{"id":2859,"date":"2021-12-01T11:50:47","date_gmt":"2021-12-01T08:50:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/?p=2859"},"modified":"2021-12-13T16:34:59","modified_gmt":"2021-12-13T13:34:59","slug":"kumran-yazmalarinin-yahudi-ve-hristiyan-teolojilerine-etkileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/kumran-yazmalarinin-yahudi-ve-hristiyan-teolojilerine-etkileri\/","title":{"rendered":"Kumran Yazmalar\u0131n\u0131n Yahudi ve Hristiyan Teolojilerine Etkileri"},"content":{"rendered":"\n<div id=\"toc_container\" class=\"toc_wrap_left no_bullets\"><p class=\"toc_title\">\u0130&ccedil;indekiler<\/p><ul class=\"toc_list\"><li><a href=\"#Yahudilik\">Yahudilik<\/a><\/li><li><a href=\"#Hristiyanlik\">Hristiyanl\u0131k<\/a><ul><li><a href=\"#Vaftizci_Yahya\">Vaftizci Yahya<\/a><\/li><li><a href=\"#Baslangictan_Itibaren_Sekillenen_Hz_Isa_Imaji\">Ba\u015flang\u0131\u00e7tan \u0130tibaren \u015eekillenen Hz. \u0130sa \u0130maj\u0131<\/a><\/li><li><a href=\"#Kumran_Yazmalari_Cemaati_ile_Ilk_Donem_Hiristiyanlari_Arasindaki_Iliski\">Kumran Yazmalar\u0131 Cemaati ile \u0130lk D\u00f6nem H\u0131ristiyanlar\u0131 Aras\u0131ndaki \u0130li\u015fki<\/a><\/li><li><a href=\"#Aziz_Pavlus\">Aziz Pavlus<\/a><\/li><li><a href=\"#Kumran_Yazmalari_ve_Yeni_Ahit\">Kumran Yazmalar\u0131 ve Yeni Ahit<\/a><\/li><li><a href=\"#Kilise\">Kilise<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"#Kumran_Yazmalari_ve_Islam\">Kumran Yazmalar\u0131 ve \u0130slam<\/a><ul><li><a href=\"#Kumran_Yazmalari_ve_Hz_Muhammed_ve_Kur8217an\">Kumran Yazmalar\u0131 ve Hz. Muhammed ve Kur&#8217;an<\/a><\/li><li><a href=\"#Peygamberlik_Algisi_Acisindan_Bir_Karsilastirma\">Peygamberlik Alg\u0131s\u0131 A\u00e7\u0131s\u0131ndan Bir Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma<\/a><\/li><li><a href=\"#Kumran_Yazmalari_ve_Hadis_Kaynaklarimiz\">Kumran Yazmalar\u0131 ve Hadis Kaynaklar\u0131m\u0131z<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"#Kaynaklar\">Kaynaklar<\/a><\/li><\/ul><\/div>\n<h2><span id=\"Yahudilik\"><strong>Yahudilik<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%96l%C3%BC_Deniz_Yazmalar%C4%B1\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%96l%C3%BC_Deniz_Yazmalar%C4%B1\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Kumran <\/a>(\u00d6l\u00fc Deniz) Yazmalar\u0131, Yahudili\u011fin \u00f6\u011fretileri etraf\u0131nda \u015fekillenen ve onun teolojisi \u00e7er\u00e7evesinde olu\u015fturulan metinlerdir. Bu metinlerin ait oldu\u011fu d\u00f6nemin g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Yahudili\u011fi ile H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u015fekillendi\u011fi d\u00f6nem olmas\u0131, bu geleneklerin arka plan\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclmesine b\u00fcy\u00fck katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu d\u00f6nemle ilgili bilgiler ikinci el kaynaklara dayan\u0131yordu. Yazmalarla birlikte ilk elden kaynaklara dayal\u0131 bilgiler edinme imk\u00e2n\u0131 olu\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Kumran.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2932\" width=\"315\" height=\"210\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Kumran.jpg 721w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Kumran-300x200.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 315px) 100vw, 315px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Yazmalar, Yahudilik ile H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n k\u00f6kenlerine dair bilgiler de vermektedir. H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n, Yahudilik d\u0131\u015f\u0131 bir olgu oldu\u011fu iddia ediliyordu. \u0130ddialar\u0131n aksine Yazmalar, bu iki kadim gelene\u011fin farkl\u0131 ortamlardan de\u011fil aksine, ayn\u0131 atmosferi (Filistin co\u011frafyas\u0131) ve ayn\u0131 kavramlar\u0131 (se\u00e7ilmi\u015flik, o\u011ful, ahit, vd.) kullanarak \u015fekillendiklerini g\u00f6stermi\u015ftir. Bu iki gelene\u011fe ilham veren \u015fey M.\u00d6. 250\u2019lerden itibaren \u015fekillenmeye ba\u015flayan erken d\u00f6nem Yahudili\u011fidir. Yazmalar, erken d\u00f6nem Yahudilik hakk\u0131nda ilk elden bilgi veren kaynaklar olmu\u015ftur. Ayn\u0131 \u015fekilde Yazmalar\u0131n Hz. \u0130sa\u2019n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nem ile ilgili bilgiler vermesi, Yeni Ahit gelene\u011fini ve ilk d\u00f6nem kiliselerin beslendi\u011fi kaynaklar\u0131 anlama a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ayr\u0131ca bu Yazmalar, s\u00f6z konusu d\u00f6nemin yeknesak bir d\u00fc\u015f\u00fcnsel yap\u0131ya sahip olmaktan \u00f6te (kadim M\u0131s\u0131r, Babil, Grek ve \u0130ran K\u00fclt\u00fcrlerinden etkilenmeleri sonucu) \u00e7o\u011fulcu bir karaktere sahip oldu\u011funu ilk elden g\u00f6steren kaynaklar olmu\u015ftur. Ayr\u0131ca san\u0131lan\u0131n aksine Rabbinik Yahudili\u011finin temel kaynak kitaplar\u0131 olan Mi\u015fna ve Talmud\u2019un olu\u015fumunda Yazmalar Cemaatinin tesirleri bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Eski Ahit A\u00e7\u0131s\u0131ndan Etki<\/strong><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-style-rounded\"><figure class=\"alignright size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2317\" width=\"240\" height=\"150\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr1.jpg 499w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr1-300x188.