{"id":2855,"date":"2021-12-05T11:47:27","date_gmt":"2021-12-05T08:47:27","guid":{"rendered":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/?p=2855"},"modified":"2021-12-13T16:17:05","modified_gmt":"2021-12-13T13:17:05","slug":"yahudi-hristiyan-ve-islam-dusuncesinde-olum-sonrasi-hayat-ve-dirilis-inancinin-teolojik-temelleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/yahudi-hristiyan-ve-islam-dusuncesinde-olum-sonrasi-hayat-ve-dirilis-inancinin-teolojik-temelleri\/","title":{"rendered":"Yahudi, Hristiyan ve \u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcncesinde \u00d6l\u00fcm Sonras\u0131 Hayat ve Dirili\u015f \u0130nanc\u0131n\u0131n Teolojik Temelleri"},"content":{"rendered":"\n<div id=\"toc_container\" class=\"toc_wrap_left no_bullets\"><p class=\"toc_title\">\u0130&ccedil;indekiler<\/p><ul class=\"toc_list\"><li><a href=\"#Yahudilikte_Olum_Sonrasi_Hayat_ve_Dirilis\">Yahudilikte \u00d6l\u00fcm Sonras\u0131 Hayat ve Dirili\u015f<\/a><\/li><li><a href=\"#Hristiyanlikta_Olum_Sonrasi_Hayat_ve_Dirilis\">Hristiyanl\u0131kta \u00d6l\u00fcm Sonras\u0131 Hayat ve Dirili\u015f<\/a><\/li><li><a href=\"#Islamiyette_Olum_Sonrasi_Hayat_ve_Dirilis\">\u0130slamiyet\u2019te \u00d6l\u00fcm Sonras\u0131 Hayat ve Dirili\u015f<\/a><\/li><li><a href=\"#Kaynaklar\">Kaynaklar<\/a><\/li><\/ul><\/div>\n<h2><span id=\"Yahudilikte_Olum_Sonrasi_Hayat_ve_Dirilis\"><strong>Yahudilikte \u00d6l\u00fcm Sonras\u0131 Hayat ve Dirili\u015f<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>\u00d6l\u00fcm sonras\u0131 hayat konusunda Yahudilikte g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fi mevcut de\u011fildir birbirine z\u0131t g\u00f6r\u00fc\u015fler bulunmaktad\u0131r. \u00d6l\u00fcm sonras\u0131 hayat d\u00fc\u015f\u00fcncesinin ger\u00e7ek bir Yahudi inanc\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcren Kutsal Kitap uzmanlar\u0131, Kutsal kitaptan kendilerini destekleyecek kan\u0131tlar ileri s\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Bunlardan baz\u0131lar\u0131 Hz. \u00c2dem ve Havva&#8217;n\u0131n i\u015fledi\u011fi asli g\u00fcnah\u0131n kendisinden sonra hayat\u0131n olmayaca\u011f\u0131 \u00f6l\u00fcme neden oldu\u011fu \u015feklinde anlam\u0131\u015flard\u0131r. Bir ba\u015fka delil olarak da Ey\u00fcp peygamberin s\u00f6zler g\u00f6sterilmektedir. Ey\u00fcp peygamber insan hayat\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcmle sona erdi\u011fini tabiattaki baz\u0131 olaylarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 olarak Kutsal kitapta anlat\u0131r ve \u00f6l\u00fcm \u00f6tesi hayata duydu\u011fu \u00f6zlemi dile getirir. Bu tarz delillerin yan\u0131nda ayn\u0131 zamanda Kutsal kitapta insanlar\u0131n \u00f6l\u00fcmden sonra inecekleri yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn derinliklerinde bulunan bir \u00f6l\u00fcler aleminin varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilir. Bu yere &#8221;yerin dibi, \u00e7ukur, \u015feol, \u00f6l\u00fcler diyar\u0131&#8221; gibi adlar verilirken, buras\u0131 karanl\u0131k ve kasvetli bir mek\u00e2n, Tanr\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tavr\u0131 \u00f6nemli olmaks\u0131z\u0131n herkesin ayn\u0131 kaderi payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir yer olarak tasvir edilir.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-style-default\"><figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Ahiret-2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2075\" width=\"307\" height=\"245\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Ahiret-2.jpg 770w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Ahiret-2-300x239.jpg 300w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Ahiret-2-768x612.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 307px) 100vw, 307px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Yahudili\u011fin ilk d\u00f6nemlerinde s\u0131n\u0131rlar\u0131 belli bir \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck inanc\u0131ndan bahsetmek \u00e7ok g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Tarihte Yahudi Kutsal kitaplar\u0131nda \u00f6l\u00fcmden sonraki hayata en erken referans olarak i\u015faret edilen kesit, M\u00d6. ikinci y\u00fczy\u0131lda kaleme al\u0131nan Daniel&#8217;in kitab\u0131nda<a href=\"#_ftn5\">[5]<\/a> kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Ancak bu gibi bir\u00e7ok kutsal metinde g\u00f6rmekteyiz ki Yahudilerin \u00f6l\u00fcm sonras\u0131nda bir hayata dair g\u00f6r\u00fc\u015f birlikleri s\u00f6z konusu de\u011fil farkl\u0131 tav\u0131rlar\u0131 mevcuttur.