{"id":2544,"date":"2021-10-27T16:27:13","date_gmt":"2021-10-27T13:27:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/?p=2544"},"modified":"2021-12-02T09:40:59","modified_gmt":"2021-12-02T06:40:59","slug":"ronesans-felsefesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/ronesans-felsefesi\/","title":{"rendered":"R\u00f6nesans Felsefesi"},"content":{"rendered":"\n<div id=\"toc_container\" class=\"toc_wrap_left no_bullets\"><p class=\"toc_title\">\u0130&ccedil;indekiler<\/p><ul class=\"toc_list\"><li><a href=\"#Ronesans_Felsefesi\">R\u00f6nesans Felsefesi<\/a><\/li><li><a href=\"#Platonculuk\">Platonculuk<\/a><\/li><li><a href=\"#Aristoculuk\">Aristoculuk<\/a><ul><li><a href=\"#Gercek_Aristocular\">Ger\u00e7ek Aristocular<\/a><\/li><li><a href=\"#Doga_Felsefesi\">Do\u011fa Felsefesi<\/a><\/li><li><a href=\"#Bilim_Hareketi\">Bilim Hareketi<\/a><\/li><li><a href=\"#Kontrollu_Deney\">Kontroll\u00fc Deney<\/a><\/li><li><a href=\"#Hipotez\">Hipotez<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"#Modernlik_Ruhunun_Temsilcisi_Francis_Bacon\">Modernlik Ruhunun Temsilcisi: Francis Bacon<\/a><ul><li><a href=\"#Kabile_Idolleri\">Kabile \u0130dolleri<\/a><\/li><li><a href=\"#Magara_Idolleri\">Ma\u011fara \u0130dolleri<\/a><\/li><li><a href=\"#Carsi-Pazar_Idolleri\">\u00c7ar\u015f\u0131-Pazar \u0130dolleri<\/a><\/li><li><a href=\"#Tiyatro_Idolleri\">Tiyatro \u0130dolleri<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"#Kaynaklar\">Kaynaklar<\/a><\/li><\/ul><\/div>\n<h2><span id=\"Ronesans_Felsefesi\"><strong>R\u00f6nesans Felsefesi<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Orta_%C3%87a%C4%9F\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Orta_%C3%87a%C4%9F\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Orta \u00e7a\u011f<\/a> ile <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Orta_%C3%87a%C4%9F\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Orta_%C3%87a%C4%9F\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Yeni \u00e7a\u011f<\/a> aras\u0131ndaki d\u00f6nemin felsefesidir. (1400-1600) Felsefede bir \u201cYeniden Do\u011fu\u015fu\u201d temsil eder. Bu d\u00f6nemde \u00e7ok \u00f6nemli geli\u015fmeler meydana gelmi\u015ftir. \u00d6zellikle barut, pusula, k\u00e2\u011f\u0131t gibi unsurlar\u0131n ke\u015ffedilip kullan\u0131lmas\u0131 ciddi derecede bir ilerleme kaydedilmesine sebep olmu\u015ftur. \u015e\u00fcphesiz en \u00f6nemli \u015feylerden biri de bu d\u00f6neme h\u00e2kim olan ak\u0131m, h\u00fcmanizmdir\u2026 Burada \u00fczerinde durmam\u0131z gereken \u015fey, R\u00f6nesans\u2019\u0131 etkileyen Platoncu d\u00fc\u015f\u00fcncedir.<\/p>\n\n\n\n<h2><span id=\"Platonculuk\"><strong>Platonculuk<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Platoncular, kiliseyle devlet alan\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilecek yeniden \u015fekillenme projesi ve k\u00fclt\u00fcrel reform i\u00e7in arad\u0131klar\u0131 yeni temeli, Platonculukta buldular. R\u00f6nesans Platonculu\u011fu\u2019nun en \u00f6nemli ismi Ficinus\u2019tur (1433-1499).<\/p>\n\n\n\n<p>Ficinus, evreni Yeni-Platoncu bir anlay\u0131\u015fla ahenkli ve g\u00fczel bir sistem olarak betimlerken, insan ruhunu maddi d\u00fcnya ile manevi d\u00fcnya aras\u0131ndaki ba\u011f olarak ortaya koymu\u015ftur. Ruh hem maddi hem manevi d\u00fcnyan\u0131n g\u00fczelliklerinden pay ald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in evrenin merkezidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ona g\u00f6re ruh, her \u015feyi bir araya getirdi\u011fi ve her \u015feyin merkezi oldu\u011fu i\u00e7in do\u011fadaki en b\u00fcy\u00fck mucizedir. Ruh, kendini d\u0131\u015f d\u00fcnyadan ar\u0131nd\u0131r\u0131p tefekk\u00fcr ve tema\u015fa hayat\u0131na dalarsa daha y\u00fcksek bir bilgiye y\u00fckselir. Ficinus bu y\u00fckseli\u015fi, Tanr\u0131\u2019n\u0131n bilgisi ve g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyle tamamlanacak \u201chakikate t\u0131rman\u0131\u015f\u201d olarak yorumlar. Ona g\u00f6re ruhun Tanr\u0131\u2019ya do\u011fru olan bu y\u00fckseli\u015fi biri ak\u0131l di\u011feri irade olmak \u00fczere iki kanad\u0131n deste\u011fiyle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<h2><span id=\"Aristoculuk\"><strong>Aristoculuk<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>R\u00f6nesans, Aristo felsefesini Skolastik unsurlardan ar\u0131nd\u0131rarak, \u00f6zg\u00fcn haliyle almaya ve kendi d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyas\u0131na uyumlu hale getirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Bu y\u00fczden R\u00f6nesans, Aristocu felsefeyi biri \u0130skender Afrodisi (3. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131) di\u011feri de <a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/din-ve-felsefeyi-uzlastiran-alim-ibni-rusd-o-595-1198\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"Din ve Felsefeyi Uzla\u015ft\u0131ran Alim: \u0130bni R\u00fc\u015fd\">\u0130bni R\u00fc\u015fd<\/a> (\u00f6.1198) olacak \u015fekilde, Hristiyan olmayan kaynaklardan \u00f6\u011frendi.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Gercek_Aristocular\"><strong>Ger\u00e7ek Aristocular<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Bu d\u00f6nemde Aristocu filozoflar kendi i\u00e7erisinde ikiye ayr\u0131l\u0131rlar:<\/p>\n\n\n\n<p>-\u0130bni R\u00fc\u015fd\u00e7\u00fcler: \u0130bni R\u00fc\u015fd\u2019\u00fcn penceresinden Aristo\u2019ya bakanlar.<br>-\u0130skenderciler (Afrodisi): Afrodisi\u2019nin penceresinden Aristo\u2019ya bakanlar.<\/p>\n\n\n\n<p>En \u00f6nemli farklar\u0131 \u015fudur: \u0130bni R\u00fc\u015fd\u00e7\u00fcler, b\u00fct\u00fcn insanlarda tek bir \u00f6l\u00fcms\u00fcz ak\u0131l oldu\u011funu ileri s\u00fcrerken, Afrodisi\u2019nin tayfas\u0131 \u00f6l\u00fcms\u00fcz bir akl\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmezler.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu iki grup Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n en temel inan\u00e7 ve \u00f6\u011fretisi olan \u00f6ld\u00fckten sonra ruhun \u00f6l\u00fcms\u00fcz oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesini yerle bir ederler. Sadece \u0130bni R\u00fc\u015fd\u00e7\u00fcler bireyin ruhunun ak\u0131ll\u0131 bir y\u00f6n\u00fc oldu\u011funu, \u00f6l\u00fcmden sonra onun evrensel akla geri d\u00f6nece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerken di\u011fer grup bunu reddeder.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Doga_Felsefesi\"><strong>Do\u011fa Felsefesi<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Bu d\u00f6nemin do\u011fa felsefeleri, <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Stoac%C4%B1l%C4%B1k\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Stoac%C4%B1l%C4%B1k\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Stoa <\/a>etkisini \u00e7ok belirgin olarak g\u00f6sterecek \u015fekilde <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Panteizm\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Panteizm\">panteist <\/a>bir yap\u0131 sergilemi\u015flerdir. R\u00f6nesans d\u00f6nemi do\u011fa filozoflar\u0131n\u0131n Hristiyan d\u00fc\u015f\u00fcncesini b\u00fct\u00fcn\u00fcyle terk ettikleri s\u00f6ylenemez. Onlar daha ziyade do\u011fay\u0131, do\u011fa\u00fcst\u00fc olana ba\u011flayan ba\u011flar\u0131 zay\u0131flatm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00d6nemli Do\u011fa Filozoflar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>1. Nikolas Cusanus (1401-1464)<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Ronesans-1-724x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2675\" width=\"215\" height=\"304\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Ronesans-1-724x1024.jpg 724w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Ronesans-1-212x300.jpg 212w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Ronesans-1-768x1086.jpg 