{"id":3923,"date":"2020-09-10T11:46:47","date_gmt":"2020-09-10T08:46:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/?p=3923"},"modified":"2022-10-21T19:09:32","modified_gmt":"2022-10-21T16:09:32","slug":"sematik-cahiliye-donemi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/sematik-cahiliye-donemi\/","title":{"rendered":"\u015eematik Cahiliye D\u00f6nemi"},"content":{"rendered":"\n<div id=\"toc_container\" class=\"toc_wrap_left no_bullets\"><p class=\"toc_title\">\u0130&ccedil;indekiler<\/p><ul class=\"toc_list\"><li><a href=\"#KONUNUN_ONEMI\">KONUNUN \u00d6NEM\u0130<\/a><\/li><li><a href=\"#CAHILIYE_KAVRAMI\">CAH\u0130L\u0130YE KAVRAMI<\/a><\/li><li><a href=\"#ISLAM_ONCESI_ARAP_HALKLARInbsp\">\u0130SLAM \u00d6NCES\u0130 ARAP HALKLARI&nbsp;<\/a><\/li><li><a href=\"#IKTISADI_KAYNAKLAR\">\u0130KT\u0130SAD\u0130 KAYNAKLAR<\/a><\/li><li><a href=\"#TOPLUMSAL_TABAKA\">TOPLUMSAL TABAKA<\/a><\/li><li><a href=\"#SOSYAL_YASAM_VE_AILE\">SOSYAL YA\u015eAM VE A\u0130LE<\/a><\/li><li><a href=\"#DINI_HAYAT\">D\u0130N\u00ce HAYAT<\/a><\/li><li><a href=\"#EDEBI_MANZARA\">EDEB\u00ce MANZARA<\/a><\/li><li><a href=\"#IDARI_TABLO\">\u0130DAR\u00ce TABLO<\/a><\/li><li><a href=\"#KUZEY_KRALLIKLARI\">KUZEY KRALLIKLARI<\/a><\/li><li><a href=\"#GUNEY_KRALLIKLARI\">G\u00dcNEY KRALLIKLARI<\/a><\/li><li><a href=\"#MEVCUT_DUNYANIN_IKI_BUYUK_DEVLETI\">MEVCUT D\u00dcNYANIN \u0130K\u0130 B\u00dcY\u00dcK DEVLET\u0130<\/a><\/li><\/ul><\/div>\n<h3><span id=\"KONUNUN_ONEMI\"><strong>KONUNUN \u00d6NEM\u0130<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>\u0130slam tarihini b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc tahlil etmek i\u00e7in ondan evvelki \u00e7a\u011f\u0131 bilmek gerekir. \u00d6zellikle Arap halklar\u0131n ve kom\u015fular\u0131 olan Fars ve Do\u011fu Roma (Bizans) imparatorluklar\u0131n tarihini. Zira s\u00f6z konusu \u00e7a\u011f, \u0130slam akidesinin hen\u00fcz birle\u015ftirmedi\u011fi d\u00f6nemdeki Araplar\u0131n tarihini i\u00e7erir. Neticede Arap Yar\u0131madas\u0131 sakinlerinin hayat\u0131n farkl\u0131 y\u00f6nlerine ili\u015fkin pozisyonlar\u0131, sonraki tarih\u00ee s\u00fcre\u00e7lerinin muharrik unsurudur. \u0130slam \u00f6ncesi Arap tarihi iki zaman diliminden olu\u015fur. Tarih\u00e7iler son s\u00fcrecin miladi be\u015finci ve alt\u0131nc\u0131 y\u00fczy\u0131lda noktaland\u0131\u011f\u0131nda hemfikirler.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"CAHILIYE_KAVRAMI\"><strong>CAH\u0130L\u0130YE KAVRAMI<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Cahiliye, Araplar\u0131n \u00f6nceki karakterlerinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 de\u011fi\u015fimi belirtmek ad\u0131na \u0130slam sonras\u0131 d\u00f6neme aittir. \u0130lmin kar\u015f\u0131t\u0131 de\u011fil de hilmin kar\u015f\u0131t\u0131 olarak, yani zorbal\u0131k, k\u0131t ak\u0131ll\u0131l\u0131k, medeniyetsizlik anlam\u0131nda kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>F\u0130Z\u0130K\u0130 CO\u011eRAFYA<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Co\u011frafik Konum<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Arap Yar\u0131madas\u0131 Asya\u2019n\u0131n g\u00fcney bat\u0131s\u0131nda, \u00fc\u00e7 milyon kilometrelik \u00e7ok geni\u015f bir alan\u0131 kapsar. \u00dc\u00e7 y\u00f6nden sularla \u00e7evrilidir. Do\u011fusunda Arap K\u00f6rfezi, g\u00fcneyde Hint Okyanusu, bat\u0131s\u0131nda K\u0131z\u0131ldeniz yer al\u0131r. Kuzeyinde Akabe K\u00f6rfezi\u2019nden \u015eattularap\u2019\u0131n a\u011fz\u0131na dek uzanan bir \u015ferit vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130klim ve Arazi Yap\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6lge ekseri \u00e7\u00f6l do\u011fas\u0131n\u0131n bask\u0131n geldi\u011fi vadi ve d\u00fczl\u00fcklerden olu\u015fur. Yine de kum tepelerinden da\u011f silsilesine, ma\u011faralardan kayal\u0131klara farkl\u0131 arazi yap\u0131lar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fabilirsiniz. Yar\u0131mada b\u00fcy\u00fck nehirleri bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yak\u0131c\u0131, kuru bir iklime sahiptir, fakat vadi \u00e7oktur. G\u00fcney k\u0131s\u0131m u\u00e7suz bucaks\u0131z k\u0131z\u0131l kumluk arazidir. \u00dc\u00e7 taraf\u0131 suyla \u00e7evrili olmas\u0131na ra\u011fmen b\u00f6lgede ya\u011fmur azd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Fiziki Yap\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Yar\u0131madan\u0131n tabii \u00e7evresini k\u0131s\u0131mland\u0131r\u0131rken farkl\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 s\u00f6z konusudur. Yunan ve Romal\u0131 tarih\u00e7iler miladi birinci as\u0131rda b\u00f6lgenin siyas\u00ee ve iktisad\u00ee y\u00f6n\u00fcn\u00fc dikkate alarak \u00fc\u00e7 k\u0131sma ay\u0131r\u0131rlar: Hicaz, Yemen ve Necd\u2019i i\u00e7ine alan refah Arabistan\u2019\u0131 (Arabiyye sa\u00eede); Sina Yar\u0131madas\u0131 ve Nebti memleketini kapsayan kayal\u0131k Arabistan (Arabiyye sahriyye) ve \u015eam steplerini i\u00e7eren \u00e7\u00f6l Arabistan\u2019\u0131 (Arabiyye sahraviyye).