{"id":1462,"date":"2022-01-04T13:18:45","date_gmt":"2022-01-04T10:18:45","guid":{"rendered":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/?p=1462"},"modified":"2022-01-11T15:09:11","modified_gmt":"2022-01-11T12:09:11","slug":"ana-hatlariyla-hristiyanlik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/ana-hatlariyla-hristiyanlik\/","title":{"rendered":"Ana Hatlar\u0131yla Hristiyanl\u0131k"},"content":{"rendered":"\n<div id=\"toc_container\" class=\"toc_wrap_left no_bullets\"><p class=\"toc_title\">\u0130&ccedil;indekiler<\/p><ul class=\"toc_list\"><li><a href=\"#Dini_Metinler\">Dini Metinler<\/a><ul><li><ul><li><a href=\"#Yahudi_Mirasi\">Yahudi Miras\u0131<\/a><\/li><li><a href=\"#Yeni_Ahit\">Yeni Ahit<\/a><\/li><li><a href=\"#Apokrif_Metinler\">Apokrif Metinler<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"#Hristiyanligin_Temel_Inanc_Esaslari\">Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n Temel \u0130nan\u00e7 Esaslar\u0131<\/a><ul><li><a href=\"#Teslis_Ogretisi\">Teslis \u00d6\u011fretisi<\/a><\/li><li><a href=\"#BedenlesmeInkarnasyon\">Bedenle\u015fme\/\u0130nkarnasyon<\/a><\/li><li><a href=\"#Kefaret\">Kefaret<\/a><\/li><li><a href=\"#Olumden_Sonra_Dirilis_ve_Yukselis\">\u00d6l\u00fcmden Sonra Dirili\u015f ve Y\u00fckseli\u015f<\/a><\/li><li><a href=\"#Kutsal_Ruh\">Kutsal Ruh<\/a><\/li><li><a href=\"#Mesih_ve_Gelecek_Donem_Inanci\">Mesih ve Gelecek D\u00f6nem \u0130nanc\u0131<\/a><\/li><li><a href=\"#Carmih_Ogretisi_ve_Kurtulus\">\u00c7arm\u0131h \u00d6\u011fretisi ve Kurtulu\u015f<\/a><\/li><li><a href=\"#Cennet_ve_Cehennem_Dusuncesi_Araf_Ogretisi\">Cennet ve Cehennem D\u00fc\u015f\u00fcncesi, Araf \u00d6\u011fretisi<\/a><\/li><li><a href=\"#Meryem\">Meryem<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"#Temel_Ibadetler\">Temel \u0130badetler<\/a><ul><li><a href=\"#Sakramentler\">Sakramentler<\/a><\/li><li><a href=\"#Gunluk_ve_Yillik_Ibadetler\">G\u00fcnl\u00fck ve Y\u0131ll\u0131k \u0130badetler<\/a><\/li><li><a href=\"#Dini_bir_obje_olarak_Hac\">Dini bir obje olarak Ha\u00e7<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"#Ahlaki_Ogretileri\">Ahlaki \u00d6\u011fretileri<\/a><ul><li><a href=\"#Gunah\">G\u00fcnah<\/a><\/li><li><a href=\"#Sivil_Otorite_ile_Iliskiler\">Sivil Otorite ile \u0130li\u015fkiler<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"#Mezhepsel_Olusumlar\">Mezhepsel Olu\u015fumlar<\/a><ul><li><a href=\"#Erken_Donem_Mezheplesme_Hareketleri\">Erken D\u00f6nem Mezheple\u015fme Hareketleri<\/a><\/li><li><a href=\"#Katolik_ve_Ortodoks_Ayrismasi\">Katolik ve Ortodoks Ayr\u0131\u015fmas\u0131<\/a><\/li><li><a href=\"#Reformasyon\">Reformasyon<\/a><\/li><li><a href=\"#Yeni_Kilise_Akimlari\">Yeni Kilise Ak\u0131mlar\u0131<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"#Kilise_Kurumu_ve_Onemi\">Kilise Kurumu ve \u00d6nemi<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"#Kaynaklar\">Kaynaklar<\/a><\/li><\/ul><\/div>\n<h2><span id=\"Dini_Metinler\"><strong>Dini Metinler<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<h4><span id=\"Yahudi_Mirasi\"><strong>Yahudi Miras\u0131<\/strong><\/span><\/h4>\n\n\n\n<p>Kendisini Yahudi gelene\u011finin bir miras\u00e7\u0131s\u0131 olarak g\u00f6ren Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n kutsal kitab\u0131 <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/kitab-i-mukaddes\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/kitab-i-mukaddes\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Kitab-\u0131 Mukaddes<\/a> iki k\u0131sma ayr\u0131l\u0131r: \u0130lk k\u0131s\u0131m Yahudi kutsal metnini bar\u0131nd\u0131r\u0131r ve Eski Ahit olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. \u0130kinci k\u0131s\u0131m ise Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n Mesih d\u00f6nemine ili\u015fkin kendi tarihlerinde ortaya \u00e7\u0131kan ve Yeni Ahit olarak adland\u0131r\u0131lan b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr. Hristiyanlar\u0131n ibadetlerinde dua ve vaaz maksatl\u0131 olarak s\u0131k\u00e7a kulland\u0131klar\u0131 <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/eski-ahid\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/eski-ahid\">Eski Ahit <\/a>kitaplar\u0131 ba\u015ftan sona bir tarih kitab\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcndedir. Hristiyan gelene\u011finde kutsal ruh taraf\u0131ndan peygamberlere esinlendi\u011fi inan\u0131lan Eski Ahit Hristiyanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6zellikle \u0130\u015faya, Yeremya, Hezekiel ve Malaki gibi metinlerde Mesih d\u00f6nemine i\u015faret edilen ve gelecekte ba\u015fkalar\u0131 i\u00e7in ac\u0131 \u00e7ekecek olan bir \u015fahsiyetten bahsedilen bir kitap olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmekte ve b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n \u0130sa Mesih\u2019e y\u00f6nelik haberler ve m\u00fcjdeler oldu\u011funa inan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h4><span id=\"Yeni_Ahit\"><strong>Yeni A<\/strong>hit<\/span><\/h4>\n\n\n\n<p>Yeni antla\u015fma ya da <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/yeni-ahid\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/yeni-ahid\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Yeni Ahit<\/a> ise ihtiva etti\u011fi 4 \u0130ncil yan\u0131nda 21 mektup, <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Luka\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Luka\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Luka<\/a> taraf\u0131ndan yaz\u0131lan Resullerin \u0130\u015fleri kitab\u0131 ve <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Yuhanna\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Yuhanna\">Yuhanna <\/a>taraf\u0131ndan yaz\u0131lan Vahiy kitab\u0131ndan olu\u015fuyor. Toplam 27 kitaptan olu\u015fan bu metinlerin derleni\u015f ve kanonik yani sahih birer kaynak olarak kabul edili\u015f d\u00f6nemleri uzun bir zaman diliminde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/incil\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/incil\">\u0130ncil<\/a>: Yunanca m\u00fcjde anlam\u0131na gelen \u201cevangelion\u201d kelimesinin Arap\u00e7a kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan \u0130ncil, Hristiyan kutsal literat\u00fcr\u00fc i\u00e7erisinde \u0130sa Mesih\u2019in hayat hik\u00e2yesini konu edinen bir\u00e7ok metne verilen isimdir. Hristiyanlara g\u00f6re eldeki \u0130nciller bedenle\u015fmi\u015f Tanr\u0131 \u0130sa Mesih\u2019in yery\u00fcz\u00fcndeki ya\u015fam \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc ele alan ve \u0130sa\u2019n\u0131n \u00e7arm\u0131hta \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcnden \u00e7ok sonralar\u0131 \u00e7e\u015fitli \u0130ncil yazarlar\u0131nca kaleme al\u0131nm\u0131\u015f olan metinlerdir.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2317\" width=\"325\" height=\"203\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr1.jpg 499w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr1-300x188.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 325px) 100vw, 325px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Yeni Ahit\u2019in ilk k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturan \u0130ncil metinleri adeta \u0130sa\u2019n\u0131n hayat hik\u00e2yesini konu alan birer siyer kitab\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcndedir. <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Matta_(havari)\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Matta_(havari)\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Matta <\/a>ve Luka \u0130ncilleri \u0130sa\u2019n\u0131n do\u011fumundan \u00f6l\u00fcm\u00fcne ve \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 yeniden dirilip ilahi aleme y\u00fckselmesine kadar \u0130sa\u2019n\u0131n hayat\u0131n\u0131 konu edinir. Markos <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Markos_%C4%B0ncili\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Markos_%C4%B0ncili\">\u0130ncili <\/a>ise \u0130sa\u2019n\u0131n do\u011fum hik\u00e2yesini atlayarak onun Yahya d\u00f6neminde ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan \u00f6l\u00fcm\u00fc, dirili\u015fi ve y\u00fckseli\u015fine kadar hayat hik\u00e2yesini anlat\u0131r. Yuhanna \u0130ncili gerek tarihi gerekse muhtevas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden di\u011fer 3 \u0130ncil\u2019den ayr\u0131lmaktad\u0131r. Tamam\u0131yla Hristiyan iman\u0131n\u0131n \u0130sa\u2019s\u0131n\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131karan bu \u0130ncil\u2019de temelde di\u011fer \u00fc\u00e7 \u0130ncil\u2019de bulunan malzemeyi kullan\u0131r. Ancak di\u011ferlerinden farkl\u0131 olarak bu malzemeyi tamam\u0131yla tanr\u0131sal bir varl\u0131k olarak kabul etti\u011fi O\u011ful \u0130sa Mesih anlay\u0131\u015f\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde yorumlay\u0131p geli\u015ftirir.<\/p>\n\n\n\n<p>Birbirine benzer nitelikleri nedeniyle Sinoptik <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Sinoptik_%C4%B0nciller\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Sinoptik_%C4%B0nciller\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u0130nciller <\/a>\u015feklinde de adland\u0131r\u0131lan Matta, Markos ve Luka \u0130ncilleri aras\u0131nda Markos \u0130ncilinin tarihsel a\u00e7\u0131dan di\u011ferlerinden \u00f6nce oldu\u011fu konusunda bilim adamlar\u0131 aras\u0131nda genel bir konsens\u00fcs bulunmaktad\u0131r. Markos \u0130ncilinin yakla\u015f\u0131k olarak MS 65-70\u2019te Roma civar\u0131nda derlendi\u011fi tahmin edilmektedir. Di\u011fer iki Snoptik \u0130ncil\u2019den Matta\u2019n\u0131n 80 y\u0131l\u0131 civar\u0131nda Suriye\u2019de Luka\u2019n\u0131n ise 80-90 y\u0131llar\u0131nda Antakya\u2019da yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131lmaktad\u0131r. Yuhanna \u0130ncilinin ise daha sonraki d\u00f6nemlerde muhtemelen 85-150 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki bir tarihte <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Efes\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Efes\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Efes<\/a>\u2019te de\u011ferlenmi\u015f oldu\u011fu ifade edilmektedir. \u0130nciller aras\u0131nda yap\u0131lan metin incelemelerinden hareketle Markos \u0130ncilinin di\u011fer iki \u0130ncilin (Matta ve Luka) yaz\u0131lmas\u0131na kaynakl\u0131k etti\u011fi belirlenmi\u015ftir. Gerek Luka gerekse Matta \u0130ncili adeta Markos \u0130ncilini temel alan birer n\u00fcsha g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcndedir. Yeni ahit metinleri aras\u0131nda yer alan \u2019un mektuplar\u0131 ise yeni ahit metinlerinin en eskileri olarak kabul edilir. Geleneksel olarak Pavlus\u2019a atfedilen 13 mektuptan asl\u0131nda yaln\u0131zca 7 tanesinin ger\u00e7ekte Pavlus\u2019a ait olabilece\u011fi tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h4><span id=\"Apokrif_Metinler\"><strong>Apokrif Metinler<\/strong><\/span><\/h4>\n\n\n\n<p>Bu metinlerden ba\u015fka Hristiyanl\u0131k tarihinde bir\u00e7ok kutsal metin daha mevcuttur. Kanonik say\u0131lmayan metinler apokrif yani sahih g\u00f6r\u00fclmeyen olarak nitelenmektedir. Apokrif say\u0131lan metinler aras\u0131nda Thomas \u0130ncili, Yakup \u0130ncili, Filip \u0130ncili, M\u0131s\u0131rl\u0131lar \u0130ncili, Meryem \u0130ncili, Hakikat \u0130ncili, \u00c7ocukluk \u0130ncilleri, Yahuda \u0130ncili vb. onlarca \u0130ncil metni de bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Hristiyanligin_Temel_Inanc_Esaslari\"><strong>Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n Temel \u0130nan\u00e7 Esaslar\u0131<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Ana-Hatlariyla-Hristiyanlik-1-1024x684.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2319\" width=\"298\" height=\"199\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Ana-Hatlariyla-Hristiyanlik-1-1024x684.jpg 1024w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Ana-Hatlariyla-Hristiyanlik-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Ana-Hatlariyla-Hristiyanlik-1-768x513.jpg 768w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Ana-Hatlariyla-Hristiyanlik-1-1536x1025.jpg 1536w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Ana-Hatlariyla-Hristiyanlik-1-2048x1367.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 298px) 100vw, 298px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n inan\u00e7 esaslar\u0131n\u0131n Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n bir ilk birka\u00e7 y\u00fczy\u0131l\u0131nda \u015fekillenmi\u015f oldu\u011fu kabul edilir. \u0130nan\u00e7 ilkelerinin belirlenmesinde Yeni Ahit metinlerinden olu\u015fan kutsal literat\u00fcr\u00fcn ve \u00e7e\u015fitli tarihlerde d\u00fczenlenen konsillerin \u00f6nemli bir yeri vard\u0131r. Pavlus \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerde ya\u015fayan cemaatlerine yazd\u0131\u011f\u0131 mektuplar\u0131nda savundu\u011fu temel inan\u00e7 esaslar\u0131na s\u0131k\u00e7a vurgu yapm\u0131\u015f ve bu mektuplar daha sonra derlenen Yeni Ahit\u2019in belkemi\u011fini olu\u015fturmu\u015ftur. Yeni Ahit metinleri i\u00e7erisinde g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Hristiyan inan\u00e7 esaslar\u0131 en a\u00e7\u0131k se\u00e7ik bi\u00e7imde Pavlus\u2019un mektuplar\u0131 ile Yuhanna \u0130ncilinde ifadesini bulmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Hristiyan inan\u00e7 esaslar\u0131n\u0131 ya da ament\u00fcs\u00fcn\u00fc ifade etmede yayg\u0131n olarak <a href=\"https:\/\/br.wikipedia.org\/wiki\/Kredo\" title=\"https:\/\/br.wikipedia.org\/wiki\/Kredo\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">kredo <\/a>terimi kullan\u0131lmaktad\u0131r. Tanr\u0131, \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 ya\u015fam, ilahi yarg\u0131lama vb. konulardaki <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Dogmatizm\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Dogmatizm\">dogma<\/a>lar\u0131 i\u00e7eren bir iman form\u00fcl\u00fc \u015feklinde kredonun derlenmesine y\u00f6nelik erken d\u00f6nemlere ait baz\u0131 \u00f6rnekler vard\u0131r. Bunlardan ilki havariler kredosu olarak adland\u0131r\u0131lan iman form\u00fcl\u00fcd\u00fcr. Havariler Kredosunun Anglikan dua kitab\u0131nda ge\u00e7en \u015fekli \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cHer \u015feye g\u00fcc\u00fc yeten g\u00f6\u011f\u00fcn ve yerin yarat\u0131c\u0131s\u0131 Baba Tanr\u0131ya inan\u0131r\u0131m. Ve onun biricik o\u011flu Rabbimiz \u0130sa Mesih\u2019e: O, kutsal ruh taraf\u0131ndan gebe b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f bakire Meryem\u2019den do\u011fdu, Pontius Pilatus d\u00f6neminde ac\u0131 \u00e7ekti, \u00e7arm\u0131ha gerildi, \u00f6ld\u00fc ve g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Cehenneme indi, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fcnde tekrar dirildi, g\u00f6\u011fe y\u00fckseldi ve her \u015feye g\u00fcc\u00fc yeten Baba Tanr\u0131n\u0131n sa\u011f yan\u0131na oturdu. Dirileri ve \u00f6l\u00fcleri yarg\u0131lamak \u00fczerine gelecektir. Kutsal Ruha, Kutsal Katolik kilisesine, azizler toplulu\u011funa, g\u00fcnahlar\u0131n ba\u011f\u0131\u015flanaca\u011f\u0131na, \u00f6l\u00fcmden sonra yeniden dirili\u015fe ve sonsuz ya\u015fama inan\u0131r\u0131m. \u00c2min.