{"id":3941,"date":"2020-09-10T11:56:57","date_gmt":"2020-09-10T08:56:57","guid":{"rendered":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/?p=3941"},"modified":"2022-10-17T17:07:07","modified_gmt":"2022-10-17T14:07:07","slug":"bes-soruda-evlilik-ve-aile","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/bes-soruda-evlilik-ve-aile\/","title":{"rendered":"Be\u015f Soruda Evlilik ve Aile"},"content":{"rendered":"\n

1. En temelde insan \u00fczerinden, daha husus\u00ee \u015fekilde erkek ve kad\u0131n\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 \u00fczerinden evlilik ve aile meselesine yakla\u015fal\u0131m istiyorum. Vahyi, f\u0131trat\u0131 ve \u00e7ocukluktan ba\u015flayarak karakterin olu\u015fmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda ailenin katk\u0131s\u0131n\u0131 nas\u0131l ele al\u0131yorsunuz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130nsan\u0131n erkek ve kad\u0131n\u0131n mahiyetiyle ili\u015fkisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan manidar bir giri\u015f sorusu, evet. Malum, insan erkek ve kad\u0131n olmak \u00fczere iki farkl\u0131 nevisi olan varl\u0131\u011f\u0131n ad\u0131. Nisa suresinde bu hakikat \u015fu \u015fekilde ifade edilmi\u015ftir: \u201cEy insanlar! Sizi tek bir ki\u015fiden yaratan, ondan da e\u015fini var eden ve ikisinden bir\u00e7ok erkek ve kad\u0131nlar meydana getiren Rabbinizden sak\u0131n\u0131n.\u201d (Nisa, 1) Nas bize erkek ve kad\u0131n\u0131n insan olman\u0131n sadece bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ifade etti\u011fini imliyor. Hakik\u00ee manada insan olmak, ancak Allah\u2019\u0131n tezevv\u00fc\u00e7 kanunu ger\u00e7ekle\u015ftirmesiyle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Buradan hareketle diyebiliriz ki evlilik, Allah\u2019\u0131n f\u0131tr\u00ee ayetlerindendir. Evlenmemi\u015f insan, insan\u0131n kar\u015f\u0131 cinse ait insan\u00ee \u00f6zelliklerinden mahrum demektir. Bu a\u00e7\u0131dan aile bir insan olma kurumudur ve b\u00fct\u00fcn zamanlar\u0131n en de\u011ferli te\u015fekk\u00fcl\u00fcd\u00fcr. \u0130nsandaki h\u00fccre, k\u00e2inattaki atomlar ve okyanustaki damlalar neyse, toplumdaki aile odur. \u0130deal bir toplum ancak ideal aileyle olu\u015fur. Bir toplumun dirili\u015fi de \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015f\u00fc de ailede ba\u015flar. \u0130nsan\u0131 aile yeti\u015ftirir. Hz. Peygamberimiz \u201cher \u00e7ocuk \u0130slam f\u0131trat\u0131 \u00fczere do\u011far. Anne babas\u0131 onu Yahudi, Hristiyan veya Mecusi yapar\u201d (Buhari, M\u00fcslim) diyerek ailenin \u00e7ocu\u011fun ebedi gelece\u011fini olu\u015fturmadaki rol\u00fcne i\u015faret etmi\u015ftir. Bir toplumda aile neyse, toplum odur.<\/p>\n\n\n\n

Fiziksel yasalar\u0131n \u00f6\u011frenimini biliriz. \u00c7ocuk bir \u015feyin b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn par\u00e7as\u0131ndan b\u00fcy\u00fck olmas\u0131, bir \u015feyin uzun veya k\u0131sa, y\u00fcksek veya al\u00e7ak olu\u015fu gibi en temel fizik yasalar\u0131n\u0131 \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta deneyim yoluyla \u00f6\u011frendi\u011fi gibi, ahlak kanunlar\u0131n\u0131 da ayn\u0131 d\u00f6nemde \u00f6\u011frenir. Cibilliyeti bu ya\u015flarda olu\u015fur. Asl\u0131nda aile \u00e7ocu\u011fun r\u00fbhen ve bedenen hem var oldu\u011fu hem de en temel karakter yap\u0131s\u0131n\u0131n \u015fekillendi\u011fi yerdir. \u0130skelet ve kas sistemi olu\u015furken bir taraftan ruhunun heykeli dikilir. Basit benzetmeyle, \u00e7ocuk su, aile kapt\u0131r. Su \u0130\u00e7inde oldu\u011fu kaba g\u00f6re \u015fekillenir. \u0130mam Gazali \u201ce\u011fri a\u011fac\u0131n do\u011fru g\u00f6lgesi olmaz\u201d der. \u0130nsanlar k\u00f6t\u00fc do\u011fmaz, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc \u00f6\u011frenirler. Fakat bu \u00f6\u011frenme bir bilgi aktar\u0131m yoluyla olmad\u0131\u011f\u0131 ve karakterin \u015fekillendi\u011fi