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Arap Co\u011frafyac\u0131lar\u0131n Yar\u0131maday\u0131 Taksimi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Arap co\u011frafyac\u0131lar ise sadece tabii konumu baz alarak yar\u0131maday\u0131 be\u015f m\u0131nt\u0131kaya ay\u0131r\u0131rlar:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tih\u00e2me:<\/strong> Yenbu\u2019dan Yemen\u2019deki Necran\u2019a dek K\u0131z\u0131ldeniz boyu uzanan dar bir sahil \u015ferididir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hicaz:<\/strong> Tihame ile Necd tepelerini ay\u0131ran b\u00f6lge Akabe k\u0131y\u0131s\u0131nda \u015eam s\u0131n\u0131rlar\u0131na kadar devam eder. Volkanik arazilerin ve vadilerin yer ald\u0131\u011f\u0131 iklimde sular\u0131n birikmesiyle Yesrib ve Mekke gibi \u015fehirler kurulmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Necd:<\/strong> Buras\u0131 Arap Yar\u0131madas\u0131n\u0131n tam ortas\u0131d\u0131r. Bat\u0131dan do\u011fuya do\u011fru al\u00e7alarak Aruz s\u0131n\u0131r\u0131na ula\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Aruz:<\/strong> Do\u011fu s\u0131n\u0131r\u0131d\u0131r. Yemame, Bahreyn ve yak\u0131n \u00e7evreleri bu b\u00f6lgeden say\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yemen:<\/strong> Arap Yar\u0131madas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn g\u00fcney k\u0131s\u0131md\u0131r. Bir\u00e7ok vadiye ve ziraata elveri\u015fli topra\u011fa sahiptir.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"ISLAM_ONCESI_ARAP_HALKLARInbsp\"><strong>\u0130SLAM \u00d6NCES\u0130 ARAP HALKLARI&nbsp;<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p><strong>B\u00e2die Araplar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130slam ortaya \u00e7\u0131kmadan evvel ya\u015fam\u0131\u015f ve izleri silinmi\u015f kadim kabilelerdir. En me\u015fhurlar\u0131 Ad, Semud, C\u00fcdeys ve Am\u00e2likal\u0131lard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00c2ribe Araplar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kahtan\u2019\u0131n soyundan gelirler. As\u0131l vatanlar\u0131 Yemen topraklar\u0131d\u0131r. Ba\u015fl\u0131ca Kehl\u00e2n ve H\u0131myer soylar\u0131na ayr\u0131l\u0131rlar. C\u00fcrh\u00fcm, Huz\u00e2a, C\u00fcheyne ve Ya\u2019rib en bilinen kabileleridir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fcsta\u2019ribe Araplar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hz. \u0130smail\u2019in torunu Adnan\u2019\u0131n soyundan gelenlerdir. Ba\u015fl\u0131ca Rab\u00eea ve Muzar soylar\u0131na ayr\u0131l\u0131rlar. Hz. \u0130smail, Arap Yar\u0131madas\u0131nda Mekke\u2019ye ilk defa geldi\u011finde asli dili olan \u0130branice veya S\u00fcryanice konu\u015fuyordu. Daha sonra b\u00f6lgeye gelen C\u00fcrh\u00fcm kabilesiyle kayna\u015farak onlardan evlendi ve Arap\u00e7ay\u0131 \u00f6\u011frendi. Adnan\u00eeler, bedevisinden medenisine Araplar\u0131n ekseri k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015ftururlar.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"IKTISADI_KAYNAKLAR\"><strong>\u0130KT\u0130SAD\u0130 KAYNAKLAR<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p><strong>\u00c7obanl\u0131k<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Arap Yar\u0131madas\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu k\u0131sm\u0131n\u0131 te\u015fkil eden bedevi \u00e7obanlar i\u00e7in sabit ve gezici \u00e7obanl\u0131k temel gelir kayna\u011f\u0131yd\u0131. Buran\u0131n iklim ko\u015fullar\u0131na en iyi uyum sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in deve g\u00fctmek en yayg\u0131n oland\u0131. Ot y\u00f6n\u00fcnden zengin arazilerde k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f otarmak yayg\u0131nd\u0131. Meralar kabilenin ortak kullan\u0131m\u0131na a\u00e7\u0131ksa da ki\u015fisel m\u00fclkiyete ait toprak par\u00e7alar\u0131 da mevcuttu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kervan Ge\u00e7i\u015f \u00dccretleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bedevi yerliler kendi arazilerinden ge\u00e7en kafilelerden belirli bir \u00fccret al\u0131rlard\u0131. Bu kendi b\u00f6lgelerindeki yol boyunca kafilelere verdikleri hizmetlerin bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Arac\u0131l\u0131k Hizmetleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7obanlar ayn\u0131 zamanda k\u0131rsalla \u015fehir aras\u0131nda, \u00f6zellikle Mezopotamya ve Suriye gibi verimli topraklara s\u0131n\u0131r olan m\u0131nt\u0131kalarda \u00fccret mukabilinde arac\u0131l\u0131k hizmeti verirlerdi. Yine s\u0131n\u0131r \u015fehirlerle