{"id":25,"date":"2021-09-08T10:26:07","date_gmt":"2021-09-08T07:26:07","guid":{"rendered":"http:\/\/demo.safirtema.com\/safirblog\/2018\/05\/03\/apple-hisseleri-deger-kaybetti\/"},"modified":"2021-11-29T12:59:59","modified_gmt":"2021-11-29T09:59:59","slug":"tefsir-ilmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/tefsir-ilmi\/","title":{"rendered":"Tefsir \u0130lmi"},"content":{"rendered":"\n<div id=\"toc_container\" class=\"toc_wrap_left no_bullets\"><p class=\"toc_title\">\u0130&ccedil;indekiler<\/p><ul class=\"toc_list\"><li><a href=\"#Tefsir_Ilmi\">Tefsir \u0130lmi<\/a><\/li><li><a href=\"#Tefsir_Ilminin_Tanimi\">Tefsir \u0130lminin Tan\u0131m\u0131<\/a><\/li><li><a href=\"#Tefsir_Ilminin_Konusu_ve_Amaci\">Tefsir \u0130lminin Konusu ve Amac\u0131<\/a><ul><li><a href=\"#Tefsir_Ilmine_Neden_Ihtiyac_Var\">Tefsir \u0130lmine Neden \u0130htiya\u00e7 Var?<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"#Tefsir_Ilminin_Dogusu_ve_Gelismesi\">Tefsir \u0130lminin Do\u011fu\u015fu ve Geli\u015fmesi<\/a><ul><li><a href=\"#Efendimiz_Doneminde_Tefsir\">Efendimiz D\u00f6neminde Tefsir<\/a><\/li><li><a href=\"#Sahabe_Doneminde_Tefsir\">Sahabe D\u00f6neminde Tefsir<\/a><\/li><li><a href=\"#Tabiun_Donemimde_Tefsir\">Tabiun D\u00f6nemimde Tefsir<\/a><\/li><li><a href=\"#Tedvin_Donemi\">Tedvin D\u00f6nemi<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"#Tefsir_Cesitleri\">Tefsir \u00c7e\u015fitleri<\/a><ul><li><a href=\"#Konumlu_Tefsir\">Konumlu Tefsir<\/a><ul><li><a href=\"#Rivayet_Tefsirleri\">Rivayet Tefsirleri<\/a><\/li><li><a href=\"#Dirayet_Tefsirleri\">Dirayet Tefsirleri<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"#Konulu_Tefsir\">Konulu Tefsir<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"#Kaynaklar\">Kaynaklar<\/a><\/li><\/ul><\/div>\n<h2><span id=\"Tefsir_Ilmi\"><b>Tefsir \u0130lmi<\/b><\/span><\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignright size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tefsir-5-min-1024x683.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-982\" width=\"258\" height=\"171\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tefsir-5-min-1024x683.jpeg 1024w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tefsir-5-min-300x200.jpeg 300w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tefsir-5-min-768x512.jpeg 768w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tefsir-5-min-1536x1024.jpeg 1536w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tefsir-5-min-2048x1365.jpeg 2048w\" sizes=\"(max-width: 258px) 100vw, 258px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Kur&#8217;an\u2019\u0131 Kerim hidayet kitab\u0131d\u0131r. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n rehberi, medeniyetlerin \u00f6nc\u00fcs\u00fc ve ahirette kurtulu\u015f anahtar\u0131d\u0131r. \u0130slam dini Kuran\u2019\u0131 Kerim ile ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ddias\u0131 son derece b\u00fcy\u00fck ve ger\u00e7ek\u00e7idir. Di\u011fer taraftan \u0130slam son din oldu\u011fu Kuran da g\u00f6nderilen son dini metindir. Dolay\u0131s\u0131yla misyonu sadece indirildi\u011fi d\u00f6nemle k\u0131s\u0131tl\u0131 olmay\u0131p, \u00e7a\u011flar\u0131 a\u015fan evrensel bir boyuta sahiptir. Bu da demek oluyor ki, k\u0131yamete kadar yani d\u00fcnyan\u0131n son g\u00fcn\u00fcne kadar insanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7acak son ilahi \u0131\u015f\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Kuran\u2019\u0131 Kerim\u2019in bu b\u00fcy\u00fck misyonu ger\u00e7ekle\u015ftirebilmesi i\u00e7in zaman i\u00e7erisinde bir ilim te\u015fekk\u00fcl etmi\u015ftir: Tefsir. Her \u00e7a\u011fa, her zamana ve her mek\u00e2na g\u00f6re yeniden yorumlanabilmesi i\u00e7in son derece \u00f6nemli bir disiplindir. \u015eayet Tefsir olmasayd\u0131 -Allah\u2019\u0131n muhafaza etmesi bir kenara- di\u011fer kutsal kitaplar gibi tarih i\u00e7erisinde k\u00f6t\u00fc niyetli kimseler taraf\u0131ndan tahrif edilir ve onlar\u0131n emelleri i\u00e7in bir ma\u015fa olarak kullan\u0131labilirdi. Bu noktada Tefsir gibi \u00f6nemli bir ilim dal\u0131n\u0131n \u00fcstlendi\u011fi sorumluluk ortaya \u00e7\u0131kmakta, tefsircilerin de y\u00fcklendi\u011fi hizmetin zorlu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Tefsir ilminin ne oldu\u011funa, tarihine, k\u0131s\u0131mlar\u0131na ve tefsircinin g\u00f6revlerine daha yak\u0131ndan bakal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<h2><span id=\"Tefsir_Ilminin_Tanimi\"><strong style=\"color: initial;\">Tefsir \u0130lminin Tan\u0131m\u0131<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Tefsir, <a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/arapcaya-dair-hersey\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"Arap\u00e7aya Dair Her \u015eey\">Arap\u00e7a <\/a>\u0641\u0633\u0631 (fe-se-ra) k\u00f6k\u00fcnden t\u00fcreyen bir kelimedir. Kimileri taklib yoluyla \u0633\u0641\u0631 (se-fe-ra) k\u00f6k\u00fcnden geldi\u011fini iddia etmi\u015ftir. Her iki ihtimalde de tefil bab\u0131nda bir mastard\u0131r. S\u00f6zl\u00fcklerde \u201c<em>kapal\u0131 olan\u0131 a\u00e7mak, a\u00e7\u0131klamak, izah etmek, ortaya \u00e7\u0131karmak<\/em>\u201d gibi manalara sahiptir. Tufi (\u00f6.716-1322) Araplarda kullan\u0131lan (\u0641\u0633\u0631\u062a\u064f \u0627\u0644\u0646\u0648\u0631\u0629\u064e) deyiminden yola \u00e7\u0131karak, tefsir kelimesinin \u201c<em>bir \u015feyleri par\u00e7alar\u0131na ay\u0131rmak, \u00e7\u00f6zmek<\/em>\u201d manas\u0131na geldi\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Terim olarak tefsir kelimesine tarih i\u00e7erisinde ulema taraf\u0131ndan muhtelif yorumlar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Lisan\u00fc\u2019l-Arab\u2019da \u0130bni Manzur (\u00f6.71171311); \u201c<em>M\u00fc\u015fkil olan laf\u0131zdan kastedilen manay\u0131 ke\u015ffetmektir<\/em>\u201d derken Zerkani; <em>\u201cAllah Teala\u2019n\u0131n murad\u0131na delaleti bak\u0131m\u0131ndan be\u015fer g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yetti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde Kuran\u2019\u0131n manas\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131ran ilimdir\u201d<\/em> demi\u015ftir. Fakat bir mefhum olarak tefsirin en kapsaml\u0131 tarifi \u015fudur: \u201c<em>Arap dili ve belagati ile ilgili b\u00fct\u00fcn ara\u00e7lar\u0131 kullan\u0131p, ayetleri \u00e7evreleyen tarihsel \u015fartlar\u0131 da dikkate alarak, Allah\u2019\u0131n murad\u0131n\u0131 kitap ve s\u00fcnnet \u00e7er\u00e7evesinde ortaya \u00e7\u0131karmakt\u0131r.