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Hristiyan gelene\u011fi bu kredonun havariler d\u00f6nemine ait oldu\u011funa inan\u0131r. Ancak eldeki mevcut kaynaklar kredonun MS 4. y\u00fczy\u0131la ait oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Bu iman form\u00fcl\u00fcn\u00fcn i\u00e7eri\u011fine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bir teslis inanc\u0131n\u0131n ve kurulu bir kilise anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 dikkat \u00e7ekmektedir. Bu da bir kredonun bu konularda tart\u0131\u015fmalar\u0131n k\u0131smen durulmu\u015f ve oturmu\u015f bir kilise anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n tesis edilmi\u015f oldu\u011fu bir d\u00f6neme ait olu\u015ftu\u011funa i\u015faret etmektedir ki zaten tarihsel ara\u015ft\u0131rmalar da bunu desteklemektedir.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-style-rounded\"><figure class=\"alignright size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hristiyanlik-3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2308\" width=\"134\" height=\"183\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hristiyanlik-3.jpg 472w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hristiyanlik-3-220x300.jpg 220w\" sizes=\"(max-width: 134px) 100vw, 134px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Havariler Kredosu olarak adland\u0131r\u0131lan iman form\u00fcl\u00fcnden sonra en yayg\u0131n kredo \u0130znik-\u0130stanbul kredosudur. Havariler kredosuna g\u00f6re daha sistemli ve daha kapsaml\u0131 olan bu kredo 4. y\u00fczy\u0131lda yap\u0131lan <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Birinci_%C4%B0znik_Konsili\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Birinci_%C4%B0znik_Konsili\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u0130znik konsiline<\/a> atfen isimlendirilmi\u015ftir. Zira bu konsilde O\u011flun Baba ile ayn\u0131 cevhere sahip bir ilahi varl\u0131k oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130znik iman form\u00fcl\u00fcnde a\u00e7\u0131k\u00e7a vurgulanan teslis \u00f6\u011fretisinde O\u011flun tabiat\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131na ayr\u0131 bir \u00f6nem verilmi\u015ftir. Kutsal ruhun uluhiyeti ise vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Hristiyan gelene\u011finde iman esaslar\u0131na ili\u015fkin \u00f6\u011fretilerin birer dogma yani tanr\u0131sal esin kayna\u011f\u0131 oldu\u011fundan dolay\u0131 sorgulamadan inan\u0131lmas\u0131 gereken birer ilke oldu\u011fu kabul edilir.<\/p>\n\n\n\n<h4><span id=\"Teslis_Ogretisi\"><strong><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/teslis\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/teslis\">Teslis <\/a>\u00d6\u011fretisi<\/strong><\/span><\/h4>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2320\" width=\"332\" height=\"170\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr2.png 842w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr2-300x154.png 300w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr2-768x395.png 768w\" sizes=\"(max-width: 332px) 100vw, 332px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Hristiyanlar\u0131n Tanr\u0131 inanc\u0131n\u0131 ifade etmede kullan\u0131lan bir terim olarak teslis, Baba, O\u011ful ve \u2019tan olu\u015fan ilahi \u00fc\u00e7lemeyi ifade etmektedir. Yeni Ahit metinlerinden Sinoptik \u0130ncillerde bu \u00fc\u00e7lemeye y\u00f6nelik tek ifade Matta \u0130ncilinde ge\u00e7en, \u201c<em>gidin, b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131 \u00f6\u011frencilerim olarak yeti\u015ftirin. Onlar\u0131 Baba, O\u011ful ve Kutsal Ruhun ad\u0131yla vaftiz edin<\/em>\u201d ifadesidir.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz Hristiyan teolojisinde form\u00fcle edildi\u011fi \u015fekilde bir teslis inanc\u0131na Pavlus\u2019un mektuplar\u0131nda rastlamak g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Pavlus teolojisinde bir \u00fc\u00e7lemeden ziyade Baba Tanr\u0131 ve tanr\u0131sal o\u011ful olan Rab \u0130sa Mesih ikili\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. O\u011flun Babaya kar\u015f\u0131 konumu ve tabiat\u0131 ile Kutsal Ruhun Baba ve O\u011fula kar\u015f\u0131 konumu gibi sorunlar \u00e7e\u015fitli konsillerin toplanma nedenleri aras\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Teslis inanc\u0131 nedeniyle Hristiyanl\u0131k, Hristiyan olmayanlarca s\u0131kl\u0131kla \u00e7ok tanr\u0131c\u0131l\u0131k ile ya da <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Monoteizm\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Monoteizm\">monoteizmden<\/a> uzak bir tanr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesine sahip olmakla su\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak Hristiyanlar bu ithamlar\u0131 \u015fiddetle reddetmekte ve teslisin kesinlikle tek tanr\u0131 inanc\u0131n\u0131 i\u00e7erdi\u011fini \u0131srarla vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Baba<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hristiyanl\u0131kta Y\u00fcce tanr\u0131 Baba\/Abba olarak nitelenir. Bu niteleme asl\u0131nda Yahudi ve dolay\u0131s\u0131yla <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Tanah\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Tanah\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Tanah <\/a>gelene\u011fine uygun tarzdad\u0131r. Zira Yahudi kutsal metinlerinde her \u015feyi yaratan y\u00fcce Tanr\u0131 bazen Baba olarak nitelenmektedir. Bu konuda \u0130nciller\u2019de ge\u00e7en \u0130sa\u2019n\u0131n me\u015fhur\u201d ba\u011f kirac\u0131lar\u0131\u201d benzetmesi de dikkat \u00e7ekicidir. Bu pasaja g\u00f6re <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/isa\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/isa\">\u0130sa <\/a>yery\u00fcz\u00fc ve insanl\u0131\u011f\u0131 bir ba\u011fa, Tanr\u0131y\u0131 ba\u011f sahibi olan babaya, kendisini ise ba\u011f sahibi sahibinin miras\u00e7\u0131s\u0131 olarak o\u011fluna benzetir. \u00d6te yandan \u0130sa, muhaliflerini de ba\u011f\u0131 kiralayan ama sonra da onu tamam\u0131yla sahiplenerek ba\u011f sahibinin o\u011fluna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan ve onu \u00f6ld\u00fcrenlere benzetmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Hristiyan iman form\u00fcllerinde vurguland\u0131\u011f\u0131 gibi Baba her \u015feye g\u00fcc\u00fc yeten ve bir olan y\u00fcce varl\u0131kt\u0131r. O, g\u00f6klerin, yerin ve bu ikisi aras\u0131nda bulunan g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve g\u00f6r\u00fcnmez her \u015feyin yarat\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r ve Rabbidir. O\u011flu yery\u00fcz\u00fcne g\u00f6nderen odur. Bundan ba\u015fka O, her \u015feyi bilen ve mutlak iyi olarak olan y\u00fcce varl\u0131kt\u0131r. \u0130yilikleri \u00f6d\u00fcllendirir. Onunla ilgili s\u0131kl\u0131kla yap\u0131lan tan\u0131mlama \u201cg\u00f6klerde olan Baba\u201d ifadesidir. Ba\u011f\u0131\u015flanma ve sevgi baban\u0131n en temel nitelikleridir. Her ne kadar Hristiyan gelene\u011finde Baba ile O\u011ful\u2019un ayn\u0131 tanr\u0131sal \u00f6ze sahip olduklar\u0131 vurgulansa da mezhepler aras\u0131nda zaman zaman ve ikisinin birbirine kar\u015f\u0131t olanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan baz\u0131 farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler savunulmaktad\u0131r \u00d6rne\u011fin <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Katolik\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Katolik\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Katolik <\/a>gelene\u011fi Baba ve O\u011ful da dahil teslisin her bir unsurunu Tanr\u0131 inanc\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ayn\u0131 oranda vurgulamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken; <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Ortodoks\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Ortodoks\">Ortodokslarda <\/a>babaya daha fazla vurgu yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Di\u011fer taraftan Baba ile O\u011ful aras\u0131ndaki en temel ili\u015fki \u201csevgi\u201d niteli\u011fiyle ilgilidir. Baba, O\u011flu sever ve her \u015feyi ona emanet etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Baba ile ilgili tan\u0131mlamalarda dikkati \u00e7eken ikinci husus ise Baba\u2019n\u0131n, O\u011fulun konumuna ve mesaj\u0131na y\u00f6nelik fonksiyonudur. O\u011fulun <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Incarnation\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Incarnation\">inkarnasyonu <\/a>ba\u011flam\u0131nda baban\u0131n O\u011flu g\u00f6ndermi\u015f oldu\u011fu vurgulanarak ayr\u0131ca Tanr\u0131\u2019n\u0131n egemenli\u011fi \u00f6\u011fretisi ba\u011flam\u0131nda O\u011fulun ikinci kez yery\u00fcz\u00fcne geldi\u011finde Mesih\u2019in her y\u00f6netimi, her h\u00fck\u00fcmranl\u0131k ve g\u00fcc\u00fc ortadan kald\u0131r\u0131p egemenli\u011fi Babaya teslim edece\u011fi belirtilir. Hristiyan gelene\u011findeki bireysel dindarl\u0131kta da ilahi O\u011ful \u0130sa Mesih dua edilen ve yakar\u0131lan bir kurtar\u0131c\u0131 olarak daha \u00f6n planda g\u00f6z\u00fckmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>O\u011ful<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hristiyan iman ikrar\u0131nda Tanr\u0131n\u0131n biricik o\u011flu olarak Tanr\u0131dan Tanr\u0131, I\u015f\u0131k\u2019tan \u0131\u015f\u0131k ve hakiki Tanr\u0131dan hakiki Tanr\u0131 olarak nitelenen O\u011ful, teslisin ikinci unsurunu olu\u015fturmaktad\u0131r. O\u011fulun cevher olarak Tanr\u0131yla (Babayla) ayn\u0131 tabiata sahip ve ezeli olarak Tanr\u0131dan sudur etmi\u015f oldu\u011funa inan\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca Yuhanna \u0130ncilinin giri\u015f k\u0131sm\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a vurguland\u0131\u011f\u0131 gibi onun sayesinde her \u015feyini yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Hristiyan inanc\u0131nda o\u011fulun ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 fonksiyonel \u00f6zellikleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u015fu 3 kusur dikkat \u00e7ekicidir: Yarat\u0131l\u0131\u015fta asli unsur olma, kurtar\u0131c\u0131l\u0131k ve yarg\u0131lay\u0131c\u0131l\u0131k. Bu \u00f6zellikler do\u011frultusunda Yeni Ahit\u2019te o\u011ful ile ili\u015fkili iki temel kavram olan kelam s\u00f6z ya da <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Logos\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Logos\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">logos <\/a>ile <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/mesih\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/mesih\">Mesih <\/a>\u00fczerinde durulur. O\u011ful yarat\u0131l\u0131\u015fta asli unsur olma a\u00e7\u0131s\u0131ndan kelamd\u0131r, kurtar\u0131c\u0131l\u0131k ve yarg\u0131lay\u0131c\u0131 \u00f6zellikleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan da Mesih\u2019tir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130sa Mesih\u2019in Baba Tanr\u0131 ile birli\u011fini \u0130ncil\u2019deki \u0130sa ile Filip aras\u0131nda ge\u00e7en \u015fu konu\u015fmada \u015f\u00f6yle dile getirir: Filip, \u201c<em>Rab, bize Babay\u0131 g\u00f6ster, bu bizim i\u00e7in yeterli olacakt\u0131r<\/em>\u201d dedi. \u0130sa ona \u015f\u00f6yle dedi: \u201c<em>Filip, bunca zamand\u0131r sizinle birlikteyim, daha beni tan\u0131mad\u0131n m\u0131? Beni g\u00f6rm\u00fc\u015f olan Babay\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Sen nas\u0131l Babay\u0131 bize g\u00f6ster diyorsun? Benim Babada, Baban\u0131n bende oldu\u011funa inanm\u0131yor musun? Size s\u00f6yledi\u011fim s\u00f6zleri kendili\u011fimden s\u00f6ylemiyorum ama bende duran Baba kendi i\u015flerini yap\u0131yor. Bana iman edin. Ben Babaday\u0131m, Baba da bendedir.<\/em>\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Ayr\u0131ca baba ile o\u011ful aras\u0131nda \u00e7e\u015fitli ilahi nitelikler a\u00e7\u0131s\u0131ndan da bir birli\u011fin oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde zaman zaman vurgularda bulunulur. \u00d6rne\u011fin \u00f6l\u00fcleri diriltip onlara ya\u015fam verme konusunda Baba gibi O\u011flun da bunu yapt\u0131\u011f\u0131 vurgulan\u0131r. Yarg\u0131lama konusunda Yuhanna \u0130ncilinde bir yerde baban\u0131n kimseyi yarg\u0131lamayaca\u011f\u0131, t\u00fcm yarg\u0131lama i\u015fini O\u011fula verdi\u011fi belirtilirken bir ba\u015fka yerde \u201c<em>\u00c7\u00fcnk\u00fc ben yaln\u0131z de\u011filim, ben ve beni g\u00f6nderen Baba birlikte yarg\u0131lar\u0131z<\/em>\u201d demektedir. Dikkat edildi\u011fi gibi insan\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Hristiyan teolojisi ba\u011flam\u0131nda Tanr\u0131 o\u011flu olmas\u0131na y\u00f6nelik en a\u00e7\u0131k ve vurgulu ifadeler \u0130nciller aras\u0131nda Yuhanna \u0130ncilinde yer al\u0131r. Yuhanna, O\u011ful ifadesini \u00f6zel bir anlamda kullanmaya dikkat g\u00f6sterir. T\u00fcm insanlar tanr\u0131n\u0131n \u00e7ocuklar\u0131d\u0131r ama o\u011fullar\u0131 de\u011fil. O\u011ful olan tanr\u0131n\u0131n biricik ve tek o\u011flu yaln\u0131zca \u0130sa Mesih\u2019tir. Hristiyanl\u0131kta teslisin ikinci unsuru olan O\u011ful inanc\u0131 ile yak\u0131ndan ili\u015fkili olan teolojik \u00f6\u011fretiler aras\u0131nda bedenle\u015fme, kefaret, \u00f6l\u00fcmden dirili\u015f ve y\u00fckseli\u015f \u00f6\u011fretileri olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Hatta bu \u00f6\u011fretilerin Hristiyan ilahiyat\u0131n\u0131n belkemi\u011fini olu\u015fturdu\u011fu s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n\n\n\n<h4><span id=\"BedenlesmeInkarnasyon\"><strong>Bedenle\u015fme\/\u0130nkarnasyon<\/strong><\/span><\/h4>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-style-rounded\"><figure class=\"alignright size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2321\" width=\"273\" height=\"227\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr3.jpg 667w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr3-300x250.