ticari m\u00fcbadelede bulunabilirlerdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ziraat<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Araplar\u0131n di\u011fer temel ge\u00e7im kayna\u011f\u0131 olarak ziraat, yemen gibi suyu bol yerlerin esas servetiydi. Meyveden sebzeye \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6steren toprak mahsullerinde hurma, \u00fcz\u00fcm ve hububat en yayg\u0131n olanlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ticaret<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Yar\u0131madan\u0131n siyasi ve dini y\u00f6nleriyle yak\u0131ndan ilgili olmas\u0131 sebebiyle Araplarda iktisadi hayat merkezi rol oynuyordu. G\u00fcney b\u00f6lgelerden elde edilen baharat ve esanslar d\u0131\u015f memleketlere pazarlan\u0131rd\u0131. Arap Yar\u0131madas\u0131 konumu itibariyle do\u011fu ve bat\u0131 aras\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in karadan ticaret yollar\u0131 buradan ge\u00e7er, K\u0131z\u0131ldeniz sahili boyunca b\u00f6lge deniz ticaretine a\u00e7\u0131k olurdu. Bu durum \u00f6zellikle Hicaz\u2019\u0131 \u015eam beldeleriyle Do\u011fu Akdeniz havzas\u0131n\u0131 Yemen\u2019e, Habe\u015fistan\u2019a, Somali\u2019ye ve Hint Okyanusu sahillerine ba\u011flayan k\u00f6pr\u00fc konumuna getirmi\u015fti. Bu noktada Mekke ticaret transit hatt\u0131 olarak b\u00fcy\u00fck geli\u015fme g\u00f6stermi\u015fti. Bu pop\u00fclasyon zamanla gerek sabit gerekse Ukaz, Z\u00fclmecenne ve Z\u00fclmecaz gibi mevsimlik pazarlar\u0131n olu\u015fmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"TOPLUMSAL_TABAKA\"><strong>TOPLUMSAL TABAKA<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>\u0130slam \u00f6ncesi Arap toplumu bedevi ve medeni (hazari) diye ayr\u0131l\u0131rd\u0131. Bedeviler, k\u0131rsal kesimde deve s\u00fct\u00fc ve etiyle ge\u00e7imini sa\u011flar, otlak ve su kayna\u011f\u0131 ararlard\u0131. Medenilerse \u015fehir sakinleri olarak sabit evlerde oturur, ziraat, ticaret, sanat ve benzeri u\u011fra\u015flara y\u00f6nelirlerdi. Buradan bedevilikle hazarili\u011fi ay\u0131ran \u00e7izginin ya\u015fam \u015fekilleri oldu\u011funu anl\u0131yoruz. Arap Yar\u0131madas\u0131nda kuru iklim ko\u015fullar\u0131 bask\u0131n oldu\u011funa g\u00f6re, bedevilik istikrarl\u0131 ya\u015fama g\u00f6re daha yayg\u0131nd\u0131 ve ekonomiden siyasete sistemi daha \u00e7ok etkiliyordu. Di\u011fer taraftan baz\u0131 toplumsal damarlar, kabile fertlerini kendi aralar\u0131nda belli bir dayan\u0131\u015fma noktas\u0131nda birle\u015ftirmekteydi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Asabiyet ve \u0130ntikam Duygusu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bunlar kabileler aras\u0131 bir\u00e7ok askeri \u00e7at\u0131\u015fmaya sebebiyet vermi\u015ftir. Eyy\u00e2m-\u0131 Arab (Araplar\u0131n tarihi g\u00fcnleri) denen bu m\u00fccadelelerin en me\u015fhurlar\u0131 Besus, D\u00e2his, \u011eabr\u00e2 ve Ficar sava\u015flar\u0131d\u0131r. A\u015f\u0131r\u0131 hizip\u00e7ilik diyece\u011fimiz bu asabiyye\/taassup duygusu, neseb ve kan birli\u011fi \u00fczerinden ciddi dayan\u0131\u015fma sa\u011fl\u0131yordu. B\u00f6ylelikle k\u0131rsaldaki hayat\u0131n merkezinde ki\u015finin can\u0131n\u0131 ve mal\u0131n\u0131 savunan kabile yer al\u0131rd\u0131. Sava\u015flardan ticari himayeye kabileler farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterece\u011fi i\u00e7in aralar\u0131nda s\u0131k s\u0131k ittifak anla\u015fmalar\u0131 yaparlard\u0131. \u015eehirli kesimler i\u00e7in do\u011fal olarak ittifaklar daha az g\u00fcndeme gelirdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>H\u00fcrler, K\u00f6leler ve Mevali S\u0131n\u0131flar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Araplar i\u00e7in kabile g\u00fcc\u00fc, d\u0131\u015far\u0131ya kar\u015f\u0131 bir savunma kalkan\u0131 olu\u015ftursa da i\u00e7erde b\u00fcsb\u00fct\u00fcn e\u015fitli\u011fe izin vermiyordu. \u00d6rne\u011fin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne kavu\u015fan bir k\u00f6le do\u011frudan kabilenin h\u00fcr \u00e7ocu\u011fu say\u0131lmaz, ancak mevali (azatl\u0131) veya etb\u00e2 (ikincil konumdakiler) stat\u00fcs\u00fcne eri\u015firdi. Herhangi bir nedenle kabileye s\u0131\u011f\u0131nan bir garip de ayn\u0131 durumdayd\u0131. Kabile \u015feyhinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnden \u00e7\u0131k\u0131lmaz, tecr\u00fcbe ve yetenekli baz\u0131 ya\u015fl\u0131lar kendisine dan\u0131\u015fmanl\u0131k ederdi. Yemen toplumundaki belirgin \u015fekliyle toplumsal servetin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131nda e\u015fitlik s\u00f6z konusu de\u011fildi. H\u00e2kim s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 devlet vazifelerinin imtiyaz\u0131n\u0131 babadan o\u011fula aktararak ba\u015fkalar\u0131na b\u0131rakmaz, kimsenin ait