bir d\u00f6nemde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi i\u00e7in de\u011fi\u015fmesi zordur. Bundan dolay\u0131 aileden ald\u0131\u011f\u0131 \u015feye \u2018\u00f6\u011frenmek\u2019 de\u011fil de \u2018edinmek\u2019 demek daha do\u011fru olur. K\u00f6t\u00fc aileden iyi insan \u00e7\u0131kmaz. \u0130yi insan iyi ailede yeti\u015fir. \u0130yi okul, iyi ak\u0131l yarat\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Peki, bug\u00fcn ihtiyac\u0131m\u0131z olan nedir? Bug\u00fcnk\u00fc ihtiyac\u0131m\u0131z, ak\u0131ll\u0131 insan de\u011fil, iyi insand\u0131r. Ki\u015fi cimrili\u011fi, c\u00f6mertli\u011fi, kibri, tevazuu, nefreti ve \u015fefkati.., k\u0131sacas\u0131 insan\u0131 y\u00fccelten veya al\u00e7altan b\u00fct\u00fcn vas\u0131flar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta edinir. Anadolu\u2019da \u201cyedisinde neyse yetmi\u015finde odur\u201d diye \u00e7ok anlaml\u0131 bir s\u00f6z var. Buradaki yedi rakam\u0131 \u00f6ylesine s\u00f6ylenmi\u015f de\u011fil. Modern pedagoji ki\u015finin \u015fahsiyetinin y\u00fczde sekseninin yedi ya\u015f\u0131nda tamamlanm\u0131\u015f oldu\u011funu vurguluyor.<\/p>\n\n\n\n

2. S\u00f6ylediklerinizi duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve davran\u0131\u015f \u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fcne uyarlamay\u0131 deneyelim. K\u0131saca \u00f6rneklik diyece\u011fimiz bu noktada aile b\u00fcy\u00fckleri nas\u0131l bir i\u015flev \u00fcstleniyor acaba?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d6nemli bir husus tabi \u00fc\u00e7 kavram\u0131n m\u00fcnasebeti. Ba\u015ftan \u015funu teslim edelim: Bir insan\u0131 etkilemede davran\u0131\u015f\u0131n g\u00fcc\u00fc s\u00f6z\u00fcnkinden belki bin misli y\u00fcksektir. \u0130nsana hadiselerin \u00f6\u011fretti\u011fini hi\u00e7bir \u015fey o kadar h\u0131zl\u0131 ve etkili \u00f6\u011fretemez. Burada sizin de ifade etti\u011finiz duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve davran\u0131\u015f devreye giriyor. Duygu insan\u0131n iradeye en yak\u0131n ve ona en etkili olan taraf\u0131d\u0131r. Duygu d\u00fc\u015f\u00fcnceyi belirler. D\u00fc\u015f\u00fcnce de davran\u0131\u015flar\u0131 kontrol eder. Duygu insan\u0131n \u00f6z benli\u011fidir. \u015eahsiyeti olu\u015fturan uzuvlar\u0131n ana g\u00f6vdesidir. Duygular\u0131n dili, en h\u0131zl\u0131 ve tesiri en kal\u0131c\u0131 oland\u0131r. Duygular kelimeye d\u00f6k\u00fclmez. Duygu davran\u0131\u015fla tezah\u00fcr eder ve ba\u015fka yolla asla ifade bulmaz. Duygunun anlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 yine duyguyla dinler, yani hissedersiniz. Bundan dolay\u0131 birlikte zaman ge\u00e7irmeden bir insana tesir edemezsiniz. Tesir, daha T\u00fcrk\u00e7e ifadeyle, eser b\u0131rakma, insanda \u00f6nceden var olan bir \u015feyi silme ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme veya olmayan yeni bir \u015fey meydana getirme demektir. Duyguda d\u00fcr\u00fcst davranmayan, d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fcn edebiyat\u0131n\u0131 yapsa hi\u00e7bir \u015fey ifade etmez. Laf\u00fcg\u00fczaftan \u00f6teye ge\u00e7mez s\u00f6yledikleri. Duygusal d\u00fcr\u00fcstl\u00fck s\u00f6zel olandan bin misli daha etkilidir. Dolay\u0131s\u0131yla iyili\u011fin ve g\u00fczelli\u011fin anlat\u0131larak \u00f6\u011fretildi\u011fi e\u011fitim kurumlar\u0131, ailenin verdi\u011finin onda birini bile veremez.<\/p>\n\n\n\n