768w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Ronesans-1.jpg 1039w\" sizes=\"(max-width: 215px) 100vw, 215px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>R\u00f6nesans d\u00f6nemi do\u011fa filozofudur. Bir aya\u011f\u0131 orta \u00e7a\u011fda oldu\u011fu i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcncelerini ifade etmeye Tanr\u0131 ile ilgili g\u00f6r\u00fc\u015flerini ortaya koyarak ba\u015flar. Ona g\u00f6re biz, Tanr\u0131\u2019n\u0131n ne oldu\u011funu de\u011fil, ne olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilebiliriz. Ona g\u00f6re akl\u0131n bize verdi\u011fi bilgi gerek Tanr\u0131 konusunda gerek ba\u015fka bir \u015feyde olsun sadece ve sadece yakla\u015f\u0131k bir bilgidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc var olan her \u015feyin hakikati Tanr\u0131\u2019da gizlidir. Tanr\u0131 da bilinmeyece\u011fi i\u00e7in bu hakikatler bilinemez. Ona g\u00f6re Tanr\u0131 her \u015feyi ihtiva eder. Bu arada panteist oldu\u011funu da kabul etmez. Her yarat\u0131\u011f\u0131n yarat\u0131lm\u0131\u015f bir Tanr\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yler. Bununla birlikte Tanr\u0131\u2019n\u0131n evrenin \u00f6z\u00fc oldu\u011funu s\u00f6yler.<\/p>\n\n\n\n<p>Yarat\u0131l\u0131\u015ftan \u00f6nce zaman\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla d\u00fcnyan\u0131n ezeli oldu\u011funu ileri s\u00fcren Cusanus, evrenin mek\u00e2nsal olarak da sonsuz oldu\u011funu ileri s\u00fcrer. Onun merkezi yoktur. D\u00fcnya, evrenin merkezi olmad\u0131\u011f\u0131 gibi g\u00fcne\u015fin de evrende imtiyazl\u0131 bir yeri yoktur. Evrendeki her \u015fey gibi d\u00fcnya da hareket halindedir. S\u00f6z konusu \u00f6\u011freti, <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Skolastik_felsefe\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Skolastik_felsefe\">skolastik <\/a>d\u00fc\u015f\u00fcncenin Aristocu evren tablosuna bir darbe indirmi\u015ftir. Her \u015fey bir yana kendi i\u00e7ine kapal\u0131 evren sisteminin sa\u011flam ve g\u00fcvenilir \u00e7er\u00e7evesini kemirmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Cusanus\u2019tan sonra yeri ve g\u00f6\u011f\u00fc ile do\u011fan\u0131n de\u011fi\u015ferek geli\u015fen bir birli\u011fi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesi, R\u00f6nesans d\u00fc\u015f\u00fcncesinin en \u00f6nemli inan\u00e7lar\u0131ndan biri haline gelecektir. Oysa orta \u00e7a\u011f do\u011fa anlay\u0131\u015f\u0131 d\u00fcalistti. Yery\u00fcz\u00fc ile g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn yap\u0131lar\u0131 farkl\u0131 olup kendine ait yasalar\u0131 vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u00f6nesans d\u00fc\u015f\u00fcncesi tabiat\u0131n derinli\u011fine n\u00fcfuz etmeye ba\u015flay\u0131nca, evreni en i\u00e7eriden birle\u015ftiren bir kuvvetin olaca\u011f\u0131n\u0131 varsayar. Bu R\u00f6nesans do\u011fa felsefesinin do\u011fay\u0131 ara\u015ft\u0131rma e\u011filimini g\u00f6steriyor. Oysa Orta \u00c7a\u011f felsefesi, do\u011faya ili\u015fkin ara\u015ft\u0131rmay\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmseyip onu ara\u015ft\u0131rm\u0131yor, Antik Yunan\u2019dan gelen kavramlara \u00e7ekid\u00fczen vermekle yetiniyordu. K\u0131sacas\u0131 R\u00f6nesans d\u00fc\u015f\u00fcncesinde do\u011fan\u0131n \u00e7ok \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015flerinin gerisine saklanm\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lere bilgi ile sokulup do\u011faya egemen olmak ister.<\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>2. Bruno (1548-1600)<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Ronesans-2.