oldu\u011fu stat\u00fcden bir di\u011ferine ge\u00e7mesine m\u00fcsaade edilmezdi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"SOSYAL_YASAM_VE_AILE\"><strong>SOSYAL YA\u015eAM VE A\u0130LE<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Kad\u0131nlar, E\u011flence Al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ve K\u00f6leler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u00e7ki, kumar ve zina cahiliye toplumunda s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcrd\u00fc. K\u00f6le hizmetleri ve ticareti de \u00e7ok yayg\u0131nd\u0131. Kad\u0131nlar, cariye ve h\u00fcr olarak iki s\u0131n\u0131fa ayr\u0131l\u0131r ve cariyeler olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck konumda g\u00f6r\u00fcl\u00fcrlerdi. Erkekler kad\u0131n k\u00f6leleri \u00e7ocuk do\u011furdu\u011funda \u00f6nemli bir kahramanl\u0131k g\u00f6stermedi\u011fi s\u00fcrece \u00e7ocu\u011fu kendilerine nisbet etmezlerdi. Evli kad\u0131n bo\u015fand\u0131\u011f\u0131nda ho\u015funa giden ba\u015fka biriyle evlenmesine izin verilmez, di\u011fer mallar gibi o da ailede miras olarak ge\u00e7erdi. Fakat \u00fcst s\u0131n\u0131f kad\u0131nlar\u0131na geni\u015f \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131 tan\u0131n\u0131r, kendileriyle isti\u015fare edilir, bir\u00e7ok i\u015fte erkeklerle ortak hareket ederlerdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Evlilik ve Aile \u0130li\u015fkileri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130slam \u00f6ncesi evliliklerde ciddi bir geli\u015fmeden bahsedebiliriz. T\u0131pk\u0131 din\u00ee\/me\u015fru bir nik\u00e2hta oldu\u011fu gibi evlenmek isteyen erkek, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve onay\u0131n\u0131 ald\u0131ktan sonra bir kad\u0131nla evlenirdi. Erkeklerin birden fazla e\u015fe sahip olmas\u0131 yayg\u0131n durumdu. Bununla birlikte ekseri Arab\u0131n tasvip etmedi\u011fi \u00e7ok kocal\u0131l\u0131k, m\u00fcta, bedel ve \u015fi\u011far t\u00fcr\u00fc evlilikler yap\u0131l\u0131yordu. Baz\u0131 kabilelerde utan\u00e7, fakirlik ve u\u011fursuzluk gibi inan\u00e7larla yeni do\u011fan k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n g\u00f6m\u00fclmesine rastlan\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130SLAM\u2019IN AR\u0130FES\u0130NDE ORTAK \u015eUURA KATKI SA\u011eLAYAN \u0130K\u0130 HAD\u0130SE<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Cahiliye devrinin sonlar\u0131na do\u011fru, baz\u0131 siyasi ve askeri geli\u015fmeler Arap Yar\u0131madas\u0131nda kabileler \u00fcst\u00fc birli\u011fe do\u011fru ciddi bir y\u00f6nelim sa\u011flad\u0131. Birincisi, Ebrehe \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki Yemenli ordunun Kabe\u2019yi y\u0131kmak amac\u0131yla Mekke\u2019ye sald\u0131r\u0131 d\u00fczenlemesidir. Fil Vak\u0131as\u0131 denen ve 570 y\u0131l\u0131nda ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7lanan bu olay, insanlar aras\u0131nda ortak bir Arapl\u0131k duygusu olu\u015fturmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan milat kabul edilir. \u0130kinci hadise 609 y\u0131l\u0131ndaki Z\u00eekar Sava\u015f\u0131\u2019d\u0131r. Araplar\u0131n ilk kez Sasan\u00eelere galip geldi\u011fi bu muharebe, \u00f6zellikle Fars ve Bizans\u2019a s\u0131n\u0131r kabileler aras\u0131nda daha \u00f6nce g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir birlik ve dayan\u0131\u015fma ruhu uyand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"DINI_HAYAT\"><strong>D\u0130N\u00ce HAYAT<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p><strong>\u015eirkin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130slam gelmeden \u00e7ok \u00f6nceleri Araplar Hz. \u0130brahim\u2019in hanif dinine mensuptular. Ayn\u0131 zamanda \u0130slam anlam\u0131na gelen bu tevhid yolundan daha sonralar\u0131 sapt\u0131lar. Etkilendikleri kom\u015fu topluluklara g\u00f6re \u00e7e\u015fitli \u015firk inan\u00e7lar\u0131na y\u00f6neldiler. Kimisi Allah\u2019a iman etmekle birlikte ona arac\u0131l\u0131k etti\u011fi inanc\u0131yla putlara tapt\u0131. Kimisi Yahudilik, Hristiyanl\u0131k ve Mecusilik dinlerinden birini benimsedi. Tabiat g\u00fc\u00e7lerinden cinlere farkl\u0131 varl\u0131klara ilahl\u0131k atfedenler mevcuttu. Baz\u0131lar\u0131 put\u00e7ulu\u011fun ilk defa Arap Yar\u0131madas\u0131na Huzaa kabilesinden Amr bin Luhay yoluyla girdi\u011fini ileri s\u00fcrerken di\u011ferleri cahili hayat\u0131n do\u011fal seyri i\u00e7inde bunun ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tevhide Y\u00f6neli\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130slam\u2019\u0131n geli\u015fine yak\u0131n d\u00f6nemlerde Araplar\u0131n Yahudilik ve H\u0131ristiyanl\u0131k \u00fczerinden tevhide y\u00f6neldikleri g\u00f6zlemlenir. Yahudilik Yemen\u2019de, Hayber, Teyma ve Yestib\u2019te yay\u0131l\u0131rken