Kur\u2019an\u2019\u0131n bu a\u00e7\u0131dan e\u015fleri birbirleri i\u00e7in elbiseye benzetmesi c\u00e2lib-i dikkattir: \u201cOnlar (han\u0131mlar) sizin i\u00e7in birer elbise, siz de (ey kocalar!) onlar i\u00e7in birer elbisesiniz.\u201d (Bakara, 187) Elbise insan\u0131 hem s\u0131cak ve so\u011fuk gibi do\u011fal etkenlerden hem de utanma gibi duygusal olumsuzluklardan korur. Yani hem \u00fc\u015f\u00fcmene hem utanmana mani olur. E\u015f de b\u00f6yledir. Bug\u00fcn maalesef d\u0131\u015fardaki hayat M\u00fcsl\u00fcmanca de\u011fil. Her yer \u015fehvet pazar\u0131. Evlilik insan\u0131 d\u0131\u015fardaki havadan korur. So\u011fuk havay\u0131 de\u011fi\u015ftirme \u015fans\u0131n\u0131z yoktur, lakin d\u0131\u015fardaki havaya g\u00f6re elbise giyerseniz, havan\u0131n olumsuzlu\u011fundan korunmu\u015f olursunuz. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde d\u0131\u015fardaki \u015fehvet f\u0131rt\u0131nas\u0131na mani olman\u0131n en iyi yolu, aile elbisesini giymektir. Yeri gelmi\u015fken yayg\u0131n bir yanl\u0131\u015fa de\u011finelim. Genelde aile insan\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fcnyas\u0131 olarak kabul edilir. H\u00e2lbuki aile bizim b\u00fcy\u00fck d\u00fcnyam\u0131zd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc hayat buldu\u011fumuz yerdir. Bizi \u015fekillendiren ve etki alan\u0131m\u0131z\u0131 oras\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7a\u011fda\u015f insan \u00fcz\u00fcc\u00fc ki en b\u00fcy\u00fck hatay\u0131 a\u015fk evlili\u011fi yapma gibi bo\u015f bir \u00fctopya aray\u0131\u015f\u0131nda yap\u0131yor. A\u015fk, evlili\u011fin hedefi olmal\u0131, illeti de\u011fil. A\u015fkla ba\u015flayan evlilikler \u00e7o\u011funlukla h\u00fcsranla sonu\u00e7lan\u0131r, fakat a\u015fkla sonu\u00e7lanan ili\u015fkiler b\u00e2kidir. Buradan anl\u0131yoruz ki evlilik \u00f6ncesi a\u015fk ger\u00e7ek de\u011fildir. Zihinde olu\u015fmu\u015f fantezidir. Arzu d\u00fcrt\u00fcs\u00fcyle m\u00fckemmellik aray\u0131\u015f\u0131 bir insanda tecess\u00fcm eder. Ki\u015fi asl\u0131nda kafas\u0131nda kurdu\u011fu fanteziye \u00e2\u015f\u0131kt\u0131r. Evlili\u011fin getirdi\u011fi sorumluluklar, tahamm\u00fcl ve kendi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden feragat etme g\u00fcndeme geldi\u011finde, ger\u00e7ek ortaya \u00e7\u0131kar. Bu \u015fekilde a\u015fk biter, evlilik kal\u0131r. Tabi nihayet evlilik de son bulur. Yok, e\u011fer bir ili\u015fki sorumluluk \u015fuuruyla geli\u015fir, tahamm\u00fclle, sab\u0131rla s\u0131nan\u0131r ve bu s\u0131nav atlat\u0131l\u0131rsa, a\u015fka d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. \u0130\u015fte bu, ger\u00e7ek a\u015fkt\u0131r. Bo\u015funa dememi\u015fler; \u201cbirden \u00e7ok dili ana dili gibi konu\u015fan birinin ana dilini \u00f6\u011frenmenin yolu, aya\u011f\u0131na basmakt\u0131r.\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc o ac\u0131yla di\u011fer dilleri unutur, kendi \u00f6z dilinde \u201cof anam\u201d der. Evlenmeden \u00f6nce seven taraflar\u0131n birbirlerine bir zahmetleri olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in katlanma ihtiyac\u0131 da olamaz. Bu durumda birbirleriyle olan muhabbetleri test edilmedi\u011fi i\u00e7in ger\u00e7ek de\u011fil, sentetiktir, sim\u00fclatiftir ya\u015fanan. Varsay\u0131mdan ve g\u00fczel bir temenniden \u00f6teye ge\u00e7mez.<\/p>\n\n\n\n

3. \u00dcstad\u0131m, \u00e7a\u011fda\u015f d\u00fcnyaya tekrar gelece\u011fiz. Buradan asr-\u0131 saadete ve vahyin d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme g\u00fcc\u00fcne ge\u00e7elim. Kur\u2019an\u2019\u0131n indi\u011fi d\u00f6nemde ailenin durumuna bakacak olursak, vahiy nas\u0131l bir evlilik ve aile reformu getirdi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sizin de s\u00f6yledi\u011finiz gibi cahiliye d\u00f6nemi aile hayat\u0131n\u0131 Kur\u2019an\u2019\u0131n reformlar\u0131 \u00fczerinden anlamam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn. Hatta cahiliye insan\u0131n\u0131n vahiyden \u00f6nceki toplum yap\u0131s\u0131n\u0131, \u00f6zelliklede aile hayat\u0131n\u0131 en sahih bi\u00e7imde yine bize Kur\u2019an bildirir. \u00d6nce \u015funu ifade etmek gerek: \u0130slam\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcn emir ve yasaklar\u0131 be\u015f temel esasa dayan\u0131r. Bunlardan bir tanesi neslin korunmas\u0131d\u0131r ki asl\u0131nda ailenin muhafazas\u0131 demektir. Dolay\u0131s\u0131yla