<\/p>\n\n\n\n<p>Kutsal Kitap sonras\u0131 d\u00f6nemde hahamlar\u0131n \u00f6l\u00fcmden sonra dirilmeye inand\u0131klar\u0131 ancak bu inan\u00e7lar\u0131n\u0131 dini bir otoriteyle ispatlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6l\u00fcm sonras\u0131 hayata dair net bilgilerin olmamas\u0131 da hahamlar\u0131n farkl\u0131 bir\u00e7ok yorum getirmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Yahudi inanc\u0131nda cennet ve cehennem kadar \u00f6nemli say\u0131lan <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/mesih\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/mesih\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Mesih inanc\u0131<\/a> \u00e7ok b\u00fcy\u00fck yer kaplamaktad\u0131r. Bu inanca g\u00f6re Mesih&#8217;in gelmesiyle insanlar d\u00fcnya hayat\u0131nda dileklerinin yerine geldi\u011fini, alemde bar\u0131\u015f\u0131n tesis edildi\u011fini ve Kud\u00fcs&#8217;\u00fcn yeniden imar edildi\u011fini g\u00f6receklerdir. Bu d\u00f6nemin sona ermesiyle de b\u00fct\u00fcn \u00f6l\u00fcler diriltilecek ve hesaba \u00e7ekilecekler d\u00fcnya hayat\u0131nda erdemli olanlar m\u00fckafat\u0131n\u0131 <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Aden_bah%C3%A7esi\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Aden_bah%C3%A7esi\">Aden bah\u00e7esinde<\/a> g\u00f6recekler ve k\u00f6t\u00fcler de cezalar\u0131n\u0131 cehennemde (gehenna\/gehinnom) \u00e7ekeceklerdir. Hahamlar\u0131n baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re cehenneme at\u0131lmalar\u0131ndan sonra 12 ay orada kalacaklar ve sonra yok edilecekler, baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re ise 12 ay\u0131n bitiminde g\u00fcnahlar\u0131ndan kurtulup Aden bah\u00e7esinde bulunanlara kat\u0131lacaklar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc benimsenmi\u015ftir. Yahudilere ihanet edenlerin ve Yahudi dini \u00f6\u011fretilerini sayg\u0131s\u0131zca \u00e7i\u011fneyenlerin ebedi olarak ac\u0131 ve \u0131st\u0131rap i\u00e7inde cehennemde kalacaklar\u0131 istisnai bir durum olarak bildirilmektedir.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-style-rounded\"><figure class=\"alignright size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Orta-2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2673\" width=\"230\" height=\"169\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Orta-2.jpg 647w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Orta-2-300x220.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 230px) 100vw, 230px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Orta \u00e7a\u011fda Musa b. Meymun (Maimonides) (\u00f6.1204) Yahudi teolojisinin ve akidesinin ana hatlar\u0131n\u0131 \u00e7izmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Maimonides, Misna&#8217;n\u0131n yorumunda Tora&#8217;daki 613 emir ve yasaktan On \u00dc\u00e7 Esas\u0131 derlemi\u015f ve Yahudili\u011fin temel do\u011frular\u0131, dayanaklar\u0131 olarak ortaya koymu\u015ftur. Bu On \u00dc\u00e7 Esas&#8217;dan sonuncusu olarak da kar\u015f\u0131m\u0131za \u00f6l\u00fcn\u00fcn dirili\u015fi \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Maimonides&#8217;e g\u00f6re dirili\u015f, ruhun \u00f6l\u00fcmle ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bedene d\u00f6nmesidir. Ona g\u00f6re \u00f6l\u00fcm nas\u0131l ruhun bedenden ayr\u0131lmas\u0131 ise dirili\u015f de Tanr\u0131&#8217;n\u0131n iradesi ve kudretiyle ruhun ayr\u0131 kald\u0131\u011f\u0131 bedene geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesidir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda Muhafazak\u00e2r Yahudilerin \u00e7o\u011funlu\u011fu ve Ortodoks Yahudiler bu geleneksel inan\u0131\u015flar\u0131n\u0131 halen daha devam ettirmektedirler. Bu anlay\u0131\u015fa g\u00f6re \u0130srailo\u011fullar\u0131 ya\u015fad\u0131klar\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 d\u00f6nemden Mesih&#8217;in gelmesiyle kurtulup huzur bulacaklar, sonras\u0131nda k\u0131yamet ile \u00f6l\u00fcp dirilecek ve hesap g\u00fcn\u00fcne erecekler daha sonra da erdemli hayat\u0131 olanlarla Kutsal kitaptaki 613 emre uyan Yahudiler cennete, di\u011ferleri ceza olarak cehenneme gireceklerdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00f6r\u00fc\u015flerin yan\u0131nda di\u011fer taraftan Reform Yahudiler geleneksel pek \u00e7ok Yahudi inanc\u0131na farkl\u0131 anlamlar y\u00fcklemi\u015flerdir. Reform Yahudilere g\u00f6re insan\u0131n ruhu ilahi k\u00f6kenlidir ve bu nedenle de \u00f6l\u00fcms\u00fczd\u00fcr. \u00d6l\u00fcm ile beden nas\u0131l geldi\u011fi yere topra\u011fa gidiyorsa insan\u0131n ruhu da geldi\u011fi yere Tanr\u0131&#8217;ya d\u00f6necektir. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6l\u00fclerin diriltilmesi ile cennet ve cehennem inan\u00e7lar\u0131n\u0131 reddederler.<\/p>\n\n\n\n<p>Modern kutsal kitap ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131, Yahudi gelene\u011fiyle ger\u00e7ek Yahudi inanc\u0131 aras\u0131nda ayr\u0131m yapmaktad\u0131rlar. Bu sebeple iki g\u00f6r\u00fc\u015f ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Geleneksel anlay\u0131\u015fa g\u00f6re Yahudilikteki \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 hayat vahyin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. \u0130kinci g\u00f6r\u00fc\u015fte ise ahiret d\u00fc\u015f\u00fcncesi sava\u015f sonucu \u0130srailo\u011fullar\u0131\u2019ndan erdemli pek \u00e7ok insan \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in ahireti tarihi bir evrimin son basama\u011f\u0131 olarak g\u00f6rmektedirler. Ancak bu konuda da g\u00f6rmekteyiz ki Kutsal kitap ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler ileri s\u00fcrmektedirler. Tabiat\u0131n her y\u0131l \u00f6l\u00fcm\u00fc ve yeniden canlan\u0131\u015f\u0131n\u0131, Tanr\u0131lar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc ve yeniden do\u011fu\u015fu olarak alg\u0131layan <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Kenan_mitolojisi\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Kenan_mitolojisi\">Kenan mitolojisiyle<\/a> Yahudilikteki ilk \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 hayat d\u00fc\u015f\u00fcnceleri aras\u0131nda ba\u011flant\u0131 kurulmaktad\u0131r. Ancak \u00e7a\u011fda\u015f ara\u015ft\u0131rmac\u0131lardan baz\u0131lar\u0131 bu iki durum aras\u0131nda ilginin \u00e7ok az oldu\u011funu ifade etmektedirler.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonu\u00e7 olarak Yahudi \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 inanc\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131n Tanr\u0131 taraf\u0131ndan \u0130srailo\u011fullar\u0131\u2019na peygamberleriyle g\u00f6nderilen bir vahiy mi oldu\u011fu yoksa Kenan ve <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Pers_mitolojisi\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Pers_mitolojisi\">Pers dinlerinin<\/a> etkileriyle sonradan benimsenen asl\u0131nda Yahudili\u011fe yabanc\u0131 bir inan\u00e7 m\u0131 oldu\u011fu hususunun tespiti m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u0130lgin\u00e7 olan bir di\u011fer husus M\u00d6. 1200&#8217;lerde ya\u015fayan Musa&#8217;dan M\u00d6. 2. as\u0131rda kaleme al\u0131nan Daniel&#8217;in kitab\u0131na kadar ge\u00e7en zaman i\u00e7inde \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 hayata ili\u015fkin a\u00e7\u0131k bilgiler bulunmamas\u0131d\u0131r. Asl\u0131nda konu hakk\u0131nda bu denli farkl\u0131 ve ispat\u0131 gerektiren fikir ve hususlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda temel sebep olarak kutsal metinlerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n y\u00fczy\u0131llarca s\u00f6zl\u00fc olarak rivayet edilmesi ve birden \u00e7ok farkl\u0131 ki\u015fi taraf\u0131ndan farkl\u0131 kaynaklar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda tekrar d\u00fczenlenmesi g\u00f6sterilmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla elimizdeki Kutsal Kitap n\u00fcshalar\u0131ndan hareketle sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir sonuca varmak olduk\u00e7a zor olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2><span id=\"Hristiyanlikta_Olum_Sonrasi_Hayat_ve_Dirilis\"><strong>Hristiyanl\u0131kta \u00d6l\u00fcm Sonras\u0131 Hayat ve Dirili\u015f<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Hristiyanl\u0131k ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 co\u011frafya nedeniyle ve Yahudili\u011fin Kutsal kitab\u0131n\u0131 Eski Ahit olarak kabul etmesiyle asl\u0131nda onlar\u0131n \u00f6nceki dini miras\u0131ndan belli \u00f6l\u00e7\u00fcde yararland\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Onlar\u0131n ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmelerine g\u00f6re Tanr\u0131 hayat sahibidir ve \u00f6l\u00fcy\u00fc tekrar hayata d\u00f6nd\u00fcrmesi mant\u0131ki bir zorunluluktur bu y\u00fczden dirili\u015f mutlaka meydana gelecektir. Ayr\u0131ca bu doktrinin evrensel bir inan\u00e7 oldu\u011funa ili\u015fkin pasajlarda i\u015faretler vard\u0131r. \u0130brahim, \u0130shak ve Yakup gibi peygamber arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 hayat inanc\u0131 \u00e7ok \u00f6ncelerden itibaren insan\u0131n ebedi kaderi olarak Tanr\u0131 taraf\u0131ndan ilan edilmi\u015f ve bunun bir sonucu olarak da \u0130sa peygamberde ayn\u0131 inanc\u0131 vazetmi\u015ftir. Yeni Ahit&#8217;te zikredilen bu ve benzeri bir\u00e7ok b\u00f6l\u00fcmden ba\u015fka, \u0130sa peygamberin dirili\u015fi baz\u0131 teologlar taraf\u0131ndan Hristiyanl\u0131ktaki genel dirili\u015fin temeli olarak g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignright size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr4.