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Tefsir ilmi do\u011frulu\u011fu kesin delillere dayan\u0131larak yap\u0131lan bir ilimdir. Kuran\u2019\u0131 en do\u011fru \u015fekilde anlayabilmek i\u00e7in nakli delillerin de \u00f6n planda tutulmas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz etmektedir. Tarih boyunca tefsir ilmini hakk\u0131yla icra eden alimler oldu\u011fu gibi tefsir yapmak isterken <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/tevil\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/tevil\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">tevile <\/a>ve <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/tahrif--kitap\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/tahrif--kitap\">tahrife <\/a>ka\u00e7an kimseler de olmu\u015ftur. Bunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilmek ad\u0131na bir de Tefsir Usul\u00fc ilmi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r ki bu da tefsirin metodolojisini tesis eden, ilmi faaliyeti \u00e7evreleyen kurallar\u0131 denetleyen bir ara\u00e7 gibidir. <a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/tevil-ve-tefsir-arasindaki-farklar\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"Tevil ve Tefsir Aras\u0131ndaki Farklar\">Tefsir, tevil <\/a>ve <a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/tercume-nedir\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"Terc\u00fcme Nedir?\">terc\u00fcme <\/a>aras\u0131ndaki fark\u0131 da bize yine Tefsir Usul\u00fc vermektedir.<\/p>\n\n\n\n<h2><span id=\"Tefsir_Ilminin_Konusu_ve_Amaci\"><strong style=\"color: initial;\">Tefsir \u0130lminin Konusu ve Amac\u0131<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Tefsir-Ilmi-1024x705.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-898\" width=\"311\" height=\"214\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Tefsir-Ilmi-1024x705.jpg 1024w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Tefsir-Ilmi-300x206.jpg 300w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Tefsir-Ilmi-768x529.jpg 768w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Tefsir-Ilmi-1536x1057.jpg 1536w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Tefsir-Ilmi-2048x1410.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 311px) 100vw, 311px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Her ilim bir ara\u00e7t\u0131r. Bu ara\u00e7 bir konuyu i\u015flemek ve amac\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek maksad\u0131yla hareket eder. Konusu ve amac\u0131 olmayan bir ilimden bahsedilemez. Nas\u0131l ki <a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/kelam-ilmi-nedir\/\" title=\"Kelam \u0130lmi Nedir?\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Kelam ilmi <\/a>\u0130slam inanc\u0131n\u0131 temellendirmek, bidatlerden korumak gayesiyle hareket eder, <a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/fikih-nedir\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"F\u0131k\u0131h Nedir?\">F\u0131k\u0131h ilmi<\/a> M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n d\u00fcnya i\u015flerini d\u00fczenlemek amac\u0131yla faaliyet g\u00f6sterirse, Tefsir ilmi de ayn\u0131 \u015fekilde insanlar\u0131n do\u011fru yolu bulmalar\u0131 i\u00e7in varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>En temelde Tefsir ilminin konusu kelamullah olan Kuran\u2019\u0131 Kerimdir. Daha genel olarak Kuran\u2019da yer alan manalar, hakikatler, derinliklerdir. Yine y\u00fczeysel olarak maksad\u0131, bu manalar\u0131 ke\u015ffetmek ve izaha kavu\u015fturmakt\u0131r. Fakat bu ameliyenin de amac\u0131 insanlar\u0131 hidayete erdirmek, d\u00fcnya ve <a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/ahiret\/\" title=\"Ahiret\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">ahiret <\/a>mutluluklar\u0131n\u0131 tesis etmek, hayatlar\u0131na \u0131\u015f\u0131k sunmak ve k\u0131lavuz olmakt\u0131r. \u0130nsan hayat yolculu\u011funda yaln\u0131z de\u011fildir. Allah Teala insan\u0131 yarat\u0131p, varolu\u015fuyla ba\u015f ba\u015fa b\u0131rakmam\u0131\u015ft\u0131r. Onun kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirebilmesi bir kitap indirmi\u015f ve yolunu bulabilmesi i\u00e7in \u00f6\u011fretiler vermi\u015ftir. D\u00fcnya hayat\u0131n\u0131 en g\u00fczel \u015fekilde nas\u0131l ifa edece\u011fini ve ahirette ebedi saadete nas\u0131l kavu\u015fabilece\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla insana d\u00fc\u015fen Kuran\u00ee hakikatler \u00f6nderli\u011finde, hidayet bulmas\u0131 ve kendini ilahi rehberlik e\u015fli\u011finde ger\u00e7ekle\u015ftirebilmesidir.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Tefsir_Ilmine_Neden_Ihtiyac_Var\"><strong>Tefsir \u0130lmine Neden \u0130htiya\u00e7 Var?<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Bu soru pek \u00e7o\u011fumuzun akl\u0131na tak\u0131labilir. Nitekim modern zamanlarda herkes kendi tefsirini yapabilece\u011fini, Kuran\u2019\u0131 kendi ba\u015flar\u0131na anlayabileceklerini iddia etmektedir. B\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnenlerin pek \u00e7o\u011fu, Kuran\u2019\u0131n inanan kimselere indirildi\u011fi ve herkesin kendi imkanlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde anlayabilece\u011fine dayan\u0131r. \u0130lk bak\u0131\u015fta makul gibi g\u00f6r\u00fcnse de iyi tefekk\u00fcr edildi\u011finde temelsiz bir fikir oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclecektir. \u015eayet Kuran bir rehber yard\u0131m\u0131 olmadan anla\u015f\u0131labilecek bir metin olmasayd\u0131 bir peygamber diliyle g\u00f6nderilmezdi. Di\u011fer taraftan g\u00f6nderilse bile peygamber tefsir etme misyonu ile g\u00f6revlendirilmezdi. Efendimizin vefat\u0131na kadar Kuran\u2019\u0131n ilk muhataplar\u0131 olan sahabiler Kuran\u2019\u0131n tefsiri ondan dinlemi\u015f ve hayatlar\u0131n\u0131 bu peygamberi izahlar \u00e7er\u00e7evesinde y\u00f6nlendirmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><strong>Maddeler halinde tefsir ilminin gereklili\u011fini ve \u00f6nemini anlatacak olursak \u015funlar\u0131 s\u00f6yleyebiliriz:<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>1- Kuran\u2019\u0131 Kerim\u2019de \u201csana Kuran\u2019\u0131 g\u00f6nderdik ki, insanlara indirileni a\u00e7\u0131klayas\u0131n\u2026\u201d buyurulmaktad\u0131r. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere kelamullah kendi i\u00e7erisinde bir anahtar ile n\u00fczul etmi\u015ftir. Kuran indi\u011fi ilk anda Efendimize onu izah etme misyonu y\u00fcklemi\u015f, o da insanlara anlatm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim vefat\u0131na kadar sahabilerden hi\u00e7 kimse Kuran\u2019\u0131n tefsir ya da tevili noktas\u0131nda bir faaliyet g\u00f6stermemi\u015f, Efendimizin buyruklar\u0131na uymu\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>2- Kuran\u2019\u0131 Kerim\u2019in orijinal dili Arap\u00e7ad\u0131r. Allah Teala, Kuran\u2019\u0131 dillerin en zengini olan Arap\u00e7a ile g\u00f6ndermi\u015ftir. Fakat kelamullah\u0131n tek muhatab\u0131 Araplar de\u011fildir. Dolay\u0131s\u0131yla t\u00fcm milletler Arap\u00e7a olan ilahi bir kitaptan hakikatleri \u00f6\u011freneceklerdir. Bu durumda herkes Arap\u00e7a bilmedi\u011fi i\u00e7in, tefsir ameliyesini Arap dili ve edebiyat\u0131na vak\u0131f kimselerin yapmas\u0131 daha do\u011fru olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>3- Kuran\u2019\u0131 Kerim\u2019de do\u011frudan anla\u015f\u0131labilen <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/muhkem\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/muhkem\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">muhkem <\/a>ayetler oldu\u011fu gibi kolay anla\u015f\u0131lmayan <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/mutesabih\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/mutesabih\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">m\u00fcte\u015fabih <\/a>ayetler de vard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu t\u00fcrden ayetlerin ne ifade etti\u011fini tespit edebilmek gerekir. Bunun haricinde <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/huruf-i-mukattaa\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/huruf-i-mukattaa\">hurufu mukatta<\/a> gibi baz\u0131 kapal\u0131 edatlar da bulunur ki, anla\u015f\u0131lmas\u0131 izah edilmesi uzmanl\u0131k gerektirmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>4- <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/mecaz\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/mecaz\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Mecaz<\/a>, <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/kinaye\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/kinaye\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">kinaye<\/a>, <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/istiare\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/istiare\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">istiare <\/a>ve <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/tesbih--edebiyat\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/tesbih--edebiyat\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">te\u015fbih <\/a>gibi dil sanatlar\u0131 <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/icaz--belagat\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/icaz--belagat\">muciz <\/a>olan Kuran\u2019da pek \u00e7oktur. Y\u00fczeysel Arap\u00e7a bilgisi bu sanatlar\u0131n iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>5- T\u00fcm bu maddeler bir yana Kuran bir hayat kitab\u0131d\u0131r. \u0130\u00e7erisinde hukuk, ekonomi, sosyoloji, f\u0131k\u0131h gibi daha pek \u00e7ok ilim dal\u0131 bulunur. Hayat\u0131n genelini kapsayan bu ilim dallar\u0131n\u0131 da bilmek gerekir. Derinlikli Arap\u00e7a bilgisi bahsi ge\u00e7en ilim dallar\u0131nda vukufiyet olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece i\u015fe yaramayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>6- Kuran\u2019da bilimsel \u00f6\u011feler de yer almaktad\u0131r. Kainat\u0131n geni\u015flemesi, da\u011flar\u0131n fonksiyonlar\u0131, y\u0131ld\u0131zlar\u0131n konumu, arz\u0131n \u015fekilsel durumu gibi. Tefsir ameliyesini ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek ad\u0131na pozitif bilim dallar\u0131nda da ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131 gerekir. Ancak nitelikli bir ara\u015ft\u0131rman\u0131n ard\u0131ndan g\u00fcncel veriler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yorumlar \u00fcretilebilir. Bu \u00e7ok zorlu ameliyeyi ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek sadece alan\u0131n uzmanlar\u0131 taraf\u0131ndan ifa edilebilecek kabiliyet, zaman ve enerji istemektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>7- Kuran bir itikat kitab\u0131d\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n inan\u00e7lar\u0131n\u0131 tesis eder, onlara nas\u0131l inanabileceklerini anlat\u0131r. Bu \u00f6zelli\u011fi yukar\u0131daki unsurlardan daha \u00f6nemlidir. Yanl\u0131\u015f ve yar\u0131m tefsir ki\u015finin itikad\u0131n\u0131 zedeleyecektir. Dolay\u0131s\u0131yla tefsir ilmiyle u\u011fra\u015facak ki\u015finin kelam, felsefe ve mant\u0131k sahalar\u0131nda da bilgi sahibi olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p>8- Sonuncu maddemiz tarih bilgisidir. Kuran her ne kadar evrensel bir kelam olsa da bir zaman ve mek\u00e2n diliminde inmi\u015ftir. Her ayetin bir <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/esbab-i-nuzul\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/esbab-i-nuzul\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">n\u00fczul sebebi<\/a> ve tarihsel ba\u011flant\u0131s\u0131 bulunmaktad\u0131r. S\u0131n\u0131rl\u0131 bir boyutta s\u0131n\u0131rs\u0131zl\u0131k olarak ifade edece\u011fimiz bu durum tefsir ilmini zorla\u015ft\u0131ran en \u00f6nemli noktad\u0131r. Bu noktada sebeb-i n\u00fczul ilmi ve siyer bilgisi devreye girmektedir. Ayetlerin hakikatini ke\u015ffedebilmek i\u00e7in nerede, ne zaman, ne \u015fekilde, kim i\u00e7in indi\u011fini tespit edebilmek, hikmeti kavramak a\u00e7\u0131s\u0131ndan ehemmiyet arz etmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere tefsir, kendi i\u00e7erisinde pek \u00e7ok bile\u015fen bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. T\u00fcm bu dinamiklerin g\u00f6z ard\u0131 edilerek meallerden yola \u00e7\u0131karak tefsir yapabilmek imkans\u0131zd\u0131r. <a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/meal-nedir\/\" title=\"Meal Nedir?