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2677\" width=\"194\" height=\"213\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Ronesans-2.jpeg 658w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Ronesans-2-274x300.jpeg 274w\" sizes=\"(max-width: 194px) 100vw, 194px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Cusanus\u2019un ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 Yeni-Platonculuk bayra\u011f\u0131n\u0131 devralan do\u011fa filozofudur. O do\u011fay\u0131, ilahi birlikten \u00e7\u0131kan varl\u0131klar \u00e7oklu\u011funun b\u00fct\u00fcn\u00fc olarak ortaya koyar. Harekete ge\u00e7irici g\u00fc\u00e7 olarak d\u00fcnya ruhu d\u00fc\u015f\u00fcncesini \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131r. D\u00fcnya ruhunun ilk ve temel yetene\u011fi, d\u00fcnyan\u0131n fiziki anlamda etkin faili ve formu olan evrensel ak\u0131ld\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Onun s\u0131n\u0131rs\u0131z mek\u00e2nda bir g\u00fcne\u015f sistemleri \u00e7oklu\u011fundan s\u00f6z etti\u011fi s\u00f6ylenebilir. Ona g\u00f6re g\u00fcne\u015f, pek \u00e7ok y\u0131ld\u0131z aras\u0131ndan bir y\u0131ld\u0131zd\u0131r. \u0130mtiyazl\u0131 bir yeri yoktur. Evrende, evrenin merkezi diye adland\u0131r\u0131labilecek bir gezegenin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. S\u0131n\u0131rs\u0131z evrende ne bir merkez ne de bir a\u015fa\u011f\u0131-yukar\u0131 vard\u0131r. Ona g\u00f6re evren sonsuzdur ve birlik i\u00e7indedir. Yani Orta \u00c7a\u011f\u2019daki gibi g\u00f6k ile yer ayr\u0131 de\u011fildir. Tanr\u0131 ve evren iki farkl\u0131 t\u00f6z olmay\u0131p ayn\u0131 ger\u00e7ekli\u011fin iki farkl\u0131 sonsuz g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcd\u00fcrler.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Bilim_Hareketi\"><strong>Bilim Hareketi<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>R\u00f6nesans\u2019tan itibaren insanlar g\u00f6zlerini kullanmaya ba\u015flay\u0131p kendileri i\u00e7in do\u011fay\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nelmi\u015flerdir. Dolay\u0131s\u0131yla R\u00f6nesans\u2019ta Aristo\u2019nun metinlerini beslenen g\u00fcven gitmi\u015f, yerine olgular\u0131n do\u011frudan g\u00f6zlemi gelmi\u015ftir. Teolojik \u00f6nyarg\u0131lar\u0131 bar\u0131nd\u0131ran Skolastik d\u00fc\u015f\u00fcnce yerini <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Deneycilik\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Deneycilik\">ampirik <\/a>verilere b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. R\u00f6nesans ile ba\u015flayan bilimsel devrimin en temel bilimi olan astronominin sadece g\u00f6zlem temelinde ilerlemesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. \u0130lerleme g\u00f6zlem, kontroll\u00fc deney, hipotez ve matemati\u011fin yard\u0131m\u0131n\u0131 gerektirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Kontrollu_Deney\"><strong>Kontroll\u00fc Deney<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Kontroll\u00fc deneyde Aristo\u2019nun \u201cserbest d\u00fc\u015fen cisimlerin h\u0131zlar\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131yla orant\u0131l\u0131 olarak de\u011fi\u015fti\u011fi\u201d iddias\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclmek i\u00e7in kur\u015fundan toplar kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte R\u00f6nesans d\u00f6neminde deneysel y\u00f6ntemin en se\u00e7kin temsilcisi olarak \u201cGalileo (1564-1642)\u201d kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Galileo a\u00e7\u0131s\u0131ndan do\u011fay\u0131 sadece g\u00f6zlemlemek yeterli de\u011fildir. Ona g\u00f6re do\u011fay\u0131 ger\u00e7ekten kavray\u0131p onun hakk\u0131nda yeni bilgilere ula\u015fmak istiyorsak, fenomenleri matematik dilinde \u00e7\u00f6z\u00fcmleyip ifade etmek zorunday\u0131z. Ona g\u00f6re do\u011fa bir kitapt\u0131r. Bu kitab\u0131n dilini \u00e7\u00f6zersek do\u011fay\u0131 anlar\u0131z. Bu kitap da matematik diliyle yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Aristoculara g\u00f6re cismin suda y\u00fczmesi ya da batmas\u0131, o cismin \u015fekliyle alakal\u0131d\u0131r. Galileo, cismin suda y\u00fczmesi ya da batmas\u0131n\u0131n yo\u011funlu\u011fu ve a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131yla alakal\u0131 olan bir iddiay\u0131 deneyle ispatlam\u0131\u015ft\u0131r. Do\u011fay\u0131 ak\u0131l yoluyla yorumlayabilece\u011fi konusunda kendisine g\u00fcveni tam olan Galileo\u2019nun yapt\u0131klar\u0131, deneyden ziyade birer a\u00e7\u0131klamayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Hipotez\"><strong>Hipotez<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Modern astronominin kurucusu \u201cKopernik (1473-1543)\u201d bir din adam\u0131yd\u0131. 