Hristiyanl\u0131k Te\u011flib, \u011eassan, Kuzaa ve kuzey kabilelerinde taraftar buldu. S\u00f6z konusu semav\u00ee dinlerin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 insanlar\u0131n bir \u015fekilde yarat\u0131c\u0131, k\u0131yamet ve \u00f6l\u00fcmden sonra dirili\u015f inan\u00e7lar\u0131na yak\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Varaka bin Nevfel, Kus bin S\u00e2ide, \u00dcmeyye bin Ebi Salt ve Osman bin Huveyris gibi ayr\u0131ca putperestli\u011fi ve mevcut bozuk dini kabulleri reddeden hanifler de mevcuttu. Bunlar akli ve ahlaki bak\u0131m\u0131ndan temeyy\u00fcz etmi\u015f simalard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hac \u0130badetinin Birle\u015ftirici Rol\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hac mevsimlerinde K\u00e2be\u2019yi ziyaret edenlere y\u00f6nelik Kurey\u015f kabilesi \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde verilen \u00e7e\u015fitli hac hizmetleri, Arap kabilelerinin ibadetlerini huzur ve g\u00fcven i\u00e7inde yapmalar\u0131 noktas\u0131nda ortak bir \u015fuur olu\u015fturdu. B\u00f6ylelikle gerek mevsimlik pazarlarda gerekse hacda uyanan toplumsal birlik ruhu, ayr\u0131ca Haram Aylar\u2019da harpten geri durmak benzeri tutumlar, tevhide y\u00f6neli\u015fin bir ba\u015fka \u00f6rne\u011fi olarak okunabilir.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"EDEBI_MANZARA\"><strong>EDEB\u00ce MANZARA<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>E\u011fitim \u00f6\u011fretim Arap Yar\u0131madas\u0131nda, hususiyetle hicaz m\u0131nt\u0131kas\u0131nda yayg\u0131n de\u011fildi. Eser, nesep ve y\u0131ld\u0131z konumlar\u0131 (env\u00e2) ilimleri d\u0131\u015f\u0131nda Araplar\u0131n ilm\u00ee bir temay\u00fcz\u00fc yoktu. E\u011fitim durumlar\u0131 yer ve ihtiyaca g\u00f6re \u015fekillendi\u011fi i\u00e7in, \u00f6rne\u011fin okuryazarl\u0131k \u015fehirliler aras\u0131nda bulunuyordu. \u015eair ve ediplerin Mekke\u2019de ve panay\u0131rlarda bir araya gelmesinin Arap edeb\u00ee hayat\u0131nda b\u00fcy\u00fck etkisi vard\u0131. \u00d6zellikle bu gezgin sanat\u00e7\u0131lar\u0131n Fars ve Bizans gibi kom\u015fu halklarla temas kurup onlar\u0131n medeniyetlerinden ald\u0131klar\u0131 etkiyi \u015fiir, hitabet ve hikmetli deyi\u015flerine yans\u0131tmalar\u0131n\u0131 hesaba katarsak, tesirin boyutunu anlayabiliriz. Dolay\u0131s\u0131yla Arap memleketlerinde e\u011fitim \u00f6\u011fretimin yayg\u0131nla\u015fmamas\u0131 durumu, \u015fiir \u00fczerinden edeb\u00ee canl\u0131l\u0131\u011fa engel olmam\u0131\u015ft\u0131. \u015eiir onlar i\u00e7in salt ki\u015fisel duygular\u0131n terc\u00fcman\u0131 olmaktan \u00e7ok, ortak bir bilgi ve bilin\u00e7 da\u011farc\u0131\u011f\u0131, kadim medeniyet hazinesiydi. Tarih\u00ee ve edeb\u00ee a\u00e7\u0131dan b\u00fcy\u00fck \u00f6neme sahip me\u015fhur yedi kaside (muallek\u00e2t-\u0131 seb\u2019a) sahibi cahiliye \u015fairleri \u015funlard\u0131r: \u0130mruu\u2019l-Kays, Tarefe b. el-Abd, Zuheyr b. Eb\u00ee Sulm\u00e2, Leb\u00eed b. Reb\u00eea, Amr b. Kuls\u00fbm, Antere b. \u015eedd\u00e2d, H\u00e2ris b. Hillize<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"IDARI_TABLO\"><strong>\u0130DAR\u00ce TABLO<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p><strong>H\u0130CAZ \u015eEH\u0130RLER\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mekke<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Arap Yar\u0131madas\u0131nda bir b\u00f6lgeden di\u011ferine siyasal d\u00fczen de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterirdi. Mekke Hicaz\u2019\u0131n en \u00f6nemli \u015fehri olarak Yemen ve \u015eam ticaret yolunun tam ortas\u0131nda, hem ticaret merkezi hem putperest din\u00ee ya\u015fant\u0131n\u0131n kalbiydi. Esasen Mekke\u2019yi Kusay bin Kilab \u00f6ncesi ve sonras\u0131 \u015feklinde ikiye ay\u0131rabiliriz. Miladi be\u015finci asr\u0131n ba\u015flar\u0131nda Kusay, y\u00f6netimi Yemenli Huzaal\u0131lardan ald\u0131ktan sonra Kurey\u015f\u2019in birli\u011fini sa\u011flam\u0131\u015f ve \u015fehrin idar\u00ee i\u015flerini d\u00fczenlemi\u015ftir. Bundan b\u00f6yle Kurey\u015fliler ayn\u0131 soyda birle\u015fen iki gruba b\u00f6l\u00fcnd\u00fcler:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Merkezdekiler:<\/strong> Da\u011flar aras\u0131ndaki geni\u015f vadiye yerle\u015ftirilen bu kesimi Ha\u015fim, \u00dcmeyye, Mahzum, Teym, Adiy, Sehm, Nevfel ve Z\u00fchreo\u011fullar\u0131 olu\u015fturuyordu. Bunlar Kurey\u015f e\u015fraf\u0131 olarak ticaret ve K\u00e2be hizmetiyle ilgilenir, servetlerini s\u00fcrekli art\u0131rarak m\u00fcreffeh bir hayat ya\u015farlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Banliy\u00f6dekiler:<\/strong> Kurey\u015f\u2019in merkez d\u0131\u015f\u0131na isk\u00e2n etti\u011fi bu s\u0131n\u0131f muhta\u00e7, mevali ve k\u00f6lelerden