{"id":3757,"date":"2020-09-09T11:38:14","date_gmt":"2020-09-09T08:38:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/?p=3757"},"modified":"2022-10-08T11:46:00","modified_gmt":"2022-10-08T08:46:00","slug":"kritias-ve-kharmides-diyaloglari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/kritias-ve-kharmides-diyaloglari\/","title":{"rendered":"Kritias ve Kharmides Diyaloglar\u0131"},"content":{"rendered":"\n

KR\u0130T\u0130AS<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Kritias, Platon\u2019un ya\u015fl\u0131l\u0131k d\u00f6nemi eserlerinden birisidir.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Ya\u015fl\u0131l\u0131k d\u00f6nemi eserlerinin genel \u00f6zelli\u011fi ise \u015f\u00f6yledir; politik olan ile metafizik, be\u015feri olan ile kozmik e\u015fsiz bir bi\u00e7imde bir araya getirilir. Bu d\u00fczenin evrende oldu\u011fu gibi insan ve insan\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu toplumda da var oldu\u011fu ortaya koyulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Ya\u015fl\u0131l\u0131k d\u00f6nemine ait bu olan bu \u00f6zelli\u011fi olgunluk d\u00f6nemine ait eserlerinde de g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.[1]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Kritias diyalogu Timaios diyalogunun bir devam\u0131 niteli\u011findedir. Diyalogu ba\u015flatan Timaios\u2019un \u201cTanr\u0131 asl\u0131nda uzun zamand\u0131r var ancak biz konu\u015fmam\u0131zla onu yeniden yarat\u0131yoruz\u201d s\u00f6ylemi, Timaios ba\u015fl\u0131kl\u0131 diyaloga bir at\u0131f niteli\u011findedir.[2]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fl\u0131l\u0131k d\u00f6nemi eserlerinin bir di\u011fer \u00f6zelli\u011fi de; Platon\u2019un teolojik evren ve siyaset teorisinin biraz daha net bir \u015fekilde sunulmas\u0131d\u0131r. Bu manada Timaios ya\u015fl\u0131l\u0131k d\u00f6neminin en \u00f6nemli \u00fc\u00e7 eserinden birisidir. Di\u011fer iki eser ise; Devlet Adam\u0131 ve Philebos adl\u0131 diyaloglard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kritias diyalogunun ba\u015fkahraman\u0131 esere ad\u0131n\u0131 veren; Kritias\u2019t\u0131r. Uzunca bir konu\u015fma yapar Kritias. Sokrates\u2019in bu diyalogdaki rol\u00fc ise birka\u00e7 c\u00fcmle ile Kritias\u2019a cesaret vermekten ibarettir. Bu da ya\u015fl\u0131l\u0131k d\u00f6nemi diyaloglar\u0131n\u0131n bir ba\u015fka \u00f6zelli\u011fidir. Yani bu diyaloglarda Sokrates mikrofonu di\u011fer Atina vatanda\u015flar\u0131na verir ve sahnenin gerisine \u00e7ekilir.<\/p>\n\n\n\n