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2322\" width=\"314\" height=\"195\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr4.jpg 811w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr4-300x186.jpg 300w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr4-768x476.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 314px) 100vw, 314px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Buna ilave olarak da Pavlus g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re b\u00fct\u00fcn Hristiyan inanc\u0131n\u0131, \u00e7arm\u0131ha gerilmesi ve g\u00f6m\u00fclmesine m\u00fcteakip \u0130sa&#8217;n\u0131n dirili\u015fi inanc\u0131na dayand\u0131rmaktad\u0131r. Bununla beraber \u00e7a\u011fda\u015f teologlar \u0130sa&#8217;n\u0131n dirili\u015finin ger\u00e7ek tabiat\u0131 ve g\u00f6\u011fe y\u00fckselmesinin ispat\u0131 hakk\u0131nda farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flere sahiptirler. \u0130lk olarak &#8221;geleneksel g\u00f6r\u00fc\u015f&#8221; olarak nitelendirilen bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131nda \u0130sa&#8217;n\u0131n dirili\u015fi tarihi bir olayd\u0131r ve tarihsel ak\u0131l ile ispat edilebilir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn taraftarlar\u0131 \u0130sa&#8217;n\u0131n \u00e7arm\u0131ha gerilmesi ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc m\u00fcteakip konuldu\u011fu mezar\u0131n ilk \u015fahitler taraf\u0131ndan bo\u015f bulunmas\u0131na ve \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra \u0130sa&#8217;n\u0131n baz\u0131 insanlara g\u00f6r\u00fcnmesine ili\u015fkin \u0130ncil rivayetlerini tarihi bir delil olarak savunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130kinci g\u00f6r\u00fc\u015f olarak tarihi delilin inan\u00e7 olu\u015fturmadaki yeterlili\u011fine \u015f\u00fcpheci olanlar yer almaktad\u0131r. \u015e\u00fcphecilere g\u00f6re bu konu hakk\u0131nda ele\u015ftirel tarihi ara\u015ft\u0131rmaya mahal yoktur ve bu sebeple insan akl\u0131n\u0131n Hristiyan teolojisinde \u0130sa&#8217;n\u0131n dirili\u015fi konusunda yapabilece\u011fi bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131na inanmaktad\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015f olarak ise \u0130sa&#8217;n\u0131n dirili\u015finin havarilerin \u0130sa&#8217;ya olan derin ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir sonucundan ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131na inananlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc zikredilmektedir. Ancak indirgemeci g\u00f6r\u00fc\u015f olarak adland\u0131r\u0131lan bu iddiaya g\u00f6re \u0130sa&#8217;n\u0131n \u00e7arm\u0131ha gerilmesini m\u00fcteakip \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 g\u00f6r\u00fclmesinden s\u00f6z etmek yan\u0131lt\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130sa&#8217;n\u0131n dirili\u015finin Yeni Ahit&#8217;teki bo\u015f mezar ve \u0130sa&#8217;n\u0131n \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fleri hakk\u0131ndaki rivayetler nedeniyle genel dirili\u015f inanc\u0131n\u0131n bir temeli olarak kabul edilemeyece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc a\u011f\u0131r basmaktad\u0131r. \u0130ncillerde \u0130sa&#8217;n\u0131n dirili\u015finin nas\u0131l oldu\u011funa ili\u015fkin herhangi bir bilgi verilmez ayn\u0131 zamanda \u0130ncillerdeki \u0130sa&#8217;n\u0131n kime ve nerede g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne dair rivayetler birbirinden farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Hristiyanl\u0131k tarihine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u0130sa&#8217;n\u0131n dirili\u015fine ve insan\u0131n mezar \u00f6tesindeki kaderine ili\u015fkin \u00e7ok \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fc\u015fler bulunmaktad\u0131r. Bu, \u0130sa&#8217;n\u0131n dirili\u015finin ger\u00e7ek mahiyetinin ele\u015ftirel tarih metodolojisiyle tam olarak anla\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fiyle yak\u0131ndan ilgilidir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lk Hristiyanlar genellikle \u0130sa nas\u0131l \u00f6l\u00fcmden d\u00fcnyadaki bedeniyle diriltildiyse ve kendisinin diriltilecek olanlar\u0131n ilki olarak tan\u0131mlad\u0131ysa, di\u011fer insanlar\u0131n et ve kemikten olu\u015fan