14. y\u00fczy\u0131l fizik\u00e7ileri d\u00fcnyan\u0131n sadece kendi ekseni etraf\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyle alakal\u0131 bir hipotezle kendilerini s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131rken, Kopernik hem kendi ekseni etraf\u0131nda hem de sabit bir \u015fekilde duran g\u00fcne\u015fin etraf\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyle alakal\u0131 bir hipotez geli\u015ftirmi\u015fti. Yani jeosantrik bir hipotezin yerine helyosantrik (g\u00fcne\u015f merkezli) bir hipotez ortaya koydu.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Gazali-1-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1876\" width=\"195\" height=\"279\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Gazali-1-1.jpg 505w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Gazali-1-1-210x300.jpg 210w\" sizes=\"(max-width: 195px) 100vw, 195px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>\u201cKepler (1571-1630)\u201d ise gezegenlerin eliptik bir y\u00f6r\u00fcngede hareket ettiklerini ke\u015ffetti. Bu da Kopernik\u2019in Pythagoras\u00e7\u0131 ve Platonik g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn temelinde olan gezegenlerin sadece dairesel bir hareket sergileyebilece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne darbe indirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu d\u00f6nemde teleskobun bulunmas\u0131 muazzam bir olay olmu\u015ftur. \u00d6zellikle bu teleskobun Galileo\u2019nun eline ge\u00e7mesi ve onun bir\u00e7ok veri toplamas\u0131 baz\u0131 \u015feylerin iyice oturmas\u0131na neden oldu. Ay\u2019\u0131 inceledikten sonra elde etti\u011fi veriler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ay\u0131n d\u00fcnyayla ayn\u0131 maddeden olu\u015ftu\u011fu sonucuna vard\u0131. Daha sonra g\u00fcne\u015fi ve g\u00fcne\u015fin \u00fczerindeki lekeleri g\u00f6zlemledi. De\u011fi\u015fen g\u00fcne\u015f lekelerinin varl\u0131\u011f\u0131, g\u00fcne\u015fin de\u011fi\u015fme halindeki maddeden olu\u015ftu\u011funu g\u00f6sterir ki, bu da Aristocu kozmolojiye zarar veren ba\u015fka bir olgudur. Daha sonra \u201cNewton\u201d geliyor ve diyor ki:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cCisimlerin hareketleri mekanik ilkeler yoluyla a\u00e7\u0131klanabilir.\u201d \u201cDo\u011fa filozoflar\u0131 do\u011fadaki aktif g\u00fc\u00e7ten habersiz olduklar\u0131 i\u00e7in bu sonuca ula\u015famam\u0131\u015flard\u0131r.\u201d \u201cElman\u0131n yere d\u00fc\u015fmesine neden olan g\u00fc\u00e7, gezegenlerin eliptik hareketlerine neden olan g\u00fc\u00e7le ayn\u0131\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><strong>Daha detayl\u0131 bilgi i\u00e7in \u015fu yaz\u0131m\u0131za g\u00f6z atabilirsiniz: <a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/evren-mukellige-mi-bozulmaya-mi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"Evren: M\u00fckemmelli\u011fe mi, bozulmaya m\u0131?\">&#8220;Evren: M\u00fckemmelli\u011fe mi, Bozulmaya m\u0131?