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 240px) 100vw, 240px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Yazmalar\u0131n, Yahudilik bak\u0131m\u0131ndan sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck a\u00e7\u0131l\u0131m, kutsal kitap yaz\u0131m\u0131n\u0131n tarihi seyri ve dolay\u0131s\u0131yla Eski Ahit\u2019in kanonize edilmesindeki s\u00fcrecin nas\u0131l geli\u015fti\u011fi hakk\u0131nda \u00f6nemli bilgiler sa\u011flamas\u0131d\u0131r. Bilindi\u011fi \u00fczere Yazmalardan \u00f6nce en eski Eski Ahit Yazmalar\u0131 M. S. 9 ila 10. asra kadar gidebilmekteydi. Dolay\u0131s\u0131yla bu durum \u00f6nemli bir bo\u015fluk olu\u015fturmaktayd\u0131. Yazmalar, bu bo\u015flu\u011fu \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde doldurarak kanon \u00f6ncesi durum ile ilgili ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgiler vermektedir<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u011fer taraftan bu kanonize \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ili\u015fkin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 metin kriti\u011fi alan\u0131nda ortaya at\u0131lan iddialar belli bir dayanak elde etmi\u015ftir. Bu Yazmalar, s\u00fcrg\u00fcnle da\u011f\u0131lan Yahudilerin olu\u015fturdu\u011fu Filistin (Kumran Yazmalar\u0131), M\u0131s\u0131r (Septuagint-Eski Ahid\u2019in Grek\u00e7e Terc\u00fcmesi) ve Babil metin geleneklerinin Rabbinik derleme ile tekrar birle\u015fmesinin ifadesi olan Eski Ahit kanonundaki izlerinin ve etkilerinin g\u00f6r\u00fclmesine vesile olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>Ayr\u0131ca Yazmalar, Eski Ahit\u2019te kopuk olan baz\u0131 pasajlar\u0131 tamamlayarak metnin daha anla\u015f\u0131l\u0131r olmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonu\u00e7 itibariyle elde var olan Eski Ahit metinleri ile Kumran civar\u0131ndaki ma\u011faralardan \u00e7\u0131kar\u0131lan Yazmalar b\u00fcy\u00fck oranda uyu\u015fmaktad\u0131r. Yazmalar bu metinleri desteklemekte, kapal\u0131 kalan k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in de\u011ferli veriler sunmakta, kopuk olan pasajlar\u0131n tamamlanmas\u0131nda ciddi bir i\u015flev g\u00f6rmekte ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ilim d\u00fcnyas\u0131nda bu verilerden \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde faydalan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2><span id=\"Hristiyanlik\"><strong>Hristiyanl\u0131k<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr5.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2323\" width=\"279\" height=\"222\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr5.jpg 390w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr5-300x238.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 279px) 100vw, 279px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Bilim d\u00fcnyas\u0131, H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n k\u00f6keni, ba\u015flang\u0131c\u0131 ve tarihi arka plan\u0131 hakk\u0131nda Yeni Ahit d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da kayna\u011fa sahipti ve bu kaynaklar genel olarak Helen k\u00fclt\u00fcr\u00fcne aitti. 1947\u2019de Yazmalar\u0131n g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmas\u0131 ile H\u0131ristiyan Teolojisi\u2019nin kapal\u0131 kalan kavramlar\u0131 hakk\u0131nda \u00e7ok de\u011ferli bilgilere ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, Yazmalar ile Hristiyanl\u0131k aras\u0131ndaki ili\u015fkinin a\u00e7\u0131klamas\u0131nda iki gruba ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Baz\u0131lar\u0131 bu ili\u015fkiyi do\u011frudan bir ili\u015fki olarak kabul ederek, Yazmalar\u0131 en az\u0131ndan bir k\u0131sm\u0131n\u0131 H\u0131ristiyanlar\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmi\u015flerdir. Di\u011fer grup ise bu ili\u015fkinin dolayl\u0131 bir ili\u015fki oldu\u011fu kan\u0131s\u0131ndad\u0131r ve bilim d\u00fcnyas\u0131nda en \u00e7ok kabul g\u00f6ren g\u00f6r\u00fc\u015f budur. \u00c7\u00fcnk\u00fc metinlerde herhangi bir H\u0131ristiyan ismi ge\u00e7ememekte ve yazarlar i\u00e7inde de H\u0131ristiyan biri bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Her ne kadar bu g\u00f6r\u00fc\u015fler farkl\u0131 olsa da birle\u015ftikleri ortak bir nokta vard\u0131r. Birle\u015ftikleri bu ortak noktay\u0131 da \u015f\u00f6yle ifade etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: Vaftizci Yahya\u2019n\u0131n misyonu, Hz. \u0130sa\u2019n\u0131n yeti\u015fti\u011fi ortam, her ikisinin kulland\u0131klar\u0131 kavramlar, Yeni Ahit\u2019in arka plan\u0131 ve Kilise\u2019nin cemaatle yap\u0131sal anlamda benzerlikler arz etmesi bak\u0131m\u0131ndan Yazmalar bunlar hakk\u0131nda \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 vermektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u011fer taraftan H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n bedenle\u015fen Tanr\u0131s\u0131, asli g\u00fcnah ve Hz. \u0130sa\u2019n\u0131n \u00e7arm\u0131hta kendini feda ederek insanlar\u0131n kefareti olmas\u0131 gibi ay\u0131rt edici \u00f6zelliklere ili\u015fkin Yazmalardan bir \u015fey elde etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc H\u0131ristiyanl\u0131kta bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerin olu\u015fmas\u0131nda Yahudilikten \u00e7ok <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Paganizm\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Paganizm\">paganizmin <\/a>etkisi vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Yazmalar, zaman\u0131n Filistin b\u00f6lgesine dair ilk elden kaynak olma y\u00f6n\u00fcyle hem Rabbinik Yahudili\u011fin hem de H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n, asl\u0131nda iki karde\u015f din oldu\u011funu ve k\u00f6kenlerinin ikinci tap\u0131nak d\u00f6nemine dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Di\u011fer taraftan H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n, Yahudili\u011fin bir kolu olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131, geli\u015fti\u011fini ve Yahudi olmayanlar aras\u0131nda farkl\u0131 inan\u00e7larla kar\u0131\u015farak bug\u00fcnk\u00fc halini ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrenler vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Yazmalar ile H\u0131ristiyanl\u0131k aras\u0131ndaki benzer noktalar \u015fu \u015fekilde s\u0131ralanabilir:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em>&#8211; Tanr\u0131\u2019n\u0131n