bedenlerinin de ahirette tamamen hayata geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclece\u011fine inan\u0131yorlard\u0131. Roma Katolik Kilisesi, Protestan ve Ortodoks Kiliseler taraf\u0131ndan Hristiyan inanc\u0131n\u0131n ortak bir ifadesi olarak kabul edilen bu inan\u00e7 insan v\u00fccudunun dirili\u015fi olarak ifade edilir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f Roma Katolik Kilisesi&#8217;nin temel dogmas\u0131yd\u0131. Ayr\u0131ca daha sonra <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Skolastik_felsefe\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Skolastik_felsefe\">Skolastik <\/a>d\u00f6nemin simalar\u0131ndan Thomas Aquinas (\u00f6.1274) taraf\u0131ndan sistemle\u015ftirilmi\u015f ve felsefe terimlerle ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunun yan\u0131 s\u0131ra dirili\u015f inanc\u0131 Hristiyan Reformistler John Calvin (\u00f6.1564) ve Martin Luther (\u00f6.1546) taraf\u0131ndan savunulmu\u015f temel Protestan \u00f6\u011fretisidir. Ancak bedenin dirili\u015fi fikri Kutsal Kitapta a\u00e7\u0131k\u00e7a yer alan \u00f6l\u00fcm sonras\u0131na ili\u015fkin tek inan\u00e7 de\u011fildir. Bu husus Yeni Ahit&#8217;te kesin bir dille s\u00f6z edilmedi\u011fi gibi Pavlus&#8217;un da bu d\u00fc\u015f\u00fcnceyi reddetti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Pavlus fizik beden ve ruhani beden \u015feklinde iki bedenden s\u00f6z etmektedir. Fizik bedeni \u00e7\u00fcr\u00fcyebilen ruhani beden de \u00e7\u00fcr\u00fcmeyen bir yap\u0131 olarak tasvir etmektedir. \u0130lk d\u00f6nem kilise babalar\u0131ndan Origan ruhun bedenle dirili\u015fini ilk savunan ki\u015fi olarak kabul edilir ve s\u00f6yledikleri Pavlus&#8217;un g\u00f6r\u00fc\u015fleriyle benzerlik arz etmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u00c7a\u011fda\u015f Hristiyan d\u00fcnyada ruhani dirili\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncesi \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 ki\u015fisel devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n yorumlar\u0131ndan birisi olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Felsefi anlamda ruhun \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc doktrinini bir inan\u00e7 olarak g\u00f6rmediklerini ve bedensiz bir gelece\u011fi reddettikleri a\u00e7\u0131k\u00e7a dile getirmeseler de, mezarda yatan ger\u00e7ek fizik yap\u0131n\u0131n tekrar hayata d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesine de kelimesi kelimesine inanmay\u0131 da reddetmektedirler. Di\u011fer taraftan da gelecek d\u00fcnyadaki hayatta ruhun gerekli ifade ve davran\u0131\u015f organlar\u0131na sahip olaca\u011f\u0131n\u0131 ve bir ki\u015finin bedeninin kimli\u011finden bahsederken \u00f6nemli olan\u0131n ki\u015fiyle ba\u011flant\u0131s\u0131 oldu\u011funu fizyolojik birle\u015fiminin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul ederler.<\/p>\n\n\n\n<p>Son zamanlarda modern \u0130ngiliz din felsefecisi John Hick (\u00f6.2012) dirili\u015f inanc\u0131n\u0131n yeni bir yorumunu sunmu\u015ftur. Replika teorisi olarak bilinen bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re bedenin dirili\u015fi \u00f6len ki\u015finin tam bir kopyas\u0131n\u0131n ba\u015fka bir uzayda Tanr\u0131 taraf\u0131ndan yarat\u0131lmas\u0131 olarak yorumlan\u0131r. Bedenli dirili\u015f ile ruhun \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin uzla\u015fmac\u0131 bir \u00e7abas\u0131 olarak bir izlenim sunmaktad\u0131r. Sonu\u00e7 olarak ruhani dirili\u015f \u00f6\u011fretisi ve replika teorisi mezardaki \u00f6l\u00fcn\u00fcn yeniden hayata d\u00f6nmesinin imkan\u0131n\u0131 reddeder ve ahirette yeni, maddi olmayan kusursuz bedenlerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gerekli g\u00f6r\u00fcr. Felsefi a\u00e7\u0131dan \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 hayat ve dirili\u015f problemi bu d\u00fcnyadaki ve gelecek hayattaki ki\u015fi aras\u0131ndaki ki\u015fisel kimlik problemi ile yak\u0131ndan ilgilidir. Yani dirili\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncesini, bedenin ki\u015fisel kimli\u011finin vazge\u00e7ilmez bir \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc olarak g\u00f6rmek gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Hem dirili\u015f hem de ruhun \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc inanc\u0131 tarih boyunca Hristiyan teolojisinde yer alm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7a\u011fda\u015f Hristiyan d\u00fc\u015f\u00fcncesinde dirili\u015f g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, ruhun \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve iki temel arg\u00fcmana dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk olarak insan ruhunun yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan \u00f6l\u00fcms\u00fcz oldu\u011fu ve ahiret g\u00fcn\u00fc olacak olan olaylar hakk\u0131nda anlaml\u0131 konu\u015fabilmenin vesilesi olarak ruhun \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc yetersiz g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve bedenli dirili\u015fin gerekli oldu\u011fu iddia edilmi\u015ftir. \u0130kinci olarak da e\u011fer \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 hayat insana Tanr\u0131&#8217;n\u0131n bir l\u00fctfu ise mant\u0131ken ilahi kudret taraf\u0131ndan meydana getirilmesi ve Tanr\u0131&#8217;n\u0131n yeni, \u00f6zel bir yaratma fiili olaca\u011f\u0131 iddia edilmi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Hristiyan kiliseleri \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 hayat\u0131 inanc\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcrken bunun olaca\u011f\u0131 \u015fekil hususunda zaman zaman birbirlerinden ayr\u0131lmaktad\u0131rlar. Protestan kiliseler hem ruhun \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hem de bedenli dirili\u015fin g\u00f6r\u00fc\u015flerini savunmaktad\u0131r. Katolik kilisesi \u00f6l\u00fclerin sonsuz bir hayata diriltilmesini bir Hristiyan inanc\u0131 olarak a\u00e7\u0131k\u00e7a savunur. Onlara g\u00f6re \u0130sa nas\u0131l \u00f6l\u00fcmden diriltildi ise erdemlilerde \u00f6yle diriltilecek ve \u0130sa ile sonsuz h\u00fcr hayat ya\u015fayacakt\u0131r. Ortodoks kilisesi de ruh ve bedenden olu\u015fan insan\u0131n \u00f6l\u00fcmden sonra diriltilece\u011fini ve ruh ile bedenin birbirine ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu kabul etmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Sonu\u00e7 olarak Hristiyan d\u00fc\u015f\u00fcncesinde Yahudilikten farkl\u0131 olarak \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 hayat\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na dair herhangi bir teredd\u00fct yoktur. Hristiyan d\u00fc\u015f\u00fcncesinde bu gelecek hayat\u0131n bedenli ya da ruhani dirili\u015f \u015feklinde mi veya ruhun \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc \u015feklinde mi olaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fma konusudur. Nitekim bu hususta bir\u00e7ok farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f olmas\u0131 da neticede tek bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc Hristiyan ahiret g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olarak sunmay\u0131 engellemektedir. Dolay\u0131s\u0131yla Hristiyan d\u00fc\u015f\u00fcncesinde tarih boyunca bu hususta ortaya bir\u00e7ok farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Yahudilikte bu durum daha da kar\u0131\u015f\u0131k bir haldedir. Dirili\u015fin bir Yahudi inanc\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde \u00f6l\u00fcmden sonra bir hayat\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 konusunda \u00f6nemli derecede Kutsal kitaptan sunulan destekleyici rivayetlerin eksikli\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla da Yahudilikte \u00f6l\u00fcmden sonraki bir hayat\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na dair olan inan\u00e7 hususu Hristiyanl\u0131ktaki gibi merkezi bir konumda olmaktan \u00e7ok uzak bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc \u00e7izmektedir.<\/p>\n\n\n\n<h2><span id=\"Islamiyette_Olum_Sonrasi_Hayat_ve_Dirilis\"><strong>\u0130slamiyet\u2019te \u00d6l\u00fcm Sonras\u0131 Hayat ve Dirili\u015f<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Olum-SOnrasi.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2929\" width=\"332\" height=\"197\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Olum-SOnrasi.jpg 503w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Olum-SOnrasi-300x178.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 332px) 100vw, 332px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/usul-i-selase\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/usul-i-selase\">Usul-u Selase<\/a>&#8216;nin uluhiyet, n\u00fcb\u00fcvvet ve ahiret akidesinin son aya\u011f\u0131n\u0131 bu iman esas\u0131 olu\u015fturur. Allah taraf\u0131ndan g\u00f6nderilen b\u00fct\u00fcn peygamberler ahirete iman\u0131 vurgulam\u0131\u015flard\u0131r. Ahiret hayat\u0131n\u0131n esas hikmetini d\u00fcnya hayat\u0131nda aramak gerekmektedir. Ayn\u0131 zamanda bu hususta iman, insandaki adalet ve hakikat duygular\u0131n\u0131n da bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. \u0130slam \u00f6l\u00fcm olgusunu bir