&#8221;<\/a><\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>R\u00f6nesans bilimi modern felsefeye etki etmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin teolojik d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc yerine mekanik bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ikame edilmi\u015ftir. Bu anlay\u0131\u015f baz\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelere yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Mesela Descartes, d\u00fcnyan\u0131n ve d\u00fcnyadaki de\u011fi\u015fmelerin hareketle \u00f6zde\u015fle\u015fen madde arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla a\u00e7\u0131klanabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu yoruma g\u00f6re Tanr\u0131, yarat\u0131l\u0131\u015f esnas\u0131nda cisimlere hareket enerjisi y\u00fcklemi\u015f ve oldu\u011fu gibi b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Bu anlay\u0131\u015f\u0131n din felsefesindeki yans\u0131mas\u0131 <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Deizm\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Deizm\">deizm <\/a>olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ayr\u0131ca bu d\u00f6nemin etkisiyle birlikte matematik bilgiye g\u00f6t\u00fcren en sa\u011flam yol olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, Descartes (1596-1650) gibi filozoflar matematiksel y\u00f6ntemlerin felsefede kullan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n<h2><span id=\"Modernlik_Ruhunun_Temsilcisi_Francis_Bacon\"><strong>Modernlik Ruhunun Temsilcisi: Francis Bacon<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-style-default\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Ronesans-3-1-1024x877.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2679\" width=\"278\" height=\"238\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Ronesans-3-1-1024x877.jpg 1024w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Ronesans-3-1-300x257.jpg 300w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Ronesans-3-1-768x658.jpg 768w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Ronesans-3-1-1536x1315.jpg 1536w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Ronesans-3-1-2048x1754.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 278px) 100vw, 278px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Modern d\u00fc\u015f\u00fcncenin, Descartes ile birlikte en \u00f6nemli temsilcisi hatta kurucusudur. Bacon bilimcidir. Ona g\u00f6re do\u011fay\u0131 bilmenin en g\u00fcvenli yolu bilimdir. Bilimsel y\u00f6ntemler bize, do\u011faya egemen olacak bilgiyi sa\u011flar. Bacon, Aristo\u2019nun <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Organon\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Organon\">Organon <\/a>adl\u0131 eserine kar\u015f\u0131, bilimlerin ilerlemesini sa\u011flayacak yeni bir mant\u0131k, yeni bir metodoloji sunar. Bacon felsefesini \u00fc\u00e7 k\u0131sma ay\u0131r\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1. Teoloji:<\/strong> Burada vahiy de\u011fil salt ak\u0131l vard\u0131r. Yani ak\u0131l, Tanr\u0131\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve do\u011fas\u0131n\u0131 yarat\u0131lm\u0131\u015f \u015feylere bakarak ele al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2. Do\u011fa Felsefesi: <\/strong>Teoriyle prati\u011fin kesin \u00e7izgilerle ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Aristocu anlay\u0131\u015f\u0131n aksine Bacon, do\u011fa felsefesinin y\u0131llarca geli\u015fme kaydedememesinin nedenini \u201cteori ile prati\u011fin birbirinden kopar\u0131lmas\u0131\u201d \u015feklinde g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla ilerleyebilmek i\u00e7in teori ile pratik kesinlikle birle\u015ftirilmesi gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>3. \u0130nsan Felsefesi:<\/strong> Burada da politikay\u0131 ele al\u0131r. \u0130yi insanla iyi toplumun unsurlar\u0131 \u00fczerinde durur. Bacon\u2019un bir amac\u0131 vard\u0131r: \u015eu ana kadar bilim diye gelmi\u015f her \u015feyi ink\u00e2r edip sil ba\u015ftan ba\u015flamak ister. Bunun i\u00e7in iki \u00f6n kabul\u00fc vard\u0131r: 1. \u015eu ana kadar gelen her bilgi mutlak olarak yanl\u0131\u015ft\u0131r. 2. Sil ba\u015ftan ba\u015flamak i\u00e7in gerekli olan