se\u00e7ilmi\u015fleri nitelemesi,<\/em><br><em>&#8211; I\u015f\u0131k metaforunun kullan\u0131lmas\u0131,<\/em><br><em>&#8211; Ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131n O\u011fullar\u0131 nitelemesi,<\/em><br><em>&#8211; Ger\u00e7ek \u0130srail\u2019in bakiyesi olarak kendini g\u00f6rmek,<\/em><br><em>&#8211; Ruhanilik temelinde do\u011fru bir \u00f6\u011fretmenin liderli\u011fi,<\/em><br><em>-Tap\u0131na\u011f\u0131n ki\u015finin kendi vicdan\u0131nda mevcut oldu\u011fu anlay\u0131\u015f\u0131,<\/em><br><em>&#8211; \u0130yilik\u2013k\u00f6t\u00fcl\u00fck ba\u011flam\u0131ndaki d\u00fcalist bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131,<\/em><br><em>-G\u00fcnlerin sonunda gelmesi beklenen peygamber anlay\u0131\u015f\u0131,<\/em><br><em>&#8211; \u00c7\u00f6lde Tanr\u0131\u2019n\u0131n se\u00e7ilmi\u015flerinin yolunu haz\u0131rlama g\u00f6revi,<\/em><br><em>&#8211; Suyun k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc temizleyici bir ara\u00e7 olarak kabul edilmesi.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<h3><span id=\"Vaftizci_Yahya\"><strong>Vaftizci Yahya<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Hz. Yahya, Hz. \u0130sa\u2019y\u0131 m\u00fcjdeleyen ve onu vaftiz eden ki\u015fi oldu\u011fundan H\u0131ristiyanl\u0131k i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir. Ayr\u0131ca her ikisi anne taraf\u0131ndan akrabad\u0131rlar. Hz. Yahya, Hz. \u0130sa\u2019y\u0131 y\u00f6nlendiren ve g\u00f6revine haz\u0131rlayan ki\u015fidir. Hz. Yahya, Hz. \u0130sa\u2019y\u0131 vaftiz ettikten sonra insanl\u0131\u011f\u0131n kurtulu\u015funda ilk ad\u0131m olan tecr\u00fcbesini ya\u015famas\u0131 i\u00e7in onu \u00e7\u00f6le y\u00f6nlendirmi\u015ftir. Hz. Yahya ve Hz. \u0130sa aras\u0131nda olan bu ili\u015fki hem Hz. \u0130sa\u2019n\u0131n \u00f6\u011frencileri hem de kilise \u00fczerinde ciddi etkiler olu\u015fturmu\u015ftur. Daha sonra Hz. Yahya\u2019n\u0131n tutuklan\u0131p \u00f6ld\u00fcrmesinden sonra onun g\u00f6revlerini (vaaz, vaftiz, vd.) Hz. \u0130sa y\u00fcr\u00fctmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Burada \u00e7\u00f6l kavram\u0131 \u00f6nemlidir. Zira \u00e7\u00f6l, Hz. Yahya\u2019n\u0131n yeti\u015fti\u011fi ve ki\u015fili\u011fini kazand\u0131\u011f\u0131 yer olarak bilinir. Burada ama\u00e7, k\u00f6t\u00fcl\u00fckle kirlendi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen toplumdan uzak durarak do\u011frulu\u011fun yolunu tekrar in\u015fa etmek yani Rabbin yolunu in\u015fa etmektir. Bu ortak ama\u00e7tan dolay\u0131 Hz. Yahya\u2019n\u0131n Kumran\u2019da <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Esseniler\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Esseniler\">Esseni <\/a>\u00f6\u011fretileriyle yeti\u015fti\u011fi kabul edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Hz. Yahya\u2019n\u0131n Esseni olan Kumran Yazmalar Cemaati ile aras\u0131nda bir ili\u015fki oldu\u011funa bizi g\u00f6t\u00fcren etmenler \u015fu \u015fekilde s\u0131ralanabilir:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em>&#8211; Hz. Yahya\u2019n\u0131n geldi\u011fi aile gelene\u011fi ile cemaatin inan\u00e7lar\u0131 aras\u0131ndaki paralellikler,<\/em><br><em>&#8211; Hz. Yahya\u2019n\u0131n misyonunu y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc b\u00f6lge ile Kumran yerle\u015fkesinin birbirine \u00e7ok yak\u0131n olmas\u0131,<\/em><br><em>&#8211; Hz. Yahya\u2019n\u0131n k\u0131yameti m\u00fcjdelemek ve vaftiz gibi d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ile cemaatin d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin benzer \u00f6zelliklere sahip olmas\u0131,<\/em><br><em>&#8211; Hz. Yahya\u2019n\u0131n kutsal kitap yorumu ile cemaatin yorumlar\u0131 aras\u0131ndaki benzerlikler.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<h3><span id=\"Baslangictan_Itibaren_Sekillenen_Hz_Isa_Imaji\"><strong>Ba\u015flang\u0131\u00e7tan \u0130tibaren \u015eekillenen Hz. \u0130sa \u0130maj\u0131<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Mesih-Inanci.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2933\" width=\"324\" height=\"175\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Mesih-Inanci.jpg 617w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Mesih-Inanci-300x162.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 324px) 100vw, 324px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Hz. \u0130sa, H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n \u00fczerine bina edildi\u011fi temeldir. Zira H\u0131ristiyanlar Hz. \u0130sa\u2019n\u0131n Tanr\u0131\u2019n\u0131n O\u011flu, \u0130srail\u2019in Mesihi ve d\u00fcnyan\u0131n kurtar\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011funa inan\u0131rlar. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar Hz. \u0130sa\u2019n\u0131n, kendi zaman\u0131na kadar g\u00f6r\u00fclmemi\u015f ilahi bir otoritenin g\u00fcc\u00fcyle var oldu\u011funu s\u00f6ylemektedirler. Di\u011fer taraftan Hz. \u0130sa\u2019n\u0131n Yeni Ahit\u2019te anlat\u0131lan \u00f6yk\u00fcs\u00fc, asl\u00ee k\u00f6kenlerini Eski Ahit\u2019te bulmakla birlikte, buradaki kehanetlerin ger\u00e7ekle\u015fmesi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Burada merak edilen soru, Hz. \u0130sa\u2019n\u0131n Yazmalar Cemaati ile herhangi bir ili\u015fkisinin olup olamad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Her ne kadar Yazmalarda Hz. \u0130sa ve H\u0131ristiyanl\u0131ktan bahsedilmese de Kumran ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 aras\u0131nda Hz. \u0130sa ile Yazmalar Cemaati aras\u0131nda bir ili\u015fki oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc hakimdir. Ancak bilim adamlar\u0131 bu ili\u015fkinin mahiyeti hakk\u0131nda farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektedirler. Bir grup bu ili\u015fkinin do\u011frudan oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, di\u011fer grup