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 273px) 100vw, 273px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Pavlus, tanr\u0131n\u0131n insanlar\u0131 yasan\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe kavu\u015fturmak \u00fczere \u00f6z o\u011flunu kad\u0131ndan do\u011fan bir varl\u0131k \u015feklinde g\u00f6nderdi\u011fini s\u00f6yler. Bedenle\u015fme yery\u00fcz\u00fcnde g\u00fcnah ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn tutsa\u011f\u0131 olan insanlar\u0131n kurtulu\u015flar\u0131 i\u00e7in ilahi bir m\u00fcdahaledir. Baba taraf\u0131ndan o\u011fulun yery\u00fcz\u00fcne g\u00f6nderilmesi ilahi rahmetin, insanlara ve yery\u00fcz\u00fcne kar\u015f\u0131 ilahi sevginin bir eseridir. Hristiyan gelene\u011fi bedenle\u015fmede Meryem\u2019e ve Kutsal Ruh\u2019a \u00f6nemli bir misyon y\u00fcklemektedir. Meryem\u2019e y\u00fckledi\u011fi misyon O\u011fulun (kelam\u0131n) onun rahminde bedenle\u015fmesidir. Kutsal Ruhun bu olaydaki fonksiyonu bir insan gibi Meryem\u2019i hamile b\u0131rakmas\u0131 de\u011fil Meryem\u2019in rahminde kelam\u0131n bedenle\u015fmesinin imk\u00e2n\u0131 sa\u011flamas\u0131d\u0131r. Kiliseler ilerleyen d\u00f6nemde Meryem\u2019in \u0130sa\u2019n\u0131n hem insani hem de ilahi y\u00f6n\u00fcn\u00fc do\u011furan oldu\u011funu kabul etmi\u015f ve dolay\u0131s\u0131yla onu antropotokos \u201cinsan anas\u0131\u201d unvan\u0131 yan\u0131 s\u0131ra teotokos \u201cTanr\u0131 anas\u0131\u201d unvan\u0131yla da tarif etmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n<h4><span id=\"Kefaret\"><strong><a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Kurtulu%C5%9F_(Hristiyanl%C4%B1k)\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Kurtulu%C5%9F_(Hristiyanl%C4%B1k)\">Kefaret<\/a><\/strong><\/span><\/h4>\n\n\n\n<p>Bu doktrinin \u00f6z\u00fcn\u00fc Tanr\u0131 O\u011flu \u0130sa Mesih\u2019in neden ac\u0131 \u00e7ekerek \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc ya da kurban edildi\u011fi sorusu ve bu soruya cevap olarak sunulan \u0130sa Mesih\u2019in \u00e7arm\u0131ha gerilerek kurban edilmesinin insanlar\u0131n g\u00fcnah\u0131na bir kefaret oldu\u011fu inanc\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Pavlus\u2019un Romal\u0131lara mektubunda ac\u0131 \u00e7ekerek \u00f6len \u0130sa Mesih\u2019in, Tanr\u0131 taraf\u0131ndan insanlar\u0131n g\u00fcnahlar\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131 i\u00e7in bir kurban olarak sunuldu\u011fu ve bununla tanr\u0131n\u0131n adaletini g\u00f6sterdi\u011fi belirtilir. Buna g\u00f6re \u0130sa insanlar\u0131n su\u00e7lar\u0131 i\u00e7in buna bir kefaret olarak \u00f6lm\u00fc\u015f ve g\u00fcnahtan ayaklanmalar\u0131 i\u00e7in yeniden dirilmi\u015ftir. \u0130sa Mesih\u2019in insanl\u0131k i\u00e7in \u00f6lmesi Tanr\u0131n\u0131n insanl\u0131\u011fa olan sevgisinin bir kan\u0131t\u0131d\u0131r. Zira Tanr\u0131 kendi \u00f6z o\u011flunu kurban olarak g\u00f6ndermi\u015f ve bizim i\u00e7in onu kendi elleri ile \u00f6l\u00fcme teslim etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<h4><span id=\"Olumden_Sonra_Dirilis_ve_Yukselis\"><strong>\u00d6l\u00fcmden Sonra Dirili\u015f ve Y\u00fckseli\u015f<\/strong><\/span><\/h4>\n\n\n\n<p>Hristiyan inanc\u0131na g\u00f6re Pontius <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Pontius_Pilatus\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Pontius_Pilatus\">Pilatus <\/a>d\u00f6neminde \u0130sa Mesih \u00e7arm\u0131hta ac\u0131 \u00e7ekerek \u00f6l\u00fcm\u00fc sonras\u0131 mezara g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f ve 3 g\u00fcn s\u00fcresince burada kalm\u0131\u015ft\u0131r. 3 g\u00fcn sonunda \u0130sa Mesih \u00f6l\u00fcmden dirilmi\u015ftir. \u0130sa Mesih\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden dirilmi\u015f olmas\u0131n\u0131n anlam\u0131 ve verdi\u011fi mesaj nedir? Hristiyan inanc\u0131na g\u00f6re her \u015feyden \u00f6nce bu olay \u0130sa\u2019n\u0131n tanr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Mesihli\u011finin do\u011frulamas\u0131d\u0131r. Dirili\u015fle kutsal yaz\u0131larda verilen s\u00f6zler yerine getirilmi\u015ftir. Dirilen \u0130sa bununla insanlara \u00f6l\u00fcmden dirilmenin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. \u00d6l\u00fcmden dirilen \u0130sa Mesih Luka\u2019ya g\u00f6re 40 g\u00fcn talebelerini e\u011fitmeyi s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f bu s\u00fcrenin sonunda g\u00f6\u011fe y\u00fckselerek Baban\u0131n sa\u011f taraf\u0131na oturmu\u015ftur. \u0130sa\u2019n\u0131n y\u00fckseli\u015fi ve Baban\u0131n sa\u011f taraf\u0131nda oturuyor olmas\u0131 Mesih\u2019in egemenli\u011finin ve ilahi krall\u0131\u011f\u0131n semavi alemdeki kurulu\u015funun ilan\u0131 olarak kabul edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n<h4><span id=\"Kutsal_Ruh\"><strong>Kutsal Ruh<\/strong><\/span><\/h4>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Kutsal_Ruh\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Kutsal_Ruh\">Kutsal Ruh<\/a> peygamberler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla konu\u015fan ve tanr\u0131sal inayeti bah\u015feden unsurdur. Pavlus teolojisinde Kutsal Ruhun Baba ve O\u011ful yan\u0131nda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc m\u00fcstakil bir unsur olarak alg\u0131lan\u0131p alg\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131 konusunda birtak\u0131m \u015f\u00fcpheler vard\u0131r. Pavlus Ruhu her zaman \u0130sa Mesih \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ancak s\u0131kl\u0131kla bahsetti\u011fi Ruhu tam olarak nas\u0131l kavrad\u0131\u011f\u0131 onun yaz\u0131lar\u0131nda net bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kmaz. Pavlus\u2019un yaz\u0131lar\u0131nda s\u0131kl\u0131kla \u201cTanr\u0131n\u0131n Kutsal Ruhu\u201d ya da \u201cMesih\u2019in Ruhu\u201d kavramlar\u0131na rastlan\u0131r. Ruhla ilgili baz\u0131 ifadelerde Mesih\u2019le ruh adeta \u00f6zde\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6k\u00fcmenik konsillerde, Kutsal Ruh konusundaki tart\u0131\u015fmalara bir nokta konulmu\u015f ve Kutsal Ruhun da Baba ve O\u011ful gibi ayn\u0131 tanr\u0131sal \u00f6ze sahip bir unsur oldu\u011fu vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. Ruh O\u011fulun bedenle\u015fmesinde, Mesihlik faaliyetlerinde ve \u00f6l\u00fcmden dirili\u015finde aktif olarak g\u00f6rev yapmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Vaftiz\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Vaftiz\">Vaftiz <\/a>olarak \u0130sa Mesih\u2019e iman etmi\u015f olan herkes Kutsal Ruhu almakta ve onunla dolmaktad\u0131r. Hristiyan kutsal metinde hi\u00e7 kimsenin Kutsal Ruhun arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmadan \u201c\u0130sa Rabdir\u201d diyemeyece\u011fi vurgulan\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla Kutsal Ruh bireylerin kalbine iman\u0131n ihsan edilmesinde ve ilahi inayetin sa\u011flanmas\u0131nda aktif olan ilahi unsurdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Yine kutsal ruh insanlara y\u00f6nelik kurtulu\u015f misyonunun ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda da aktiftir. Ruh arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ki\u015filere bilgece s\u00f6z s\u00f6yleme yetene\u011finin, iman\u0131n, hastalar\u0131 iyile\u015ftirme ve mucizeler yapma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn, peygamberlikte bulunman\u0131n, ruhlar\u0131 ay\u0131rt etme, \u00e7e\u015fitli dillerde konu\u015fma ve bu dilleri \u00e7evirme yetene\u011finin verilmekte oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Bunlar\u0131n hepsini etkin k\u0131lan\u0131n bir ve ayn\u0131 Ruh oldu\u011fu ve Ruhun bunlar\u0131 herkese diledi\u011fi gibi da\u011f\u0131tt\u0131\u011f\u0131 vurgulan\u0131r. Ayr\u0131ca Kutsal Ruhun Tanr\u0131n\u0131n inanan insanlara y\u00f6nelik bir ileti\u015fim vas\u0131tas\u0131 olarak alg\u0131lanmakta oldu\u011fu da g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Tanr\u0131 insanlara hakikatleri ruh arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile a\u00e7\u0131klamakta ve \u00f6\u011fretmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Hristiyan inanc\u0131na g\u00f6re Kutsal Ruh, \u0130sa Mesih\u2019in \u00f6l\u00fcmden dirilip g\u00f6re g\u00f6re \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nem sonras\u0131 da yine aktiftir. Zira Ruh, vaftiz olarak ruhu alanlar ve inananlar toplulu\u011fundan olu\u015fan kiliseyi y\u00f6nlendirmektedir. Konsillerde kutsal ruhun iradesi egemendir. B\u00f6ylelikle kilisenin \u015fahs\u0131nda kutsal ruh dolay\u0131s\u0131yla da ilahi irade aktivitesini hala devam ettirmektedir. Bu durum Hristiyanl\u0131kta vahiy gelene\u011finin Kutsal Ruh ile s\u00fcrekli s\u00fcregelen bir gelenek olarak anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n<h4><span id=\"Mesih_ve_Gelecek_Donem_Inanci\"><strong>Mesih ve Gelecek D\u00f6nem \u0130nanc\u0131<\/strong><\/span><\/h4>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr4.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2322\" width=\"264\" height=\"163\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr4.jpg 811w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr4-300x186.jpg 300w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr4-768x476.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 264px) 100vw, 264px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>\u0130sa Mesih Hristiyanl\u0131kta d\u00fcnyaya ve insanlara y\u00f6nelik tanr\u0131sal iradenin a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 ve tanr\u0131n\u0131n kurtulu\u015f plan\u0131n\u0131n ifadesidir. Mektuplar\u0131nda Pavlus, tanr\u0131n\u0131n s\u0131r olan plan\u0131n\u0131n ya da \u0130sa\u2019ya ili\u015fkin Mesih s\u0131rr\u0131n\u0131n kendisine a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kendisine ba\u011f\u0131\u015flanan bu s\u0131rr\u0131 insanlara bildirmekle g\u00f6revlendirildi\u011fini s\u00f6ylemektedir. Mesih, yery\u00fcz\u00fcnde bedenle\u015fen ve \u00f6l\u00fcp dirilen bir kurtar\u0131c\u0131d\u0131r. Onun \u00f6l\u00fcp dirilmesi \u0130sa Mesih\u2019in ve \u015fahs\u0131nda b\u00fct\u00fcn inanan insanlar\u0131n yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn sonlu ve g\u00fcnahk\u00e2r ya\u015fam\u0131ndan \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc (bu ya\u015fama terk etmesini) ve ilahi alemin ebedi ya\u015fant\u0131s\u0131na dirilmesini (ula\u015fmas\u0131n\u0131) sembolize etmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130sa Mesih\u2019in bedenle\u015fmesinin insanl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemi iman ve sevgi ilkesi ba\u011flam\u0131nda kurtulu\u015f plan\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koymas\u0131d\u0131r. Kurtulu\u015f i\u00e7in gerekli olan yeg\u00e2ne \u015fey Mesih hukukuna ya da Mesih\u2019te mevcut olan \u201chayat ruhu hukukuna\u201d ba\u011flanmakt\u0131r. Bunun yolu da Mesih\u2019e iman ve sevgi ilkesini g\u00f6zetmektir. Mesih hukuku insana sonsuz hayat bah\u015fetmekte, onu g\u00fcnah-\u00f6l\u00fcm hukukundan ve bu \u00e7a\u011f\u0131n y\u00f6neticilerinden kurtararak temizlemektedir. Bu \u00e7a\u011f\u0131n y\u00f6neticileri g\u00fcnahkarlar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7in hukuku kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Zira \u00f6l\u00fcm\u00fcn dikeni g\u00fcnaht\u0131r; g\u00fcnah ise g\u00fcc\u00fcn\u00fc tanr\u0131sal hukuktan almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanr\u0131 o\u011flu \u0130sa Mesih\u2019in ileride melekler e\u015fli\u011finde yeniden yery\u00fcz\u00fcne gelmesi beklenir. Mesih\u2019in ikinci geli\u015fine y\u00f6nelik bu beklenti <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Parousia\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Parousia\">Parousia <\/a>inanc\u0131 olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Yery\u00fcz\u00fcne melekler e\u015fli\u011finde gelecek olan Mesih, dirileri ve \u00f6l\u00fcleri yarg\u0131layacakt\u0131r. Mesih\u2019in geli\u015fi ile b\u00fct\u00fcn yery\u00fcz\u00fc y\u00f6netimleri fesholunacak ve yaln\u0131zca tanr\u0131sal h\u00fck\u00fcmranl\u0131k s\u00f6z konusu olacakt\u0131r. \u0130nsanlara y\u00f6nelik yarg\u0131lama sonucunda sonunda k\u00f6t\u00fcler yok olacaklar, iyiler ise \u0130sa Mesih\u2019le birlikte yery\u00fcz\u00fcnde \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck elbisesini b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f vaziyette bin y\u0131l ya\u015fayacaklar. Bu s\u00fcrenin sonunda Mesih ile birlikte ilahi aleme y\u00fckseleceklerdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yeni Ahit metinlerinden Vahiy kitab\u0131 \u00f6zellikle Mesih\u2019in ikinci geli\u015fi \u00f6ncesi ger\u00e7ekle\u015fmesi beklenen olaylara ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir yer verir. Yery\u00fcz\u00fcnde \u00e7\u0131kacak olan b\u00fcy\u00fck \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131, iyilerle k\u00f6t\u00fcler aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fecek olan nihai sava\u015f\u0131 (<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Armageddon_(anlam_ayr%C4%B1m%C4%B1)\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Armageddon_(anlam_ayr%C4%B1m%C4%B1)\">Armagedon<\/a>) ve Mesih\u2019in yery\u00fcz\u00fcne inerek olaylara m\u00fcdahale etmesini tasvir eder. Mesih\u2019in ikinci geli\u015fi Pavlus d\u00f6neminden itibaren Hristiyanlarca beklenmektedir. \u00d6zellikle Mesih\u00e7i ve bin y\u0131ll\u0131k \u00f6\u011fretileri \u00f6n plana \u00e7\u0131karan mezhepler temel kurgular\u0131n\u0131 bu beklenti \u00fczerine bina etmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n<h4><span id=\"Carmih_Ogretisi_ve_Kurtulus\"><strong><a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%87arm%C4%B1h\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%87arm%C4%B1h\">\u00c7arm\u0131h \u00d6\u011fretisi <\/a>ve Kurtulu\u015f<\/strong><\/span><\/h4>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-style-default\"><figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr5.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2323\" width=\"272\" height=\"216\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr5.jpg 390w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr5-300x238.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 272px) 100vw, 272px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Bu \u00f6\u011freti kurtulu\u015f anlay\u0131\u015f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ilahi O\u011ful \u0130sa Mesih\u2019in iki haydudun aras\u0131nda \u00e7arm\u0131ha gerilerek ve ac\u0131 \u00e7ekerek \u00f6lmesi inanc\u0131n\u0131 merkez alan Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n temel doktrinlerinden biridir. \u0130ncil yazarlar\u0131na g\u00f6re \u0130sa hen\u00fcz tutuklanma \u00f6ncesi d\u00f6nemde kendisinin ya\u015fayaca\u011f\u0131 \u00e7arm\u0131h hadisesini bilmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Adem\u2019den kaynaklanan g\u00fcnah ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn tutsa\u011f\u0131 olan insanlar\u0131n kurtulmas\u0131 ve hukuk-g\u00fcnah-\u00f6l\u00fcm boyunduru\u011fundan s\u0131yr\u0131larak ebedi hayata kavu\u015fmas\u0131 i\u00e7in Tanr\u0131 biricik o\u011flunu g\u00fcnah tutsa\u011f\u0131 bir insan suretinde yery\u00fcz\u00fcne g\u00f6ndermi\u015f ve daha sonra onun \u00e7arm\u0131hta ac\u0131 \u00e7ekerek \u00f6lmesine raz\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7arm\u0131hta \u0130sa\u2019n\u0131n \u00f6lmesi insanl\u0131k tarihinde bir d\u00f6nemin, hukuk ve g\u00fcnaha ba\u011fl\u0131l\u0131k d\u00f6neminin kapanmas\u0131 ve yeni bir d\u00f6nemin yani iman ve sevgi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kurtulu\u015f d\u00f6neminin a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r. Zira bununla insanlar\u0131n aleyhine y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan anla\u015fma yani ilahi yasalara riayet etme yoluyla kurtulu\u015f modeli ortadan kalkm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Yeni Ahit metinleri insanl\u0131\u011f\u0131n kurtulu\u015fu tarihini iki a\u015famal\u0131 olarak ele al\u0131r. Birinci a\u015fama Musa ile ba\u015flayan ve \u0130sa Mesih\u2019in \u00e7arm\u0131hta \u00f6l\u00fcm\u00fc ile sona eren tanr\u0131sal hukuk d\u00f6nemidir. Bu d\u00f6nemde Tanr\u0131, insana hukuk yoluyla g\u00fcnah\u0131 ve insan\u0131n g\u00fcnahk\u00e2r tabiat\u0131n\u0131 tan\u0131tm\u0131\u015f, hukukun g\u00fcnah, g\u00fcnah\u0131n da \u00f6l\u00fcm do\u011furdu\u011funu anlatmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Mesih insanlar\u0131 k\u00f6t\u00fc \u00e7a\u011fdan kurtarmak i\u00e7in insanlar\u0131n g\u00fcnahlar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k kendisini feda etmi\u015f insanlar\u0131 tanr\u0131sal hukukun lanetinden kurtarmak i\u00e7in kendisinin hukuk taraf\u0131ndan g\u00fcnahk\u00e2r addedilmesine raz\u0131 olmu\u015ftur. Bir ba\u015fka a\u00e7\u0131dan Mesih \u0130sa\u2019n\u0131n \u00e7arm\u0131hta \u00f6l\u00fcm\u00fc, insanlar\u0131n Tanr\u0131 ile bar\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n da bir vesilesidir. Zira g\u00fcnahk\u00e2r insan tanr\u0131yla bar\u0131\u015f\u0131k olmayan insand\u0131r. Mesih \u00e7arm\u0131hta akan kan\u0131 ve \u00f6l\u00fcm\u00fc arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla insanlar\u0131 g\u00fcnah ve \u00f6l\u00fcm illetinden kurtarm\u0131\u015f, dolay\u0131s\u0131yla onlar\u0131n tanr\u0131n\u0131n huzuruna kutsal, lekesiz ve kusursuz olarak \u00e7\u0131kmalar\u0131na imk\u00e2n sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ha\u00e7, kurtulu\u015fun sembol\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<h4><span id=\"Cennet_ve_Cehennem_Dusuncesi_Araf_Ogretisi\"><strong>Cennet ve Cehennem D\u00fc\u015f\u00fcncesi, Araf \u00d6\u011fretisi<\/strong><\/span><\/h4>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-style-rounded\"><figure class=\"alignright size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Ahiret-4.