g\u00fc\u00e7, ak\u0131lda mevcuttur. Ak\u0131l i\u00e7in en \u00f6nemli disiplin y\u00f6ntemdir. E\u011fer do\u011faya egemen olacak bilgiyi elde etmek istiyorsak y\u00f6ntemsiz hareket etmememiz gerekmektedir. Zira y\u00f6ntem olmadan at\u0131lan her ad\u0131m bir \u00e7e\u015fit delilikten ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Bilim yapmak istiyorsak buna riayet edece\u011fiz. Bilim yapmak demek, do\u011fay\u0131 tan\u0131mak ve onu kontrol alt\u0131nda tutmak demektir. Bacon, ge\u00e7mi\u015fe ve gelene\u011fe kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7ar. B\u00fct\u00fcn bir klasik felsefeyi ele\u015ftirerek bilgi ad\u0131na hi\u00e7bir \u015fey \u00fcretmediklerini ileri s\u00fcrer.<\/p>\n\n\n\n<p>Onun ele\u015ftirilerinin merkezinde Aristo vard\u0131r. Ona g\u00f6re Aristo, do\u011fa felsefesini mant\u0131k arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00e7arp\u0131tm\u0131\u015ft\u0131r. Var olan \u015feylerin i\u00e7 ger\u00e7ekliklerine bakmay\u0131p sadece \u00f6nermelerdeki \u00fcslupla yetinmi\u015ftir. O, \u00f6nce karar vermi\u015f sonra verdi\u011fi kararla ba\u011fda\u015fs\u0131n diye deney yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bacon, ge\u00e7mi\u015fi ele\u015ftirmekle kalmay\u0131p gelene\u011fin insan zihninde olu\u015fturdu\u011fu putlar\u0131n da y\u0131k\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yler. Zira insan zihni bilgiye eri\u015fmek i\u00e7in yeterli g\u00fcce sahiptir. Onun me\u015fhur \u201c\u0130doller \u00d6\u011fretisi\u201d kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130doller, onun g\u00f6z\u00fcnde, zihni yoldan \u00e7\u0131kar\u0131p do\u011fay\u0131 kavramaya engel olan, ger\u00e7ekli\u011fe ili\u015fkin bilgilerimizi bulan\u0131kla\u015ft\u0131ran bir \u00e7arp\u0131tmad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Kabile_Idolleri\"><strong>Kabile \u0130dolleri<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Bunlar insan do\u011fas\u0131nda var olan ve do\u011fru yarg\u0131lara ula\u015fmaktan al\u0131koyan idollerdir. Bunlar insan do\u011fas\u0131n\u0131n zay\u0131fl\u0131klar\u0131ndan kaynaklanan putlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Magara_Idolleri\"><strong>Ma\u011fara \u0130dolleri<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>\u00c7o\u011funlukla bireyin e\u011fitiminden kaynaklanan ki\u015fisel \u00f6zelliklerinin sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131kan kal\u0131p ya da \u00f6nyarg\u0131lard\u0131r. Di\u011fer bir deyi\u015fle tamamen k\u00fclt\u00fcr\u00fcn esareti alt\u0131nda kal\u0131nan bir durumu ifade eder.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Carsi-Pazar_Idolleri\"><strong>\u00c7ar\u015f\u0131-Pazar \u0130dolleri<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>S\u00f6zc\u00fcklerin insan zihnindeki olumsuz etkilerine i\u015faret eden idold\u00fcr. Bacon, g\u00fcndelik hayat i\u00e7in olu\u015fturulmu\u015f s\u00f6zc\u00fcklerin do\u011fa felsefesi i\u00e7in tatmin edici bir kullan\u0131m sa\u011flayamad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Yani insanlar \u201cger\u00e7ek olan\u201d hi\u00e7bir \u015feye tekab\u00fcl etmeyen, olsa olsa birtak\u0131m kurgular\u0131 adland\u0131ran s\u00f6zc\u00fckleri, sanki onlar \u201cger\u00e7ek \u015feylerin\u201d isimleriymi\u015f gibi g\u00f6rebilirler. Bu da sonu\u00e7suz tart\u0131\u015fmaya yol a\u00e7maktan ba\u015fka bir \u015feye yaramaz.