\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Meal <\/a>\u00fczerinden yap\u0131lan Kur&#8217;an yorumlar\u0131 tefsir olmamakla birlikte, literat\u00fcrde bu ameliyeyi kar\u015f\u0131layacak bir kavram da bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2><span id=\"Tefsir_Ilminin_Dogusu_ve_Gelismesi\"><strong style=\"color: initial;\">Tefsir \u0130lminin Do\u011fu\u015fu ve Geli\u015fmesi<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/asr-i-saadet\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/asr-i-saadet\">Asr\u0131 saadette<\/a> tefsir faaliyeti sadece Efendimize has bir \u015feydi. O hayattayken hi\u00e7bir sahabi tefsirle u\u011fra\u015fmam\u0131\u015f, ak\u0131llar\u0131na tak\u0131lan her \u015feyi Efendimize sorarak \u00f6\u011frenmi\u015flerdi. Esasen tefsir ilminin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve geli\u015fmesinin arkas\u0131nda yatan en b\u00fcy\u00fck neden Efendimizin terki d\u00fcnya eylemesidir. Fakat her ne kadar b\u00f6yle olsa da ilmin tohumlar\u0131 daha Kuran\u2019\u0131n n\u00fczul s\u00fcrecinde at\u0131lm\u0131\u015f, sonraki d\u00f6nemler i\u00e7in bir \u00f6rneklik olu\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Efendimiz_Doneminde_Tefsir\"><strong>Efendimiz D\u00f6neminde Tefsir<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Efendimiz <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/vahiy\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/vahiy\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">vahiy <\/a>kendisine gelir gelmez, onu muhataplar\u0131na okuyor, gerekli yerlerde izahlar yap\u0131yordu. Her ne kadar ilk muhataplar\u0131n ana dili Arap\u00e7a olsa da Kuran <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/icaz--belagat\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/icaz--belagat\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">icaz\u0131<\/a>, <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/mucmel\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/mucmel\">m\u00fccmel <\/a>ve m\u00fcte\u015fabih ayetler kimi noktalarda onlar\u0131n anlamas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131yor ve izaha gerek duyuyorlard\u0131. 23 y\u0131lda inen Kuran\u2019\u0131 Kerim par\u00e7a par\u00e7a Efendimiz taraf\u0131ndan, gerekli g\u00f6r\u00fcld\u00fck\u00e7e tefsir edilmi\u015ftir. Bu noktada muhtelif g\u00f6r\u00fc\u015fler bulunmaktad\u0131r: kimileri Efendimizin tefsir etmedi\u011fi ayet bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yani Kuran\u2019\u0131n tamam\u0131n\u0131 tefsir etti\u011fini iddia ederken, kimileri de sadece gerek duyduk\u00e7a a\u00e7\u0131klamalar yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 dolay\u0131s\u0131yla bir k\u0131sm\u0131n\u0131 tefsir etti\u011fini iddia etmektedir. Genel g\u00f6r\u00fc\u015f, Kuran\u2019\u0131n belirli k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n tefsir edildi\u011fi y\u00f6n\u00fcndedir.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><strong>Peki Efendimizi tefsir yapmaya y\u00f6nelten unsurlar nelerdir?<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>\u015e\u00fcphesiz ki bu unsurlar\u0131n ba\u015f\u0131nda Allah\u2019\u0131n uyar\u0131s\u0131 gelmektedir. Kuran\u2019da, vahyin insanlara \u201ca\u00e7\u0131klanmas\u0131\u201d i\u00e7in g\u00f6nderildi\u011fi bildirilmektedir. Bu da ontolojik olarak kelamullah\u0131n izah edilmesi ve insanlara a\u00e7\u0131klanmas\u0131 gereken bir metin oldu\u011funu g\u00f6sterir ki, Efendimizin tefsirinin ilk nedenlerinden biri budur.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u011fer taraftan Kuran\u2019\u0131 Kerim\u2019de tarihi bilgiler, \u00f6nceki milletlere ait malumatlar bulunmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla tarih bilgisi herkesin ayn\u0131 seviyede olmamas\u0131na binaen Efendimiz izahlarda bulunuyor, tefsirler yap\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ashab\u0131 kiram\u0131n tek rehberi k\u00e2inat\u0131n g\u00fcne\u015fi Efendimizdi. Ak\u0131llar\u0131na tak\u0131lan her \u015feyi ona sorar ve ondan ald\u0131klar\u0131 bilgilerle hareket ederlerdi. Bu sebeple Kuran\u2019da anlamad\u0131klar\u0131 noktalar\u0131 Efendimize soruyorlar, o da izah ediyordu. Kimi zaman bu olay\u0131n tam tersi ger\u00e7ekle\u015fiyor, yani Efendimiz ashaba onlara bir \u015fey \u00f6\u011fretmek i\u00e7in soru soruyor, ard\u0131ndan soruyu cevaplarken bir ayetin tefsirini yap\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Kimi zaman Efendimiz sohbet ederken, bir hikmet ya da \u00f6\u011f\u00fctten bahsederken, ayetlerden deliller getirirdi. Ayet okuyarak s\u00f6z\u00fcn\u00fc delillendirir, g\u00fc\u00e7lendirirdi. Bu da bir tefsir faaliyetidir. Ayet okunmadan \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fi \u015feyler, tefsir de\u011ferine sahip bilgilerdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Efendimiz t\u00fcm vesilelerle beraber asl\u0131nda bug\u00fcn Tefsir Usul\u00fcn\u00fcn kaideleri haline gelen unsurlar\u0131 tatbik etmekteydi. Yani izahlar\u0131yla m\u00fccmeli tebyin, m\u00fcphemi tavzih, <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/mutlak\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/mutlak\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">mutlak\u0131 <\/a><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/takyid\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/takyid\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">takyid<\/a>, <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/muskil\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/muskil\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">m\u00fc\u015fkili <\/a>telif ediyordu. K\u0131sacas\u0131 Kuran\u2019da anla\u015f\u0131lmas\u0131 zor t\u00fcm noktalar\u0131 a\u00e7\u0131yor, kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gideriyor ve kelamullah\u0131n ifade etti\u011fi baz\u0131 h\u00fck\u00fcmleri tamaml\u0131yordu. Efendimizden sonra gelecek olan sahabe devrinde Efendimizin \u00e7izdi\u011fi bu \u00e7er\u00e7eve ayn\u0131 \u015fekilde devam ettirilecekti.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Sahabe_Doneminde_Tefsir\"><strong>Sahabe D\u00f6neminde Tefsir<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Sahabe d\u00f6nemi, tefsir ilminin \u015fekillenmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 olduk\u00e7a \u00f6nemli bir zaman dilimidir. Efendimizden ald\u0131klar\u0131 misyonu devam ettirmek zorunda kalan ashab\u0131 kiram\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 problemler olmu\u015ftu. Fetihler ile geni\u015fleyen \u0130slam co\u011frafyas\u0131, yeni k\u00fclt\u00fcr ve dinlerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yor, yeni \u0131rklar M\u00fcsl\u00fcman oluyordu. T\u00fcm bu yenilikler i\u00e7inde Kuran\u2019\u0131n en do\u011fru izahlar\u0131n\u0131n \u00fcretilmesi gerekiyor, insanlara anlat\u0131lmas\u0131 laz\u0131m geliyordu. \u00dcstelik Arap olmayan yani ana dili Arap\u00e7a olmayan kavimler de M\u00fcsl\u00fcman oluyor, dolay\u0131s\u0131yla sadece tefsir