ise bu ili\u015fkinin dolayl\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lk grupta yer alan bilim adamlar\u0131 Hz. \u0130sa ile Yazmalar cemaati aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi ba\u015fta Hz. Yahya ile kurulabilece\u011fini ifade ederler. Hz. Yahya\u2019n\u0131n Hz. \u0130sa\u2019y\u0131 y\u00f6nlendiren ve g\u00f6revine haz\u0131rlayan ki\u015fi olarak kabul edilmesi, Hz. \u0130sa\u2019n\u0131n bu vesile ile Esseni ilim birikiminden haberdar oldu\u011fu sonucuna ula\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u011fer grupta yer alan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar Hz. \u0130sa ile Esseniler aras\u0131ndaki ili\u015fkinin dolayl\u0131 yollardan oldu\u011funu kabul ederler. Bunlar Hz. \u0130sa\u2019n\u0131n Yazmalar Cemaati ile do\u011frudan ileti\u015fime ge\u00e7medi\u011fi halde bir \u015fekilde onlar\u0131n birikiminden faydalanabilece\u011fini ifade etmi\u015flerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc vaftiz oldu\u011fu yer ve denenmek i\u00e7in g\u00f6nderildi\u011fi \u00e7\u00f6l Kumran yak\u0131nlar\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonu\u00e7 olarak Yazmalar Hz. \u0130sa zaman\u0131ndaki Yahudi d\u00fcnyas\u0131na a\u00e7\u0131lan bir pencere niteli\u011findedir. Belgeler Vaftizci Yahya, Hz. \u0130sa ve m\u00fcritleri hakk\u0131nda kesin bilgiler vermemekle birlikte, ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 y\u00f6nlendirici niteliktedir.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Kumran_Yazmalari_Cemaati_ile_Ilk_Donem_Hiristiyanlari_Arasindaki_Iliski\"><strong>Kumran Yazmalar\u0131 Cemaati ile \u0130lk D\u00f6nem H\u0131ristiyanlar\u0131 Aras\u0131ndaki \u0130li\u015fki<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Yazmalarda H\u0131ristiyanl\u0131\u011fa dair bir at\u0131f bulunmasa da Kumran Yazmalar Cemaati ile erken d\u00f6nem H\u0131ristiyanlar\u0131 aras\u0131nda bir ili\u015fki oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar aras\u0131nda hakimdir. 6 Bilindi\u011fi \u00fczere Hz. \u0130sa ile ilk H\u0131ristiyanlar Yahudi k\u00f6kenliydi. Bu bak\u0131mdan sahip olduklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceler ile zaman\u0131n Yahudi gelene\u011fi aras\u0131nda birtak\u0131m paralellikler bulunmas\u0131 son derece normaldir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak bilim adamlar\u0131 bu ili\u015fkinin mahiyetini farkl\u0131 \u015fekillerde a\u00e7\u0131klam\u0131\u015flard\u0131r. Bir grup ara\u015ft\u0131rmac\u0131ya g\u00f6re Yazmalar ile Hz. \u0130sa ve Hz. Yahya\u2019n\u0131n temel hedef ve umutlar\u0131 \u0130srail\u2019in yenilenmesidir. Hedefe ula\u015fman\u0131n y\u00f6ntemini \u201c\u00e7\u00f6l, su ile ar\u0131nma ve 12 tipoloji\u201d olarak kabul etmektedirler. \u00c7\u00f6l tipolojisi, Hz. Musa\u2019n\u0131n deneyimledi\u011fi gibi \u00e7\u00f6lde g\u00fcnahlardan ar\u0131narak yeni bir ya\u015fama haz\u0131rl\u0131k evresini ifade etmektedir. (Yazmalar \u00e7\u00f6lde yaz\u0131l\u0131yor, Hz. Yahya ve Hz. \u0130sa kendilerini \u00e7\u00f6lde yeti\u015ftiriyorlar.)<\/p>\n\n\n\n<p>Su ile ar\u0131nma tipolojisi, g\u00fcnahlardan ar\u0131narak t\u00f6vbe etmektir. Vaftiz de su ile ar\u0131nmaya dayanmaktad\u0131r. 12 tipoloji ise \u00e7\u00f6l ve suyla ar\u0131nma tipolojilerini tamamlay\u0131c\u0131 konumdad\u0131r. 12 rakam\u0131, \u0130srail\u2019in 12 kabilesini simgeler ki bu da t\u00fcm \u0130srail ad\u0131na Tanr\u0131 ile ahdi yenilemektir. Ba\u015fka bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 da etkinin olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebilmemiz i\u00e7in iki gelene\u011fin kurtulu\u015f i\u00e7in sunduklar\u0131 fikre yo\u011funla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. Her iki grup da mesih\u00e7i bir kurtulu\u015f anlay\u0131\u015fa sahiptir.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u011fer taraftan Esseniler, yaz\u0131n gelene\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da H\u0131ristiyanlar\u0131 etkilemi\u015flerdir. \u0130nciller, Yazmalar ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131nda bu etki g\u00f6r\u00fclmektedir. Ba\u015fka bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131, Esseni cemaatinden baz\u0131lar\u0131n\u0131n veya bir\u00e7o\u011funun ilk H\u0131ristiyanlar aras\u0131na kat\u0131lm\u0131\u015f olabilece\u011fini ifade etmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fka bir yazar da Esseniler ile Filistin H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n birlikte var oldu\u011fu kanaatindedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc cemaat yap\u0131lanmas\u0131, ortak m\u00fclkiyet anlay\u0131\u015f\u0131, vaftiz ve Mesih beklentisi gibi konularda her iki grubunda \u00f6nemli benzerlikleri vard\u0131r. Mesih\u00e7i anlay\u0131\u015f\u0131n temel tavr\u0131 Yasa\u2019ya sadakatle ba\u011flanarak beklemek iken daha sonraki H\u0131ristiyanlar Yasa\u2019y\u0131 devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131p Mesih\u2019in \u00e7arm\u0131hta kefaret tezini merkeze yerle\u015ftirmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Aziz_Pavlus\"><strong>Aziz Pavlus<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Pavlus.