{"id":3054,"date":"2021-11-28T17:06:04","date_gmt":"2021-11-28T14:06:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/?p=3054"},"modified":"2022-09-12T15:28:58","modified_gmt":"2022-09-12T12:28:58","slug":"3054-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/3054-2\/","title":{"rendered":"Delilleriyle \u0130slam \u0130lmihali"},"content":{"rendered":"\n

Kitap \u0130smi:<\/strong> Delilleriyle \u0130slam \u0130lmihali<\/em>
M\u00fcellif:<\/strong> Prof. Dr. Hamdi D\u00f6nd\u00fcren<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Genel Tan\u0131t\u0131m<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130slam\u2019da ilme verilen de\u011fer, d\u00fcnyada \u00e7ok az \u015feye verilmi\u015ftir. Efendimiz ve ashab\u0131 da ilme g\u00f6sterdikleri ra\u011fbet ile sonraki nesillere \u00f6rneklik te\u015fkil etmi\u015ftir. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u0130slami ilim gelene\u011finin, zengin bir literat\u00fcr\u00fcn ve k\u00fclt\u00fcrel birikimin arkas\u0131nda yatan kaynaklar bunlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ge\u00e7mi\u015fte tefsirden astronomiye, felsefeden biyolojiye kadar her sahan\u0131n \u00f6nc\u00fcleri M\u00fcsl\u00fcmanlard\u0131. Ebu Hanifelerin, \u0130bni Sinalar\u0131n, Ali Ku\u015f\u00e7ular\u0131n, Cezerilerin \u00e7izmi\u015f oldu\u011fu s\u0131n\u0131rlar bug\u00fcn bile a\u015f\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildir. Ve bu isimler bug\u00fcn hala insanl\u0131\u011fa yol g\u00f6stermekte ve \u0131\u015f\u0131k olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Fakat toplumun tamam\u0131n\u0131n ilimle i\u015ftigal etmesi de muhaldir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insani gereksinimleri kar\u015f\u0131laman\u0131n, fiziksel varolu\u015fu s\u00fcrd\u00fcrmenin getirdi\u011fi baz\u0131 sorumluluklar vard\u0131r. Bu sebeple Efendimiz sava\u015fa giderken gerisinde ilimle u\u011fra\u015facak bir k\u0131s\u0131m insan b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Yani hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131nda herkes \u00e7e\u015fitli me\u015fgalelerle u\u011fra\u015f\u0131rken, sadece bir kesim ilimle u\u011fra\u015fabilmi\u015ftir. \u0130slam toplumlar\u0131nda da bu anlay\u0131\u015f s\u00fcregelmi\u015f, ilim\/alim s\u0131n\u0131f\u0131 te\u015fekk\u00fcl etmi\u015f ve ilimle u\u011fra\u015famayan insanlara dinlerini \u00f6\u011fretmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n

Sahabe-i kiram, tabiin ve tebe-i tabiin i\u00e7inden bile dini hususlar\u0131 yetkin ve ilim sahibi kimselere dan\u0131\u015fanlar mevcuttur. Zira hem sahabi hem tabiin i\u00e7inden i\u00e7tihat seviyesine ula\u015famayan kimseler vard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc herkesin hayat\u0131n\u0131 ilme vakfetmek gibi bir durumu s\u00f6z konusu de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n

