{"id":2561,"date":"2021-11-03T16:41:11","date_gmt":"2021-11-03T13:41:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/?p=2561"},"modified":"2021-12-02T09:33:15","modified_gmt":"2021-12-02T06:33:15","slug":"karl-marx-materyalizm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/karl-marx-materyalizm\/","title":{"rendered":"Karl Marx &#8211; Materyalizm"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image is-style-rounded\"><figure class=\"alignright size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Marx.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2629\" width=\"202\" height=\"221\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Marx.jpg 415w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Marx-274x300.jpg 274w\" sizes=\"(max-width: 202px) 100vw, 202px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<div id=\"toc_container\" class=\"toc_wrap_left no_bullets\"><p class=\"toc_title\">\u0130&ccedil;indekiler<\/p><ul class=\"toc_list\"><li><a href=\"#Karl_Marx_1818-1883\">Karl Marx (1818-1883)<\/a><\/li><li><a href=\"#Tarihsel_Materyalizm\">Tarihsel Materyalizm<\/a><ul><li><a href=\"#Toplumsal_Yapinin_Analizi\">Toplumsal Yap\u0131n\u0131n Analizi<\/a><\/li><li><a href=\"#Tarihsel_Donemler\">Tarihsel D\u00f6nemler<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"#Kapitalizm_Elestirisi\">Kapitalizm Ele\u015ftirisi<\/a><\/li><li><a href=\"#Yabancilasma\">Yabanc\u0131la\u015fma<\/a><\/li><li><a href=\"#Referanslar\">Referanslar<\/a><\/li><\/ul><\/div>\n<h2><span id=\"Karl_Marx_1818-1883\"><strong>Karl Marx (1818-1883)<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Marx ile birlikte pratik bir felsefe zuhur etmeye ba\u015flar. \u00c7\u00fcnk\u00fc o, problemin art\u0131k d\u00fcnyay\u0131 anlama problemi de\u011fil de d\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirme problemi oldu\u011funu s\u00f6yler. Marx sadece bir felsefeci de\u011fil daha sonraki sosyal teoriyi fazlas\u0131 ile etkileyecek bir tarihsel geli\u015fme \u00f6\u011fretisi ortaya koyan bir sosyal bilimcidir. Ayn\u0131 zamanda bir ahlak\u00e7\u0131 ve de bir peygamberdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o, tarih teorisini, olup bitmi\u015f olan \u015feyleri a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in de\u011fil, insanl\u0131\u011f\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak kaderiyle ilgili kehanette bulunmak ve \u00e7ok daha \u00f6nemlisi d\u00fcnyay\u0131 ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in kullan\u0131r. <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Proletarya\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Proletarya\">Proletarya <\/a>devrimi ve s\u0131n\u0131fs\u0131z toplum, onun g\u00f6z\u00fcnde <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Kapitalizm\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Kapitalizm\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">kapitalist<\/a> bir ekonominin \u00f6z\u00fcnde var olan \u00e7eli\u015fkilerin zorunlu sonu\u00e7lar\u0131 olmak durumundad\u0131r. Marx\u2019a g\u00f6re insanl\u0131k tarihinin, i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 her sosyal sistemin, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak kar\u015f\u0131t\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc bir zorunlu geli\u015fme s\u00fcreci vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2><span id=\"Tarihsel_Materyalizm\"><strong>Tarihsel Materyalizm<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Marx, Tanr\u0131ya iman etmenin ahiret hayat\u0131na, Cennet ve Cehenneme inanman\u0131n ak\u0131l yolu ile temellendirilemeyece\u011fini, ama hayatlar\u0131 sosyal d\u00fczen taraf\u0131ndan engellenen insanlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131 ve ertelenen \u00fcmitleri yoluyla a\u00e7\u0131klanabilece\u011fini savunur. Dolay\u0131s\u0131yla da insanlar\u0131n maddi bedenlerle bir \u015fekilde bir araya gelmi\u015f ruhlar oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne de \u015fiddetle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Toplumsal_Yapinin_Analizi\"><strong>Toplumsal Yap\u0131n\u0131n Analizi<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Bir toplumun dinini, ahlak\u0131n\u0131, sanat\u0131n\u0131, felsefesini, politikas\u0131n\u0131 ve hukuk