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2984\" width=\"187\" height=\"246\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Aziz Pavlus, H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n kurucu \u015fahsiyetlerindendir. <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Eskatoloji\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Eskatoloji\">Eskatolojik <\/a>bir Yahudi peygamber olan \u0130sa\u2019n\u0131n tanr\u0131la\u015fmas\u0131nda Pavlus\u2019un rol\u00fc olduk\u00e7a fazlad\u0131r. \u0130sa\u2019n\u0131n y\u00f6n\u00fc \u0130srail halk\u0131na iken, Pavlus\u2019un y\u00f6n\u00fc t\u00fcm insanl\u0131\u011fad\u0131r. Pavlus, H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n Hz. \u0130sa\u2019dan sonraki geli\u015fmesinin hem pratik hem de teorik temellerini atm\u0131\u015ft\u0131r. Bu konuda onu etkin k\u0131lan y\u00f6n, kendisini \u201cGentile\u201dye el\u00e7i olarak atanan bir havari olarak g\u00f6rmesidir. Pavlus, bu g\u00f6revi kendisine Rab \u0130sa\u2019n\u0131n \u015eam yolunda mucizev\u00ee bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcnerek (\u015eam Vizyonu) verdi\u011fini iddia etmektedir. Pavlus, insanlara iletti\u011fi mesaj\u0131 bizzat Rab\u2019dan ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu mesaj\u0131 \u0130sa\u2019n\u0131n yetkisiyle tebli\u011f etti\u011fini s\u00f6ylemektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Pavlus, temel olarak Hz. \u0130sa\u2019n\u0131n misyonu, insanlara neler anlatt\u0131\u011f\u0131 ve onlarla nas\u0131l ilgilendi\u011finden ziyade onun bir kurtar\u0131c\u0131 olarak yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fleri, bedenle\u015fmesini, \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ve dirilmesini konu edinmi\u015ftir. Pavlus\u2019un en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi de a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 inanc\u0131n tek ve ger\u00e7ek hakikat oldu\u011funu s\u00f6ylemesidir. <em>\u201cBenim Mesih\u2019e uydu\u011fum gibi siz de bana uyun\u201d<\/em> diyerek, kendi olu\u015fturdu\u011fu inan\u00e7 sistemini \u00f6n plana \u00e7\u0131kartm\u0131\u015f ve bug\u00fcne kadar ula\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Genel olarak t\u00fcm ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, Pavlus ile cemaat aras\u0131nda bir ili\u015fki oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmektedirler. Ancak bu ili\u015fkinin mahiyeti noktas\u0131nda ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar aras\u0131nda farkl\u0131l\u0131klar vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 savunan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bu ili\u015fkiyi, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n savundu\u011fu tezin k\u00f6kenlerini hakl\u0131 \u00e7\u0131karacak tarzda ele almaktad\u0131rlar. Pavlus, \u015eam yolunda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bir vizyon sonucu H\u0131ristiyan olmu\u015ftu. Bunun \u015eam b\u00f6lgesinde ya\u015fayan Esseniler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Ayr\u0131ca Pavlus\u2019un mektuplar\u0131nda ge\u00e7en ifadeler, Esseniler\u2019in \u00fcslubunu \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde Pavlus\u2019un da ayd\u0131nl\u0131k-karanl\u0131k metaforunu kullanmas\u0131 bu benzerliklere \u00f6rnek g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 ele\u015ftiren ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ise Pavlus ile Yazmalar aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi, bug\u00fcnk\u00fc H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n savundu\u011fu k\u00f6kenleri ile \u00e7eli\u015fen bir tarzda ele almaktad\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc Pavlus, ihtida etmeden \u00f6nce tam bir H\u0131ristiyan avc\u0131s\u0131d\u0131r. \u015eam\u2019a da ka\u00e7ak H\u0131ristiyanlar\u0131 yakalamak i\u00e7in gitmi\u015fti. Burada Pavlus\u2019un gitti\u011fi \u015eam b\u00f6lgesi neresiydi?<\/p>\n\n\n\n<p>1. Bug\u00fcn bildi\u011fimiz \u015eam b\u00f6lgesi Suriye topraklar\u0131nda olup o d\u00f6nem Roma eyaletiydi. Bu b\u00f6lgeye Pavlus\u2019un gidebilmesi pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>2. Yazmalarda ge\u00e7en \u015eam ise Kumran b\u00f6lgesidir. Ka\u00e7ak H\u0131ristiyanlara Yazmalar Cemaati kucak a\u00e7m\u0131\u015f hatta bu cemaatin kendisi bile H\u0131ristiyan oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Sonu\u00e7 olarak bu cemaate dahil olarak H\u0131ristiyan olmu\u015f olabilir.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 ele\u015ftiren ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n ortaya att\u0131\u011f\u0131 di\u011fer ve en \u00f6nemli tez ise Pavlus\u2019un, Hz. \u0130sa\u2019n\u0131n en yak\u0131n\u0131 ve miras\u00e7\u0131s\u0131 olan karde\u015fi Yakup\u2019un H\u0131ristiyanl\u0131ktaki \u00f6neminin yok say\u0131lmas\u0131 projesinin ba\u015f akt\u00f6r\u00fc oldu\u011fudur. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu durumun anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in Yeni Ahitteki \u201cResullerin \u0130\u015fleri\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn do\u011fru okunmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu b\u00f6l\u00fcmde; Kumran\u2019daki hiyerar\u015fik yap\u0131lanmay\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran Yakup\u2019un \u00f6nderli\u011findeki grup ile Pavlus\u2019un yani Hz. \u0130sa sonras\u0131 H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n \u015fekillenmesinde kimin etkin olaca\u011f\u0131n\u0131n m\u00fccadelesi anlat\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Yakup\u2019un \u00f6\u011fretisinde Hz. \u0130sa, Yasa\u2019ya ba\u011fl\u0131 Yahudi bir peygamber iken, Pavlus\u2019un \u00f6\u011fretisinde tam donan\u0131ml\u0131 bir tanr\u0131 olarak yeni bir dinin lideridir. Sonu\u00e7 olarak Pavlus\u2019un \u00f6\u011fretisi bu m\u00fccadeleyi kazanm\u0131\u015f ve bug\u00fcnk\u00fc H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n temelini olu\u015fturmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Kumran_Yazmalari_ve_Yeni_Ahit\"><strong>Kumran Yazmalar\u0131 ve Yeni Ahit<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Kumran Yazmalar\u0131 aras\u0131nda tam anlam\u0131yla tespit edilmi\u015f herhangi bir Yeni Ahit par\u00e7as\u0131 bulunmamaktad\u0131r. Ancak bu durum Yazmalar ile Yeni Ahit aras\u0131nda hi\u00e7bir ili\u015fki yoktur anlam\u0131na gelmemektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc iki yaz\u0131n t\u00fcr\u00fc de ayn\u0131 co\u011frafyay\u0131 ve benzer din dilini payla\u015fmalar\u0131 itibar\u0131yla baz\u0131 ortak noktalara sahiptirler. Her ne kadar Yeni Ahit metinlerinde Essenilere \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc Yahudi f\u0131rkas\u0131 olarak yer verilmese de ilkesel anlamda Esseniler ile H\u0131ristiyan \u00f6nemli paralellikler g\u00f6stermektedirler.