Kur\u2019an\u2019\u0131n ini\u015fi, hatta b\u00fct\u00fcn dinlerin varl\u0131k sebeplerinden biri, aileyi korumakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130slam \u00f6ncesi Mekke\u2019deki aile yap\u0131s\u0131na gelecek olursak, iki \u2018ev\u2019li bir aile \u015fekli cariydi. Erkek mek\u00e2n evlilikler oldu\u011fu gibi, kad\u0131n mek\u00e2n evlilik de vard\u0131. Bu durumda nik\u00e2h k\u0131y\u0131l\u0131p ilan edildikten sonra kad\u0131n kendi evinde ya da baba evinde kal\u0131r ve kocas\u0131 ona gelirdi. Genelde kad\u0131n mek\u00e2n evliliklerde birden fazla e\u015f sahibi erkeklerin bu \u015fekilde evliliklerine rastlanmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ayn\u0131 zamanda fuhu\u015f bu tarzda var oluyordu. Ayr\u0131ca babasoy bir aile yap\u0131s\u0131na sahip olmakla birlikte anasoy sistem de mevcuttu. Anasoy aile yap\u0131s\u0131na sahip kabilelerde do\u011fan \u00e7ocuk annesinin ailesine nispet edilir ve anne s\u00fclalesine aittir. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7ocu\u011fun babas\u0131n\u0131n kim oldu\u011funun bir \u00f6nemi olmuyordu. Kur\u2019an bu noktada \u201ckendisi i\u00e7in do\u011frulan\u201d (Bakara, 233) diyerek do\u011fan \u00e7ocu\u011fu babaya nispet etmi\u015f ve hem \u00e7ocu\u011fun hem de annenin ge\u00e7imini babaya y\u00fcklemi\u015ftir. Hz. Ai\u015fe\u2019den gelen bir rivayette, cahiliye kad\u0131n\u0131 bir\u00e7ok adamla yatar, en son \u00e7ocuk do\u011fdu\u011funda, birlikte oldu\u011fu adamlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131na alarak onlardan birini \u00e7ocu\u011fun babas\u0131 olarak tercih ederdi. Kur\u2019an bu \u00e7irkin uygulamay\u0131 iddet uygulamas\u0131n\u0131 getirerek tamamen ortadan kald\u0131rd\u0131. Buna g\u00f6re bir kad\u0131n bir adamdan bo\u015fand\u0131ktan sonra iddet beklemeden ba\u015fka biriyle nik\u00e2hlanamaz.<\/p>\n\n\n\n

Yine yayg\u0131n olarak cahiliyede kad\u0131n ailenin bir par\u00e7as\u0131 de\u011fil, mal\u0131 olarak kabul ediliyordu. Kocas\u0131 vefat etti\u011finde \u00f6len ki\u015finin \u00e7ocuklar\u0131 veya karde\u015fleri aras\u0131ndan ilk \u00f6nce kim gelir, c\u00fcbbesini kad\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcne atarsa veya evin \u00e7at\u0131s\u0131na kim erken \u00e7\u0131karsa, kad\u0131n onun hakk\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Kur\u2019an bunu da kesin bir dille yasaklam\u0131\u015f ve telin etmi\u015ftir: \u201cBabalar\u0131n\u0131z\u0131n evlenmi\u015f oldu\u011fu kad\u0131nlarla evlenmeyin. Bu ne \u00e7irkin, ne i\u011fren\u00e7 bir yoldur!\u201d (Nisa, 22) Cahiliye toplumundaki bir di\u011fer adet, \u00e7ift tarafl\u0131 s\u0131n\u0131rs\u0131z evlilikti. Bir kad\u0131n s\u0131n\u0131rs\u0131z say\u0131da erkekle, bir erkek de s\u0131n\u0131rs\u0131z say\u0131da kad\u0131nla ayn\u0131 anda nik\u00e2hl\u0131 kalabiliyordu. Aile mefhumunu k\u00f6kten yok eden bir uygulamayd\u0131 bu. Kur\u2019an bir kad\u0131n\u0131n ayn\u0131 anda sadece bir adamla nik\u00e2hl\u0131 kalabilece\u011fine, bir adam\u0131n ise ayn\u0131 anda ancak d\u00f6rt kad\u0131nla evli kalabilece\u011fine h\u00fckmetti. B\u00f6ylelikle kad\u0131n\u0131n evlenece\u011fi erke\u011fi bire indirerek fuh\u015fun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mi\u015f, erke\u011finkini de ancak aile olma vasf\u0131n\u0131 kaybetmeyecek makul seviyeye d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Di\u011fer yandan Kur\u2019an cahiliyede cariyeleri zorla fuhu\u015f yapt\u0131rarak onlar \u00fczerinden para kazanmay\u0131 da yasaklar. \u00dcstelik ilgili ayeti kerime (Nur, 33) nik\u00e2h yapacak mal\u00ee imk\u00e2na sahip olmayan ki\u015filerin iffetli olmalar\u0131n\u0131 ve Allah\u2019\u0131n onlara bir geni\u015flik tan\u0131yana kadar sabretmelerini emrederek s\u00f6ze ba\u015flar. Buradan anl\u0131yoruz ki cariyelerin fuh\u015fa zorlanmas\u0131 ve toplum i\u00e7inde zinan\u0131n yayg\u0131n ve normal hale gelmesi aile m\u00fcessesesini tehdit ediyor. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, Kur\u2019an evlenme imk\u00e2n\u0131na sahip olmayan ki\u015filerin evlilik d\u0131\u015f\u0131, aileyi ortadan kald\u0131racak alternatif ili\u015fkilere m\u00fcracaat etmelerinin iki tarafl\u0131 \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mi\u015f oluyor.<\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131nda b\u00fct\u00fcn bu ayeti kerimeleri ve indi\u011fi sosyal \u00e7evreyi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurdu\u011fumuzda, Kur\u2019an\u2019\u0131n neredeyse yok olmu\u015f aile m\u00fcessesesini diriltmeyi ve korumay\u0131 hedefledi\u011fini g\u00f6zlemliyoruz. Bunu yaparken dengeyi hi\u00e7bir zaman g\u00f6z ard\u0131 etmemi\u015f, bir taraftan aileyi korurken, di\u011fer yandan kad\u0131n\u0131n hakk\u0131n\u0131 muhafaza etmi\u015ftir. K\u0131sacas\u0131, vahyin aile hukukunda kad\u0131n\u0131n bireyselli\u011fini dikkate alan ve bunun \u00f6n\u00fcndeki engelleri kald\u0131rmay\u0131 ama\u00e7layan bir sistem \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve bu \u00f6ng\u00f6r\u00fc do\u011frultusunda h\u00fck\u00fcmler koydu\u011funu g\u00f6zlemlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Mehir olmaks\u0131z\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 k\u0131zlar\u0131n\u0131 veya k\u0131z karde\u015flerini takas yapma i\u015flemini (\u015fi\u011far) yasaklamas\u0131 bu kabildendir. Ger\u00e7ekten de vahiy kad\u0131n erkek ili\u015fkisinde evlilik sorumlulu\u011funun cari olmad\u0131\u011f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc belirsizli\u011fi ve bilinmezli\u011fi ortadan kald\u0131rm\u0131\u015f ve hem kad\u0131n\u0131n hem erke\u011fin birbirlerine kar\u015f\u0131 haklar\u0131n\u0131 garanti alt\u0131na alarak aileyi muhafaza etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Bir erke\u011fin kad\u0131n\u0131 \u00fc\u00e7 kez bo\u015fad\u0131ktan sonra ancak ba\u015fka bir adamla evlenip bo\u015fanmas\u0131 halinde ona d\u00f6nmesinin helal olmas\u0131, ayn\u0131 anda iki k\u0131z karde\u015fi nik\u00e2hlaman\u0131n yasaklanmas\u0131, babalar\u0131n bo\u015fad\u0131klar\u0131 e\u015flerle nik\u00e2hlanman\u0131n ebed\u00ee haram k\u0131l\u0131nmas\u0131 gibi Kur\u2019an\u2019\u0131n getirdi\u011fi b\u00fct\u00fcn ailev\u00ee reform ve hukuksal d\u00fczenlemelerin temelinde, aileyi ya\u015fatmak ve aile hayat\u0131n\u0131n dinamik oldu\u011fu bir toplumsal d\u00fczen kurma maksad\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ideal d\u00fczen ancak \u00e7ekirdek ailenin ikamesiyle olu\u015fturulabilir. Aile toplumsal yap\u0131n\u0131n h\u00fccresi mesabesindedir. H\u00fccrenin \u00f6l\u00fcm\u00fc k\u0131sa s\u00fcrede uzvun ve en sonunda b\u00fct\u00fcn bedenin \u00f6l\u00fcm\u00fc anlam\u0131na gelecektir. \u015eunu da hemen ifade edelim: Vahiy aileyi ikame ederken ferdin \u00f6zg\u00fcr iradesini ve ba\u011f\u0131ms\u0131z ki\u015fili\u011fini garanti alt\u0131na almay\u0131 ihmal etmez. Ki\u015finin \u00fczerinde, onun iradesini yok sayan kabile oligar\u015fisini y\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bunun yerine bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc muhafaza eden dinamik, \u00e7ekirdek aile yap\u0131s\u0131n\u0131 yerle\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