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2077\" width=\"277\" height=\"144\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Ahiret-4.jpg 643w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Ahiret-4-300x156.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 277px) 100vw, 277px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Hristiyanl\u0131kta cennet Mesih\u2019le birlikte ebediyen ya\u015fam\u0131, Tanr\u0131y\u0131 oldu\u011fu gibi y\u00fcz y\u00fcze g\u00f6rmeyi, ebedi sevgi ve ya\u015fam birli\u011fini ifade etmektedir. \u0130sa Mesih\u2019in ikinci geli\u015fini, dirileri ve \u00f6l\u00fcleri yarg\u0131layarak bin y\u0131ll\u0131k saadet d\u00f6nemini ifade eden Parousia sonras\u0131 yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn yok edilece\u011fi ve inananlar\u0131n Mesih\u2019le birlikte cennete y\u00fckselecekleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Hristiyan tasavvuruna g\u00f6re cehennem ise soyut anlamda ebediyen Tanr\u0131\u2019dan uzak olmay\u0131 ifade etmektedir. Bununla birlikte Hristiyanl\u0131kta somut bir cehennem d\u00fc\u015f\u00fcncesi var olmu\u015f ve Matta incilinde ifade edildi\u011fi gibi yaln\u0131zca a\u011flay\u0131\u015f ve di\u015f g\u0131c\u0131rt\u0131s\u0131n\u0131n oldu\u011fu k\u0131zg\u0131n f\u0131r\u0131n ve s\u00f6nmez ate\u015f \u015feklinde tasvir edilmi\u015ftir. Buraya <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/iblis\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/iblis\">iblisin <\/a>meleklerinin yard\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n ve inanmayanlar\u0131n kat\u0131lacaklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Hristiyan gelene\u011fi cehennemi Yahudi gelene\u011finden m\u00fclhem olarak \u015eeol ve <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Hades\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Hades\">Hades <\/a>olarak adland\u0131r\u0131r. \u0130nan\u00e7s\u0131zlar\u0131n \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 gittikleri bu mek\u00e2na \u0130sa Mesih\u2019in de \u00e7arm\u0131hta \u00f6l\u00fcm\u00fc sonras\u0131 gitti\u011fi ve 3 g\u00fcn orada kald\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Ancak \u0130sa Mesih oraya bir inan\u00e7s\u0131z\u0131n gidi\u015fi gibi gitmemi\u015f, kendisinin yery\u00fcz\u00fcnde bedenle\u015fmesi \u00f6ncesi inan\u00e7s\u0131z olarak \u00f6lm\u00fc\u015f olanlar\u0131 da uyarmak \u00fczere inmi\u015ftir. B\u00f6ylelikle \u0130sa hem ya\u015fayanlara hem de \u00f6lm\u00fc\u015f olanlara y\u00f6nelik Mesihlik g\u00f6revini icra etmi\u015ftir. Nitekim \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fcnde oradan d\u00f6nerek yeniden dirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0131ristiyan gelene\u011finde cennetle cehennem aras\u0131nda bir ara mek\u00e2n olan <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Araf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Araf\">Araf <\/a>varl\u0131\u011f\u0131na inan\u0131l\u0131r. Genel Hristiyan itikad\u0131na g\u00f6re Araf \u00f6l\u00fcmden sonra g\u00fcnahkarlar\u0131n son ayr\u0131lma yeri olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<h4><span id=\"Meryem\"><strong>Meryem<\/strong><\/span><\/h4>\n\n\n\n<p>Hz. Meryem Hristiyan iman ikrarlar\u0131nda kutsal ruh vas\u0131tas\u0131yla hamile kalarak ilahi o\u011ful \u0130sa Mesih\u2019i do\u011furan bakire olarak tan\u0131mlan\u0131r. \u0130sa Mesih\u2019in hem ilahi hem de insani y\u00f6n\u00fcn\u00fc do\u011furan olarak ona insan anas\u0131 ve Tanr\u0131 anas\u0131 unvanlar\u0131 verilir. \u0130sa Mesih\u2019in annesi olarak Meryem ayn\u0131 zamanda bedeni olarak g\u00f6r\u00fclen kilisenin ya da Mesih \u00fcyelerinin de ger\u00e7ek annesi say\u0131l\u0131r. Hristiyan gelene\u011finde Meryem kutsal bakire olarak safl\u0131\u011f\u0131n temizli\u011fin ve iffetin modelidir. \u00d6zellikle Katolik gelene\u011finde Meryem\u2019e b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem verilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Meryem\u2019le ilgili \u015fu 4 husus iman a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli olarak de\u011ferlendirilir; tanr\u0131y\u0131 do\u011furan olmas\u0131, tertemiz ve saf \u015fekilde hamile kalmas\u0131, bakire olarak do\u011fum yapmas\u0131 ve bedensel olarak g\u00f6\u011fe y\u00fckseltilmi\u015f olmas\u0131. H\u0131ristiyan gelene\u011finde zaman i\u00e7erisinde <a href=\"https:\/\/stringfixer.com\/tr\/Mariology\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/stringfixer.com\/tr\/Mariology\">Marioloji <\/a>olarak adland\u0131r\u0131lan ve Meryem\u2019e ili\u015fkin dogmalar\u0131 konu alan bir teolojik disiplin ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Meryem\u2019le ilgili bir\u00e7ok mucize \u00f6yk\u00fcleri anlat\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015f, onun ad\u0131na <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Sunak\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Sunak\">altarlar <\/a>(sunak) yap\u0131lm\u0131\u015f ve ona vakfedilen bayramlar ve kutlamalar ile Meryem Ana dualar\u0131 ihdas edilmi\u015f ve Meryem\u2019e tazim gelene\u011fi olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Temel_Ibadetler\"><strong>Temel \u0130badetler<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr6.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2324\" width=\"376\" height=\"214\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr6.jpg 724w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr6-300x171.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 376px) 100vw, 376px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Hristiyan ilahiyat\u00e7\u0131lar kurtulu\u015fta \u0130sa Mesih\u2019e iman\u0131n temel oldu\u011funu, ki\u015finin kendi davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n kurtulu\u015f konusunda bir rol\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunmu\u015ftur. Bu durum <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Martin_Luther\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Martin_Luther\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Luther <\/a>ve <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Calvin\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Jean_Calvin\">Calvin <\/a>gibi reformasyon d\u00f6nemi teologlar\u0131 taraf\u0131ndan da \u201cyaln\u0131zca iman\u201d ve \u201cyaln\u0131zca ilahi rahmet\u201d doktrinleri ile s\u00fcrd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Hristiyanl\u0131k insan ya\u015fam\u0131n\u0131 ba\u015ftan sona d\u00fczenleyen bir ilahi yasa anlay\u0131\u015f\u0131na Yahudilikten farkl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m getirilmi\u015ftir. \u0130sa Mesih\u2019in \u00e7arm\u0131hta can vermesi ve sonra tekrar \u00f6l\u00fcmden dirilmesiyle insanl\u0131k i\u00e7in yeni bir d\u00f6nemin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ve bu d\u00f6nemde ilahi yasalar\u0131n tamamlanm\u0131\u015f oldu\u011fu ve ilahi yasaya ve onun gereklerine ba\u011flanmak yoluyla kurtulu\u015f anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ge\u00e7erlili\u011fini yitirdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla insan\u0131n bireysel ve sosyal ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131 ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fczenleyen ilahi yasa ile temizlik, yeme-i\u00e7me, mabet kurallar\u0131, helaller ve haramlar vb. emir ve yasaklamalar Mesih\u2019le birlikte h\u00fckm\u00fcn\u00fc tamamlam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130sa Mesih bu ilahi yasalar\u0131n \u00f6z\u00fc olan sevgi ilkesini vurgulam\u0131\u015f, samimiyet, ahlak, i\u00e7tenlik ve merhameti \u00f6n plana \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ki\u015finin hayat\u0131nda tanr\u0131sal alan ile sivil alan ayr\u0131m\u0131na dayal\u0131 bu yakla\u015f\u0131m \u0130ncillerdeki \u201c<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%BCl_Sezar\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%BCl_Sezar\">Sezar<\/a>\u2019\u0131n hakk\u0131n\u0131 Sezar\u2019a, Tanr\u0131n\u0131n hakk\u0131n\u0131 Tanr\u0131ya verin\u201d deyi\u015finde de bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Hristiyanl\u0131k insan ya\u015fam\u0131nda ve davran\u0131\u015flar\u0131nda dini anlamda yap\u0131lmas\u0131 gerekli olan davran\u0131\u015flar\u0131 belirli alanlarda s\u0131n\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte ya\u015fanan tarihsel s\u00fcre\u00e7te Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n siyasalla\u015fmas\u0131 da ve kilisenin siyasal bir g\u00fc\u00e7 olarak d\u00fcnyevi alana egemen olmas\u0131yla birlikte bu anlay\u0131\u015f\u0131n de\u011fi\u015fti\u011fi ve kilisenin bireyin t\u00fcm ya\u015fam\u0131n\u0131 dini s\u0131n\u0131rlamalar ile kontrol etme noktas\u0131na geldi\u011fi bir ger\u00e7ektir. Bununla birlikte Reform d\u00f6neminde \u0130ki K\u0131l\u0131\u00e7 doktrini anlam\u0131nda insan\u0131n bireysel ve sosyal ya\u015fant\u0131s\u0131na y\u00f6nelik \u0130lahi ve sek\u00fcler alan ayr\u0131\u015fmas\u0131 tekrar vurgulanm\u0131\u015f; iman, kurtulu\u015f ve bireyin tav\u0131r ve davran\u0131\u015flar\u0131 konusundaki yakla\u015f\u0131m yeniden kutsal metin merkezli olarak anla\u015f\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Hristiyanl\u0131k g\u00fcnl\u00fck haftal\u0131k ve y\u0131ll\u0131k d\u00fczeyde baz\u0131 temel ibadetlere yer vermektedir.<\/p>\n\n\n\n<h4><span id=\"Sakramentler\"><strong>Sakramentler<\/strong><\/span><\/h4>\n\n\n\n<p>H\u0131ristiyan gelene\u011finde <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Sakrament\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Sakrament\">sakrament <\/a>terimi yap\u0131lan birtak\u0131m sembolik davran\u0131\u015flar, i\u015faretler i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz Hristiyanl\u0131\u011f\u0131nda \u00f6zellikle 7 temel davran\u0131\u015f i\u00e7in kullan\u0131lan bu terim Hristiyan tarihinde ki\u015finin ya\u015fam\u0131nda kutsal olan her fenomen i\u00e7in kullan\u0131lmaktayd\u0131. \u0130nsan ya\u015fam\u0131na y\u00f6nelik belirli dini d\u00fczenlemeler olan b\u00fct\u00fcn sakramentlerin bizzat \u0130sa Mesih taraf\u0131ndan tesis edildi\u011fine ve ilahi rahmetin bir tezah\u00fcr\u00fc oldu\u011funa inan\u0131l\u0131r. Sakramentler \u00f6z\u00fc ve cevheri itibar\u0131yla birer gizem ve s\u0131r olarak anla\u015f\u0131lmakta, bunlar\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr \u015fekillerinde tanr\u0131n\u0131n inayetinin ve rahmetinin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Genel olarak Hristiyan gelene\u011fine g\u00f6re sakramentler 3 temel unsuru bir arada bulundurur: sakramenti idare eden rahip, sakramente ili\u015fkin \u015fekil ve obje, her bir sakramentte kutsal ruhun haz\u0131r olmas\u0131. Sakramentlerin say\u0131s\u0131 konusunda kiliseden kiliseye farkl\u0131l\u0131klar bulunmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin Katolik ve Ortodoks kiliseleri 7 temel sakrament kabul ederken ana g\u00f6vde Protestanlar genelde bunlardan yaln\u0131zca ikisini kabul etmekte ve di\u011ferlerinin tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde kutsal metin merkezli din anlay\u0131\u015f\u0131ndan uzakla\u015fan kilise taraf\u0131ndan uyduruldu\u011funu ileri s\u00fcrmektedir. B\u00fct\u00fcn Hristiyanlar\u0131n \u00fczerinde ittifak ettikleri iki temel sakramentler vaftiz ve <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Efkaristiya\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Efkaristiya\">evharistiyad\u0131r<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Vaftiz<\/strong><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr7.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2325\" width=\"342\" height=\"233\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr7.jpg 986w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr7-300x204.jpg 300w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr7-768x523.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 342px) 100vw, 342px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Hristiyanl\u0131kta vaftiz bir \u00e7e\u015fit dine giri\u015f ya da <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0nisiyasyon\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0nisiyasyon\">inisiyasyon <\/a>t\u00f6renidir. Bu y\u00f6n\u00fcyle vaftiz, baz\u0131 Hristiyan ilahiyat\u00e7\u0131larca Eski Ahit gelene\u011findeki s\u00fcnnetle k\u0131yaslanm\u0131\u015f, Tanr\u0131 ile yap\u0131lan Yeni ahitle\u015fmede s\u00fcnnetin yerine vaftiz sakramentinin ge\u00e7ti\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Hristiyan inanc\u0131na g\u00f6re \u0130sa Mesih\u2019in ilahi o\u011fullu\u011fu \u0130ncillerde anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi \u00dcrd\u00fcn Nehri\u2019nde Yahya eliyle vaftiz olmak i\u00e7in girdi\u011fi sudan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda ilan edilmi\u015f, Kutsal Ruh bu esnada haz\u0131r bulunmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>Vaftiz \u0130sa Mesih\u2019in b\u00fct\u00fcn bu eylemlerine sembolik olarak kat\u0131lman\u0131n ifadesidir. Vaftiz i\u00e7in suya girme \u00f6l\u00fcm\u00fc, sudan \u00e7\u0131kma ise dirilmeyi ifade etmekte; bu esnada yap\u0131lan dualar ise kutsal ruhun haz\u0131r bulunmas\u0131n\u0131 i\u015faret etmektedir. Pavlus\u2019a g\u00f6re vaftiz olanlar bu yolla Mesih ile birle\u015ftirmekte ve Mesihi giyinmektedirler. Vaftiz olanlar\u0131n hepsi bir beden olarak ayn\u0131 ruhta vaftiz bulunmakta ve ayn\u0131 ruhtan i\u00e7mektedir. Pavlus\u2019a g\u00f6re vaftiz edilenlerin hepsi Mesih\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcne vaftiz edilmekte ve yeni bir ya\u015fam, sonsuz hayat s\u00fcrmek i\u00e7in vaftiz yolu ile Mesih\u2019le birlikte \u00f6l\u00fcme g\u00f6m\u00fclmektedirler. Vaftiz g\u00fcnahs\u0131zla\u015fma de\u011fil, g\u00fcnaha kar\u015f\u0131 kurtulu\u015f yolunu se\u00e7meyi ifade etmektedir. Ancak dine yeni giren bir ki\u015finin vaftiz olmas\u0131 g\u00fcnahlar\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131na kap\u0131 aralamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Evharist<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn Hristiyan kiliseleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan iki temel sakramentten ikincisi evharisttir. Bu sakrament Kom\u00fcnyon, Mass, Rabbin ak\u015fam yeme\u011fi, A\u015fay-\u0131 Rabbani ya da ekmek-\u015farap ayini gibi adlarla da bilinmektedir. Evharist t\u00f6reni Hristiyan gelene\u011finde \u0130sa Mesih\u2019e kat\u0131lmay\u0131 ya da onunla gizemli bir \u015fekilde birle\u015fmeyi ifade etmektedir. Bu konumdaki en temel referans \u0130sa Mesih\u2019in havarileriyle yedi\u011fi son yemekte s\u00f6yledi\u011fi \u0130nciller\u2019de aktar\u0131lan \u015fu s\u00f6zlerdir:<\/p>\n\n\n\n<p>Yemek s\u0131ras\u0131nda \u0130sa eline ekmek ald\u0131. \u015e\u00fckran duas\u0131n\u0131 yap\u0131p ekme\u011fi b\u00f6ld\u00fc ve \u00f6\u011frencilerine verdi. \u201c<em>Al\u0131n yiyin<\/em>\u201d dedi. \u201c<em>Bu benim bedenimdir<\/em>.