sistemini anlamak i\u00e7in o toplumun \u00fcretim g\u00fc\u00e7leri ile iktisadi yap\u0131s\u0131n\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131 bilmek, anlamak gerekir. Marx, tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde ortaya \u00e7\u0131kan her toplumda, zenginli\u011fin payla\u015f\u0131m\u0131yla toplumun s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnme tarz\u0131n\u0131n neyin ve nas\u0131l \u00fcretildi\u011fine ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu \u00f6nermesinden yola \u00e7\u0131kar. O, insanlar\u0131n kendi ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00fcretmeye ba\u015flar ba\u015flamaz, kendilerini hayvanlardan ay\u0131rma noktas\u0131na geldiklerini s\u00f6yler. \u0130nsanlar\u0131n \u00f6rg\u00fctlenerek \u00fcretime ba\u015flamalar\u0131, insan\u0131 insan yapan \u015feyin \u00fcretim oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Tarihsel_Donemler\"><strong>Tarihsel D\u00f6nemler<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Tarihsel <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Tarihsel_materyalizm\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Tarihsel_materyalizm\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Materyalizm <\/a>anlay\u0131\u015f\u0131 dinamik boyutuyla bir tarihsel d\u00f6nemler teorisi sunar. Bu teoriye g\u00f6re ba\u015flang\u0131\u00e7taki ilkel <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0lkel_kom%C3%BCnizm\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0lkel_kom%C3%BCnizm\">kom\u00fcnizmi <\/a>k\u00f6leci toplum, k\u00f6leci toplumu da <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Feodalizm\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Feodalizm\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">feodalizm<\/a> izler. Feodalizmin ard\u0131ndan da kapitalizm gelmek durumundad\u0131r. Bu farkl\u0131 sosyal d\u00fczen tiplerinden birincisi olan ilkel kom\u00fcnizm, iktisadi bak\u0131mdan dura\u011fan bir toplumu tan\u0131mlar. Sadece bir \u015feyler yenilip i\u00e7ildi\u011fi s\u00fcrece \u00fcretim yap\u0131lmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla insanlar\u0131n eme\u011fine ya da kullu\u011funa \u00f6deme yap\u0131lmas\u0131 gerekmez. Eme\u011fin ba\u015ftan beri sosyal oldu\u011fu bu toplumda h\u00e2kim m\u00fclkiyet tipi de ortak m\u00fclkiyettir.<\/p>\n\n\n\n<p>Marx\u2019\u0131n tarihsel materyalizmine g\u00f6re daha sonra s\u0131n\u0131fl\u0131 veya k\u00f6leci topluma ge\u00e7ilir. O, bu ge\u00e7i\u015fi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan \u015feyin sava\u015f ve sava\u015f yolu ile elde edilen esirler oldu\u011funu anlatmak ister. Zira burada sava\u015f esirinin hayat\u0131, onun galip gelene, haklar\u0131ndan yoksun bir bi\u00e7imde basit bir \u00e7al\u0131\u015fma arac\u0131 gibi hizmet etmesi ko\u015fuluyla ba\u011f\u0131\u015flan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Marx\u2019\u0131n tarihsel materyalizm \u00f6\u011fretisine g\u00f6re, kapitalizmde s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin en az \u00fc\u00e7 temel \u00f6zelli\u011finden s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Burada ona g\u00f6re s\u0131n\u0131flar, biri \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131na sahip olan burjuvalar, di\u011feri de emeklerinden ba\u015fka satacak hi\u00e7bir \u015feyleri olmayan i\u015f\u00e7ilerdir. Kapitalist sistemde eme\u011fin de\u011ferinin arz ve talep taraf\u0131ndan belirlenmesi, eme\u011fin \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn eme\u011fin maliyetinden daha y\u00fcksek bir bedelle sat\u0131lmas\u0131 ve b\u00f6ylelikle art\u0131 de\u011ferin \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131na sahip olan burjuvalar taraf\u0131ndan al\u0131nmas\u0131, i\u015f\u00e7inin s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesine ve eme\u011fin yabanc\u0131la\u015fmas\u0131na yol a\u00e7ar.