4. Bahsetti\u011finiz \u00e7arp\u0131k cahil\u00ee evlilik ve aile anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ilk a\u011f\u0131zdan bize aktaran sahabe tan\u0131klar var m\u0131 acaba? Az \u00f6nce Hz. Ai\u015fe\u2019den k\u0131sa bir rivayet zikretti\u011finiz i\u00e7in soruyorum. Bunu a\u00e7al\u0131m dilerseniz.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Evet, asl\u0131nda az \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fimiz Hz. Ai\u015fe\u2019nin o d\u00f6neme tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemlidir. Bu, cahiliyedeki aile hayat\u0131n\u0131n i\u00e7ler ac\u0131s\u0131 durumunu ve \u0130slam\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 reformun ne denli k\u00f6kl\u00fc bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm oldu\u011funu anlatmak i\u00e7in yeterlidir. Rivayetin uzun varyant\u0131nda Urve anlat\u0131yor: \u201cAi\u015fe bana dedi ki cahiliye toplumunda d\u00f6rt \u00e7e\u015fit nik\u00e2h yap\u0131l\u0131rd\u0131: \u0130lki, bug\u00fcnk\u00fc insanlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 yayg\u0131n nik\u00e2h. Bir adam bir adama velisi bulundu\u011fu k\u0131z\u0131 veya k\u0131z\u0131n\u0131 ni\u015fanlar. Adam mehrini verir, sonra k\u0131z\u0131 nik\u00e2hlar. \u0130kincisi, bir adam kar\u0131s\u0131na hay\u0131zdan temizlenince der ki \u201cfalancaya git ve ondan hamilelik talep et.\u201d Kocas\u0131, kar\u0131s\u0131n\u0131n o adamdan hamile kald\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131ncaya kadar kar\u0131s\u0131ndan uzak durur ve ona yakla\u015fmazd\u0131. E\u011fer hamile oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131karsa, kocas\u0131 kar\u0131s\u0131na isterse temasta bulunurdu. Bunu ancak \u00e7ocu\u011funun soylu olmas\u0131 i\u00e7in yaparlard\u0131. Bu t\u00fcr nik\u00e2ha nik\u00e2hu’l-istibza denirdi.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc tip evlilikte, say\u0131lar\u0131 birle on aras\u0131 de\u011fi\u015fen bir grup toplan\u0131r, kad\u0131n\u0131n yan\u0131na girerler ve hepsi ona temasta bulunurdu. Kad\u0131n hamile kal\u0131p do\u011fum yapt\u0131\u011f\u0131nda, birka\u00e7 g\u00fcn sonra onlara haber g\u00f6nderir ve kendilerini \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rd\u0131. Hi\u00e7biri davete icabetten ka\u00e7\u0131namadan kad\u0131n\u0131n yan\u0131na gelirlerdi. Kad\u0131n onlara \u201cyapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015feyi anlam\u0131\u015fs\u0131n\u0131zd\u0131r. Bir \u00e7ocuk do\u011furdum. Ey falanca! \u00c7ocuk senindir.\u201d derdi. B\u00f6ylelikle istedi\u011fi kimseye \u00e7ocu\u011funu nispet ederdi. O adam da buna itiraz edemezdi. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc \u015f\u0131kta ise, yine birka\u00e7 erkek toplan\u0131p bir kad\u0131n\u0131n yan\u0131na girer, kad\u0131n gelenlerden hi\u00e7birine itiraz edemezdi. Bu kad\u0131nlar fahi\u015fe idi. Kap\u0131lar\u0131n\u0131n \u00fczerine bayraklar dikerlerdi. Bu kad\u0131nlarla temas arzu eden herkes bunlar\u0131n yan\u0131na girebilirdi. Bunlardan biri hamile kald\u0131\u011f\u0131nda, \u00e7ocu\u011funu do\u011furdu\u011fu zaman, o adamlar kad\u0131n\u0131n yan\u0131nda toplan\u0131r ve k\u00e2ifler \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rlard\u0131. K\u00e2ifler bu \u00e7ocu\u011fun onlardan hangisine ait oldu\u011funu s\u00f6ylerse, nesebini ona d\u00e2hil ederlerdi. \u00c7ocuk da ona nispet edilir, onun \u00e7ocu\u011fu diye \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131rd\u0131. O kimse bunu reddedemezdi. Ne zaman ki Peygamber hak ile g\u00f6nderildi, insanlar\u0131n bug\u00fcnk\u00fc nik\u00e2h\u0131 (birinci \u00e7e\u015fit) hari\u00e7 b\u00fct\u00fcn cahiliye nik\u00e2hlar\u0131n\u0131 yasaklad\u0131.\u201d (Buhari, Nik\u00e2h, 5127)<\/p>\n\n\n\n

5. Cahil\u00ee ailede vahyin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmden tekrar modern \u00e7a\u011fa gelip s\u00f6yle\u015fiyi noktalayal\u0131m. Teknolojik ilerleme ve modern \u015fehir ya\u015fant\u0131s\u0131 sizce ailede nas\u0131l bir yozla\u015fmaya yol a\u00e7t\u0131? Bu arada modernle\u015fmenin fiil\u00ee olarak T\u00fcrkiye\u2019ye giri\u015finin de nas\u0131l bir etki yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da merak ediyorum.