\u201d Sonra bir k\u00e2se al\u0131p \u015f\u00fckretti ve bunu \u00f6\u011frencilerine vererek \u201c<em>Hepiniz bundan i\u00e7in. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu benim kan\u0131md\u0131r, g\u00fcnahlar\u0131n ba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131 i\u00e7in bir\u00e7oklar\u0131 u\u011fruna ak\u0131t\u0131lan anla\u015fma kan\u0131d\u0131r.\u201d<\/em> Hemen hemen b\u00fct\u00fcn Hristiyanlarda bu ayin, pazar g\u00fcn\u00fc kilisede yap\u0131lan dini t\u00f6renin en \u00f6nemli rit\u00fceli olarak yap\u0131l\u0131r. Kiliselerde ayin i\u00e7in haz\u0131rlanan ekmek ve i\u00e7kinin sunuldu\u011fu genellikle g\u00f6rkemli bir masa bulunur. Pazar g\u00fcn\u00fcnden ba\u015fka y\u0131l\u0131n muhtelif zamanlar\u0131nda \u00e7e\u015fitli kutsal g\u00fcnlerde ve d\u00f6nemlerde de bu ayin d\u00fczenlenmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Konfirmasyon<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/coptic-wiki.org\/ht\/konfimasyon?amp\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/coptic-wiki.org\/ht\/konfimasyon?amp\">Konfirmasyon <\/a>ya da g\u00fc\u00e7lendirme ayini, Hristiyan gelene\u011finde vaftiz olduktan sonra ki\u015finin kutsal ruhun inayetini kazanmas\u0131 ve vaftizle al\u0131nan nurun tamamlanmas\u0131 amac\u0131yla yap\u0131l\u0131r. \u00d6zel olarak haz\u0131rlanan bu ya\u011flar ki\u015finin aln\u0131 ve di\u011fer baz\u0131 uzuvlar\u0131n\u0131n mesh edilmesi, genellikle ha\u00e7 sembol\u00fcn\u00fcn \u00e7izilmesi \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Bu ayin \u00e7o\u011fu Protestan kiliselerince kabul edilmez. Konfirmasyon erken d\u00f6nemlerde vaftizin hemen sonras\u0131nda yap\u0131lmaktayd\u0131. Do\u011fu kiliselerinde bu gelenek halen s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Katoliklerde ise konfirmasyon ki\u015finin kiliseye ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6stergesi olarak ilerleyen ya\u015fta yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Konfirmasyon ayini bir piskopos ya da rahip taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Ayin esnas\u0131nda rahip dualar okurken elini ki\u015finin ba\u015f\u0131 \u00fczerine koyar. Hristiyan gelene\u011finde bir ki\u015fi bir kiliseden di\u011ferine ge\u00e7mek istedi\u011finde baz\u0131 kiliseler \u015fahs\u0131n vaftiz olmas\u0131n\u0131 da \u015fart ko\u015farken baz\u0131lar\u0131 onu konfirmasyon t\u00f6renine tabi tutarlar. Dolay\u0131s\u0131yla bu anlamda konfirmasyon bir kiliseye ba\u011flanman\u0131n da g\u00f6stergesi olarak uygulanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-style-rounded\"><figure class=\"alignright size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr8.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2326\" width=\"264\" height=\"261\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr8.jpg 829w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr8-300x297.jpg 300w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr8-768x760.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 264px) 100vw, 264px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong>G\u00fcnah \u0130tiraf\u0131\/T\u00f6vbe<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hristiyan gelene\u011finde do\u011fu\u015ftan g\u00fcnahk\u00e2r olan ki\u015finin i\u015fledi\u011fi g\u00fcnahlar\u0131ndan ar\u0131nmak i\u00e7in t\u00f6vbe etmek zorunda oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. G\u00fcnah itiraf\u0131 ki\u015finin bir <a href=\"https:\/\/tr.wiktionary.org\/wiki\/rahip\" title=\"https:\/\/tr.wiktionary.org\/wiki\/rahip\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">rahip <\/a>huzurunda g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 itiraf etmesi ve rahibin de ki\u015fiye vaaz\/nasihat ederek onun g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 Baba, O\u011ful ve Kutsal Ruh ad\u0131na ba\u011f\u0131\u015flamas\u0131d\u0131r. Kilise ki\u015finin i\u015fledi\u011fi her su\u00e7un ya da g\u00fcnah\u0131n biri d\u00fcnyevi di\u011feri uhrevi olan iki cezas\u0131n\u0131n bulundu\u011funu ve bunlardan d\u00fcnyevi cezalar\u0131 affetme yetkisinin kilisede oldu\u011funu ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ayr\u0131ca bu cezalardan uhrevi olan\u0131n\u0131n affedilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle d\u00fcnyevi cezan\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini, bunun i\u00e7in de ki\u015finin kilisede g\u00fcnah itiraf\u0131nda bulunmas\u0131 gerekti\u011finin alt\u0131 \u00e7izilmi\u015ftir. G\u00fcnah itiraf\u0131nda mutlaka bir rahibe ihtiya\u00e7 oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen kilise, ki\u015finin kendi kendisine t\u00f6vbe edemeyece\u011fine inanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nikah<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nikah\u0131n bir ruhban\u0131n g\u00f6zetiminde ger\u00e7ekle\u015fmesi \u015fartt\u0131r. Bu ba\u011flamda Hristiyan gelene\u011finde nikah t\u00f6renleri kilisede ayin e\u015fli\u011finde yap\u0131lmakta, kiliseler bir t\u00fcr nikah daireleri gibi g\u00f6rev yapmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Rahip Takdisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Katoliklik ve Do\u011fu Hristiyanl\u0131\u011f\u0131nda rahip atamas\u0131 da bir sakrament olarak kabul edilir. Kilise hiyerar\u015fisi i\u00e7erisinde yer alan din adamlar\u0131 bu g\u00f6revlerini bir \u00fcst Ruhban taraf\u0131ndan dini t\u00f6renler e\u015fli\u011finde kutsanmak suretiyle atan\u0131rlar. Rahipli\u011fe atanan ki\u015fi kendisini Tanr\u0131\u2019ya ve cemaatine adam\u0131\u015f say\u0131l\u0131r. B\u00fct\u00fcn inananlar\u0131n din adamlar\u0131 ilkesini geli\u015ftiren Protestan kiliseler m\u00fcstakil bir Ruhban s\u0131n\u0131f\u0131na ve rahip atamas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karlar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Son\/Hasta Ya\u011flama<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hristiyan gelene\u011findeki sakramentlerden sonuncusu son ya\u011flama ya da hasta ya\u011flamas\u0131d\u0131r. Katoliklerde \u00f6l\u00fcm d\u00f6\u015fe\u011findeyken hastalara yap\u0131lan bir t\u00f6rendir. Hastan\u0131n belirli uzuvlar\u0131 rahip taraf\u0131ndan dualar e\u015fli\u011finde takdis edilir. Do\u011fu kiliselerinde ise bu t\u00f6ren cemaatten ki\u015filerin istedikleri her zaman ya da herhangi bir hastal\u0131k an\u0131nda yap\u0131lmaktad\u0131r. Ermeni Kilisesi son ya\u011flamay\u0131 bir sakrament olarak g\u00f6rmemektedir. Ya\u011flama sakramenti ki\u015finin kilisenin bir \u00fcyesi oldu\u011funun vurgulanmas\u0131, g\u00fcnahlar\u0131n aff\u0131, \u015fifa ve \u015fahs\u0131 rahatlama amac\u0131na y\u00f6neliktir. Bu ayinle ruh ve bedenden m\u00fcte\u015fekkil olan insan\u0131n hem bedeni hem de ruhuna \u015fifa sa\u011flamak ama\u00e7lan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h4><span id=\"Gunluk_ve_Yillik_Ibadetler\"><strong>G\u00fcnl\u00fck ve Y\u0131ll\u0131k \u0130badetler<\/strong><\/span><\/h4>\n\n\n\n<p>Kiliselerde haz\u0131rlanm\u0131\u015f olan <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Azizler_takvimi\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Azizler_takvimi\">liturjik takvimlerde<\/a> bu ibadetlerin zaman\u0131 belirlenir. H\u0131ristiyan gelene\u011finde ibadetler genellikle toplu olarak kilisede yap\u0131l\u0131r. Ancak bunun yan\u0131nda bireysel ibadet anlay\u0131\u015f\u0131 da vard\u0131r. \u0130badetlerde dua ve ilahiler \u00f6nemli bir yer tutar. Her kilise belirlemi\u015f oldu\u011fu bir dua ve ilahileri i\u00e7eren liturjik metinlere sahiptir. Kiliselerde yap\u0131lan toplu ibadetlerde rahip y\u00f6netiminde dua, ilahiler okuma ve vaaz dikkati \u00e7eker. Bireysel ibadetler ise genellikle dua i\u00e7eriklidir. G\u00fcnl\u00fck dualarda ve evharistik liturjide okunan en yayg\u0131n dua Matta\u2019da ge\u00e7en Rabbin Duas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Hristiyan gelene\u011finde ibadetler kiliselerin yap\u0131s\u0131na g\u00f6re oturarak ayakta ve diz \u00e7\u00f6kerek yap\u0131l\u0131r. \u00d6zellikle bireysel ibadetler esnas\u0131nda ellerin avu\u00e7 avuca bir araya getirilmesi parmaklar\u0131n birbirine kenetlenmesi ve boyun e\u011filmesi dikkati \u00e7eker. Bireysel ibadet Ortodoks Kilisesinde ise ikonalar \u00f6n\u00fcnde e\u011filerek yap\u0131l\u0131r. Kiliselerde bulunan ikonalar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda baz\u0131 Ortodokslar kendi evlerinde ikonan\u0131n bulundu\u011fu bir \u00f6zel bir k\u00f6\u015fe olu\u015fturur ve burada ikona \u00f6n\u00fcnde dua ederler. Ortodokslar\u0131n aksine \u00e7e\u015fitli kiliseler ikonalar \u00f6n\u00fcnde dua etmeye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karlar. Hatta bunun bir putperestlik ve k\u00fcf\u00fcr oldu\u011funun da alt\u0131n\u0131 \u00e7izerler.<\/p>\n\n\n\n<p>Kilisede toplu yap\u0131lan ibadetlerde de kiliseden kiliseye farkl\u0131l\u0131klar dikkati \u00e7eker. Genellikle toplu dua ilahiler ve vaaz \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015ftirilen ibadetler baz\u0131 Protestan kiliselerinde hareketli g\u00f6sterilere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. \u00d6yle ki baz\u0131 cemaatler ibadeti toplu dans etme \u015fovuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrler. H\u0131ristiyan kiliselerinin ibadet \u015fekilleri aras\u0131nda r\u00fck\u00fb ve secde yoktur. Bunun bir istisnas\u0131 <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/suryaniler\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/suryaniler\">S\u00fcryani <\/a>kilisesidir. S\u00fcryanilerde dua ve secdeden ibaret olan ibadette \u0130slam\u2019dakine benzer bir secde yer al\u0131r. Hristiyan gelene\u011finde genelde erkekler ve kad\u0131nlar kar\u0131\u015f\u0131k olarak ibadet ederler. Hristiyan kiliselerin bir\u00e7o\u011funda g\u00fcnl\u00fck ibadetler d\u00fczenlenir. Genellikle sabah ve ak\u015fam ibadetleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. S\u00fcryanilerde ise buna bir de \u00f6\u011fle ibadeti eklenir.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0131ristiyan gelene\u011finde ger\u00e7ek orucun g\u00fcnahlardan uzak durmak \u015feklinde oldu\u011funa dikkat \u00e7ekilmekle birlikte y\u0131l\u0131n belirli zamanlar\u0131nda yiyip i\u00e7mekten ya da belirli yiyeceklerden uzak durmak \u015feklinde bu ibadet yerine getirilir. \u00c7e\u015fitli Hristiyan kiliselerinde <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/K%C3%BCl_%C3%87ar%C5%9Fambas%C4%B1\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/K%C3%BCl_%C3%87ar%C5%9Fambas%C4%B1\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">K\u00fcl \u00c7ar\u015fambas\u0131<\/a> ve <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Kutsal_Cuma\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Kutsal_Cuma\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u0130yi Cuma<\/a> ile <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lent\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lent\">Lent<\/a>\u2019in \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fcn\u00fcnde oru\u00e7 ibadetine yer verilir. Hristiyanl\u0131kta y\u0131l\u0131n \u00e7e\u015fitli zamanlar\u0131na da\u011f\u0131lm\u0131\u015f bir\u00e7ok bayram ve kutsal g\u00fcn vard\u0131r. Bunlardan bir k\u0131sm\u0131 \u0130sa Mesih ile Kutsal Ruh ya da Meryem\u2019le bir k\u0131sm\u0131 da \u00e7e\u015fitli azizlerle ili\u015fkilidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bayramlar aras\u0131nda en \u00f6nemlisi ve kutsal olan\u0131 \u0130sa\u2019n\u0131n dirili\u015fi an\u0131s\u0131na kutlanan <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Easter\" title=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Easter\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Easter <\/a>ya da <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Paskalya\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Paskalya\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Paskalya <\/a>Bayram\u0131d\u0131r. Bu bayram Nisan ay\u0131nda kutlan\u0131r. Kutlama \u00f6ncesi bir oru\u00e7 d\u00f6nemi vard\u0131r. Easter d\u00f6nemi K\u00fcl \u00c7ar\u015fambas\u0131 ile ba\u015flar ve <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Hamsin_Yortusu\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Hamsin_Yortusu\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Pentekost Kutlamas\u0131<\/a> ile son bulur. Bat\u0131 gelene\u011finde Easter Bayram\u0131\u2019nda Easter yumurtalar\u0131 ad\u0131 verilen boyal\u0131 yumurtalar ya da yumurta \u015feklinde hediyeler haz\u0131rlan\u0131r. Bir di\u011fer \u00f6nemli bayram ise \u0130sa\u2019n\u0131n do\u011fumu an\u0131s\u0131na kutlanan <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Noel\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Noel\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Kristmas<\/a>\u2019t\u0131r. Easter, Pentekost ve <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Epifani_(bayram)\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Epifani_(bayram)\">Epifani\u2019<\/a>den sonra ortaya \u00e7\u0131kan bu bayram, Bat\u0131 Hristiyanlar\u0131nca 4. y\u00fczy\u0131ldan beri 25 Aral\u0131k\u2019ta kutlanmaktad\u0131r. Baz\u0131 Do\u011fu kiliselerinde ise 6 Ocak\u2019ta kutlan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h4><span id=\"Dini_bir_obje_olarak_Hac\"><strong>Dini bir obje olarak Ha\u00e7<\/strong><\/span><\/h4>\n\n\n\n<p>Kiliseler ve evler yan\u0131nda giyim ku\u015fam gibi g\u00fcnl\u00fck ya\u015fama ili\u015fkin alanlarda <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Ha%C3%A7\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Ha%C3%A7\">ha\u00e7 <\/a>motifi s\u0131k\u00e7a kullan\u0131l\u0131r. Dualara ba\u015flarken ya da ve korkulan durumlarda ha\u00e7 i\u015fareti yap\u0131l\u0131r. Ha\u00e7 sembol\u00fc ki\u015fiyi Tanr\u0131yla do\u011frudan ili\u015fkiye ge\u00e7iren, k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri ve \u015feytan\u0131 defeden ve iyiliklere yol a\u00e7an bir arac\u0131 unsur olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Ahlaki_Ogretileri\"><strong>Ahlaki \u00d6\u011fretileri<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Hristiyanl\u0131kta Eski Ahit gelene\u011finden hareketle Tanr\u0131n\u0131n suretinde yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen insan bedeninin tanr\u0131n\u0131n bir mabedi oldu\u011fu anlay\u0131\u015f\u0131 vard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu mabedin temizli\u011finin korunmas\u0131 ve kirletilmemesi gerekir. Ahlakl\u0131 olmak iyi olman\u0131n \u015fart\u0131d\u0131r. \u0130yi ve ahlakl\u0131 olmak tutkular\u0131n esiri olmamak, sa\u011fduyu, adalet, cesaret ve itidal gibi temel erdemlere sahip olmakt\u0131r. Hristiyanl\u0131k bilgelik, ak\u0131ll\u0131 olmak, \u00f6\u011f\u00fct, g\u00fc\u00e7, bilgi, dindarl\u0131k ve Tanr\u0131 korkusunu insana y\u00f6nelik kutsal ruhun 7 arma\u011fan\u0131 olarak tan\u0131mlar. \u0130nsanlarla ili\u015fkiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir\u00e7ok dinde vurgulanan ve alt\u0131n kural olarak adland\u0131r\u0131lan \u201c<em>ba\u015fkalar\u0131n\u0131n size nas\u0131l davranmas\u0131n\u0131 istiyorsan\u0131z siz de onlara \u00f6yle davran\u0131n<\/em>\u201d ilkesi Hristiyan kutsal kitab\u0131nda da vurgulanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h4><span id=\"Gunah\"><strong>G\u00fcnah<\/strong><\/span><\/h4>\n\n\n\n<p>Yeni Ahit g\u00fcnahtan uzak durulmas\u0131 hususunu \u0131srarla vurgulamaktad\u0131r. \u0130ncillerde \u0130sa \u201c<em>g\u00f6z\u00fcn seni g\u00fcnaha sokuyorsa onu \u00e7\u0131kar, elin g\u00fcnaha sokuyorsa onu kes<\/em>\u201d vb. vurgularla g\u00fcnahtan uzak durman\u0131n ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izer. G\u00fcnahkarl\u0131k durumunda ise t\u00f6vbe etmenin ki\u015finin affedilmesi i\u00e7in \u015fart oldu\u011fu belirtilir. Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n g\u00fcnaha ili\u015fkin en dikkat \u00e7ekici \u00f6zelli\u011fi asli ya da ilk g\u00fcnah konusundaki yakla\u015f\u0131m\u0131d\u0131r. Asli g\u00fcnah inanc\u0131 kapsaml\u0131 bir \u00f6\u011freti olarak <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Augustinus\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Augustinus\">Augustine <\/a>taraf\u0131ndan geli\u015ftirildi. Augustine asli g\u00fcnah\u0131n Adem\u2019den miras olarak t\u00fcm insanl\u0131\u011fa ge\u00e7ti\u011fini ve her do\u011fan ki\u015finin g\u00fcnahk\u00e2r olarak do\u011fdu\u011funu vurgulam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h4><span id=\"Sivil_Otorite_ile_Iliskiler\"><strong>Sivil Otorite ile \u0130li\u015fkiler<\/strong><\/span><\/h4>\n\n\n\n<p>Erken d\u00f6nem H\u0131ristiyan ilahiyat\u00e7\u0131lar\u0131 dinden d\u00f6nmeye ve putlara tapmaya zorlamad\u0131k\u00e7a y\u00f6neticilere itaat edilmesinin \u015fart oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015flerdir. Bu do\u011frultuda kilise Orta \u00c7a\u011fda siyasal bir g\u00fc\u00e7 olarak ortaya \u00e7\u0131kana kadar d\u00fcnyevi otoritelere ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Mezhepsel_Olusumlar\"><strong>Mezhepsel Olu\u015fumlar<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Hristiyanl\u0131k evrensel dinler aras\u0131nda en fazla mezheple\u015fme hareketinin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc din konumundad\u0131r. \u00d6yle ki erken d\u00f6nemlerden itibaren birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olan y\u00fczlerce mezhep Hristiyanl\u0131k b\u00fcnyesinden ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Hristiyanl\u0131k tarihinde mezheple\u015fme s\u00fcresi a\u00e7\u0131s\u0131ndan 3 \u00f6nemli d\u00f6nem dikkat \u00e7eker:<\/p>\n\n\n\n<p>1. Bunlardan birincisi MS 5. y\u00fczy\u0131ld\u0131r. Bu d\u00f6nemde genel anlamda Ayr\u0131lm\u0131\u015f Do\u011fu Hristiyanlar\u0131 olarak kategorize edilen dinsel gruplar ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>2. \u0130kinci d\u00f6nem 11. y\u00fczy\u0131ld\u0131r. Bu d\u00f6nemde ise Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n ana g\u00f6vdesi Katolik ve Ortodoks \u015feklinde ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>3. Son \u00f6nemli mezheple\u015fme d\u00f6nemi ise Protestanlar olarak adland\u0131r\u0131lan reform yanl\u0131lar\u0131n\u0131n Katolik kiliselerinden ayr\u0131ld\u0131klar\u0131 16. y\u00fczy\u0131ld\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h4><span id=\"Erken_Donem_Mezheplesme_Hareketleri\"><strong>Erken D\u00f6nem Mezheple\u015fme Hareketleri<\/strong><\/span><\/h4>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr9.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2327\" width=\"345\" height=\"202\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr9.jpg 513w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr9-300x175.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 345px) 100vw, 345px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>\u0130lk \u00f6nemli ayr\u0131l\u0131k hareketi kristolojik tart\u0131\u015fmalara ba\u011fl\u0131 olarak 5. y\u00fczy\u0131lda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Birinci_Efes_Konsili\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Birinci_Efes_Konsili\">431 Efes <\/a>ve <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Kalkedon_Konsili\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Kalkedon_Konsili\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">451 Kad\u0131k\u00f6y Konsillerinde<\/a> \u0130sa\u2019n\u0131n insani ve ilahi \u015fahsiyetleri konusunda yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalar ve al\u0131nan kararlar, bug\u00fcn ayr\u0131lm\u0131\u015f Do\u011fu kiliseleri olarak adland\u0131r\u0131lan mezheplerin ana g\u00f6vdelerinden koparak ayr\u0131 birer mezhep halinde te\u015fekk\u00fcl\u00fcne yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. \u0130znik Konsili 325\u2019te \u0130sa Mesih\u2019in uluhiyetini vurgulam\u0131\u015f; 381 \u0130stanbul Konsili ise onun insanl\u0131\u011f\u0131na at\u0131fta bulunmu\u015ftu. Fakat \u0130sa\u2019n\u0131n nas\u0131l hem Tanr\u0131 hem de insan olabilece\u011fine dair \u015f\u00fcpheler devam etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu tart\u0131\u015fmada \u0130skenderiye kristolojisi ve bunun hararetli savunucusu <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0skenderiyeli_Cyril\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0skenderiyeli_Cyril\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Cyril<\/a>, \u0130sa\u2019da ilahi tabiat\u0131n bedeni tamamen ku\u015fatt\u0131\u011f\u0131n\u0131, Onu i\u00e7ine ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla \u0130sa\u2019da yaln\u0131zca bir ilahi tabiattan s\u00f6z edilebilece\u011fini savunmaktayd\u0131. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Antakya kristolojisi ilahi tabiat yan\u0131nda insani tabiat\u0131 da vurgulamaktayd\u0131. Bu tart\u0131\u015fmada \u0130stanbul patri\u011fi <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Nestorius\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Nestorius\">Nestoryus <\/a>Antakya kristolojisine yak\u0131n durmu\u015f ve \u0130sa\u2019n\u0131n ilahi ve insani tabiatlar\u0131n\u0131n birbirine kar\u0131\u015fmadan varl\u0131klar\u0131n\u0131 yan yana devam ettirdi\u011fine dayal\u0131 iki tabiatl\u0131 olma g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc savunmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>Yine Nestoryus, Meryem\u2019in \u0130sa\u2019n\u0131n insani y\u00f6n\u00fcn\u00fc do\u011furan olmas\u0131na dikkati \u00e7ekmi\u015f ve ona Theotokos (Tanr\u0131 anas\u0131 ya da tanr\u0131y\u0131 do\u011furan) denilmeyece\u011fini, ama Kristotokos (Mesih\u2019i do\u011furan) olabilece\u011fini savunmu\u015ftur. \u0130skenderiye ekol\u00fc ve Cyril, bedenle\u015fen kelamda iki tabiat\u0131 ay\u0131rt etmenin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek Kelam\u0131n ger\u00e7ek \u015feklinde beden oldu\u011funu ifade etmi\u015ftir. Bu durumda o, Nestoryus\u2019un savundu\u011fu fikirlerin ilahi Kelam\u0131n insan oldu\u011fu inanc\u0131n\u0131 ink\u00e2r anlam\u0131na geldi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonu\u00e7ta 431\u2019de toplanan konsilde, Nestoryus ve taraftarlar\u0131n\u0131n fikirleri sapk\u0131n say\u0131lm\u0131\u015f ve tek tabiat\u00e7\u0131l\u0131k yani <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Monofizitizm\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Monofizitizm\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Monofizitizm <\/a>lehine bir karar al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum do\u011fal olarak iki tabiatl\u0131l\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc benimseyen Antakya-Suriye-\u0130ran b\u00f6lgelerindeki Do\u011fu Hristiyanlar\u0131n\u0131n ana g\u00f6vdeden d\u0131\u015flanmalar\u0131na ve ayr\u0131 bir grup olarak ortaya \u00e7\u0131kmalar\u0131na neden olmu\u015ftur. <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Diofizitizm\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Diofizitizm\">Diofizit <\/a>akideyi benimseyen bu Hristiyanlar, Nestoryus ad\u0131ndan hareketle Nestur\u00eeler olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Nestur\u00eelerin ana g\u00f6vdeden kopmalar\u0131 Hristiyanl\u0131k i\u00e7i birlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi bir s\u0131k\u0131nt\u0131 olu\u015fturdu. Bu durum 451 Kad\u0131k\u00f6y konsili ile d\u00fczeltilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f ve konsilde al\u0131nan kararla \u0130sa\u2019da tek bir ilahi tabiat bulundu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki akide reddedilmi\u015f ve iki tabiatl\u0131l\u0131k akidesi savunulmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu durum do\u011fal olarak tek tabiatl\u0131l\u0131k akidesine ba\u011fl\u0131 olan Hristiyan cemaatlerin d\u0131\u015flanmas\u0131na neden olmu\u015f ve ba\u015fta Bat\u0131 S\u00fcryaniler olmak \u00fczere <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/K%C4%B1pt%C3%AE_Ortodoks_Kilisesi\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/K%C4%B1pt%C3%AE_Ortodoks_Kilisesi\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">K\u0131pti <\/a>ve <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Etiyopya_Ortodoks_Tevh%C3%AEd%C3%AE_Kilisesi\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Etiyopya_Ortodoks_Tevh%C3%AEd%C3%AE_Kilisesi\">Habe\u015f <\/a>kiliseleri gibi gruplar\u0131n ana g\u00f6vdeden ayr\u0131larak ayr\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z bir kilise olarak ortaya \u00e7\u0131kmalar\u0131 sonucunu do\u011furmu\u015ftur. 451 Kad\u0131k\u00f6y konsili ile ilgili olarak bu toplant\u0131ya davet edilmeyen Ermeni Kilisesi de kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 konsil kararlar\u0131n\u0131 tan\u0131mayarak ayr\u0131 bir kilise \u015feklinde yap\u0131lanma yoluna gitmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<h4><span id=\"Katolik_ve_Ortodoks_Ayrismasi\"><strong>Katolik ve Ortodoks Ayr\u0131\u015fmas\u0131<\/strong><\/span><\/h4>\n\n\n\n<p>Hristiyanl\u0131k tarihinde ikinci \u00f6nemli mezheple\u015fme olay\u0131 11. y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir restle\u015fme ile sonu\u00e7lanan Roma ve \u0130stanbul kiliseleri aras\u0131ndaki ayr\u0131lmad\u0131r. Bu ayr\u0131lma kendisini Roma \u0130mparatorlu\u011fu ile b\u00fct\u00fcnle\u015ftiren Hristiyanlar\u0131n ana g\u00f6vdesinin ikiye ayr\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>451 Kad\u0131k\u00f6y konsilinde Roma ve \u0130stanbul piskoposlar\u0131n\u0131n e\u015fitli\u011fi vurgulanm\u0131\u015f ancak Roma temsilcileri bu karara kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r. Roma, havari Petrus arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla b\u00fct\u00fcn Hristiyanlar\u0131n merkezi iddias\u0131yla t\u00fcm Hristiyanlar \u00fczerinden bir otorite oldu\u011fu kanaatini ve bu kanaat do\u011frultusunda bir politikay\u0131 her zaman s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak bu durum bir imparatorluk kilisesi halindeki \u0130stanbul\u2019un her zaman tepkisine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylelikle iki kilise aras\u0131ndaki as\u0131l \u00f6nemli \u00e7eki\u015fme otorite ve dini merkez olma konusunda ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130stanbul\u2019un kendisini Roma ile e\u015fit g\u00f6rmesine kar\u015f\u0131l\u0131k Roma kendisinin Hristiyanlar\u0131n merkezi oldu\u011funu ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Siyasal \u00e7eki\u015fmeler yan\u0131nda baz\u0131 teolojik ve lit\u00fcrjik konulardaki farkl\u0131l\u0131klar da iki kilise aras\u0131ndaki ayr\u0131\u015fmada rol oynad\u0131. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda teslisin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc unsuru Kutsal Ruhla ilgili tart\u0131\u015fma gelmektedir. Roma Kilisesince \u0130znik Kredosuna eklenen \u201co\u011fuldan da\u201d ifadesi kutsal ruhun hem Babadan hem de O\u011fuldan ne\u015fet etti\u011fini vurgularken \u0130stanbul Kilisesi bunun kabul edilemez oldu\u011funu savundu. Zira bu hem konsillerde belirlenen asli \u00f6\u011fretiye ayk\u0131r\u0131yd\u0131 hem de teslis \u00f6\u011fretisinde kutsal ruhun konumunu O\u011fula g\u00f6re ikincille\u015ftiren bir durumdu.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir di\u011fer tart\u0131\u015fma konusu ikonalarla ilgiliydi. Roma Kilisesi \u0130stanbul ba\u011fl\u0131lar\u0131nca ikonalar\u0131n bir tazim arac\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 puta tap\u0131c\u0131l\u0131k olarak g\u00f6rmekteydi. Nitekim Roma\u2019n\u0131n \u0130stanbul \u00fczerinde etkisini hissettirdi\u011fi bir d\u00f6nemde, 726-843 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda tekab\u00fcl eden ikonaklazm d\u00f6neminde ikanolara kar\u015f\u0131 bir dizi yapt\u0131r\u0131m uyguland\u0131. Tarihe \u201cPut K\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k\u201d olarak ge\u00e7en bu hadise zihinlerde derin izler b\u0131rakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ki kilise aras\u0131nda uzun g\u00f6r\u00fc\u015fmelerle birbirini ikna etme te\u015febb\u00fcslerine ra\u011fmen 1054\u2019te Patrik <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/I._Mihail_(Konstantinopolis_patri%C4%9Fi)\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/I._Mihail_(Konstantinopolis_patri%C4%9Fi)\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Cerularios <\/a>ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeye gelen Kardinal <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humbert_of_Silva_Candida\" title=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humbert_of_Silva_Candida\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Humbert <\/a>ile ipler koptu. Papal\u0131\u011f\u0131n \u0130stanbul kilisesine y\u00f6nelik tavr\u0131ndan ve politik manevralar\u0131ndan rahats\u0131z olan Patrik kardinale randevu vermedi. Patrikle g\u00f6r\u00fc\u015femeyen kardinal de \u0130stanbul Kilisesinin farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerinden dolay\u0131 sapk\u0131n oldu\u011funa dair bir papal\u0131k belgesini <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Ayasofya\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Ayasofya\">Ayasofya<\/a>\u2019ya b\u0131rak\u0131p Roma\u2019ya d\u00f6nd\u00fc. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u0130stanbul Kilisesinde Roma Kilisesi\u2019nin kutsal ruh konusundaki inanc\u0131n\u0131n sapk\u0131nl\u0131k i\u00e7erdi\u011fine kar\u015f\u0131 bir belge haz\u0131rlad\u0131 ve Roma\u2019ya iletti. Bu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fim ve birbirini aforoz etme iki kilise aras\u0131ndaki mutlak ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n ilan\u0131 oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Katolik kilisesi ilerleyen d\u00f6nemlerde Avrupa\u2019daki etkisini art\u0131rarak siyasal ve askeri bir g\u00fc\u00e7 haline geldi. 11-13. y\u00fczy\u0131llar aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen Ha\u00e7l\u0131 seferlerinde kilise hep belirleyici ve y\u00f6nlendirici bir rol oynad\u0131. Katolik kilisesinin Do\u011fu kiliselerine y\u00f6nelik politikas\u0131 yak\u0131n zamanlara kadar devam etti. Bu politikan\u0131n temelini Do\u011fu kiliselerini Roma ile birle\u015ftirmek anlay\u0131\u015f\u0131 olu\u015fturuyordu. Ancak uzun y\u0131llar bunda g\u00f6r\u00fcn\u00fcr bir ba\u015far\u0131 sa\u011flanamad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Nihayet 16. y\u00fczy\u0131ldan itibaren Katolik misyonerler vas\u0131tas\u0131yla Do\u011fu Hristiyanlar\u0131 Katolikle\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Ayr\u0131lm\u0131\u015f Do\u011fu Kiliseleri olarak adland\u0131r\u0131lan kiliselerde bu k\u0131smen ba\u015far\u0131l\u0131 olduysa da Ortodokslar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Katolik ve Ortodoks halklar aras\u0131nda derin ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n hala devam etti\u011fi de bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ortodoks Kilisesi bir imparatorluk kilisesi olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 15. y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131na kadar devam ettirdi. 1453\u2019te \u0130stanbul\u2019un Osmanl\u0131larca fethedilmesi \u00fczerine Moskova <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Rus_Ortodoks_Kilisesi\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Rus_Ortodoks_Kilisesi\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Ortodoks Kilisesi<\/a> \u201c\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Roma\u201d iddias\u0131yla Ortodokslar\u0131n dini merkezi olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. \u0130stanbul Kilisesi ise <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/II._Mehmed\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/II._Mehmed\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Fatih Sultan Mehmet<\/a> taraf\u0131ndan yeni bir yap\u0131lanma konusunda te\u015fvik edildi. Ortodokslarca se\u00e7ilen Patrik Osmanl\u0131 idaresi taraf\u0131ndan tan\u0131nd\u0131 ve patri\u011fe saray erkan\u0131nda bir resmiyet verildi. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu s\u00fcresince patrikhane birka\u00e7 merkez de\u011fi\u015ftirdi; ancak sonunda <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0stanbul_Rum_Ortodoks_Patrikhanesi\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0stanbul_Rum_Ortodoks_Patrikhanesi\">Fener<\/a>\u2019de g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki yerine ta\u015f\u0131nd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<h4><span id=\"Reformasyon\"><strong>Reformasyon<\/strong><\/span><\/h4>\n\n\n\n<p>D\u00f6nemi Hristiyan tarihinde 3 \u00f6nemli ayr\u0131\u015fma hareketi 16. y\u00fczy\u0131lda ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Orta \u00e7a\u011fda Katolik kilisesinin dinsel ve siyasal yap\u0131lanmas\u0131 ve ekonomik ve sosyal alanda kurdu\u011fu tahakk\u00fcm \u00e7e\u015fitli kesimlerin yo\u011fun tepkisine neden olmu\u015f ve sonunda reform hareketlerine d\u00f6n\u00fc\u015fecek olan bir dizi yenilik\u00e7i anlay\u0131\u015f\u0131n olu\u015fumunu sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Reformasyon hareketleri \u00f6ncesi reforma zemin haz\u0131rlayan geli\u015fmeleri iki ana kategoride ele almak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bunlar <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%B6nesans\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/R%C3%B6nesans\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">R\u00f6nesans <\/a>ve <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%BCmanizm\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%BCmanizm\">H\u00fcmanizm <\/a>hareketleridir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Lutheranizm<\/strong><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr10.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2328\" width=\"309\" height=\"192\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr10.jpg 651w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr10-300x187.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 309px) 100vw, 309px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Reform d\u00f6nemi denildi\u011finde akla ilk gelen <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Martin_Luther\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Martin_Luther\">Martin Luther<\/a>\u2019dir. Ancak Luther \u00f6ncesi d\u00f6nemde ya\u015fam\u0131\u015f olan ve reform hareketlerine uygun teolojik altyap\u0131y\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015f olan bir\u00e7ok \u00f6nc\u00fc reformistten de s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Luther\u2019in Katolik anlay\u0131\u015fa y\u00f6neltti\u011fi itirazlar, Roma Kilisesinin y\u00fczy\u0131llard\u0131r elinde bulundurdu\u011fu imtiyazl\u0131 stat\u00fckoyu derinden sarsm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130man, t\u00f6vbe, dinde temel referanslar, kutsal kitap, <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/End%C3%BCljans\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/End%C3%BCljans\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">end\u00fcljans<\/a>, \u00e7e\u015fitli <a href=\"http:\/\/dinler-tarihi.blogspot.com\/2008\/12\/inklusivizm.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"http:\/\/dinler-tarihi.blogspot.com\/2008\/12\/inklusivizm.html\">eklesiastik <\/a>sorunlar ve benzeri konulardaki yakla\u015f\u0131mlar\u0131 Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n ana g\u00f6vdesinin Katolik ve Protestan \u015feklinde ikiye ayr\u0131lmas\u0131yla sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n temelinde sola scriptura (yaln\u0131zca kutsal metin), sola fide (yaln\u0131zca iman) ve sola gratia (yaln\u0131zca ilahi rahmet) anlay\u0131\u015flar\u0131 bulunmakta ve kilise kurumunun \u00f6zellikle end\u00fcljans uygulamas\u0131na kar\u015f\u0131 \u015fiddetli ele\u015ftiri yer almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Luther 1517\u2019de <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Luther%27in_95_Tezi\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Luther%27in_95_Tezi\">95 maddede<\/a> \u00f6zetledi\u011fi yenilik\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcncelerini Wittenberg \u015eatosu Kilisesi kap\u0131s\u0131na asarak ilan etti. End\u00fcljanstan papal\u0131\u011fa, rahiplerin mutlak bekarl\u0131k gelene\u011fine, sakramentlere, \u00f6l\u00fcler i\u00e7in yap\u0131lan mass ayinine, iman ve t\u00f6vbe konular\u0131ndaki geleneksel anlay\u0131\u015fa, ke\u015fi\u015flik ve manast\u0131r sistemine kadar hemen her konuda ele\u015ftirilerini s\u0131ralad\u0131. Luther\u2019in bu ele\u015ftirileri Katolik kilisesini olduk\u00e7a hiddetlendirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Kilise 1520\u2019de Luther\u2019e y\u00f6nelik \u201cExurge domine\u201d belgesini yay\u0131nlad\u0131. Bu belgeyle ona, fikirlerinden geri d\u00f6nmek i\u00e7in iki ayl\u0131k bir s\u00fcre tan\u0131nmaktayd\u0131. Ancak Luther bu talebi geri \u00e7evirerek papal\u0131k belgesini yakt\u0131. Nihayet kilise 1521\u2019de Luther\u2019i aforoz etti; \u00e7e\u015fitli Katolik merkezlerde Luther\u2019in kitaplar\u0131 yak\u0131ld\u0131. \u00c7e\u015fitli tarihlerde yap\u0131lan toplant\u0131larda Luther yanl\u0131lar\u0131 onun fikirlerini savundular. 1529 da toplanan Speyer Meclisi\u2019nde ise Luther yanl\u0131lar\u0131 Katoliklerin Luther aleyhine tutumunu protesto ettiler. Bu olayla birlikte Luther yanl\u0131lar\u0131 Protestanlar olarak nitelenmeye ba\u015fland\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Luther, iman ve t\u00f6vbe konusunda kilisenin anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ele\u015ftirmekte ve papal\u0131k ve kilise kurumunun iman ve t\u00f6vbe konusundaki arac\u0131 rollerini reddetmektedir. O, imanla t\u00f6vbenin ki\u015fi ile tanr\u0131 aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fece\u011fine inanmakta ve papan\u0131n ve kilise kurumunun g\u00fcnah ba\u011f\u0131\u015flamas\u0131 gelene\u011fine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karak t\u00f6vbenin Tanr\u0131 taraf\u0131ndan kabul edilece\u011fini vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu ba\u011flamda Luther end\u00fcljans uygulamas\u0131na da \u015fiddetle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmakta, bunun bir sahtekarl\u0131k oldu\u011funu vurgulamaktad\u0131r. Yine Luther, herkesin kutsal metni okuyup anlamas\u0131n\u0131n \u00f6nemine dikkat \u00e7ekmekte ve dinde temel otoritenin papal\u0131k ya da kilise kurumu de\u011fil kutsal metin oldu\u011funu belirtmektedir. Bu do\u011frultuda o, Hristiyan kutsal kitab\u0131n\u0131 Almancaya \u00e7evirmi\u015ftir. Ayr\u0131ca Luther ana dilde ibadetin \u00f6nemine dikkat \u00e7ekmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bundan ba\u015fka Luther rahiplerin evlenmemesi y\u00f6n\u00fcndeki kilise kural\u0131na da kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p eski bir rahibe ile evlenmi\u015ftir. Luther papal\u0131\u011f\u0131 <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Deccal\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Deccal\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">antikrist\/deccal<\/a> olarak tan\u0131mlamaktayd\u0131. Ona g\u00f6re Katolik tav\u0131r Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n as\u0131l yap\u0131s\u0131na uymamaktad\u0131r; zira kilise kutsal metnin anlay\u0131\u015f\u0131ndan ve Pavlus\u00e7u \u00f6\u011fretilerden uzakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. S\u0131k\u0131 bir Pavlus\u00e7u ve literalist olan Luther, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde prens ve derebeylerin siyasal iktidarlar\u0131n\u0131 kutsamakta, bunlar\u0131n y\u00f6netim ve iradelerine her ne sebeple olursa olsun kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmay\u0131 dine ayk\u0131r\u0131 saymaktad\u0131r. \u201c\u0130ki K\u0131l\u0131\u00e7 doktrini\u201d ba\u011flam\u0131nda Luther, d\u00fcnyevi iktidarlar\u0131n Tanr\u0131 taraf\u0131nda tesis edildi\u011fini dolay\u0131s\u0131yla bunlara itaat etmenin \u015fart oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. Lutheran Protestanl\u0131k hareketi Avrupa\u2019n\u0131n kuzeyinde Danimarka, \u0130sve\u00e7 ve di\u011fer \u0130skandinav \u00fclkelerinde yay\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Reform Kiliseleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Protestanl\u0131k i\u00e7inde yer alan g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Reform kiliseleri ikinci ku\u015fak reformistler olarak da adland\u0131r\u0131lan Calvin ve Zwingli\u2019nin g\u00f6r\u00fc\u015flerinden esinlenerek ortaya \u00e7\u0131kan ak\u0131mlard\u0131r. Calvin yaln\u0131zca Kitab\u0131 Mukaddesten kaynaklanan \u00f6\u011freti ve uygulamalar\u0131n do\u011fru oldu\u011funu savunmu\u015ftur. \u0130man ve kurtulu\u015f yaln\u0131zca tanr\u0131n\u0131n iste\u011fine ve inayetine ba\u011fl\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015fir. Yani Tanr\u0131 kimlerin iman edenler, dolay\u0131s\u0131yla kurtulanlar ve kimlerin iman etmeyenler oldu\u011funa yaln\u0131zca kendisi karar verir; bu konuda insan\u0131n kendi \u00e7abas\u0131 ve amelleri etkili de\u011fildir. \u0130man eden insanlar ilahi irade taraf\u0131ndan se\u00e7ilmi\u015f olanlard\u0131r. Se\u00e7ilmi\u015fli\u011fin i\u015fareti ise kutsamad\u0131r. Ancak insan kendisinin se\u00e7ilmi\u015f olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tam anlam\u0131yla bilemedi\u011finden iyi davran\u0131\u015flar\u0131 ile imana ve do\u011fruya y\u00f6nelmek zorundad\u0131r. \u0130nsan ilahi iradeye mutlak anlamda itaat etmek zorundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Calvin ve Kalvincilik, dindarl\u0131\u011f\u0131n sosyal ve ahlaki boyutu vurgusuyla da tan\u0131nmaktad\u0131r. Calvin Cenevre\u2019de k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli bir teokratik yap\u0131lanma olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. O, dinin devlet, ekonomi ve toplumla ili\u015fkisi \u00fczerinde durmu\u015f ve bireysel dindarl\u0131\u011f\u0131n i\u015f ahlak\u0131 boyutuyla da ger\u00e7ekle\u015fmesini vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. Calvin gibi kutsal metni merkeze alan reformistler Katolik kilisesinin bask\u0131c\u0131 tutumlar\u0131na ve kurumlar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmakla birlikte ortaya koyduklar\u0131 anlay\u0131\u015fla kendileri de asl\u0131nda ba\u011fnazl\u0131\u011f\u0131 ve bask\u0131c\u0131 din anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 bir ba\u015fka tarzda s\u00fcrd\u00fcrme yoluna gitmi\u015flerdir. Cenevre \u00f6rne\u011finde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi teokratik bir yap\u0131lanmaya gitmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Kalvinci kiliseler olarak da adland\u0131r\u0131lan Reform kiliseleri Avrupa\u2019da \u0130svi\u00e7re, Hollanda, \u0130sko\u00e7ya, Bohemya, Macaristan ve Almanya ile Kuzey Amerika genelinde yayg\u0131n durumdad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Anabaptistler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Anabaptizm\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Anabaptizm\">Anabaptist <\/a>kiliselerinin en temel \u00f6zellikleri bebek vaftizini reddetmeleri ve vaftizin ki\u015finin do\u011fru ile yanl\u0131\u015f\u0131 ay\u0131rt edebilme ya\u015f\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini savunmalar\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca Anabaptistler aras\u0131nda vaftizin bir iman ikrar\u0131 olarak tekrar tekrar yap\u0131labilirli\u011fi de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Onlar sosyal ya\u015fam a\u00e7\u0131s\u0131ndan ger\u00e7ek dindarl\u0131\u011f\u0131n \u0130sa\u2019n\u0131n d\u00f6neminde oldu\u011fu \u015fekilde olmas\u0131 gerekti\u011fine inanmakta ve modernitenin olu\u015fturdu\u011fu teknolojik ya\u015fam tarz\u0131na \u015fiddetle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Anglikanizm\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Anglikanizm\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Anglikan Kilisesi<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Milli vurgular\u0131 ile \u00f6n plana \u00e7\u0131kan ulusal bir kilise olarak dikkati \u00e7eker. <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/VIII._Henry\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/VIII._Henry\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u0130ngiliz Kral\u0131 Henry<\/a> kendisini \u0130sa\u2019n\u0131n \u0130ngiltere\u2019deki halefi yani \u201c\u0130ngiliz Kilisesi\u2019nin ba\u015f\u0131\u201d olarak vas\u0131fland\u0131rd\u0131. Kilise kurumu i\u00e7erisinde sosyal, siyasal ve ekonomik a\u00e7\u0131dan kendi otoritesine ters d\u00fc\u015febilecek olan hususlarda d\u00fczenlemelere giri\u015fti. Ayr\u0131ca \u0130ngiliz mahkemelerinin davalar\u0131n\u0131 Roma\u2019ya g\u00f6t\u00fcrmelerini yasaklad\u0131 ve manast\u0131rlar\u0131 kapatma te\u015febb\u00fcs\u00fcnde bulundu. Henry\u2019nin \u00f6l\u00fcm\u00fc sonras\u0131 da Anglikanizm hareketi geli\u015fim s\u00fcrecini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/VI._Edward\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/VI._Edward\">Henry\u2019nin o\u011flu VI. Edward <\/a>d\u00f6neminde ilk \u0130ngilizce dua kitab\u0131 onayland\u0131. Edward d\u00f6neminden itibaren kilise, parlamento taraf\u0131ndan denetlenmeye ba\u015fland\u0131. B\u00f6ylece Anglikanizm \u0130ngiltere\u2019de ve \u0130ngiliz milli kilisesi olarak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar s\u00fcregelen d\u00f6nemlerde yerini ald\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>Anglikan Kilisesi Araf ve Evharistte Katolik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00f6\u011fretisi gibi Katolik inan\u00e7lara kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmakta ve Protestan kiliseler gibi iki temel sakramenti kabul etmektedir. Ancak Katolik kilisesinin temel sakramentlerine tamamen kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmamaktad\u0131r. Sivil otoriteye ba\u011fl\u0131 bir kilise olarak krali\u00e7e kilisenin ba\u015f\u0131 say\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h4><span id=\"Yeni_Kilise_Akimlari\"><strong>Yeni Kilise Ak\u0131mlar\u0131<\/strong><\/span><\/h4>\n\n\n\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir\u00e7ok kilise ak\u0131m\u0131n\u0131 b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131ran ve d\u00fcnya genelinde yayg\u0131n misyonerlik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla hem Hristiyan olmayan halklar aras\u0131nda hem de Katolisizme veya Do\u011fu kiliselerine ba\u011fl\u0131 Hristiyanlar aras\u0131nda h\u0131zla yay\u0131lan <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Evanjelizm\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Evanjelizm\">Evanjelizm <\/a>olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Reform d\u00f6neminde evanjelik terimi \u00f6nceleri Lutheran Protestanlar i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015f, k\u0131sa zamanda hem Lutheranlar hem de di\u011fer reform cemaatleri bu \u015fekilde adland\u0131r\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131ta Avrupa\u2019s\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan ve buradan zamanla Amerika\u2019ya yay\u0131lan evanjelik hareketinin temel motivasyonu kiliselerin yeniden canlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak olmu\u015ftur. Avrupa merkezli olarak geli\u015fen evanjelik harekette \u00f6zellikle \u015fu temel noktalar\u0131n \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131lmakta oldu\u011fu dikkati \u00e7eker. Bunlardan ilki dinde temel kaynak olarak kutsal kitab\u0131n otoriter yap\u0131s\u0131na vurgu yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u0130kinci husus bireysel dindarl\u0131k \u00fczerinde durulmas\u0131 ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc \u0130ncil mesaj\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131na ve cemaatin yeniden canlanmas\u0131na \u00f6zen g\u00f6sterilmesidir.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz Evanjelizmin temel \u00f6zellikleri aras\u0131nda \u015fu 4 husus dikkati \u00e7eker:<\/p>\n\n\n\n<p>1. Her evanjelik, evanjelik hareketin \u00f6\u011fretilerini kabul etmekle kendisinin yeniden do\u011fmu\u015f bir H\u0131ristiyan oldu\u011funu ve bu \u00e7er\u00e7evede di\u011fer b\u00fct\u00fcn Hristiyanlardan farkl\u0131 bir konumda oldu\u011funu kabul etmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>2. Evanjelikler dinde kutsal kitab\u0131 temel referans olarak kabul etmektedirler.<\/p>\n\n\n\n<p>3. Evanjelikler aras\u0131nda \u0130sa Mesih\u2019in yery\u00fcz\u00fcne ikinci geli\u015fi olarak bilinen <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Parousia\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Parousia\">parousia <\/a>inanc\u0131 olduk\u00e7a etkilidir.<\/p>\n\n\n\n<p>4. Evanjelikler temsil ettikleri Hristiyan mesaj\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131na b\u00fcy\u00fck \u00f6nem vermekte ve misyonerli\u011fi, \u0130sa\u2019n\u0131n yery\u00fcz\u00fcne ikinci geli\u015fi \u00f6ncesinde mutlaka yap\u0131lmas\u0131 gereken k\u00fcresel bir evanjelizm g\u00f6revi olarak g\u00f6rmektedirler.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Kilise_Kurumu_ve_Onemi\"><strong>Kilise Kurumu ve \u00d6nemi<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignright size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr11.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2329\" width=\"314\" height=\"194\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr11.jpg 926w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr11-300x185.jpg 300w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr11-768x474.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 314px) 100vw, 314px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Kilise Hristiyanl\u0131kta cemaati ifade etmek i\u00e7in kullan\u0131lan bir kavramd\u0131r. Yeni Ahitte tanr\u0131n\u0131n binas\u0131 ve tarlas\u0131 \u015feklinde tan\u0131mlanan kilisenin ya da inananlar cemaatinin \u0130sa Mesih taraf\u0131ndan kuruldu\u011funa inan\u0131l\u0131r. \u00c7arm\u0131ha gerilen \u0130sa Mesih \u00e7arm\u0131hta akan kan\u0131yla kiliseyi kurmu\u015ftur. Dolay\u0131s\u0131yla Hristiyan gelene\u011fine g\u00f6re Mesih\u2019in bedeni olarak kilise, Mesih\u2019le bir olman\u0131n ifadesidir. Bir a\u00e7\u0131dan Mesih kilisenin ba\u015f\u0131 bir ba\u015fka a\u00e7\u0131dan ise kilise Mesih\u2019in e\u015fi olarak kabul edilir. Kutsal Ruhun kiliseyi kutsad\u0131\u011f\u0131na ve kilisenin Kutsal Ruhun tap\u0131na\u011f\u0131 oldu\u011funa inan\u0131l\u0131r. Kutsal Ruhun inayeti her zaman kilise \u00fczerinde haz\u0131rd\u0131r ve ge\u00e7erlidir. Kilise, Ruh sayesinde Mesih \u00f6\u011fretisini korumakta ve iletmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Hristiyan kiliselerin \u00e7o\u011funda ruhbanl\u0131k s\u0131n\u0131f\u0131na yer verilir. Protestan gruplar d\u0131\u015f\u0131nda halk Ruhban olanlar ve olmayanlar \u015feklinde ikiye ayr\u0131l\u0131r. Ruhban s\u0131n\u0131f\u0131 da kendi i\u00e7erisinde kilisenin hiyerar\u015fik yap\u0131lanmas\u0131nda g\u00f6rev yapan din adamlar\u0131 ve manast\u0131r ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131 tercih eden <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Ke%C5%9Fi%C5%9F\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Ke%C5%9Fi%C5%9F\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">ke\u015fi\u015fler <\/a>ve <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Kategori:Rahibeler\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Kategori:Rahibeler\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">bakireler <\/a>\u015feklinde ikiye ayr\u0131l\u0131r. B\u00fct\u00fcn inananlar\u0131n din adaml\u0131\u011f\u0131 ilkesini kabullenmi\u015f olan Protestanlar ise \u00f6zel anlamda din adamlar\u0131 ve ruhbanl\u0131k s\u0131n\u0131f\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karlar. Manast\u0131r gelene\u011fini kabul etmezler. Bununla birlikte Protestan kiliselerde <a href=\"https:\/\/tr.wiktionary.org\/wiki\/pastor\" title=\"https:\/\/tr.wiktionary.org\/wiki\/pastor\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">past\u00f6r<\/a>, <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Minister\" title=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Minister\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">minister<\/a>, <a href=\"https:\/\/hu.wikipedia.org\/wiki\/Presbiter\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/hu.wikipedia.org\/wiki\/Presbiter\">presbiter <\/a>vb. adlarla \u00f6zel e\u011fitimli din adamlar\u0131 grubuna rastlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Katolik kilisesinin en \u00fcst d\u00fczey din adam\u0131 ve lideri papad\u0131r. Havari Petrus\u2019un vekili olarak papalar kilise hiyerar\u015fisinde bir alt kademede olan <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Kardinal\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Kardinal\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">kardinaller <\/a>taraf\u0131ndan se\u00e7ilmekte ve bu g\u00f6revi ya\u015famlar\u0131n\u0131n sonuna kadar s\u00fcrd\u00fcrmektedirler. Katolik kilisesine g\u00f6re zamanla yan\u0131lmaz otorite vasf\u0131na da ula\u015fan Papa, Mesih\u2019in ger\u00e7ek vekili, b\u00fct\u00fcn kiliselerin ba\u015f\u0131 ve b\u00fct\u00fcn Hristiyanlar\u0131n babas\u0131\/\u00f6\u011fretmenidir. Katolik kilisesinde papadan sonra papal\u0131k merkezinde aktif g\u00f6rev yapan kardinaller, y\u00f6resel dini liderleri temsil eden piskoposlar, dini ayin ve t\u00f6renleri y\u00f6neten papazlar (rahipler) ve <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Diyakoz\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Diyakoz\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">diyakozlar <\/a>gibi gruplar din adamlar\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Bunlardan ba\u015fka kiliselerde \u00e7e\u015fitli g\u00f6revlerde ve cenaze hizmetlerinde \u00e7al\u0131\u015fan baz\u0131 yard\u0131mc\u0131lar da bulunmaktad\u0131r. Ortodoks kilisesinde ruhban s\u0131n\u0131f\u0131 patrik, piskoposlar, rahipler ve diyakozlar \u015feklinde s\u0131ralan\u0131r. Kilise liderini ifade eden patrik ayn\u0131 zamanda \u201cb\u00fct\u00fcn do\u011funun patri\u011fi\u201d unvan\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r. <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Metropolit\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Metropolit\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Metropolitler <\/a>ve <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Piskopos\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Piskopos\">piskoposlar <\/a>\u00fcst d\u00fczey din adamlar\u0131d\u0131r. Manast\u0131r ya\u015fant\u0131s\u0131 tarih boyu Hristiyanl\u0131kta \u00f6nemli yer tutmu\u015f ancak Protestan hareket bu gelene\u011fe ciddi ele\u015ftiri getirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Manast\u0131r ya\u015fant\u0131s\u0131, kad\u0131n ya da erkek fark etmez t\u00fcm ruhban s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bir disiplin alt\u0131nda uzlet ya\u015fant\u0131s\u0131 s\u00fcrmeleridir. Ke\u015fi\u015flerin ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131 \u00fc\u00e7 temel ilke vard\u0131r. Bunlar: mutlak bekarl\u0131k, mutlak fakirlik ve mutlak itaat ilkeleridir. Bekarl\u0131k ilkesi do\u011frultusunda erkek ve kad\u0131n ke\u015fi\u015fler evlenmeyi ve cinsel ili\u015fkiden kesin olarak uzak durmay\u0131 kendilerine temel ya\u015fam bi\u00e7imi olarak kabul ederler. Onlar\u0131n mistik anlamda Mesih\u2019le evlendirildikleri ve kendilerini her anlamda Tanr\u0131ya verdikleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. \u201c<em>Kendilerini g\u00f6klerin egemenli\u011fi u\u011fruna had\u0131m saym\u0131\u015f olanlar<\/em>\u201d olarak ke\u015fi\u015fler erkek ve kad\u0131nlar\u0131n tamamen birbirinden ayr\u0131 oldu\u011fu manast\u0131rlarda ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler.<\/p>\n\n\n\n<p>Kiliselerde oldu\u011fu gibi manast\u0131rlarda da hiyerar\u015fik bir yap\u0131 mevcuttur. Manast\u0131rlar\u0131n ba\u015f\u0131nda bulunan y\u00f6neticiler her a\u00e7\u0131dan manast\u0131r ya\u015fam\u0131n\u0131 ve ke\u015fi\u015flerin e\u011fitim ve ibadet ya\u015fant\u0131lar\u0131n\u0131 kontrol ederler. Hristiyanl\u0131kta kilise daha dar bir anlamda i\u00e7erisinde ibadet amac\u0131yla in\u015fa edilen binalar\u0131 da ifade etmektedir. Bat\u0131da bu ibadethaneler i\u00e7in eglise, church veya kirsche terimleri kullan\u0131l\u0131r. G\u00fcnl\u00fck, haftal\u0131k ve y\u0131ll\u0131k ibadetlerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 mekanlar olarak kiliselerde ba\u015fta \u0130sa Mesih ve Meryem olmak \u00fczere azizlerin ve meleklerin timsalleri, resimleri ve suretleri bulunur. Kiliselerde altar olarak adland\u0131r\u0131lan bir platform bulunur. Kiliselerin y\u00f6n\u00fc do\u011fuya do\u011frudur. Ku\u015fkusuz bu Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n do\u011fuda do\u011fmu\u015f olmas\u0131 ve buradan Bat\u0131ya do\u011fru yay\u0131lmas\u0131 ile yak\u0131ndan ilgilidir.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><strong>Bu makaleye paralel olarak \u015fu yaz\u0131y\u0131 da okuman\u0131z\u0131 tavsiye ederiz: &#8220;<a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/ana-hatlariyla-yahudilik\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"Ana Hatlar\u0131yla Yahudilik\">Ana Hatlar\u0131yla Yahudilik<\/a>&#8220;<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<h2><span id=\"Kaynaklar\"><strong>Kaynaklar<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/hiristiyanlik\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><em>TDV \u0130slam Ansiklopedisi, Hristiyanl\u0131k Maddesi.<\/em><br><\/a><a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Hristiyanl%C4%B1k\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><em>Wikipedia, Hristiyanl\u0131k ve Kilise Maddesi.<\/em><br><\/a><em>Ana Hatlar\u0131yla Dinler Tarihi, Mahmut Ayd\u0131n, Ensar Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2013.<\/em><br><em>Tanr\u0131n\u0131n Tarihi, Karen Armstrong, Pegasus Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2018.<\/em><br><em>Hristiyanl\u0131k, \u015einasi G\u00fcnd\u00fcz, \u0130SAM Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2013.<\/em><br><em>Dinler Tarihi, ed. Baki Adam, Grafiker Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2010.<\/em><br><em>Dinler Tarihine Giri\u015f, Mircea Eliade, Alfa Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2017.<\/em><br><em>D\u00fcnya Dinleri, \u015einasi G\u00fcnd\u00fcz, Milel Nihal Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2015.<\/em><br><em>S\u00fcryani Ortodoks Kilisesinde \u0130badet, Nihat Durak, Ra\u011fbet Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2011.<\/em><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n inan\u00e7 esaslar\u0131n\u0131n Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n bir ilk birka\u00e7 y\u00fczy\u0131l\u0131nda \u015fekillenmi\u015f oldu\u011fu kabul edilir. \u0130nan\u00e7 ilkelerinin belirlenmesinde Yeni Ahit metinlerinden olu\u015fan kutsal literat\u00fcr\u00fcn ve \u00e7e\u015fitli tarihlerde d\u00fczenlenen konsillerin \u00f6nemli bir yeri vard\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1464,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[12],"tags":[597,594,787,593,590,595,771,405,596],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1462"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1462"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1462\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2836,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1462\/revisions\/2836"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1464"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1462"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1462"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1462"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}