de\u011fil, tefsirle beraber terc\u00fcme ve meal faaliyetleri de yap\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu d\u00f6nemin temel \u00f6zelli\u011fi muhtelif iki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r. Rivayet ve <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/rey\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/rey\">Rey <\/a>olarak tan\u0131mlayabiliriz bu g\u00f6r\u00fc\u015fleri. Bir tarafta tefsirin sadece rivayetlere ba\u011fl\u0131 kal\u0131narak yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnenler, di\u011fer tarafta rivayetlerle beraber reye de ba\u015fvurulmas\u0131 gerekti\u011fine inananlar. Yine bu tav\u0131rlar\u0131n \u00f6nc\u00fcleri olarak Hicaz\u2019da Abdullah b. Abbas\u2019\u0131 (\u00f6.68\/687), Irak\u2019ta Abdullah b. Mesud\u2019u (\u00f6.32\/652) g\u00f6sterebiliriz. Abdullah b. Abbas rivayetler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda hatta eski Arap \u015fiirlerini de kullanarak tefsir yap\u0131yorken, Abdullah b. Mesud Irak\u2019taki sosyo-k\u00fclt\u00fcrel durum gere\u011fi kimi zaman reye ba\u015fvuruyordu. Bu iki yakla\u015f\u0131m tarz\u0131 sonralar\u0131 Rivayet-Dirayet metotlar\u0131n\u0131 do\u011furacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Her iki tutumu da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak sahabe tefsiri i\u00e7in \u015funlar\u0131 s\u00f6yleyebiliriz:<\/p>\n\n\n\n<p>1- Ashab da t\u0131pk\u0131 Efendimiz gibi Kuran\u2019\u0131n tamam\u0131n\u0131 tefsir etmemi\u015ftir. Gerek olduk\u00e7a kapal\u0131 yerleri izaha kavu\u015fturmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>2- Tefsirde \u00f6ncelikle tuttuklar\u0131 yol; ayeti ayetle, ayeti s\u00fcnnetle, ayeti n\u00fczul sebebiyle tefsir etmektir.<\/p>\n\n\n\n<p>3- Her ne kadar ashab Efendimizi g\u00f6rm\u00fc\u015f ve bilgilerini ondan alm\u0131\u015f olsa da kimi zaman ihtilafa d\u00fc\u015f\u00fcyorlard\u0131. Fakat Efendimizin deyimiyle bu ihtilaflar bir \u00e7at\u0131\u015fma de\u011fil, zenginliktir. Dolay\u0131s\u0131yla ashab\u0131n ihtilaflar\u0131ndan problem de\u011fil, \u00e7e\u015fitlilik do\u011fuyordu<a name=\"_ftnref58\" href=\"#_ftn58\">[<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>4- H\u00fck\u00fcm veren ayetlerin muhkem olu\u015fu, bu ayetlerin geni\u015f tefsirini o zamanlar gerektirmiyordu. Bu sebeple h\u00fckme dayal\u0131 ayetler tefsir edilmiyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>5- Sahabe d\u00f6neminin en ba\u015fat \u00f6zelliklerinden biri de yap\u0131lan tefsir faaliyetlerinin kayda al\u0131nmamas\u0131d\u0131r. <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/tedvin\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/tedvin\">Tedvin<\/a>, tefsir tarihinin ana k\u0131s\u0131mlar\u0131n biridir. Ve o co\u011frafyadaki s\u00f6zl\u00fc aktar\u0131m, yaz\u0131l\u0131 aktar\u0131ma ge\u00e7medi\u011fi i\u00e7in sahabe d\u00f6neminde de yap\u0131lan yorumlar \u015fifahi yolla naklediliyordu.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Tabiun_Donemimde_Tefsir\"><strong>Tabiun D\u00f6nemimde Tefsir<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Tabiun d\u00f6nemi de tefsir ilmi a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece dinamik ge\u00e7mi\u015ftir. Art\u0131k bu d\u00f6nemde tefsir okul ve ekolleri belirginle\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015f, tefsirle u\u011fra\u015facak kimseler kendileri i\u00e7in bir tarik tutar olmu\u015ftu. Di\u011fer taraftan \u0130slam co\u011frafyas\u0131 hayli geni\u015flemi\u015f, yeni \u015fehirler kurulmu\u015f ve bu \u015fehirlere valiler, \u00f6\u011fretmenler atanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla M\u00fcsl\u00fcmanlar taraf\u0131ndan h\u00fckmedilen t\u00fcm topraklarda ilim meclisleri kuruluyor, ilmi faaliyetler ger\u00e7ekle\u015ftiriliyordu. Bu d\u00f6nemde Mekke, Medine ve Kufe ekolleri kurulmu\u015f, tefsirler bu ekollerin \u00e7izdi\u011fi s\u0131n\u0131rlar \u00e7er\u00e7evesinde icra edilir olmu\u015ftu. Yine <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/mevali\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/mevali\">mevali <\/a>m\u00fcfessirler ve alimler bu d\u00f6nemde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><strong>Tabiun d\u00f6nemi tefsirinin ortak \u00f6zelliklerini alt\u0131 madde olarak inceleyebiliriz:<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>1- Sahabe d\u00f6neminde Kuran\u2019\u0131n tamam\u0131 tefsir edilmemi\u015fti. Fakat tabiun d\u00f6neminde ihtiyaca binaen tamam\u0131 tefsir edilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>2- Tefsir ilminin kimi kavramlar\u0131 v\u00fccut buluyordu. Bir yandan tefsir faaliyetleri s\u00fcrerken di\u011fer yandan tefsir usul\u00fc de olu\u015fuyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>3- Tefsirle beraber di\u011fer ilimler de geli\u015fti\u011fi i\u00e7in tefsirin yan\u0131 s\u0131ra f\u0131khi izahlar da yap\u0131l\u0131yor, tarihi bilgiler veriliyor ve h\u00fck\u00fcmler aktar\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p>4- Eski Arap \u015fiiri bu d\u00f6nemde daha b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Kuran\u2019daki kimi kelimeler <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/istishad--arap-dili\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/istishad--arap-dili\">isti\u015fhad <\/a>yoluyla \u015fiirlerle a\u00e7\u0131klan\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p>5- Tabiun ulemas\u0131 \u00f6zellikle Kuran\u2019daki k\u0131ssalar i\u00e7in <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ehl-i-kitap\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ehl-i-kitap\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Ehl-i Kitap<\/a> bilginlerine ba\u015fvurmu\u015flard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla onlardan bilgileri tefsir yoluyla aktarm\u0131\u015flar, b\u00f6ylelikle <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/israiliyat\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/israiliyat\">israiliyyat <\/a>dedi\u011fimiz bilgi kayna\u011f\u0131 te\u015fekk\u00fcl etmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>6- Her ne kadar ekolle\u015fme bu d\u00f6nemde ger\u00e7ekle\u015fse de tedvin hala yap\u0131lm\u0131yor, tefsirler \u015fifahi yolla aktar\u0131lmaya devam ediyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Tabiun d\u00f6nemindeki alt yap\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve yo\u011fun tefsir faaliyetleri art\u0131k olu\u015fan ilmi birikimin kayda al\u0131nmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131l\u0131yordu. Bu ilmi birikimin en g\u00fczel \u015fekilde gelecek nesillere aktar\u0131lmas\u0131 ve zenginle\u015ftirilmesi i\u00e7in yazmak \u015fart haline gelmi\u015fti. Dolay\u0131s\u0131yla tabiun d\u00f6neminin hemen akabinde tedvin d\u00f6neminin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, Kuran\u2019\u0131n tamamen tefsir edilmesiyle birlikte alimler taraf\u0131ndan bireysel yaz\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Tedvin_Donemi\"><strong>Tedvin D\u00f6nemi<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tefsir-2-min-1024x615.