<\/p>\n\n\n\n<p>Marx, kapitalizmde rekabet ko\u015fullar\u0131n\u0131n etkisiyle s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn giderek artaca\u011f\u0131 ve i\u015f\u00e7ilerin daha da yoksulla\u015f\u0131rken az say\u0131da patron ya da zenginin daha \u00e7ok zenginle\u015fece\u011fi kehanetinde bulunmu\u015ftur. \u0130\u015fte bu hususun onun yan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yer oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onun sosyalist devrimin ger\u00e7ekle\u015fme ihtimalinin neredeyse y\u00fczde y\u00fcz oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131 ileri kapitalist \u00fclkelerde, i\u015f\u00e7ilerin ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00fczelip y\u00fckselmi\u015ftir. Bu noktada yan\u0131lm\u0131\u015f olsa dahi bu sistemde i\u015f\u00e7ilerin onun yabanc\u0131la\u015fma ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi bir s\u00fcre\u00e7ten ge\u00e7erek insanl\u0131ktan \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemekte yerden g\u00f6\u011fe kadar hakl\u0131 oldu\u011fu kabul edilir.<\/p>\n\n\n\n<h2><span id=\"Kapitalizm_Elestirisi\"><strong>Kapitalizm Ele\u015ftirisi<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-style-default\"><figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/m2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2733\" width=\"317\" height=\"181\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/m2.jpg 702w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/m2-300x171.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 317px) 100vw, 317px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Marx\u2019a g\u00f6re m\u00fcbadele insani erdemleri bozar. Ahlaki erdemler sadece pazar ekonomisinin belirledi\u011fi ama\u00e7lara ula\u015fmak i\u00e7in kullan\u0131lan ara\u00e7lar haline gelirler. S\u00f6z gelimi paray\u0131 \u00f6d\u00fcn\u00e7 veren ile \u00f6d\u00fcn\u00e7 alan aras\u0131ndaki ili\u015fkide, bildik insani erdemler potansiyel kredi riskinin terimleriyle ifade edilip hesaplan\u0131r. G\u00fcvenilirlik bundan b\u00f6yle bir erdem olarak g\u00f6r\u00fclmez, fakat bor\u00e7 alabilmenin bir arac\u0131 haline gelir. \u0130nsan\u0131n birtak\u0131m ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 ve s\u00f6z konusu ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in gerekli olan \u00fcr\u00fcnler \u00fczerinde bir kontrol\u00fcn\u00fcn olmamas\u0131 olgusu, Marx\u2019\u0131n g\u00f6z\u00fcnde de\u011fer anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n pazar g\u00fc\u00e7leri taraf\u0131ndan \u015fekillendi\u011fi anlam\u0131na gelir. \u00d6yleyse geli\u015fmi\u015f bir m\u00fcbadele ekonomisinde, i\u015f\u00e7inin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu \u00fcr\u00fcnlerin meydana getirilmesi ama\u00e7lanmaz. \u00dcretim s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 belirleyecek olan \u015fey ihtiyac\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcretimin ihtiya\u00e7la ve dolay\u0131s\u0131yla da insan\u0131n \u00f6z\u00fc ile \u00f6l\u00e7\u00fclmesi gerekir. \u0130\u015fte bu Marx i\u00e7in ger\u00e7ek m\u00fcbadeleyi g\u00f6sterir. Oysa pazar ekonomisinde \u00fccretli i\u015f\u00e7inin \u00fcretilen \u015fey \u00fczerinde hi\u00e7bir kontrol\u00fc olamaz. Burada \u00fcretimi belirleyen \u015fey ihtiya\u00e7 de\u011fildir. Bunun yerine \u00fcretim, ihtiyac\u0131n ne dereceye kadar kar\u015f\u0131lanaca\u011f\u0131n\u0131 belirler. \u0130nsanlar\u0131n birbirlerine ihtiya\u00e7 duymalar\u0131 olgusu Marx\u2019a g\u00f6re insan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn ayr\u0131ca sosyal oldu\u011funu ortaya koyar. \u0130nsanlar \u00fcretmek, \u00fcrettiklerini payla\u015fmak ve geli\u015fmek i\u00e7in sosyal ili\u015fkiler i\u00e7inde olmak durumundad\u0131rlar. Bu ili\u015fkiler bilin\u00e7li bir tarzda y\u00f6netilip y\u00f6nlendirilmezlerse m\u00fcbadele \u015feklini al\u0131r ve pazar g\u00fc\u00e7leri bireylere h\u00e2kim olmaya ba\u015flar. Marx, insan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirebilece\u011fi yeg\u00e2ne toplum t\u00fcr\u00fcn\u00fcn cemaat veya kom\u00fcnal organizasyon oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<h2><span id=\"Yabancilasma\"><strong>Yabanc\u0131la\u015fma<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/m1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2732\" width=\"325\" height=\"229\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/m1.jpg 931w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/m1-300x212.jpg 300w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/m1-768x543.