve sezgiyi ele almakla kalmamakta, vahyin bir bilgi s\u00fcreci olarak aklen temellendirilmesi \u00e7abas\u0131 da ilk defa Kindi\u2019de kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Felsefe tarihinde akl\u0131n, aktivitesini kendili\u011finden mi yoksa d\u0131\u015f bir etken alt\u0131nda m\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi sorusu Aristoteles\u2019ten itibaren Me\u015f\u015fai felsefede farkl\u0131 yorumlara yol a\u00e7an bir problem olarak \u0130slam felsefesine intikal etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Meselenin asl\u0131, Aristoteles\u2019in d\u00fcalist felsefesini olu\u015fturan madde-form veya kuvve-fiil ayr\u0131m\u0131na dayanmaktad\u0131r. Buna g\u00f6re kuvvet halinde olan bir \u015fey kendili\u011finden fiil alan\u0131na \u00e7\u0131kamaz, \u00f6yleyse kuvvetli halindeki insan akl\u0131na fiil durumunda olan bir \u015fey etki etmedik\u00e7e kendili\u011finden bilgi \u00fcretemez. Ancak bu etken s\u00fcrekli fiil halinde bulunmal\u0131d\u0131r, aksi halde etken olmaz. Buna g\u00f6re Aristoteles a\u00e7\u0131s\u0131ndan insan\u0131n do\u011fu\u015ftan sahip oldu\u011fu pasif akla etki eden ve daima aktif olan bir ak\u0131l olmal\u0131d\u0131r. Kindi, Aristoteles\u2019ten farkl\u0131 olarak akl\u0131 d\u00f6rde ay\u0131rmakta, onun soyutlama i\u015flevini ve tam ba\u011f\u0131ms\u0131z bilginin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u015fu \u015fekilde a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAktif ak\u0131l\u201d insana d\u0131\u015far\u0131dan etki eden bir g\u00fc\u00e7 olmay\u0131p insan zihninin edindi\u011fi t\u00fcmel kavramlardan ibarettir. \u0130nsan akl\u0131 g\u00fc\u00e7 halinden fiil alan\u0131na \u00e7\u0131karken bu t\u00fcneller, aktif ak\u0131l rol\u00fc oynarlar. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyle, faal akli Cebrail ile \u00f6zde\u015fle\u015ftirip kutsalla\u015ft\u0131ran Farabi ve \u0130bni Sina\u2019dan farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen Kindi\u2019nin, Me\u015f\u015fai felsefenin son b\u00fcy\u00fck temsilcisi olan <a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/din-ve-felsefeyi-uzlastiran-alim-ibni-rusd-o-595-1198\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"Din ve Felsefeyi Uzla\u015ft\u0131ran Alim: \u0130bni R\u00fc\u015fd\">\u0130bni R\u00fc\u015fd\u2019<\/a>le (\u00f6.995\/1198) bu konuda benzer bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc payla\u015f\u0131yor olmas\u0131 dikkat \u00e7ekicidir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1. G\u00fc\u00e7 halindeki ak\u0131l<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsanda bir yeti olarak do\u011fu\u015ftan var olan bu ak\u0131l, fiil halindeki ak\u0131l ona etki etmedi\u011fi s\u00fcrece pasif bir g\u00fc\u00e7 say\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2. Fiil alan\u0131na \u00e7\u0131kan ak\u0131l<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>S\u00fcrekli fiil halindeki akl\u0131n g\u00fc\u00e7 durumunda bulunan akla etki etmesiyle nesnelerden soyutlama yaparak bilgi \u00fcretmeye ba\u015flar. \u0130stedi\u011fi her an bilgi \u00fcretebilen bu akl\u0131n en belirgin \u00f6zelli\u011fi, varl\u0131\u011fa ait t\u00fcr ve cinsleri alg\u0131lamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>3. Z\u00e2hir ak\u0131l<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu ak\u0131l, fiil alan\u0131na \u00e7\u0131kan akl\u0131n aktif durumudur, yani bilgiyle \u00f6zde\u015fle\u015fen akl\u0131n sahip oldu\u011fu bu bilgileri ortaya koymas\u0131d\u0131r. Herhangi bir alanda bilgi edinmi\u015f olan birinin, mesela yaz\u0131 yazmay\u0131 bilen kimsenin bizzat yazarak bildi\u011fini g\u00f6stermesi durumudur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsan nefsiyle ilgili \u00f6nemli bir husus, ar\u0131nma sorunudur. Dini terminolojide <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/tezkiye--sahitlik\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/tezkiye--sahitlik\">tezkiye<\/a>, olarak ifade edilen bilgi teorisiyle de yak\u0131ndan alakal\u0131d\u0131r. Kindi, \u201c<em>Akl\u0131 sayesinde \u015fehvet ve \u00f6fkesini bast\u0131ran kimse, bir de ilmin derinliklerine dalarak varl\u0131\u011f\u0131n hakikatini ara\u015ft\u0131rmay\u0131 karakter haline getirirse, Allah\u2019a yak\u0131n benzerlikte faziletli bir insan olur, yani bu nitelikleriyle o, Y\u00fcce Yaratan\u2019\u0131n kuvvet ve kudretinden bir \u00e7e\u015fit pay alm\u0131\u015f olur<\/em>.