Buradan yola \u00e7\u0131karak \u0130slam toplumunun tarih boyunca daima alim, vaiz ve imamlara ihtiya\u00e7 duydu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131 dinlerini s\u00f6zlerine inand\u0131klar\u0131 ve itimat ettikleri ulemadan alm\u0131\u015flard\u0131r. Bu \u015fekilde dini kaideleri ve usulleri \u00f6\u011frenmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00f6\u011frenim yolunun bir ba\u015fka \u00e7e\u015fidi de ilmihallerdir. Neticede birey her an ve her yerde bir imama dan\u0131\u015fma imkan\u0131na sahip de\u011fildir. Dolay\u0131s\u0131yla el alt\u0131nda tutabilece\u011fi ve kolayca ula\u015fabilece\u011fi bir kaynak kitaba muhta\u00e7t\u0131r. \u0130\u015fte ilmihaller bu ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lamak ad\u0131na kaleme al\u0131nm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zellikle Osmanl\u0131 gelene\u011finde ortaya \u00e7\u0131kan bu kitaplara halk taraf\u0131ndan b\u00fcy\u00fck ra\u011fbet g\u00f6sterilmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin M\u0131zrakl\u0131 \u0130lmihal Osmanl\u0131 toplumunun elinden d\u00fc\u015f\u00fcrmedi\u011fi ve dini kaideleri okuyarak \u00f6\u011frendikleri en \u00f6nemli kitaplardan bir tanesidir. Osmanl\u0131n\u0131n son d\u00f6nemlerinde kaleme al\u0131nan \u00d6mer Nasuhi Bilmen\u2019e (1883-1971) ait B\u00fcy\u00fck \u0130slam \u0130lmihali de hakeza.<\/p>\n\n\n\n

Bu ilmihallerin ortak y\u00f6n\u00fc dini meseleleri son derece y\u00fczeysel olarak ele almalar\u0131d\u0131r. Zira ama\u00e7lar\u0131 halka dinlerini \u00f6\u011fretmektir. Di\u011fer taraftan bu ilmihallerde akait, ibadet ve ahirete dair t\u00fcm konular bulunmaktad\u0131r. Yani tek bir konuyu i\u00e7ermemektedir. \u0130slam dini alt\u0131nda \u00f6\u011frenilebilecek t\u00fcm konulara havidirler.<\/p>\n\n\n\n

Prof. Dr. Hamdi D\u00f6nd\u00fcren hocan\u0131n ilmihaline gelecek olursak, bu eserin de nevi \u015fahs\u0131na m\u00fcnhas\u0131r bir taraf\u0131 vard\u0131r. Di\u011fer ilmihaller \u0130slami \u00f6\u011fretileri do\u011frudan okuyucular ile payla\u015f\u0131r. Misal olarak, namaz\u0131n be\u015f vakit oldu\u011funu, ne zaman k\u0131l\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 ve \u015fartlar\u0131n\u0131n ne oldu\u011funu a\u00e7\u0131klarlar. Fakat neden namaz k\u0131l\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini yani namaz\u0131n dindeki dayanak noktas\u0131n\u0131 s\u00f6ylemezler. Bir ba\u015fka ifade ile dini h\u00fck\u00fcmlerin delillerini zikretmezler. Fakat Hamdi D\u00f6nd\u00fcren hocam\u0131z\u0131n kaleme ald\u0131\u011f\u0131 Delilleriyle \u0130slam \u0130lmihali ad\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere meselelerin arkas\u0131nda yatan delilleri de ele almakta ve ahkam\u0131n dini dayana\u011f\u0131n\u0131 da izah etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bu noktada bir a\u00e7\u0131klama daha yapacak olursak, eserdeki deliller f\u0131k\u0131h usul\u00fc eserlerinde oldu\u011fu gibi derin ve nitelikli de\u011fildir. Sadece h\u00fckm\u00fcn dayand\u0131\u011f\u0131 ayet, hadis ya da i\u00e7tihat zikredilmektedir. B\u00f6ylelikle eylemin naslardaki yeri \u00f6\u011fretilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Eserdeki h\u00fck\u00fcmler Hanefi mezhebi baza al\u0131narak serdedilmi\u015ftir. Ayn\u0131 \u015fekilde deliller de \u00e7o\u011funlukla Hanefi mezhebine g\u00f6re getirilmi\u015ftir. Fakat kimi yerlerde di\u011fer \u00fc\u00e7 mezhebin de g\u00f6r\u00fc\u015fleri de delilleri zikredilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130lmihalin nitelikli \u015fekilde okunmas\u0131 sonucunda s\u0131k\u00e7a kafalar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131ran \u201cHanefilerde kan abdesti bozar, \u015eafiilerde bozmaz\u201d<\/em> ya da \u201cHanefilerde k\u00f6pe\u011fi sevmek mekruh de\u011filken, \u015eafiilerde mekruhtur\u201d<\/em> gibi k\u0131yaslamalara cevap verilebilecektir. Bu t\u00fcrden mukayeseler genellikle anla\u015f\u0131lmamaktad\u0131r. Halk i\u00e7inde tart\u0131\u015fmalara neden olmaktad\u0131r. Halbuki bu g\u00f6r\u00fc\u015flerin ve g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n arkas\u0131ndaki nedenler \u00f6\u011frenildi\u011finde bunlara gerek kalmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