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 325px) 100vw, 325px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>\u00dcr\u00fcne ihtiya\u00e7 duymakla birlikte onu kontrol edemeyen birey, \u00fcr\u00fcn\u00fcn k\u00f6lesi olup \u00e7\u0131kar. Kapitalist d\u00fczende eme\u011finin \u00fcr\u00fcn\u00fcne yabanc\u0131la\u015fan i\u015f\u00e7i, kendi meydana getirdi\u011fi \u00fcr\u00fcn\u00fcn, en sonunda tahakk\u00fcm\u00fc alt\u0131na girer. Emek, \u00f6zg\u00fcr etkinlik olmaktan \u00e7\u0131kar, kapitalistin \u00e7\u0131kar\u0131na hizmet eden bir ara\u00e7 haline gelir. Bu ko\u015fullar alt\u0131nda i\u015fin kendisi de anlams\u0131z hale gelir. \u0130\u015f\u00e7i kapitalist d\u00fczende yo\u011fun i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden dolay\u0131 \u00fcretim eylemine de yabanc\u0131la\u015f\u0131r. Marx\u2019a g\u00f6re kapitalist d\u00fczende \u00fcretim, m\u00fchendislik hesaplar\u0131na g\u00f6re dikkatlice ayarlanan i\u015f\u00e7i tipi sayesinde art\u0131r\u0131l\u0131r. \u00dcretim s\u00fcreci b\u00fcy\u00fck bir titizlikle planlan\u0131r. \u00c7ok \u00e7e\u015fitli i\u015flemler birbirlerinden ayr\u0131l\u0131p ba\u011f\u0131ms\u0131z hale getirilirken i\u015f\u00e7iler de ba\u015fat \u00f6zelliklerine g\u00f6re s\u0131n\u0131flan\u0131r ya da gruplan\u0131rlar. \u0130\u015f\u00e7i, art\u0131k \u00fczerinde en k\u00fc\u00e7\u00fck bir etkisinin bulunmad\u0131\u011f\u0131 \u00fcretim faaliyetinde basit bir vida s\u0131k\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Yabanc\u0131la\u015fman\u0131n bu \u00fc\u00e7 d\u00fczeyi, yani insan\u0131n eme\u011finden, \u00fcr\u00fcnden ve \u00fcretim s\u00fcrecinden yabanc\u0131la\u015fmas\u0131, onda yabanc\u0131la\u015fman\u0131n bir boyutunu ortaya koyar: Tinsel ya da manevi yabanc\u0131la\u015fma. Yani insanlar sadece hayatlar\u0131n\u0131n de\u011fil fakat kendilerinin de bo\u015f ve de\u011fersiz oldu\u011fu hissine kap\u0131l\u0131rlar. \u0130nsan kapitalizme \u00f6zg\u00fc \u00fcretim faaliyetlerinde, t\u00fcr\u00fcn kendisini yans\u0131tan, olumlayan ve destekleyen bir d\u00fcnya ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmez. D\u00fcnyas\u0131 onun eme\u011fi ve ger\u00e7ekli\u011fi olarak g\u00f6r\u00fcnmez. O, yabanc\u0131 bir d\u00fcnya ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulunmaktad\u0131r. B\u00f6yle bir yabanc\u0131la\u015fma insan\u0131n insana yabanc\u0131la\u015fmas\u0131 sonucunu do\u011furur.<\/p>\n\n\n\n<p>Sosyal yabanc\u0131la\u015fma, bireyin kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ger\u00e7ek hayattaki g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcne uygun d\u00fc\u015fen bir toplumsal zeminden yoksun kalmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Bireyler bir cemaat i\u00e7inde bilin\u00e7li bir tarzda organize olamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in onlar\u0131n etkile\u015fimine yabanc\u0131 g\u00fc\u00e7ler egemen olur. \u0130nsanlar aras\u0131ndaki ili\u015fkiler yar\u0131\u015fmac\u0131 ili\u015fkiler olup \u00e7\u0131kar. \u0130nsanlar \u015feylere oldu\u011fu kadar ki\u015filere de sahip olunmas\u0131 gereken objeler olarak ba\u011flan\u0131rlar. Bu ise insanlar\u0131n ba\u015fka insanlara birer ama\u00e7tan ziyade ara\u00e7lar olarak ba\u011fland\u0131klar\u0131 anlam\u0131na gelir. Hatta Marx, kapitalist d\u00fczende kocan\u0131n kar\u0131s\u0131 ile olan ili\u015fkisinin bile bir sahip olma ili\u015fkisi oldu\u011funu s\u00f6yler.<\/p>\n\n\n\n<p>Sosyal yabanc\u0131la\u015fman\u0131n daha ileri bir boyutu ise Marx\u2019a g\u00f6re her t\u00fcrden feti\u015fizmdir. O, modern kapitalist toplumun yaln\u0131zca teknoloji taraf\u0131ndan \u00fcretilen nesnelere tapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da s\u00f6yler. Bu d\u00fczende insanlara g\u00f6sterilen sayg\u0131, verilmesi gereken de\u011fer, teknolojiye ve teknoloji taraf\u0131ndan \u00fcretilen nesnelere verilir. B\u00f6yle ger\u00e7ek bir feti\u015fizm i\u00e7inde insanlar birbirlerini de\u011feri olmayan makine ya da ara\u00e7lar olarak g\u00f6r\u00fcrlerken, makineler de Tanr\u0131la\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Kapitalist toplum d\u00fczeni \u015fu halde insanlar\u0131 birbirlerinden t\u00fcmden uzakla\u015ft\u0131ran toplumun insan i\u00e7in dayan\u0131lmaz hale geldi\u011fi ahlaks\u0131z bir