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Modernizm olgusu bir fiil doksanl\u0131 y\u0131llarda T\u00fcrkiye\u2019ye girdi denebilir. Doksanl\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131 bir k\u0131r\u0131lma d\u00f6nemidir. \u0130dealizmin hedonizme d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc y\u0131llar… Enteresand\u0131r, doksanlarda pop m\u00fczi\u011fi yayg\u0131nla\u015ft\u0131. Doksan \u00f6ncesi h\u00fcz\u00fcnl\u00fc arabesk \u015fark\u0131lar\u0131n yerini, bu evrede s\u00f6zlerinde mana derinli\u011fi olmayan, insana \u015fehveti ihsas eden, ayart\u0131c\u0131 d\u00fcrt\u00fclerini tetikleyen, haz odakl\u0131 pop \u015fark\u0131lar\u0131 ald\u0131. Pop starlar\u0131n ve do\u011frudan yabanc\u0131 orijinallerinden uyarlama hit par\u00e7alar\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 da ayn\u0131 d\u00f6neme denk gelir. Haliyle modernle\u015fme ve onun piyasadaki ad\u0131 olan kapitalist \u015fehir d\u00fczeni aileyi alt \u00fcst etti.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zenilen prototipin hali ortada. Bug\u00fcn Avrupa\u2019da evlilik d\u0131\u015f\u0131 ili\u015fkiden do\u011fan \u00e7ocuklar\u0131n oran\u0131 y\u00fczde otuzlar\u0131 buluyor. Modern kurumlar ailenin b\u00fct\u00fcn fonksiyonlar\u0131n\u0131 \u00fcstlenerek aileyi yok etti ve b\u00f6ylece atomize olan toplumlar daha savunmas\u0131z bir hal ald\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde aile yap\u0131s\u0131n\u0131 bozan en \u00f6nemli etkenlerden biri, plans\u0131z kentle\u015fme ve insan psikolojisini alt \u00fcst eden \u015fehir planlamas\u0131d\u0131r. Bu \u00f6zele\u015ftiriyi \u0130slamc\u0131 iktidar\u0131n taraflar\u0131 olarak yapmak durumunday\u0131z. Ayr\u0131ca \u015fehirde her aileden bir ki\u015finin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n evin ge\u00e7imi i\u00e7in yetersiz olu\u015fu, kar\u0131 kocay\u0131 birlikte \u00e7al\u0131\u015fmaya zorlam\u0131\u015f ve aile sadece belirli g\u00fcn ve saatlerde bir araya gelinen u\u011frak yerine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u015eehir hayat\u0131 \u015fairin tabiriyle, istisnas\u0131z her \u015feyin mal, herkesin m\u00fc\u015fteri oldu\u011fu bir topluma ink\u0131lap etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Bir sonraki ad\u0131m\u0131 tahmin ediyorsunuz: Bo\u015fanma oranlar\u0131nda daha \u00f6nceleri rastlanmayan art\u0131\u015f\u2026 Bu art\u0131\u015fa insanlar\u0131n atomize bireyler olmaya ba\u015flamalar\u0131 ve modern hayat tasavvurunun sonucu olarak tahamm\u00fcl, sab\u0131r ve tevekk\u00fcl gibi geleneksel kavramlar\u0131n g\u00fcndelik hayatta hi\u00e7bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n kalmamas\u0131n\u0131 ekledi\u011fimizde tablo daha vahimle\u015fiyor. \u00c7a\u011fda\u015f d\u00fczende insanlar t\u00fckettikleri markalar \u00fczerinden tan\u0131ml\u0131yorlar kendilerini. Art\u0131k insan k\u0131ymetini kulland\u0131\u011f\u0131 e\u015fyadan, m\u00fc\u015fterisi oldu\u011fu markalardan al\u0131yor. Kelimenin tam manas\u0131yla, metan\u0131n kutsand\u0131\u011f\u0131, t\u00fcketimin ibadetle\u015fti\u011fi bir \u00e7a\u011fday\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

Ailedeki dejenerasyonu konu\u015furken adil olacaksak, kad\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fen rol\u00fcn\u00fc de g\u00fcndeme getirmeliyiz. Sanayi d\u00f6neminden teknolojiye ge\u00e7i\u015f, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz \u015fekilde kad\u0131n\u0131n rol\u00fcn\u00fc ve kimli\u011fini de\u011fi\u015ftirdi. Biliyorsunuz, teknoloji devri, \u00fcretim i\u00e7in insan g\u00fcc\u00fcn\u00fcn gerekmedi\u011fi, makine a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir sistem. Bu \u015fekilde erke\u011fe nispeten zay\u0131f beden g\u00fcc\u00fcne ve yarat\u0131l\u0131\u015fa sahip olan kad\u0131n\u0131n i\u015f hayat\u0131na kat\u0131l\u0131m\u0131 daha kolay oldu. Farkl\u0131 fraksiyonlar\u0131yla feminist hareketleri de bu kapsamda de\u011ferlendirmeliyiz. 17. y\u00fczy\u0131ldan sonra ortaya \u00e7\u0131kan feminist ideolojiler kad\u0131n\u0131n insandan ayr\u0131 bir s\u0131n\u0131f olarak an\u0131lmas\u0131n\u0131, kompleksi ve asl\u0131n\u0131 reddeden bir h\u00fcviyete b\u00fcr\u00fcmesini sa\u011flad\u0131. D\u00fcnya kad\u0131nlar g\u00fcn\u00fc, kad\u0131n haklar\u0131, kad\u0131n kozmetik sekt\u00f6r\u00fc, kad\u0131n estetik t\u0131bb\u0131, kad\u0131n end\u00fcstrisi\u2026<\/p>\n\n\n\n