Kritias yapt\u0131\u011f\u0131 uzun konu\u015fman\u0131n ba\u015f\u0131nda eski Atina kentinin sosyal, iktisadi, sanatsal yap\u0131s\u0131n\u0131 incelemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bildiklerini dostlar\u0131yla payla\u015f\u0131p onlar\u0131 bilgilendirmektir amac\u0131. Bu sebeple eski saraylar, tap\u0131naklar, sunaklar, adetler, ibadetler gibi pek \u00e7ok konuyu irdeleyerek ge\u00e7mi\u015fte kalm\u0131\u015f sosyal yap\u0131n\u0131n \u00e7evresini \u00e7izmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bunu yaparak ge\u00e7mi\u015fte var olan d\u00fczen ve yap\u0131n\u0131n bug\u00fcn neden olmad\u0131\u011f\u0131 sorusunu cevaplamaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Tabi konu\u015fman\u0131n yani diyalogun sonunda tatmin edici bir cevaba ula\u015famaz. Okuyucular olarak biz de ula\u015famay\u0131z ve \u00f6\u011frenmi\u015f oldu\u011fumuz tarihi verilerle yetinmek zorunda kal\u0131r\u0131z. Zaten Platon\u2019un teolojik evren anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve bu anlay\u0131\u015fla neyi ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayabilmek i\u00e7in hemen hemen t\u00fcm ya\u015fl\u0131l\u0131k eserlerine bakmam\u0131z gerekir. Bu eser bir b\u00fct\u00fcn\u00fcn sadece k\u00fc\u00e7\u00fck bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Siyaset teorisi i\u00e7in ise hem olgunluk hem de ya\u015fl\u0131l\u0131k eserlerine bakmak gerekir. Zira olgunluk d\u00f6neminde olu\u015fturdu\u011fu teori \u00fctopik oldu\u011fu iddialar\u0131 ile ya\u015fl\u0131l\u0131k d\u00f6neminde makaslan\u0131p, makyajlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

KHARM\u0130DES<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Kharmides, Platon\u2019un gen\u00e7lik d\u00f6nemine ait bir eserdir.[3]<\/a><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Gen\u00e7lik d\u00f6nemi diyaloglar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz sonu\u00e7lanan, aporetik eserlerdir. Sokrates\u2019in belirli bir ahlaki erdemle ilgili ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fman\u0131n \u00fczerinde, somut bir sonuca ula\u015fmadan geli\u015fme g\u00f6steren diyaloglard\u0131r.[4]<\/a> Ve bu eserlerde ba\u015frol her daim Sokrates oldu\u011fu i\u00e7in Sokratik diyaloglar olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Sokratik diyaloglar erdemler \u00fczerine yo\u011funla\u015f\u0131r. Ahlaki sorunsallar\u0131 irdeleyerek erdemleri tarif ve tahlil etme amac\u0131 g\u00fcder. Mesela Euthypron\u2019da dindarl\u0131k, Lakhes\u2019te cesaret, Lysis\u2019te dostluk erdemleri irdelenirken Kharmides\u2019te bilgelik erdemi irdelenir.<\/p>\n\n\n\n

Poteidaia\u2019daki ordudan d\u00f6nen Sokrates\u2019in konu\u015fmas\u0131yla ba\u015flar diyalog. Etraf\u0131ndaki Atina vatanda\u015flar\u0131 ordudan ve kendisinin de i\u00e7erisinde bulundu\u011fu sava\u015ftan s\u00f6z etmesini ister. Sokrat anlat\u0131r. Fakat \u00e7ok ge\u00e7meden eskiyi y\u00e2d etmekten s\u0131k\u0131l\u0131r. Ve Atina gen\u00e7lerinin ne durumda oldu\u011funu sorar. Orada bulunanlar bir gen\u00e7ten bahsederler. Hem \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc, hem \u00e7ok yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 hem de felsefeye merak\u0131 olan harika bir gen\u00e7. Kharmides. Glaukon\u2019un o\u011flu Kharmides.<\/p>\n\n\n\n

Bahsi ge\u00e7en gen\u00e7 sohbete kat\u0131l\u0131r. Ve haz\u0131r sohbet halkas\u0131na girmi\u015fken onu konu\u015fturmak i\u00e7in \u015f\u00f6yle bir soru y\u00f6neltilir; \u201cs\u00f6yle bakal\u0131m Kharmides sen bilge biri misin?\u201d<\/p>\n\n\n\n