olu\u015fur, k\u0131t kanaat bir ya\u015fam s\u00fcrerlerdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mekke\u2019nin \u00d6nemli Kurum ve Kadrolar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>E\u015fraf Tak\u0131m\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Mekke\u2019nin siyasi sultas\u0131n\u0131 elinde tutan bu elit tabakadaki herkes servet sahibi olmasa da zek\u00e2, soy, sanat ve yetenekleriyle bir \u015fekilde \u00fcst s\u0131n\u0131fa y\u00fckselmi\u015flerdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Konsey:<\/strong> Daru\u2019n-Nedve olarak bilinen bu meclis, aristokrat tabakayla ba\u011flant\u0131 halinde, sava\u015f kararlar\u0131ndan ticaret kafilelerinin sevk ve idaresine kadar karar mercii konumundayd\u0131. Kusay buraya ancak k\u0131rk ya\u015f\u0131n\u0131 dolduranlar\u0131n i\u015ftirak edece\u011fi kural\u0131n\u0131 getirmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p>Rifade, Sikaye, Hicabe ve Sancaktarl\u0131k: \u0130lk \u00fc\u00e7 madde hac\u0131lara hizmeti ve K\u00e2be korumas\u0131n\u0131 ifade ediyorken sancaktarl\u0131k harp zaman\u0131 orduyu idare edenin sorumlulu\u011funa veriliyordu. B\u00fct\u00fcn bunlar Kusay\u2019\u0131n o\u011fullar\u0131 aras\u0131nda payla\u015f\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130ttifak Anla\u015fmalar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kusay\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra o\u011fullar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fanan iktidar b\u00f6l\u00fcnmesi farkl\u0131 ittifaklar\u0131n kurulmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. H\u0131lfu\u2019l-Mutayyib\u00een (Abdimenaf o\u011fullar\u0131\/ sonradan H\u0131lful Fudul) ve H\u0131lf\u00fc\u2019l-Ehl\u00e2f (Abdiddar o\u011fullar\u0131) isimleri alt\u0131nda o zaman i\u00e7in federasyon i\u015flevi g\u00f6ren bu te\u015fkilatlar, siyas\u00ee ve iktisad\u00ee ko\u015fullara g\u00f6re soyda\u015flar\u0131 kendilerine \u00e7ekerlerdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yesrib<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Mekke\u2019nin 300 mil kuzeyinde kalan \u015fehir, y\u00fcksek tepelerle \u00e7evrili verimli vadide yer al\u0131r. S\u0131k kuyu, su kayna\u011f\u0131 ve yumu\u015fak iklim ko\u015fullar\u0131 a\u011fa\u00e7 ve ziraat zenginli\u011fine imk\u00e2n verir. &nbsp;Amalikal\u0131lar\u0131n Yesrib\u2019in ilk sakinleri oldu\u011fu yaz\u0131l\u0131r. Daha sonra ikinci as\u0131rda Romal\u0131lar\u0131n Filistin\u2019den s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc Yahudiler buraya yerle\u015fmi\u015flerdir. Yine Arim Seli sonras\u0131 Evs ve Hazrec kabileleri g\u00fcneyden gelerek k\u0131sa s\u00fcrede \u015fehrin y\u00f6netiminde s\u00f6z sahibi oldular. Putperest iki kabile Yahudilerin k\u0131\u015fk\u0131rtmalar\u0131yla uzun y\u0131llar birbirleriyle sava\u015f halinde oldu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Taif<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ktisad\u00ee ve din\u00ee \u00f6neminden \u00f6t\u00fcr\u00fc Taif, Mekke\u2019den sonra Hicaz\u2019\u0131n ikinci \u00f6nemli \u015fehri addedilir. Harika bostanlar\u0131 \u015eam topraklar\u0131ndan bir par\u00e7a izlenimi verir. Y\u00fcksekli\u011finin verdi\u011fi temiz ve serin havayla Kurey\u015flilerin sayfiye yeri olagelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"KUZEY_KRALLIKLARI\"><strong>KUZEY KRALLIKLARI<\/strong><strong><\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Nebat\u00eeler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nebat\u00ee Krall\u0131\u011f\u0131, milattan \u00f6nce yakla\u015f\u0131k alt\u0131nc\u0131 as\u0131rda, Arap Yar\u0131madas\u0131\u2019n\u0131n kuzey bat\u0131s\u0131nda, ba\u015fkent Betra \u00e7evresine kurulmu\u015ftu. Ekonomik zenginlikleriyle \u00f6ne \u00e7\u0131kan Nebat\u00eelerin konu\u015fma dilleri Arap\u00e7a, yaz\u0131lar\u0131 Aramiceydi. Sanat\u0131 ve mimari hendeseyi ise Yunan ve Roma\u2019dan alm\u0131\u015flard\u0131. Cahiliye d\u00f6nemi Hicaz\u2019\u0131n\u0131n putlar\u0131 Nebat\u00eelerin de tanr\u0131lar\u0131yd\u0131. Ba\u015f tanr\u0131 Zi\u015f\u015fer\u00e2\u2019dan ba\u015fka L\u00e2t, Men\u00e2t ve Hubel\u2019e taparlard\u0131. En \u00fcnl\u00fc h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131 I. Haris\u2019ti (m\u00f6.169-146). Son h\u00fck\u00fcmdar III. Malik d\u00f6neminde (101-106) Romal\u0131lar Neb\u00e2t\u00ee K\u0131rall\u0131\u011f\u0131na son verdiler.