\u201d demektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kindi, Pisagor\u2019a at\u0131fla nefsin b\u00f6yle bir d\u00fczene gelebilmesi i\u00e7in ar\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftir. Bunun yolu da onu baya\u011f\u0131 duygu ve s\u00fcfli d\u00fc\u015f\u00fcncelerden temizleyerek bilgiyle ayd\u0131nlanmaktan ge\u00e7mektedir. \u015eayet nefis \u00e7ok iyi ar\u0131nacak olursa uykuda ilgin\u00e7 r\u00fcyalar g\u00f6r\u00fcr, hatta \u00f6l\u00fclerin ruhlar\u0131yla konu\u015fma imkan\u0131na kavu\u015fur. Vahiy s\u00f6z konusu oldu\u011funda, \u00f6zellikle insan\u0131n ak\u0131l erdiremedi\u011fi konularda vahyin k\u0131lavuzlu\u011funu ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz g\u00f6ren Kindi, de\u011fer ve mertebe bak\u0131m\u0131ndan oldu\u011fu kadar insan\u0131 tatmin a\u00e7\u0131s\u0131ndan da vahiy bilgisinin, felsefi bilgiden \u00fcst\u00fcn oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Aristoteles\u2019in Kitaplar\u0131n\u0131n Say\u0131s\u0131 \u00dczerine<\/em> isimli risalesinde Kindi, felsefi ilimler s\u0131n\u0131flamas\u0131 yapmakta ve \u201cinsani ilimler\u201d ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi filozofun bilgi sahas\u0131 ile peygamberin ald\u0131\u011f\u0131 vahyi k\u0131yaslamaktad\u0131r. Kindi, din ile felsefenin konu ve ama\u00e7 noktas\u0131nda ise bir ortakl\u0131k i\u00e7inde oldu\u011funu vurgulamaktad\u0131r. Felsefenin Allah\u2019\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, birli\u011fi ve ahl\u00e2k bilgisini, varl\u0131\u011f\u0131n hakikatinin bilgisini i\u00e7erdi\u011fini belirtmektedir. Ona g\u00f6re peygamberin Allah\u2019tan getirdikleri de t\u00fcm\u00fcyle bundan ibarettir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kindi din ile felsefe aras\u0131ndaki bu konu birli\u011fini gerek\u00e7e g\u00f6stererek felsefeyle ilgilenmenin gereklili\u011fine i\u015faret etmektedir. Ona g\u00f6re Hz. Peygamber\u2019in (as) Allah\u2019tan getirdiklerinin hepsi, akl\u0131n verilerinde mevcuttur. Yani akla ayk\u0131r\u0131 bir y\u00f6n\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131 gibi akli olarak da a\u00e7\u0131klanabilir bir \u00f6zelli\u011fe sahiptir.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><strong>Bu makaleyi okuyanlar i\u00e7in tavsiye yaz\u0131: &#8220;<a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/gonul-felsefesinin-kurucu-ismi-imam-gazali-o-505-1111\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"G\u00f6n\u00fcl Felsefesinin Kurucu \u0130smi: \u0130mam Gazali\">G\u00f6n\u00fcl Felsefesinin Kurucu \u0130smi: \u0130mam Gazali<\/a>&#8220;<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<h2><span id=\"Referanslar\">Referanslar<\/span><\/h2>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/emeviler\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/emeviler<\/a><br><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/abbasiler\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/abbasiler<\/a><br><a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Ba%C4%9Fdat\">https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Ba%C4%9Fdat<\/a><br><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/tercume-hareketleri\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/tercume-hareketleri<\/a><br><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/farabi\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/farabi<\/a><br><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ibn-sina\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ibn-sina<\/a><br><a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0slam_felsefesi\">https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0slam_felsefesi<\/a><br><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/memun\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/memun<\/a><br><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/mutasim-billah\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/mutasim-billah<\/a><br><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/mutevekkil-alellah-cafer-b-muhammed\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/mutevekkil-alellah-cafer-b-muhammed<\/a><