S\u00f6z konusu siyasal, ekonomik ve ideolojik operasyonlar sonucunda ailesiyle ili\u015fkisi iyice zay\u0131flayan bir kad\u0131n kimli\u011fi g\u00f6r\u00fcyoruz. Ailede anne veya e\u015f olmas\u0131, d\u0131\u015f d\u00fcnyada kendisine verilen kad\u0131n kimli\u011finden geri plana itilen bir kad\u0131n\u2026 Bak\u0131n, ideolojik siyasal kad\u0131nl\u0131k, ev kad\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndan daha bask\u0131n ve daha belirleyici bir konuma nas\u0131l getirildi! Kimlik tabirim hafifsenmesin. Kad\u0131n\u0131n bir kimlik olarak aile d\u0131\u015f\u0131 bir kategori i\u00e7inde de\u011ferlendirilmesi, art\u0131k ailenin ba\u015fka bir h\u00fcviyete d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn en \u00f6nemli g\u00f6stergesidir. Modern d\u00f6nemde kad\u0131n eski kad\u0131n de\u011fil. Dolay\u0131s\u0131yla aile eski aile de\u011fil. Friedman\u2019\u0131n ifadesiyle, kimlik sadece bir tan\u0131mlama ifadesi de\u011fildir. Kimlik d\u00fcnyaya bak\u0131\u015f merce\u011fidir ayn\u0131 zamanda.<\/p>\n\n\n\n

Hik\u00e2yenin bu k\u0131sm\u0131nda kad\u0131n ba\u015frolde, ama asl\u0131nda ya\u015fanan, t\u00fcm modern bireylerin trajedisi. Hepsi her t\u00fcr aidiyet ve ba\u011fdan kurtularak \u00f6zg\u00fcrle\u015fti\u011fini zannediyor. H\u00e2lbuki yaln\u0131zla\u015fan ve k\u00fcresel g\u00fc\u00e7ler kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015fen savunmas\u0131z bir hal al\u0131yor. Gizli k\u00fcresel eli fark etmek i\u00e7in daha fazla beklemenin anlam\u0131 yok. \u00c7a\u011fda\u015f kapitalist sistem ya da devletler \u00fcst\u00fc k\u00fcresel devlet, aileden kopard\u0131\u011f\u0131 fertleri tek ba\u015f\u0131na in\u015fa etmek iddias\u0131na giri\u015fti. Ya sonu\u00e7? T\u0131pk\u0131 Platon\u2019un cumhuriyetindeki gibi devletin \u00e7ocu\u011fu anne babas\u0131ndan al\u0131p yeti\u015ftirmesini aileye alternatif olarak sunarsan\u0131z, tek d\u00fcze bir insan tipi ortaya \u00e7\u0131kar. Allah\u2019\u0131n insan \u00f6z\u00fcne yerle\u015ftirmi\u015f oldu\u011fu s\u0131fatlar\u0131 inki\u015faf etmemi\u015f tek tip bir insan ki art\u0131k ona insan bile denmez.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1. En temelde insan \u00fczerinden, daha husus\u00ee \u015fekilde erkek ve kad\u0131n\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 \u00fczerinden evlilik ve aile meselesine yakla\u015fal\u0131m istiyorum. Vahyi, f\u0131trat\u0131 ve \u00e7ocukluktan ba\u015flayarak karakterin olu\u015fmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda ailenin katk\u0131s\u0131n\u0131 nas\u0131l ele al\u0131yorsunuz? \u0130nsan\u0131n erkek ve kad\u0131n\u0131n mahiyetiyle ili\u015fkisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan manidar bir giri\u015f sorusu, evet. Malum, insan erkek ve kad\u0131n olmak \u00fczere iki farkl\u0131 nevisi olan […]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":2353,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[963],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3941"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3941"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3941\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4483,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3941\/revisions\/4483"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2353"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3941"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3941"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3941"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}