Bu soruya Kharmides\u2019in yan\u0131t\u0131 \u015f\u00f6yle olur; \u201de\u011fer kendime bilge dersem, kendimi be\u011fenmi\u015f biri olarak g\u00f6r\u00fcnece\u011fim. Hay\u0131r dersem bu sefer de Kritias ve benim bilge oldu\u011fumu d\u00fc\u015f\u00fcnen di\u011fer insanlar\u0131 yalanlam\u0131\u015f olaca\u011f\u0131m. Bu nedenle nas\u0131l bir yan\u0131t verece\u011fim hususunda karars\u0131z\u0131m.\u201d[5]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Bu konu\u015fma \u00fczerine Sokrates kimin bilge kimin de bilge olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine konu\u015fmaktansa bilgeli\u011fin ne oldu\u011funu konu\u015fman\u0131n daha do\u011fru olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. B\u00f6ylelikle Kharmides ile konu\u015fmaya ba\u015flar. Diyalogun bir noktas\u0131nda Kharmides Kritias\u2019\u0131n bilgelik tan\u0131m\u0131n\u0131 kullan\u0131r. Fakat bu tan\u0131m\u0131n safsatadan ibaret oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131karmak Sokrates i\u00e7in zor olmaz.<\/p>\n\n\n\n

Bunun \u00fczerine kendi tan\u0131m\u0131n\u0131n \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclmesinden m\u00fctevellit Kritias Sokrates\u2019in muhatab\u0131 olur. Diyalogun kalan k\u0131sm\u0131nda Kritias ve Sokrates\u2019ten ba\u015fka konu\u015fan olmaz.  Sona gelindi\u011finde ise bilgeli\u011fi tan\u0131mlama i\u015flemi tamamlanm\u0131\u015f olmaz.<\/p>\n\n\n\n

Sokrates \u015f\u00f6yle der; \u201cKritias! Uzunca bir s\u00fcredir bilgelik konusunda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ara\u015ft\u0131rmadan bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131kmayaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki endi\u015femin ne kadar hakl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyor musun? Hem yenildik, hem de bilgelik kelimesini kullanan birinin neye dayanarak b\u00f6yle bir tan\u0131mlama yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da bilemiyoruz. Akl\u0131m\u0131za dayanarak bilgeli\u011fin bilimlerin bilimi oldu\u011funu s\u00f6yledik. Yine akl\u0131m\u0131z\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karak bilgeli\u011fin neyi bilip, bilmedi\u011fini bilme \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yabilmesi i\u00e7in di\u011fer bilimlerin g\u00f6revlerini ona verdik. Bu konuda rahat davrand\u0131k. Ve hi\u00e7bir sonuca ula\u015famad\u0131k.\u201d[6]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Bu makaleyi okuyanlar i\u00e7in tavsiye yaz\u0131:
\u0130ki Kitap 5 Diyalog<\/a>
Devlet Adam\u0131
<\/a>Augustinus ve \u0130tiraflar’\u0131<\/a><\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Kaynak\u00e7a<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n\n\n\n

[1]<\/a> Hipparkos, Kleitophon, Rakipler, Platon, Say Yay\u0131nlar\u0131, \u00c7ev. Furkan Akderin, S.20
[2]<\/a>  S.25
[3]<\/a>  S.16
[4]<\/a>  S.17
[5]<\/a> S.54
[6]<\/a> S.79-80<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

KR\u0130T\u0130AS Kritias, Platon\u2019un ya\u015fl\u0131l\u0131k d\u00f6nemi eserlerinden birisidir. Ya\u015fl\u0131l\u0131k d\u00f6nemi eserlerinin genel \u00f6zelli\u011fi ise \u015f\u00f6yledir; politik olan ile metafizik, be\u015feri olan ile kozmik e\u015fsiz bir bi\u00e7imde bir araya getirilir. Bu d\u00fczenin evrende oldu\u011fu gibi insan ve insan\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu toplumda da var oldu\u011fu ortaya koyulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Ya\u015fl\u0131l\u0131k d\u00f6nemine ait bu olan bu \u00f6zelli\u011fi olgunluk d\u00f6nemine […]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":4205,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[147],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3757"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3757"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3757\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5052,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3757\/revisions\/5052"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3757"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3757"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3757"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}