M\u00fcfredat\u0131m\u0131zda \u00f6nceleri \u00d6mer Nasuhi Bilmen\u2019e ait B\u00fcy\u00fck \u0130slam \u0130lmihali bulunmaktayd\u0131. Hamdi D\u00f6nd\u00fcren hocan\u0131n bu eseri \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra de\u011fi\u015ftirildi. Bug\u00fcn haz\u0131rl\u0131k s\u0131n\u0131flar\u0131m\u0131zda bu eser, f\u0131k\u0131h ilminin gerek f\u00fcru gerekse usul k\u0131s\u0131mlar\u0131na giri\u015f i\u00e7in bir \u00f6n okuma olarak g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bu makaleyi okuyanlar i\u00e7in tavsiye yaz\u0131: “Akaid\u00fc\u2019n-Nesefi”<\/a> <\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Referanslar<\/h2>\n\n\n\n

[1]<\/a> https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/islam<\/a>
[2]<\/a> https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/muhammed<\/a>
[3]<\/a> https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ashab<\/a>
[4]<\/a> https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ilim–sifat<\/a>
[5]<\/a> https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/tefsir<\/a>
[6]<\/a> https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Astronomi<\/a>
[7]<\/a> https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/felsefe<\/a>
[8]<\/a> https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Biyoloji<\/a>
[9]<\/a> https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ebu-hanife<\/a>
[10]<\/a> https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ibn-sina<\/a>
[11]<\/a> https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ali-kuscu<\/a>
[12]<\/a> https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ibnul-cezeri<\/a>
[13]<\/a> https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/sahabe<\/a>
[14]<\/a> https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/tabiin<\/a>
[15]<\/a> https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/tebeut-tabiin<\/a>
[16]<\/a> https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/osmanlilar<\/a>
[17]<\/a> https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/mizrakli-ilmihal<\/a>
[18]<\/a> https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/bilmen-omer-nasuhi<\/a>
[19]<\/a> https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/akaid<\/a>
[20]<\/a>  https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ibadet<\/a>
[21]<\/a> https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ahiret<\/a>
[22]<\/a> https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/muellif\/hamdi-donduren<\/a>
[23]<\/a> https:\/\/www.kitapyurdu.com\/kitap\/delilleriyle-islam-ilmihali-amp-inancibadetgunluk-hayat\/6143.html<\/a>
[24]<\/a> https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/usul-i-fikih<\/a>
[25]<\/a> https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ayet<\/a>
[26]<\/a> https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/hadis<\/a>
[27]<\/a> https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ictihadhttps:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ictihad<\/a>
[28]<\/a> https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/hanefi-mezhebi<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kitap \u0130smi: Delilleriyle \u0130slam \u0130lmihaliM\u00fcellif: Prof. Dr. Hamdi D\u00f6nd\u00fcren Genel Tan\u0131t\u0131m \u0130slam\u2019da ilme verilen de\u011fer, d\u00fcnyada \u00e7ok az \u015feye verilmi\u015ftir. Efendimiz ve ashab\u0131 da ilme g\u00f6sterdikleri ra\u011fbet ile sonraki nesillere \u00f6rneklik te\u015fkil etmi\u015ftir. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u0130slami ilim gelene\u011finin, zengin bir literat\u00fcr\u00fcn ve k\u00fclt\u00fcrel birikimin arkas\u0131nda yatan kaynaklar bunlard\u0131r. Ge\u00e7mi\u015fte tefsirden astronomiye, felsefeden biyolojiye kadar her […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3449,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[964],"tags":[699,904,903],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3054"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3054"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3054\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3324,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3054\/revisions\/3324"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3449"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3054"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3054"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3054"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}