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-979\" width=\"368\" height=\"220\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tefsir-2-min-1024x615.jpeg 1024w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tefsir-2-min-300x180.jpeg 300w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tefsir-2-min-768x461.jpeg 768w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tefsir-2-min-1536x922.jpeg 1536w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tefsir-2-min-2048x1229.jpeg 2048w\" sizes=\"(max-width: 368px) 100vw, 368px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Tedvin d\u00f6nemine gelinceye kadar Efendimizden o g\u00fcne tam 150 y\u0131l ge\u00e7mi\u015fti. \u0130lmin kayda al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in hayli uzun bir zaman bir dilimi. Bu sebeple tefsirin yaz\u0131m\u0131nda ge\u00e7 kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131, gecikti\u011fi s\u00f6ylenmektedir. Ashab, tabiun ve tebei tabiin d\u00f6nemlerinde yo\u011fun \u015fekilde tefsirle u\u011fra\u015f\u0131lsa da \u015fifahi aktar\u0131mdan bir t\u00fcrl\u00fc vazge\u00e7ilmemi\u015ftir. Bunun belli ba\u015fl\u0131 sebepleri vard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>1- Efendimiz hayat\u0131nda hadislerin yaz\u0131lmas\u0131na izin vermemi\u015fti. Ancak son y\u0131llar\u0131nda izni vermi\u015f ve yaz\u0131m faaliyeti bireysel olarak ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Ashab\u0131n s\u0131rf bu sebeple hadis yaz\u0131m\u0131na y\u00f6neldi\u011fini ve tefsire nazaran hadise \u00f6ncelik verdi\u011fini iddia edebiliriz.<\/p>\n\n\n\n<p>2- \u015eifahi aktar\u0131m zaten o toplumda reva\u00e7tayd\u0131. Yaz\u0131l\u0131 aktar\u0131m geli\u015fmemesi nedeniyle, yaz\u0131m malzemeleri yok denecek kadar azd\u0131. Hem bu ihtiya\u00e7 hem de nakli bir tutum sergileyen ilk \u0130slam toplulu\u011fu tefsirleri kaydetmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>3- Di\u011fer taraftan \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir haf\u0131zaya sahip olan ashab, yaz\u0131ya de\u011fil s\u00f6ze, k\u00e2\u011f\u0131da de\u011fil zihne daha \u00e7ok g\u00fcveniyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>4- D\u00fcnyada k\u00e2\u011f\u0131t ticareti de o d\u00f6nemlerde geli\u015fmemi\u015fti. K\u00e2\u011f\u0131t kullan\u0131lm\u0131yordu. Dolay\u0131s\u0131yla tefsir gibi hacimli bir ilim i\u00e7in \u00e7ok fazla k\u00e2\u011f\u0131da ihtiya\u00e7 duyulmas\u0131 150 y\u0131ll\u0131k gecikmenin nedenlerinden biri olarak say\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Tedvin d\u00f6neminin ba\u015flar\u0131nda da tefsir ilmi, hadis ilminin bir c\u00fcz\u00fc olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve bu \u015fekilde kayda al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. M\u00fcstakil kayda alma faaliyeti yine ba\u015flamam\u0131\u015ft\u0131r. Fakat sonralar\u0131 tefsirde rey metotlar\u0131n\u0131n da kullan\u0131lmas\u0131 yani sadece rivayet olmamas\u0131 bu ilmin m\u00fcstakil hale gelmesini zorunlu k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylelikle tefsir m\u00fcstakil bir ilim dal\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve b\u00f6ylelikle kaydedilmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><strong>Tedvin d\u00f6neminin ilk m\u00fcfessirleri ve onlar\u0131n tefsirlerine \u00f6rnek olarak \u015funlar g\u00f6sterilebilir:<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p><em>1- M\u00fckatil b. S\u00fcleyman. (\u00f6.150\/767) ve et-Tefsiru\u2019l-Kebir\u2019i<br>2- S\u00fcfyan-\u0131 Sevri. (\u00f6.161\/778) ve Tefsiru\u2019s-Sevri\u2019si<br>3- Yahya b. Sellam. (\u00f6.200\/815) ve Tefsiru Yahya<br>4- Ferra. (\u00f6.207\/822) ve Meani\u2019l-Kuran\u2019\u0131.<br>5- Ebu Ubeyde. (\u00f6.209\/824) ve Mecazu\u2019l-Kuran.<br>6- Abdurrezzak b. Hemmam. (\u00f6.211\/826-27) ve Tefsir\u2019i<\/em><\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><strong>Tedvin d\u00f6neminin ba\u015fat \u00f6zelliklerini ise \u015fu \u015fekilde s\u0131ralayabiliriz:<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>1- Bu d\u00f6nemde ortaya \u00e7\u0131kan ilk tefsirler dilbilimsel tefsirlerdir.<br>2- Gaib, m\u00fc\u015fkil, m\u00fcphem kelimelere \u00f6ncelik verilmi\u015f, etimolojik yap\u0131lar\u0131 incelenmi\u015f ve <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/irabul-kuran\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/irabul-kuran\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">iraplar\u0131 <\/a>g\u00f6zden ge\u00e7irilmi\u015ftir.<br>3- Kimi kelimelerin izah\u0131 i\u00e7in eski Arap \u015fiirlerinden s\u0131k\u00e7a faydalan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<br>4- Ayet tertibine dikkat edilmi\u015ftir fakat t\u00fcm ayetler ele al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer taraftan n\u00fczul sebepleri zikredilirken ayetler her a\u00e7\u0131dan incelenmemi\u015ftir.