<\/p>\n\n\n\n<p>Hz. \u0130sa ve zaman\u0131ndaki Yahudiler Aramca konu\u015fup, kutsal kitap metinlerini \u0130branca yazmaktayd\u0131lar. Buna kar\u015f\u0131n elimizdeki Yani Ahit metinlerinin ilk \u00f6rnekleri Grek\u00e7edir. D\u00f6neme ait kavramlar\u0131n Grek\u00e7e ifade edilmesi \u00f6nemli sorunlara yol a\u00e7maktad\u0131r. Bu noktada Yazmalar, Hz. \u0130sa ve \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131n\u0131n temel kavramlar\u0131n\u0131n \u0130branca ve Aramca k\u00f6kenlerinin anla\u015f\u0131lmas\u0131nda \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Yazmalar ile Yeni Ahit metinlerinin kulland\u0131\u011f\u0131 \u00fcsluplar da benzerlikler arz etmektedir. Metinlerde betimlenen dini liderlere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Yazmalarda Do\u011fruluk \u00d6\u011fretmeni i\u00e7in kullan\u0131lan ilahi gizemleri \u00e7\u00f6z\u00fcp yorumlama yetisi gibi \u00f6zelliklerin ayn\u0131 \u00e7er\u00e7evede Yeni Ahit\u2019te Hz. \u0130sa\u2019ya atfedildi\u011fi g\u00f6r\u00fclecektir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yazmalar\u0131n belki de en \u00f6nemli katk\u0131s\u0131, Sinoptik \u0130nciller ile Yuhanna \u0130ncili ba\u011flam\u0131nda getirdi\u011fi a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 bilgilerdir. Yazmalar\u0131n ke\u015ffine kadar Yuhanna \u0130ncili\u2019nin M.S. 90-110 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Helen k\u00fclt\u00fcr\u00fc temelli yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kabul edilmekteydi. Ke\u015fiften sonra anla\u015f\u0131ld\u0131 ki Yuhanna, daha erken d\u00f6nemde Yahudi ve Helen d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 Filistin\u2019de Zerd\u00fc\u015fti d\u00fc\u015f\u00fcncenin de etkisiyle Yazmalar\u0131n \u00fcslubuna benzer bir \u015fekilde kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Nur-zulmet kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131, bunlar aras\u0131ndaki sava\u015f, kirlenen ruhlar\u0131n vaftiz ile temizlenmesi, Yuhanna\u2019da sunulan Hz. \u0130sa portresinde Do\u011fruluk \u00d6\u011fretmeni\u2019nin \u00f6\u011fretilerini \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran ibarelere yer verilmesi iki metin aras\u0131ndaki benzerliklere \u00f6rnek verilebilir.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Kilise\"><strong>Kilise<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-style-rounded\"><figure class=\"alignright size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr11.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2329\" width=\"281\" height=\"173\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr11.jpg 926w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr11-300x185.jpg 300w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Hr11-768x474.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 281px) 100vw, 281px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Kilisenin yap\u0131lanmas\u0131nda Yazmalar Cemaatinin etkisi oldu\u011fu ilim d\u00fcnyas\u0131nda kabul g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc H\u0131ristiyanl\u0131k kurumsal yap\u0131s\u0131n\u0131 in\u015fa ederken i\u00e7inden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 Yahudili\u011fin kurumsal yap\u0131s\u0131n\u0131 temel alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sebeple kilise ile tap\u0131nak ve daha sonra sinagog aras\u0131nda ciddi benzerlikler vard\u0131r. Bu etkinin olu\u015fmas\u0131nda Essenilerin rol\u00fc kabul edilmekte hatta H\u0131ristiyan olan Essenilerin ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fka bir g\u00f6r\u00fc\u015fte de Essenilerin, S\u00fcryani H\u0131ristiyan Kilisesinin kurucular\u0131 olduklar\u0131 kabul edilir. Bu tezin arka plan\u0131nda Pavlus\u2019un, Hz. \u0130sa\u2019n\u0131n ger\u00e7ek varisi olan Yakup\u2019u saf d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakmas\u0131 vard\u0131r. Pavlus\u2019un Helen k\u00fclt\u00fcr\u00fc etkisinde kurmu\u015f oldu\u011fu H\u0131ristiyanl\u0131k d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda yay\u0131lma g\u00f6sterirken, Essenilerin Yahudilik anlay\u0131\u015f\u0131 ile yo\u011frulan S\u00fcryani H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 ise dar bir \u00e7er\u00e7evede g\u00fcn\u00fcm\u00fcze de\u011fin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>Essenilerin, S\u00fcryani Kilisesinin \u00fczerindeki etkisi S\u00fcryani temel metinlerinin Yazmalarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 sonucu daha net anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f, kilisede g\u00f6r\u00fclen bir\u00e7ok inan\u00e7 ve prati\u011fin daha \u00f6nce Kumranda uyguland\u0131\u011f\u0131 tespit edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu konuda en \u00e7ok ses getiren iddia ise kilisenin Yazmalar\u0131n \u00fcst\u00fcn\u00fcn \u00f6rt\u00fclmesine y\u00f6nelik bilin\u00e7li bir kampanya uygulad\u0131klar\u0131na dairdir. Kilise, Yazmalara olumsuz bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla yakla\u015fmaktad\u0131r. Bunun nedeni ise, bug\u00fcnk\u00fc H\u0131ristiyanl\u0131ktaki \u0130sa tasavvurunun sars\u0131labilece\u011fi ve Yazmalar\u0131n tarihsel \u0130sa\u2019y\u0131 inan\u0131landan farkl\u0131 bir \u015fekilde ortaya koyabilece\u011fi endi\u015fesidir. Bu durum \u00f6zellikle Katolikleri rahats\u0131z etmi\u015f, onlarda Yazmalar\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131 geciktirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu iddiaya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan bilim adamlar\u0131 ise Yazmalar\u0131n H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n temellerini sarsacak veriler sunmak bir yana bu metinler, H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131na \u00e7a\u011flar \u00f6tesinden katk\u0131 sa\u011flad\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektedirler. Ve genel kabul g\u00f6ren g\u00f6r\u00fc\u015f de budur. Bundan dolay\u0131 kilise, Yazmalar ile ilgili ara\u015ft\u0131rmalara ciddi destek vermi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonu\u00e7 olarak Kumran Yazmalar\u0131n\u0131n ke\u015ffi, H\u0131ristiyanl\u0131k ve kilisenin sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ile otoritesine zarar vermek bir yana, bu iki yap\u0131n\u0131n tarihsel arka plan\u0131n\u0131 olumlayan \u00e7ok de\u011ferli katk\u0131lar sundu\u011fu kabul edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n<h2><span id=\"Kumran_Yazmalari_ve_Islam\"><strong>Kumran Yazmalar\u0131 ve \u0130slam<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Kumran Yazmalar\u0131ndan hareketle \u0130slam hakk\u0131nda da bir\u00e7ok iddialar ortaya at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar\u0131 Kur\u2019an-\u0131 Kerim, Hz. Peygamber ve Hadis kaynaklar\u0131m\u0131z ba\u015fl\u0131klar\u0131 alt\u0131nda toplayabiliriz.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Kumran_Yazmalari_ve_Hz_Muhammed_ve_Kur8217an\"><strong>Kumran Yazmalar\u0131 ve Hz. Muhammed ve Kur&#8217;an<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Tefsir-99-min-edited-1024x1024.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2445\" width=\"287\" height=\"287\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Tefsir-99-min-edited-1024x1024.jpeg 1024w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Tefsir-99-min-edited-300x300.jpeg 300w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Tefsir-99-min-edited-150x150.jpeg 150w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Tefsir-99-min-edited-768x767.jpeg 768w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Tefsir-99-min-edited-1536x1534.jpeg 1536w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Tefsir-99-min-edited-2048x2046.jpeg 2048w\" sizes=\"(max-width: 287px) 100vw, 287px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Bat\u0131l\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar genelde Hz. Peygamber\u2019in Kur\u2019an\u2019\u0131 Yahudi ve H\u0131ristiyan kaynaklar\u0131ndan hareketle olu\u015fturdu\u011fu iddias\u0131 temelinde ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 ele almaktad\u0131rlar. Buradan hareketle bu ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar Kumran k\u00f6kenli Yahudilerin bir \u015fekilde Arabistan co\u011frafyas\u0131na geldiklerini ve (Mekke\u2019de Varaka b. Nevfel, Medine\u2019de Kaynuka, Kurayza ve Nadiro\u011fullar\u0131n\u0131n) Hz. Peygamber\u2019e esin kayna\u011f\u0131 olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektedirler. Bu noktada ince bir ayr\u0131ma dikkat edilmelidir. Kendisini Hz. \u00c2dem\u2019den Hz. Muhammed\u2019e kadar uzanan bir gelenek (Hz. \u0130brahim\u2019e at\u0131fla Hanif gelene\u011fi) olarak isimlendiren \u0130slam\u2019\u0131n kitab\u0131 Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019in kendinden \u00f6nce indirilen vahiylere referansta bulunmas\u0131 gayet ola\u011fan bir durumdur. Dolay\u0131s\u0131yla yukar\u0131da ifade edilen iddia, Kur\u2019an\u2019\u0131 anlamaktan uzak kalacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Baz\u0131 M\u00fcsl\u00fcman ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ise, \u00f6zellikle Barnabas \u0130ncili\u2019nden hareketle Yazmalardaki iki Mesih fikrini de\u011ferlendirmektedir. Buna g\u00f6re Hz. \u0130sa\u2019y\u0131 da Yazmalar Cemaati\u2019nin m\u00fcntesibi olarak kabul eden bu g\u00f6r\u00fc\u015f, Hz. Muhammed\u2019in, ilk Mesih Hz. \u0130sa taraf\u0131ndan m\u00fcjdelenen ikinci Mesih oldu\u011fu tezini i\u015flemektedir. Bat\u0131da geli\u015fen H\u0131ristiyan Kilisesi ise iki Mesih fikrini benimseyen Barnabas \u0130ncilini reddederek apokrif \u0130ncillere dahil etmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u011fer taraftan Kur\u2019an\u2019\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 \u00fcslup ile yazmalar\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 \u00fcslup aras\u0131nda da birtak\u0131m benzerlikler kurulmu\u015ftur. Her iki metinde de \u00f6zellikle simgesel dile \u00e7ok\u00e7a yer verilmektedir. Bu ba\u011flama ayd\u0131nl\u0131k\u2013karanl\u0131k metaforu, Haniflik kavram\u0131, peygamber alg\u0131s\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00fcmmi peygamber kavram\u0131, bozulmaya y\u00fcz tutmu\u015f h\u00e2kim Yahudi dini otoritesini ele\u015ftiri gibi konular \u00f6rnek verilebilir.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Peygamberlik_Algisi_Acisindan_Bir_Karsilastirma\"><strong>Peygamberlik Alg\u0131s\u0131 A\u00e7\u0131s\u0131ndan Bir Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Yahudi ve H\u0131ristiyanl\u0131ktaki peygamberlik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n temelini kehanet gelene\u011fi olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu gelene\u011fin olu\u015fmas\u0131nda da Essenilerin, Kutsal Kitab\u0131n \u015fimdiden s\u00f6z ederken gelece\u011fi ima etti\u011fi (kehanet) y\u00f6n\u00fcndeki tefsir tekni\u011fi etkili olmu\u015ftur. Peygamber, \u0130brancada \u201cnabi\u201d ile ifade edilirken bu kelime \u0130ngilizceye \u201cprophet\u201d olarak terc\u00fcme edilmektedir. Literat\u00fcrde ise \u201cprophecy\u201d (kehanet) olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Eski Ahitte, \u0130srail\u2019in Tanr\u0131s\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 anla\u015fmay\u0131 unuttu\u011fu zamanlarda, Tanr\u0131\u2019n\u0131n anlaml\u0131 bir m\u00fcdahalesi olarak devreye sokulan bir