br><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/metafizikc\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/metafizikc<\/a><br><a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Matematik\">https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Matematik<\/a><br><a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%96klid\">https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%96klid<\/a><br><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/aristo\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/aristo<\/a><br><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/cedel\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/cedel<\/a><br><a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Yeni_Platonculuk\">https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Yeni_Platonculuk<\/a><br><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/sudur\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/sudur<\/a><br><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/alem\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/alem<\/a><br><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/felek\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/felek<\/a><br><a href=\"https:\/\/www.kuranmeali.com\/AyetKarsilastirma.php?sure=55&amp;ayet=6\">https:\/\/www.kuranmeali.com\/AyetKarsilastirma.php?sure=55&amp;ayet=6<\/a><br><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/feyz\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/feyz<\/a><br><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/cisim\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/cisim<\/a><br><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/cevher\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/cevher<\/a><br><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/nefis\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/nefis<\/a><br><a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Pisagor\">https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Pisagor<\/a><br><a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Platon\">https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Platon<\/a><br><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/akil\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/akil<\/a><br><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/sezgi\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/sezgi<\/a><br><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/vahiy\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/vahiy<\/a><br><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ibn-rusd--torun\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ibn-rusd&#8211;torun<\/a><br><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/tezkiye--sahitlik\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/tezkiye&#8211;sahitlik<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130&ccedil;indekilerKindi (\u00f6.252\/866)\u0130zledi\u011fi Y\u00f6ntemMetafizik D\u00fc\u015f\u00fcnceleriRuh ve Bilgi Anlay\u0131\u015f\u0131Referanslar Kindi (\u00f6.252\/866) Emeviler d\u00f6neminde bireysel merakla ba\u015flayan, ancak Abbasilerin iktidara gelmesi ve Ba\u011fdat \u015fehrinin kurulmas\u0131yla sistemli bir vaziyet kazanan \u201cterc\u00fcme hareketi\u201d, felsefeyle tan\u0131\u015fman\u0131n en \u00f6nemli arac\u0131 olmu\u015ftur. Kindi, alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 ya\u015famakta olan Abbasilerin, bilim ve d\u00fc\u015f\u00fcnce hareketlerinin en yo\u011fun olarak devam etti\u011fi bir d\u00f6nemde \u0130slam toplumunda \u201cfilozof\u201d olarak [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1326,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[147,560],"tags":[608,606,607],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1323"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1323"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1323\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1879,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1323\/revisions\/1879"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1326"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1323"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1323"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1323"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}