d\u00fczendir. Marx, insan\u0131n ahlakl\u0131 olabilmesi i\u00e7in yabanc\u0131la\u015fman\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yler. \u00c7\u00fcnk\u00fc cemaatin \u00e7\u0131kar\u0131na de\u011fil de belli bir bireyin \u00e7\u0131kar\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmak, ne belli bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck t\u00fcr\u00fcne ne de bireyin geli\u015fmesine hizmet eder. Marx, gen\u00e7 bir hukuk \u00f6\u011frencisi iken hukuku bir d\u00f6nemin ruhu olarak yorumlayan ve dolay\u0131s\u0131yla her toplum i\u00e7in farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterdi\u011fini s\u00f6yleyen ezeli-ebedi bir adalet normu bulundu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesine \u015fiddetle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Bu y\u00fczden de her d\u00f6nemin kendi h\u00e2kim fikirleri ve kendi felsefesi oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><strong>Bu makaleyi okuyanlar i\u00e7in tavsiye yaz\u0131: <a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/pragmatizm-faydacilik\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"Pragmatizm (Faydac\u0131l\u0131k)\">&#8220;Pragmatizm&#8221;<\/a><\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<h2><span id=\"Referanslar\">Referanslar<\/span><\/h2>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref1\">[1]<\/a> <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Karl_Marx\">https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Karl_Marx<\/a><br><a href=\"#_ftnref2\">[2]<\/a> <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Proletarya\">https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Proletarya<\/a><br><a href=\"#_ftnref3\">[3]<\/a> <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Kapitalizm\">https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Kapitalizm<\/a><br><a href=\"#_ftnref4\">[4]<\/a> <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ahiret\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ahiret<\/a><br><a href=\"#_ftnref5\">[5]<\/a> <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/cennet\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/cennet<\/a><br><a href=\"#_ftnref6\">[6]<\/a> <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/cehennem\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/cehennem<\/a><br><a href=\"#_ftnref7\">[7]<\/a> <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Tarihsel_materyalizm\">https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Tarihsel_materyalizm<\/a><br><a href=\"#_ftnref8\">[8]<\/a> <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0lkel_kom%C3%BCnizm\">https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0lkel_kom%C3%BCnizm<\/a><br><a href=\"#_ftnref9\">[9]<\/a> <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Feodalizm\">https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Feodalizm<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130&ccedil;indekilerKarl Marx (1818-1883)Tarihsel MateryalizmToplumsal Yap\u0131n\u0131n AnaliziTarihsel D\u00f6nemlerKapitalizm Ele\u015ftirisiYabanc\u0131la\u015fmaReferanslar Karl Marx (1818-1883) Marx ile birlikte pratik bir felsefe zuhur etmeye ba\u015flar. \u00c7\u00fcnk\u00fc o, problemin art\u0131k d\u00fcnyay\u0131 anlama problemi de\u011fil de d\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirme problemi oldu\u011funu s\u00f6yler. Marx sadece bir felsefeci de\u011fil daha sonraki sosyal teoriyi fazlas\u0131 ile etkileyecek bir tarihsel geli\u015fme \u00f6\u011fretisi ortaya koyan bir sosyal bilimcidir. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2629,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[147],"tags":[760,758,759],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2561"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2561"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2561\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2735,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2561\/revisions\/2735"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2629"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2561"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2561"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2561"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}