<br>5- <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/garibul-kuran\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/garibul-kuran\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Garibu\u2019l-Kuran<\/a>, <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/meanil-kuran\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/meanil-kuran\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">meani\u2019l-Kuran<\/a>, <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/irabul-kuran\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/irabul-kuran\">irabu\u2019l-Kuran<\/a> ba\u015fl\u0131klar\u0131yla kaleme al\u0131nm\u0131\u015flard\u0131r ki bu da muhtevalar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Hemen hi\u00e7biri kayda de\u011fer bir hacme sahip de\u011fildir. Fakat IV. as\u0131rdan sonra yaz\u0131lacak son derece hacimli rivayet-dirayet tefsirleri i\u00e7in \u00f6n a\u00e7\u0131c\u0131 olmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2><span id=\"Tefsir_Cesitleri\"><strong style=\"color: initial;\">Tefsir \u00c7e\u015fitleri<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-style-default\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Kelam-Ilmi-Literaturu-1-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1370\" width=\"337\" height=\"224\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Kelam-Ilmi-Literaturu-1-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Kelam-Ilmi-Literaturu-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Kelam-Ilmi-Literaturu-1-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Kelam-Ilmi-Literaturu-1-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Kelam-Ilmi-Literaturu-1-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 337px) 100vw, 337px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Efendimizin vefat\u0131 akabinde tefsir faaliyetleri h\u0131z kesmeden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar devam etmi\u015ftir. Kuran bir hayat kitab\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in i\u00e7erisinde muhtelif konular bulunur. F\u0131k\u0131h, itikat, hukuk, siyaset, ekonomi ve daha nice meselelerin n\u00fcveleri tarihin kutsal kitab\u0131n\u0131n i\u00e7inde m\u00fcndemi\u00e7tir. Dolay\u0131s\u0131yla zamanla Kuran\u2019\u0131n konular\u0131na y\u00f6nelik olarak tefsir faaliyetleri do\u011fmu\u015ftur. Kimileri sadece f\u0131khi y\u00f6n\u00fcn\u00fc ele al\u0131rken, kimileri de sadece itikat y\u00f6n\u00fcn\u00fc alm\u0131\u015flard\u0131r. Bununla beraber ayetlerin nas\u0131l anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 da tart\u0131\u015fma konusu olmu\u015ftur. Rivayet ve dirayet ayr\u0131m\u0131 burada ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Yani bir k\u0131s\u0131m ulema Kuran\u2019\u0131n sadece rivayetler e\u015fli\u011finde tefsir edilebilece\u011fini savunurken, bir k\u0131s\u0131m ulema da rey ve objektif ilimler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda tefsir yapmay\u0131 do\u011fru bulmu\u015flard\u0131r. Bu bak\u0131mdan en temelde tefsir \u00e7e\u015fitlerini \u201ckonumlu\u201d (mevd\u0131\u00ee) ve \u201ckonulu\u201d (mevdu\u00ee) olarak ikiye ay\u0131rabiliriz.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Konumlu_Tefsir\"><strong>Konumlu Tefsir<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Konumlu tefsir en \u00e7ok bilinen ve hatta klasik diyebilece\u011fimiz tefsir t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Ayetler ve sureler belirlenen tertibe g\u00f6re ele al\u0131n\u0131r, tercih edilen y\u00f6ntemle tamam\u0131 tefsir edilir. Konumlu tefsirleri de kendi i\u00e7erisinde Rivayet Tefsirleri ve Dirayet Tefsirleri olarak iki k\u0131s\u0131mda ele alabiliriz.<\/p>\n\n\n\n<h4><span id=\"Rivayet_Tefsirleri\"><strong>Rivayet Tefsirleri<\/strong><\/span><\/h4>\n\n\n\n<p>Rivayet tefsiri en genel tabiri ile Kuran, S\u00fcnnet ve selef nakillerine dayana tefsir t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Seleften \u00f6nde gelen ulemaya g\u00f6re zandan, \u015f\u00fcpheden, aklilik ve keyfilikten uzak oldu\u011fu i\u00e7in en muteber tefsir y\u00f6ntemi budur. Arap \u015fiirini ve Ehli Kitap nakillerini de kullanan bu y\u00f6nteme g\u00f6re akl\u0131n sapt\u0131r\u0131c\u0131 etkisi sebebiyle reye ba\u015fvurmak gereksizdir. Kuran zaten k\u00e2inat kitab\u0131d\u0131r. Ve o kutlu bir nesle inmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6ncekiler Kuran\u2019\u0131 nas\u0131l anlad\u0131ysa \u00f6yle anlamak insanl\u0131k i\u00e7in yeterlidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Rivayet tefsirlerinin temel kaynaklar\u0131 \u015funlard\u0131r: Kuran, S\u00fcnnet, Sahabe Kavli, Tabiun Kavli, Arap Dil ve Belagati, Arap \u015eiiri ve Ehli Kitap k\u00fclt\u00fcr\u00fc ya da nakilleri. Fakat burada bir ek olarak \u015funlar s\u00f6ylenebilir. Rivayet esas itibariyle bir metottur. Yani nakli delillerin itibara al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir izah y\u00f6ntemidir. Bu noktada rivayet y\u00f6ntemini tercih eden ulema \u00e7o\u011fu zaman sadece rivayet odakl\u0131 bir tefsir yapm\u0131\u015fsa da i\u00e7lerinden baz\u0131lar\u0131 rivayet odakl\u0131 hareket ederken, dirayet y\u00f6ntemini de kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla her ne kadar metot itibari ile bu tefsirler, rivayet metodu i\u00e7erisinde an\u0131lsalar da \u201c<em>dirayetle kar\u0131\u015f\u0131k rivayet tefsiri\u201d<\/em> \u015feklinde de tan\u0131mlanabilirler.<\/p>\n\n\n\n<p>Tabi zaman i\u00e7erisinde dirayet metodunu tercih edenler taraf\u0131ndan baz\u0131 ele\u015ftiriler geli\u015ftirilmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin; rivayet tefsirlerine zay\u0131f hadislerin sokulmas\u0131, israiliyyat\u0131n yo\u011fun olmas\u0131, rivayetlerde tahkik ve senedin bulunmamas\u0131 gibi iddialar bunlardan birka\u00e7\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><strong>Rivayet metodunu takip ederek kaleme al\u0131nan en me\u015fhur kaynaklar\u0131 \u015fu \u015fekilde s\u0131ralayabiliriz:<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p><em>1- Taberi (\u00f6.310\/923), Camiu\u2019l-Beyan<\/em><br><em>2- Begavi (\u00f6.516\/1122) Mealimu\u2019t-Tenzil<\/em><br><em>3- \u0130bnAtiyye el-End\u00fcl\u00fcsi (\u00f6.546\/1151) el-Muharreru\u2019l-Veciz<\/em><br><em>4- \u0130bn\u00fc\u2019l-Cevzi (\u00f6.597\/1201) Zad\u00fc\u2019l-Mesir<\/em><br><em>5- \u0130bn\u0130 Kesir (\u00f6.774\/1377) Tefsiru\u2019l-Kurani\u2019l-Azim<\/em><br><em>6- Suyuti (\u00f6.911\/1505) ed-D\u00fcrr\u00fc\u2019l-Mensur<\/em><\/p>\n\n\n\n<h4><span id=\"Dirayet_Tefsirleri\"><strong>Dirayet Tefsirleri<\/strong><\/span><\/h4>\n\n\n\n<p>Dirayet tefsiri ise en temel anlamda; rivayetlere ba\u011fl\u0131 kalmay\u0131p, dil, edebiyat ve \u00e7e\u015fitli ilimlerle beraber m\u00fcfessirin kendi ilmi birikimine ve reyine dayanarak yapm\u0131\u015f oldu\u011fu tefsirdir. Meani, bedii gibi dil ile ilgili sanatlardan, do\u011fa bilimlerine, sosyal bilimlerden ki\u015fisel g\u00f6r\u00fc\u015flere kadar \u00e7ok geni\u015f kaynak kullanan bu tefsir metodu i\u00e7in de rivayetler olmazsa olmaz bir \u00f6zelli\u011fe sahiptir. Zaten bu metodu takip eden alimin, rivayet noktas\u0131nda da ciddi bir birikime ve alt yap\u0131ya sahip olmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u011fer taraftan rivayet metoduna nazaran, dirayet metodu \u00e7ok daha fazla ele\u015ftirilere tabi tutulmu\u015ftur. Bu ele\u015ftirilerin