kay\u0131p, yok olu\u015f ve felaket olarak de\u011fil tam aksine ilk varolu\u015f alan\u0131ndan ikinci bir varolu\u015f alan\u0131na ge\u00e7i\u015f olarak nitelemektedir. Yani \u00f6l\u00fcm yeni ba\u015flayacak ve ebedi devam edecek olan ahiret kap\u0131s\u0131n\u0131n bir e\u015fi\u011fidir. \u0130slam kelamc\u0131lar\u0131 s\u00fcrekli olarak ruh-beden birlikteli\u011fini savunmaktad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Sura ikinci \u00fcf\u00fcrmeden sonraki yaratma da t\u0131pk\u0131 ilk yaratma gibi ayn\u0131 \u015fekilde ruh-beden birlikteli\u011fi i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fecektir. Ruhun mahiyeti hakk\u0131nda kesin bir \u015fey s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ruh Allah taraf\u0131ndan yarat\u0131lm\u0131\u015f ve g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclmeyen, tecr\u00fcbe edilmeyen gaybi bir varl\u0131kt\u0131r. Ruh, Allah s\u00f6z konusu oldu\u011funda kadim de\u011fil, hadis bir varl\u0131kt\u0131r. Ancak ruhun neyden veya hangi maddeden yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 meselesi tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130slam kelamc\u0131lar\u0131 ruhun bu aleme ait bir varl\u0131k oldu\u011funda hemfikirdirler. Onlara g\u00f6re ruhun, bedenin hayat i\u015flevini temsil etmesi hasebiyle cisim olmas\u0131 gerekti\u011fi sonucu en uygun g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesinde \u0130bn Sina (\u00f6.1037) ve Razi (\u00f6.1210) etkile\u015fiminden itibaren ruhun bir cevher oldu\u011fu tezi temel kabul edilince ruh-beden birlikteli\u011fi hususunda \u00f6nemli geli\u015fmeler ya\u015fanm\u0131\u015f ve yorumlar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ruh-beden her ne kadar kategorik olarak farkl\u0131 g\u00f6r\u00fclse de fonksiyonel anlamda birbirlerinden ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckmemektedir. Nitekim bir\u00e7ok farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn do\u011fmas\u0131na sebep olan bu tart\u0131\u015fma temelinde ruhun ayr\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir cevher oldu\u011fu ve yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne dayanan reenkarnasyon d\u00fc\u015f\u00fcncesi de bunun en belirgin \u00f6rne\u011fidir. \u0130slam&#8217;da bu d\u00fc\u015f\u00fcnce her zaman reddedilmi\u015ftir ve ruh hangi bedene aitse o bedenle yeniden yarat\u0131lacakt\u0131r g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc savunulmu\u015ftur. Zira kabir hayat\u0131 da ruh-beden etkile\u015fimi sayesinde devam edecek olan bir olayd\u0131r. Nitekim kabir hayat\u0131 bedenin \u00f6l\u00fcmden sonra hayat\u0131n\u0131 devam ettiren ruhun, do\u011frudan bedene ya da onun bir par\u00e7as\u0131na geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ifade etmektedir. \u0130slam kelamc\u0131lar\u0131 da hesap, ceza, m\u00fckafat gibi ahiret olaylar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesini ruhun, kendi bedenine kabirde geri d\u00f6nmesiyle a\u00e7\u0131klam\u0131\u015flard\u0131r. \u015eia, <a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/murcie-mezhebi\/\" title=\"M\u00fcrcie Mezhebi\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">M\u00fcrcie<\/a>, Kerramiyye ve <a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/ehli-sunnet-mezhebi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"Ehli S\u00fcnnet Mezhebi\">Ehli S\u00fcnnet<\/a> kelamc\u0131lar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 bu konuda hemfikirdirler.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130slam&#8217;da ahiret hayat\u0131nda dirili\u015f ve ruhun \u00f6nceki bedenine iadesi tart\u0131\u015fmas\u0131z kabul edilen bir itikat esas\u0131d\u0131r. Bu nedenle \u0130slam kelamc\u0131lar\u0131 yeniden dirili\u015fin ger\u00e7ekle\u015fece\u011fini ve ruhun da asli bedenine yeniden iade edilece\u011fini teredd\u00fcts\u00fcz kabul etmi\u015flerdir. Ehli S\u00fcnnet kelamc\u0131lar\u0131 da bu inan\u00e7lar\u0131 hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini Kur&#8217;an ve S\u00fcnneti esas alarak temellendirmi\u015flerdir. Kelam alimleri aras\u0131nda yeniden dirili\u015f ya da cisimlerin iadesi konusunda ana noktalarda uzla\u015fma sa\u011flanm\u0131\u015fken, arazlar\u0131n iadesinin imk\u00e2n\u0131 hususunda \u00f6nemli g\u00f6r\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcnce ayr\u0131l\u0131klar\u0131 ya\u015fam\u0131\u015flard\u0131r. Yeniden dirili\u015fin cismanili\u011fini tart\u0131\u015fmas\u0131z kabul eden Ehli S\u00fcnnet, Mutezile, Kerramiyye ve \u015eia gibi mezhepler, dini naslara dayanarak