olayd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Prophecy, Yeni Ahit\u2019te Eski Ahit\u2019in \u00f6nceden haber verdi\u011fi Mesih\u2019le ilgili kehanetlerin, Hz. \u0130sa\u2019n\u0131n \u015fahs\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ferek Kilisede kurumsalla\u015fmas\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece Kilise, H\u0131ristiyanl\u0131kta peygamberlik kurumunun yerini alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesindeki peygamberlik alg\u0131s\u0131 ise bu iki gelenekten farkl\u0131d\u0131r. Peygamberlik, kehanet yerine mucizev\u00ee yan\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131lan ve bu yan\u0131n ay\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6zelli\u011fi olan Kuran\u2019\u0131n ak\u0131llara hitap eden y\u00f6n\u00fcyle temellendirilir. Dolay\u0131s\u0131yla ama\u00e7, gelece\u011fi kurmaktansa bug\u00fcn\u00fc sa\u011flam temeller \u00fczerine in\u015fa etmek ve gelece\u011fe emin ad\u0131mlarla ilerlemektir.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-style-rounded\"><figure class=\"alignright size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Klasik-Arapca-Metinleri-1024x682.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-845\" width=\"243\" height=\"161\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Klasik-Arapca-Metinleri-1024x682.jpg 1024w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Klasik-Arapca-Metinleri-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Klasik-Arapca-Metinleri-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Klasik-Arapca-Metinleri-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Klasik-Arapca-Metinleri-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 243px) 100vw, 243px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<h3><span id=\"Kumran_Yazmalari_ve_Hadis_Kaynaklarimiz\"><strong>Kumran Yazmalar\u0131 ve Hadis Kaynaklar\u0131m\u0131z<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Hadis kaynaklar\u0131m\u0131z ba\u011flam\u0131nda ise de\u011ferlendirme konusu fiten ve melahim edebiyat\u0131 olmaktad\u0131r. Bu edebiyat\u0131n k\u00f6keninin Yahudi ve daha sonra H\u0131ristiyan gelene\u011fi oldu\u011fu bilinmektedir. Bu edebiyat\u0131 sonradan M\u00fcsl\u00fcman olan Ka\u2019b el-Ahbar ve Vehb b. M\u00fcnebbih gibi Ehl-i Kitap k\u00f6kenli bilginlerin M\u00fcsl\u00fcman d\u00fc\u015f\u00fcnceye aktard\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Hadis k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fczdeki bu nevi rivayetler ile Yazmalar kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00f6nemli paralelliklerin oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu noktada da \u00f6n plana \u00e7\u0131kan eskatolojik Mesih ve bundan m\u00fclhem Mehdi rivayetleridir.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><strong>Bu makaleyi okuyanlar i\u00e7in tavsiye yaz\u0131lar:<br><a href=\"https:\/\/dergipark.org.tr\/tr\/download\/article-file\/346229\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/dergipark.org.tr\/tr\/download\/article-file\/346229\">\u00d6l\u00fc Deniz El Yazmalar\u0131 ve Tarihteki Yeri<\/a><\/strong><br><strong><a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/ilahi-dinlere-gore-basortusu-meselesinin-degerlendirilmesi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"\u0130lahi Dinlere G\u00f6re Ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc Meselesinin De\u011ferlendirilmesi\">\u0130lahi Dinlere G\u00f6re Ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc Meselesinin De\u011ferlendirilmesi<\/a><br><a href=\"https:\/\/www.researchgate.net\/publication\/337532955_Kumran_Yazmalarinin_Ahit_Gelenegi_Cercevesinde_Degerlendirilmesi\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/www.researchgate.net\/publication\/337532955_Kumran_Yazmalarinin_Ahit_Gelenegi_Cercevesinde_Degerlendirilmesi\">Kumran Yazmalar\u0131n\u0131n Ahit Gelene\u011fi \u00c7er\u00e7evesinde De\u011ferlendirilmesi<\/a><\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<h2><span id=\"Kaynaklar\"><strong>Kaynaklar<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p><em>Kumran Yazmalar\u0131 ve Yeni Ahit Gelene\u011fi (Genel Bir Bak\u0131\u015f), Mustafa Selim Y\u0131lmaz, Toplum Bilimleri Dergisi, 6\/12, 163-178.<\/em><br><em>Hristiyanl\u0131k, D\u0130A md.<br>Yahudilik D\u0130A md.<\/em><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130&ccedil;indekilerYahudilikHristiyanl\u0131kVaftizci YahyaBa\u015flang\u0131\u00e7tan \u0130tibaren \u015eekillenen Hz. \u0130sa \u0130maj\u0131Kumran Yazmalar\u0131 Cemaati ile \u0130lk D\u00f6nem H\u0131ristiyanlar\u0131 Aras\u0131ndaki \u0130li\u015fkiAziz PavlusKumran Yazmalar\u0131 ve Yeni AhitKiliseKumran Yazmalar\u0131 ve \u0130slamKumran Yazmalar\u0131 ve Hz. Muhammed ve Kur&#8217;anPeygamberlik Alg\u0131s\u0131 A\u00e7\u0131s\u0131ndan Bir Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmaKumran Yazmalar\u0131 ve Hadis Kaynaklar\u0131m\u0131zKaynaklar Yahudilik Kumran (\u00d6l\u00fc Deniz) Yazmalar\u0131, Yahudili\u011fin \u00f6\u011fretileri etraf\u0131nda \u015fekillenen ve onun teolojisi \u00e7er\u00e7evesinde olu\u015fturulan metinlerdir. Bu metinlerin ait [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2932,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[12],"tags":[593,800,801,405],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2859"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2859"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2859\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2985,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2859\/revisions\/2985"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2932"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2859"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2859"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2859"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}