ba\u015f\u0131nda, Efendimizin Kuran\u2019a kendi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc katan\u0131n cehennemde yerini haz\u0131rlamas\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fi hadistir. Elbette bu hadis muhtelif \u015fekillerde anla\u015f\u0131labilir. Fakat y\u00fczeysel bir yorumla, her t\u00fcrl\u00fc ki\u015fisel fikrin bu meyanda oldu\u011funu s\u00f6yleyenlere g\u00f6re dirayet metodunu kesinlikle uzak durulmas\u0131 gereken bir y\u00f6ntemdir. Ayr\u0131ca dirayet kesin bilgi de\u011fildir, zand\u0131r. Kuran\u2019\u0131n izah\u0131nda zanla hareket edilmesi ise do\u011fru de\u011fildir. T\u00fcr\u00fcnden ele\u015ftiriler daha ilk zamanlarda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f, bu sebeple uleman\u0131n ekseriyeti dirayet metoduna pek yana\u015fmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><strong>En me\u015fhur dirayet tefsiri kaynaklar\u0131n\u0131 \u015fu \u015fekilde s\u0131ralayabiliriz:<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p><em>1- <a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/imam-maturidi\/\" title=\"\u0130mam Maturidi\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u0130mam Maturidi<\/a> (\u00f6.322\/944) Te\u2019vilat\u00fc\u2019l-Kuran<\/em><br><em>2- <a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/fahruddin-razi\/\" title=\"Fahreddin Razi\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Razi <\/a>(\u00f6.606\/1210) Mefatihu\u2019l-Gayb<\/em><br><em>3- Beyzavi (\u00f6.685\/1286) Envaru\u2019t-Tenzil<\/em><br><em>4- Nesefi (\u00f6.710\/1310) Medariku\u2019t-Tenzil<\/em><br><em>5- \u015eirbini (\u00f6.977\/1570) es-Sirac\u00fc\u2019l-M\u00fcnir<\/em><br><em>6- Ebussuud (\u00f6.982\/1574) \u0130r\u015fad\u00fc\u2019l-akli\u2019s-selim<\/em><br><em>7- Elmal\u0131l\u0131 Hamdi Yaz\u0131r (\u00f6.1942) Hak Dini Kuran Dili<\/em><\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Konulu_Tefsir\"><strong>Konulu Tefsir<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Konulu tefsir, konumlu tefsirin olu\u015fturdu\u011fu bir ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lamak maksad\u0131yla ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Konumlu tefsirler her ne kadar Kuran\u2019\u0131n tamam\u0131n\u0131 ele al\u0131yor ve tefsir ediyor olsa da hacimli yap\u0131lar\u0131 istifade oran\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyordu. Yani bir konu hakk\u0131nda bilgi almak isteyen kimse, tefsirin i\u00e7erisinden ilgili yer aray\u0131p bulmas\u0131 ve oradaki bilgiler aras\u0131ndan ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 malumat\u0131 almalar\u0131 gerekiyordu. \u0130\u015fte konulu tefsirler bir ya da birka\u00e7 konuyu baza alarak bu sorunu ortadan kald\u0131rmak istedi.<\/p>\n\n\n\n<p>Konulu tefsir en genel anlam\u0131yla; Kuran\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc veya ondaki herhangi bir konuyu ara\u015ft\u0131rma mevzusu yaparak ayetleri n\u00fczul tarihine g\u00f6re s\u0131ralay\u0131p incelemek suretiyle Kuran\u2019\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 tespit eden y\u00f6ntem olarak bilinir. Bu y\u00f6ntemin \u00f6nemi ya da faydalar\u0131 neler olabilir diye soracak olursak, \u015fu maddeleri s\u0131ralayabiliriz:<\/p>\n\n\n\n<p>1- Toplumun yeni ihtiya\u00e7lar\u0131na bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla kar\u015f\u0131l\u0131k verilebilir. Tek bir konu \u00fczerinde yap\u0131lan kapsaml\u0131 ara\u015ft\u0131rma ve Kuran\u00ee perspektifin tespiti ile zamana ayak uydurulabilir.<\/p>\n\n\n\n<p>2- Kuran\u2019\u0131 Kerim\u2019in tek bir konu hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini anlayabilmek i\u00e7in tamam\u0131n\u0131 okumak ya da tamam\u0131n\u0131n tefsirine bakmak yerine konulu tefsir \u00fczerinden t\u00fcm g\u00f6r\u00fc\u015f ve malumatlara ula\u015f\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n<p>3- B\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sunar Konulu Tefsir. \u00d6rne\u011fin k\u0131ssalara topluca bir konu olarak yakla\u015f\u0131r, aralar\u0131ndaki irtibatlar\u0131 ke\u015ffeder ve hikmetleri ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>4- \u0130htisas ve uzmanla\u015fma noktas\u0131nda kolayl\u0131k sa\u011flar. Kuran\u2019\u0131n tamam\u0131n\u0131 ihtiva etmek yerine, bir konu hakk\u0131ndaki Kuran\u00ee hikmetlere e\u011filmek, o meseleyi en do\u011fru \u015fekilde anlamay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde zaten \u00f6nem kazana uzmanla\u015fma konusu, Konulu Tefsir metodu ile tefsir sahas\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><strong>Bu makaleyi okuyanlar i\u00e7in yaz\u0131 tavsiyesi:<a title=\"K\u0131raat ve Tilavet Aras\u0131ndaki Farklar Nelerdir?\" href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/kiraat-ve-tilavet-arasindaki-farklar-nelerdir\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> K\u0131raat ve Tilavet Aras\u0131ndaki Farklar Nelerdir?<\/a><\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<h2><span id=\"Kaynaklar\"><strong style=\"color: initial;\">Kaynaklar<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p><em>TDV \u0130slam Ansiklopedisi, Tefsir Maddesi.<br><\/em><em>Wikipedia, Tefsir Maddesi.<br><\/em><em>Celal K\u0131rca, Kuran\u2019a Y\u00f6neli\u015fler, \u0130stanbul, 1993.<br><\/em><em>Muhsin Demirci, Tefsir Tarihi, \u0130FAV Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2017.<br><\/em><em>\u0130smail Cerraho\u011flu, Tefsir Tarihi, Fecr Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 2015.<br><\/em><em>Kuran Klavuzu, Murat S\u00fcl\u00fcn, Ensar Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2013.<br><\/em><em>C\u00fcneyt Eren, Kuran \u0130limleri ve Tefsir Ist\u0131lahlar\u0131, \u0130stanbul, 2015.<br><\/em><em>Halis Albayrak, Tefsir Usul\u00fc, \u0130stanbul, 1998.<br><\/em><em>Tefsir Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Dergisi (TADER): <\/em><a href=\"https:\/\/dergipark.org.tr\/tr\/pub\/tader\"><em>https:\/\/dergipark.org.tr\/tr\/pub\/tader<\/em><\/a><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\"><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tefsir \u0130lmi<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":898,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[9],"tags":[542,541,544,543],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1983,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25\/revisions\/1983"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/898"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}