geli\u015ftirdikleri y\u00f6ntemleriyle ruhun \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc ve ebedili\u011fini benimseyen filozoflardan ayr\u0131lmaktad\u0131rlar. \u0130slam filozoflar\u0131 beden ile ruhu ayr\u0131 kategorilerde de\u011ferlendirmekte ve ruh-beden b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde tekrar dirili\u015fi m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6rmemektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlara g\u00f6re nefs ile ruh birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r ve ahirette yeniden dirili\u015f y ada iadenin imk\u00e2n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonu\u00e7 olarak ahirete iman \u0130slamiyet\u2019te \u00f6nemli bir inan\u00e7 esas\u0131 kabul edilmi\u015f ve Ku&#8217;ran bu konuda net ve sistematik bir g\u00f6r\u00fc\u015f sunmu\u015ftur. Kuran&#8217;da ahirete iman do\u011frudan Allah\u2019\u0131n kudretiyle ili\u015fkilendirilmektedir. \u0130slam kelamc\u0131lar\u0131 ruh-beden birlikteli\u011fini ve Allah&#8217;\u0131n irade, kudret ve tekvin s\u0131fatlar\u0131 ba\u011flam\u0131nda ahirette yeni bir hayat\u0131n ve d\u00fczenin olu\u015fturulaca\u011f\u0131na dair inanc\u0131 savunmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><strong>Bu makaleyi okuyanlar i\u00e7in tavsiye yaz\u0131lar:<br><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ahiret\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ahiret\">Ahiret<\/a><\/strong><br><a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/dinlerde-mabet-anlayisi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong>Dinlerde Mabet Anlay\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/a><strong><br><a href=\"https:\/\/dergipark.org.tr\/tr\/pub\/mesned\/issue\/50897\/647274\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Yahudili\u011fin Cennet Tasavvuru \u00dczerine Bir De\u011ferlendirme<\/a><br><a href=\"https:\/\/dergipark.org.tr\/tr\/download\/article-file\/905551\" title=\"https:\/\/dergipark.org.tr\/tr\/download\/article-file\/905551\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Roma Katolik Kilisesinin Ahiret \u0130nanc\u0131 \u00dczerine Bir \u0130nceleme<\/a><\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<h2><span id=\"Kaynaklar\"><strong>Kaynaklar<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p><em>Do\u011fan, H\u00fcseyin. &#8221;\u0130slam&#8217;da Ahiret \u0130nanc\u0131n\u0131n Temelleri \u00dczerine&#8221; Kafkas \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc Dergisi Ek Say\u0131 1 (2016), 221-251.<\/em><br><em>Akba\u015f, Muhsin. &#8220;Yahudi ve Hristiyan D\u00fc\u015f\u00fcncesinde \u00d6l\u00fcm Sonras\u0131 Hayat ve Dirili\u015f \u0130nanc\u0131n\u0131n Dini ve Teolojik Temelleri&#8221; Dokuz Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi \u0130lahiyat Fak\u00fcltesi Dergisi 15 (2002), 37-60.<\/em><br><em>Ana Hatlar\u0131yla Dinler Tarihi, Mahmut Ayd\u0131n, Ensar Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2010.<\/em><br><em>Tanr\u0131n\u0131n Tarihi, Karen Armstrong, Pegasus Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2018.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130&ccedil;indekilerYahudilikte \u00d6l\u00fcm Sonras\u0131 Hayat ve Dirili\u015fHristiyanl\u0131kta \u00d6l\u00fcm Sonras\u0131 Hayat ve Dirili\u015f\u0130slamiyet\u2019te \u00d6l\u00fcm Sonras\u0131 Hayat ve Dirili\u015fKaynaklar Yahudilikte \u00d6l\u00fcm Sonras\u0131 Hayat ve Dirili\u015f \u00d6l\u00fcm sonras\u0131 hayat konusunda Yahudilikte g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fi mevcut de\u011fildir birbirine z\u0131t g\u00f6r\u00fc\u015fler bulunmaktad\u0131r. \u00d6l\u00fcm sonras\u0131 hayat d\u00fc\u015f\u00fcncesinin ger\u00e7ek bir Yahudi inanc\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcren Kutsal Kitap uzmanlar\u0131, Kutsal kitaptan kendilerini destekleyecek kan\u0131tlar ileri [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2929,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[12],"tags":[465,806,807,805],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2855"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2855"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2855\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2979,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2855\/revisions\/2979"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2929"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2855"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2855"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2855"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}