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tedmurlular<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tedmur memleketinin \u00f6nemi, bir yandan Irak-\u015eam aras\u0131nda ticaret hatt\u0131 olu\u015fundan, di\u011fer yandan do\u011fu ve bat\u0131daki iki b\u00fcy\u00fck g\u00fcc\u00fcn aras\u0131nda denge sa\u011flayan hudut b\u00f6lgesi konumundan kaynaklan\u0131yordu. Miladi 130-270 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 ya\u015fayan Tedmurlular Arap olmalar\u0131na ra\u011fmen medeniyetleri Yunan ve Fars izlerini ta\u015f\u0131yordu. Humus \u015fehri yak\u0131n\u0131nda kal\u0131nt\u0131lar\u0131na rastlanan Tedmur Devleti, krali\u00e7e Zeynep\u2019in Romal\u0131larca esir al\u0131nmas\u0131ndan sonra (272) siyaset sahnesinden silindi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gassan\u00eeler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Gassan\u00eeler, Arim Seli\u2019nden sonra miladi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc as\u0131rda kuzey b\u00f6lgelere g\u00f6\u00e7 eden Yemenlilerdir. Bedev\u00eelerin sald\u0131r\u0131lar\u0131na ve Farsl\u0131 sava\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 Do\u011fu Roma \u0130mparatorlu\u011funun tampon b\u00f6lgesi konumundayd\u0131lar. Sasan\u00ee ve Bizans uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n etkileriyle yapt\u0131klar\u0131 kale, kilise ve b\u00fcy\u00fck yap\u0131larla \u00fcnlendiler. En \u00fcnl\u00fc krallar\u0131 Haris bin Cebele\u2019nin (528-569) devri, en parlak d\u00f6nemleriydi. Nihayet Cebele bin el-Eyhem\u2019den sonra \u00fclkeleri M\u00fcsl\u00fcmanlar taraf\u0131ndan fethedildi (636).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>H\u00eereliler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Lahm\u00eelerin ba\u015fkentleri H\u00eere\u2019de kurdu\u011fu H\u00eere Krall\u0131\u011f\u0131, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc asr\u0131n ba\u015flar\u0131nda Yemen\u2019den F\u0131rat Nehri\u2019nin do\u011fu k\u0131y\u0131s\u0131na yerle\u015fen Tennuho\u011fullar\u0131na dayan\u0131r. En \u00fcnl\u00fc ve kurucu melikleri Amr bin Adiy, Fars \u0130mparatoru Sabur taraf\u0131ndan idareye getirilmi\u015fti. En geli\u015fmi\u015f d\u00f6nemlerini M\u00fcnzir bin M\u00e2\u00fcssema\u2019n\u0131n iktidar\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f (554-569), son s\u00fcre\u00e7te Halid bin Velid taraf\u0131ndan 633 senesinde fethedilmi\u015flerdir. Lahm\u00ee Krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n Arap medeniyetine ciddi tesiri vard\u0131r. H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n Nastur\u00ee ve Yakub\u00ee mezhebini benimsemi\u015fler, Farsl\u0131lar\u0131n sultas\u0131ndan kurtulmay\u0131 istemi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"GUNEY_KRALLIKLARI\"><strong>G\u00dcNEY KRALLIKLARI<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Main\u00ee Devleti<\/strong> (m\u00f6.1300-630)<\/p>\n\n\n\n<p>Yemen\u2019deki ilk Arap devletidir. Sadece Yunan ve Roma kaynaklar\u0131nda bahsedilir. Necran ve Hadramevt aras\u0131nda bereketli, d\u00fcz bir araziye kurulmu\u015ftur. Hurma, tahta ve otlaklar\u0131yla me\u015fhur olan Main\u00eeler ticaretle u\u011fram\u0131\u015f, n\u00fcfuzlar\u0131n\u0131 kuzeyde Hicaz\u2019\u0131n \u00f6tesine kadar art\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. \u0130dar\u00ee yap\u0131lar\u0131 krala niyabet eden \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgesel y\u00f6neticilerden olu\u015fur. Ba\u015fkentleri Ma\u00een olarak da bilinen Karna \u015fehridir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sebe Devleti<\/strong> (m\u00f6.800-115)<\/p>\n\n\n\n<p>Sebeliler Asurlular\u0131n bask\u0131s\u0131 sonucu Milattan \u00f6nce 1200 y\u0131llar\u0131nda kuzey k\u0131s\u0131mlardan Yemen\u2019e ta\u015f\u0131nm\u0131\u015flard\u0131r. Y\u00f6netimleri basit emirlikten krall\u0131\u011fa do\u011fru a\u015fama kaydeder. \u00d6nce Sirvah\u2019\u0131, ard\u0131ndan Me\u2019rib\u2019i ba\u015f\u015fehir yapm\u0131\u015flard\u0131r. Hem ziraat hem ticaret y\u00f6n\u00fcnden olduk\u00e7a zengindiler.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Himyer\u00ee Devleti <\/strong>(m\u00f6. 115- ms.525)<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcney Arabistan\u2019\u0131n bilinen kabilesi Himyer, Sebe\u2019 ve K\u0131z\u0131ldeniz aras\u0131nda ya\u015far. Ba\u015fkenti Reydan (Zaf\u00e2r) olan devlet, k\u00fclt\u00fcr ve ticarette Main\u00ee ve Sebe devletlerinin miras\u00e7\u0131d\u0131r. Bizans ve Fars devletlerinin b\u00f6lgedeki \u00e7eki\u015fmeleri aras\u0131nda Sebeliler \u0130slam\u2019\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neme dek Faris\u00ee n\u00fcfuzu alt\u0131nda kalm\u0131\u015flard\u0131r. \u0130nan\u00e7lar\u0131 di\u011fer g\u00fcney devletindeki gibi aya, g\u00fcne\u015fe ve y\u0131ld\u0131zlara tap\u0131nma \u00fczerine kuruluydu. Yine bu d\u00f6nemde b\u00f6lgeye Yahudilik, az da olsa Hristiyanl\u0131k girmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"MEVCUT_DUNYANIN_IKI_BUYUK_DEVLETI\"><strong>MEVCUT D\u00dcNYANIN \u0130K\u0130 B\u00dcY\u00dcK