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Tiyatro_Idolleri\"><strong>Tiyatro \u0130dolleri<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Ge\u00e7mi\u015fin bo\u015f sistemlerinin, insan\u0131n kendi yarat\u0131s\u0131 olan ger\u00e7ekd\u0131\u015f\u0131 d\u00fcnyalar\u0131 sahneye koyan birer oyundan ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Bu insan\u0131n \u00f6nyarg\u0131s\u0131n\u0131 ifade eder. Ge\u00e7mi\u015fin bo\u015f sistemleri derken Aristo\u2019ya ta\u015f atar. Ona g\u00f6re o, diyalekti\u011fiyle do\u011fa felsefesini mahvetmi\u015ftir. G\u00f6zlem ve deneyden yoksun olan felsefe, temel soyut arg\u00fcmanlardan yola \u00e7\u0131k\u0131larak in\u015fa edilmi\u015ftir. Onun en tehlikeli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc di\u011fer bir bo\u015f sistem, i\u00e7inde b\u00e2t\u0131l inan\u00e7lar\u0131n oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131 Pythagoras taraf\u0131ndan ba\u015flat\u0131l\u0131p Platon ve Platoncular\u0131n devam ettirdi\u011fi Orta \u00c7a\u011f\u2019da teolojiyle g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f olan do\u011fa felsefesi kal\u0131nt\u0131lar\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6re do\u011fa felsefesine b\u00e2t\u0131l inan\u00e7 s\u0131zmas\u0131n\u0131n sebebi budur. Bacon, zihni putlardan ve bo\u015f \u015feylerden ar\u0131nd\u0131r\u0131p onu <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Tabula_rasa\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Tabula_rasa\">tabula rasa <\/a>haline getirdikten sonra d\u00f6rt a\u015famal\u0131 t\u00fcmevar\u0131m y\u00f6ntemi kullanarak sa\u011flam bir zemin olu\u015fturur.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><strong>Bu makaleyi okuyanlar i\u00e7in tavsiye yaz\u0131lar:<br>&#8220;<a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/rasyonalistler\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"Rasyonalistler\">Rasyonalistler<\/a>&#8220;<br>&#8220;<a href=\"https:\/\/dergipark.org.tr\/en\/pub\/karefad\/issue\/54628\/711875\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/dergipark.org.tr\/en\/pub\/karefad\/issue\/54628\/711875\">R\u00f6nesans ve Reformasyon<\/a>&#8220;<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<h2><span id=\"Kaynaklar\"><strong>Kaynaklar<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>TDV \u0130slam Ansiklopedisi, Felsefe Maddesi.<br>Felsefe Tarihi, Ahmet Cevizci, Say Yay\u0131nlar\u0131, 2017.   <br>Wikipedia, R\u00f6nesans Maddesi.<br>Felsefeye Giri\u015f, Ahmet Arslan, Adres Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2010.<br>Felsefe Tarihi, Alfred Weber, Kabalc\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2010.<br>D\u00fcnyan\u0131n Neden Var Olmad\u0131\u011f\u0131 \u00dczerine, Markus Gabriel, K\u00fcy Yay\u0131nlar, \u0130stanbul, 2018.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130&ccedil;indekilerR\u00f6nesans FelsefesiPlatonculukAristoculukGer\u00e7ek AristocularDo\u011fa FelsefesiBilim HareketiKontroll\u00fc DeneyHipotezModernlik Ruhunun Temsilcisi: Francis BaconKabile \u0130dolleriMa\u011fara \u0130dolleri\u00c7ar\u015f\u0131-Pazar \u0130dolleriTiyatro \u0130dolleriKaynaklar R\u00f6nesans Felsefesi Orta \u00e7a\u011f ile Yeni \u00e7a\u011f aras\u0131ndaki d\u00f6nemin felsefesidir. (1400-1600) Felsefede bir \u201cYeniden Do\u011fu\u015fu\u201d temsil eder. Bu d\u00f6nemde \u00e7ok \u00f6nemli geli\u015fmeler meydana gelmi\u015ftir. \u00d6zellikle barut, pusula, k\u00e2\u011f\u0131t gibi unsurlar\u0131n ke\u015ffedilip kullan\u0131lmas\u0131 ciddi derecede bir ilerleme kaydedilmesine sebep olmu\u015ftur. \u015e\u00fcphesiz en [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2633,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[147],"tags":[582,735,576,135,734,733],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2544"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2544"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2544\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2680,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2544\/revisions\/2680"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2633"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2544"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2544"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2544"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}