DEVLET\u0130<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Farsl\u0131lar \/ Sasan\u00ee Devleti<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130slam\u2019\u0131n arifesinde d\u00fcnyan\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc iki devletinden biri Faris\u00eelere aitti. Sasan\u00ee Devleti, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00fcy\u00fck \u0130ran hanedan\u0131 ve ikinci Pers imparatorlu\u011fu olarak 224 y\u0131l\u0131nda Arde\u015fir taraf\u0131ndan kuruldu. Uzundur do\u011fu medeniyetinin \u015fiir, hikmet, sanat ve inan\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcmsemi\u015f haldeydiler. Farsl\u0131lar \u00fczerinde bunlar\u0131n etkisini, M\u00fcsl\u00fcmanla\u015fma s\u00fcrecinden sonra bile itikat ve adetlerini terketmeyen bir\u00e7ok ki\u015fiden anlayabiliyoruz. Fakat \u0130slam \u00f6ncesi d\u00f6nemde farkl\u0131 din ve felsefeler b\u00f6lgelerinde ciddi \u00e7at\u0131\u015fmaya sebep oluyordu. Farsl\u0131lar\u0131n tarihinde etkin devresi olan \u00fc\u00e7 inan\u00e7 Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck, Maniheizm ve Mezdekilik\u2019ti. \u0130mparatorluklar\u0131 krallara tanr\u0131sal yetki tan\u0131yan anlay\u0131\u015fla, alt kesimi daha fazla ezerken \u00fcsttekileri \u00f6zel ayr\u0131cal\u0131klara kavu\u015fturuyordu. Bask\u0131 politikalar\u0131na bir de Bizansl\u0131lara kar\u015f\u0131 giri\u015filen sava\u015flar\u0131n y\u0131prat\u0131c\u0131 etkisi eklenince, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n 633\u2019te ba\u015flayan fetih s\u00fcrecine dek g\u00fc\u00e7 kaybetmeye devam ettiler.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bizansl\u0131lar \/ Do\u011fu Roma Devleti<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sasan\u00eelerle birlikte d\u00f6nemin en g\u00fc\u00e7l\u00fc devleti olan Bizansl\u0131lar, temelleri Yunan ve Roma ile at\u0131lan Bat\u0131 medeniyetini miras ald\u0131lar. Farsl\u0131lara benzer \u015fekilde onlarda da do\u011funun \u00fc\u00e7 Hristiyan mezhebi olan Yakubilik, Nasturilik ve M\u00fclkaniye \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ya\u015fan\u0131yordu. Yunan felsefesinden tesirlenmi\u015f halde devrald\u0131klar\u0131 Hristiyan inan\u00e7 temelleri, farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen m\u00fcntesiplerinin kan\u0131n\u0131n ak\u0131t\u0131lmas\u0131na engel olmad\u0131. \u0130mparator Heraklius&#8217;un da mezhepleri birle\u015ftirme \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yeterli gelmedi. Devlet yine kral\u0131n b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fc elinde tuttu\u011fu, a\u011f\u0131r vergi ve bask\u0131larla halk\u0131n ezildi\u011fi bir y\u00f6netim \u015fekline sahipti. Bu durum 395\u2019te I. Konstantin taraf\u0131ndan kurulan Bizans Devletinin tarih sahnesinden silinene kadar (1453) y\u00f6netimi alt\u0131ndaki beldelerin M\u00fcsl\u00fcmanlarca fethedilmesiyle sonu\u00e7land\u0131.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><strong>Bu makaleyi okuyanlar i\u00e7in tavsiye yaz\u0131: <a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/kronolojik-mekke-donemi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" title=\"Kronolojik Mekke D\u00f6nemi\">&#8220;Kronolojik Mekke D\u00f6nemi&#8221;<\/a><\/strong><\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130&ccedil;indekilerKONUNUN \u00d6NEM\u0130CAH\u0130L\u0130YE KAVRAMI\u0130SLAM \u00d6NCES\u0130 ARAP HALKLARI&nbsp;\u0130KT\u0130SAD\u0130 KAYNAKLARTOPLUMSAL TABAKASOSYAL YA\u015eAM VE A\u0130LED\u0130N\u00ce HAYATEDEB\u00ce MANZARA\u0130DAR\u00ce TABLOKUZEY KRALLIKLARIG\u00dcNEY KRALLIKLARIMEVCUT D\u00dcNYANIN \u0130K\u0130 B\u00dcY\u00dcK DEVLET\u0130 KONUNUN \u00d6NEM\u0130 \u0130slam tarihini b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc tahlil etmek i\u00e7in ondan evvelki \u00e7a\u011f\u0131 bilmek gerekir. \u00d6zellikle Arap halklar\u0131n ve kom\u015fular\u0131 olan Fars ve Do\u011fu Roma (Bizans) imparatorluklar\u0131n tarihini. Zira s\u00f6z konusu \u00e7a\u011f, \u0130slam akidesinin hen\u00fcz birle\u015ftirmedi\u011fi d\u00f6nemdeki [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":4279,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[599],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3923"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3923"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3923\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5227,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3923\/revisions\/5227"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4279"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3923"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3923"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3923"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}