{"id":3950,"date":"2020-09-12T09:56:27","date_gmt":"2020-09-12T06:56:27","guid":{"rendered":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/?p=3950"},"modified":"2022-10-17T16:58:09","modified_gmt":"2022-10-17T13:58:09","slug":"bes-soruda-tovbe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/bes-soruda-tovbe\/","title":{"rendered":"Be\u015f Soruda T\u00f6vbe"},"content":{"rendered":"\n

1. \u00c2detimiz \u00fczere t\u00f6vbenin tan\u0131m\u0131yla ba\u015flayal\u0131m \u00fcstad\u0131m. T\u00f6vbeyi nas\u0131l anlamal\u0131y\u0131z?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00f6vbe insan\u0131n ilk yarat\u0131l\u0131\u015f haline, fabrika ayarlar\u0131na, \u00f6z\u00fcne; \u00f6z\u00fcndeki Rabbine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr. Malum, her insan \u0130slam f\u0131trat\u0131yla do\u011far. Her g\u00fcnah f\u0131trattan \u00e7\u0131k\u0131\u015ft\u0131r. T\u00f6vbe insan\u0131 f\u0131trat y\u00f6r\u00fcngesine yeniden oturtma ameliyesidir. Modern hayat g\u00fcnah \u00fczerine kurulu bir d\u00fczense, insan bu d\u00fczenin iradesiz mahk\u00fbmu. G\u00fcnahs\u0131z ya\u015faman\u0131n imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011fu bir d\u00fcnyada t\u00f6vbe bir ka\u00e7\u0131\u015f koridoru, bir acil \u00e7\u0131k\u0131\u015f kap\u0131s\u0131d\u0131r. \u0130nsan g\u00fcnahla insanl\u0131ktan, yani raydan \u00e7\u0131kar. T\u00f6vbe raydan \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir trenin yeniden raya yerle\u015ftirilmesi gibi, zaman zaman g\u00fcnah ve isyanla yoldan \u00e7\u0131kan insan\u0131n yeniden iman ray\u0131na oturmas\u0131d\u0131r. T\u00f6vbe ka\u00e7 defa gittiysen git, hep ilk defa gelmi\u015fsin gibi kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131n bab-\u0131 rahmettir.<\/p>\n\n\n\n

Yine t\u00f6vbe bir yenilenme halidir. \u0130nsan\u0131n ezelde yapm\u0131\u015f oldu\u011fu kulluk s\u00f6zle\u015fmesini hat\u0131rlamas\u0131 ve halini o s\u00f6zle\u015fmeye uygun \u015fekle d\u00f6nd\u00fcrmesi demektir. \u0130nsan melekli\u011fin ve \u015feytanl\u0131\u011f\u0131n tam ortas\u0131nda, her ikisine elveri\u015fli bir formata sahip. Melekli\u011fin de \u015feytanl\u0131\u011f\u0131n da bir s\u0131n\u0131r\u0131 yok. i\u015fte t\u00f6vbe \u015feytanl\u0131\u011fa meyleden iradeyi i\u00e7indeki Allah\u2019a d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr. Ayeti hat\u0131rlayal\u0131m: \u201cNefse ve onu d\u00fczg\u00fcn bir bi\u00e7imde \u015fekillendirip ona k\u00f6t\u00fcl\u00fck duygusunu ve takvas\u0131n\u0131 (k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nma yetene\u011fini) ilham edene andolsun ki nefsini ar\u0131nd\u0131ran kurtulu\u015fa ermi\u015f demektir.\u201d<\/em> (\u015eems, 7-8)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bir \u00e7arp\u0131\u015fma durumuna benzetebiliriz t\u00f6vbeyi. \u0130nsan\u0131n i\u00e7indeki Allah ve \u015feytan\u0131n, iyilik ve k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn m\u00fctemadi sava\u015f\u0131nda \u015feytana kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 mevzileri geri almak i\u00e7in bir ad\u0131m geri \u00e7ekilerek hatalar\u0131 tespit edip kendini yenilemi\u015f bir vaziyette, yeni bir stratejiyle yeniden harekete ge\u00e7irmesi plan\u0131d\u0131r t\u00f6vbe. Di\u011fer taraftan t\u00f6vbe bir \u00f6z ele\u015ftiridir. \u0130nsan\u0131n bir \u015feyi ele\u015ftirmesi i\u00e7in ona d\u0131\u015fardan bakmas\u0131 gerekir. D\u0131\u015fardan bakmak i\u00e7in de onun d\u0131\u015f\u0131nda olmas\u0131 iktiza eder. \u00d6z ele\u015ftiri insan\u0131n kendine kendi s\u00f6z ve davran\u0131\u015flar\u0131na d\u0131\u015fardan bakarak ve gayri indi bir tarzda \u00f6l\u00e7\u00fcp bi\u00e7me imk\u00e2n\u0131 verir. Kendine g\u00f6re de\u011fil, hakikate g\u00f6re hareket edip etmedi\u011fini insan ancak bu \u015fekilde g\u00f6zlemleyebilir.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcnde k\u0131rk defa Fatiha\u2019y\u0131 okuyor olmam\u0131z\u0131n insan\u0131n t\u00f6vbeye olan ihtiyac\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok derin bir anlam\u0131 var. \u0130nsan g\u00fcnde k\u0131rk defa inhirafa u\u011frama, yoldan \u00e7\u0131kma haliyle malul oldu\u011fundan k\u0131rk defa gelip o kap\u0131ya y\u00fcz s\u00fcr\u00fcp ahd u peyman tazeliyor. Adeta her namazda, hatta her rek\u00e2tta bir kere daha \u00f6z\u00fcr dileyerek d\u00fczelece\u011fine s\u00f6z veriyor.<\/p>\n\n\n\n

T\u00f6vbe bir yenilenme s\u00fcreci, bir i\u00e7 restorasyondur. Deformasyonlardan sonra i\u00e7 safveti yeniden kazanmak i\u00e7in ruha ar\u0131z olmu\u015f g\u00fcnah lekelerinden ar\u0131nmay\u0131 ifade eder. \u0130nsan g\u00fcnah i\u015flemekten korunamayaca\u011f\u0131 i\u00e7in t\u00f6vbeden bir an bile d\u00fbn olamaz. Do\u011frulu\u011fu teorik ve deneysel olarak ispatlanm\u0131\u015f entropi kanunu vard\u0131r bilirsiniz. Albert Einstein b\u00fct\u00fcn bilimlerin birinci kanunu olarak tan\u0131mlar. Termodinami\u011fin ikinci yasas\u0131d\u0131r. Entropi k\u00e2inatta d\u00fczenden kaosa, intizamdan bozulmaya do\u011fru s\u00fcrekli bir y\u00f6neli\u015fin ad\u0131d\u0131r. E\u011fer d\u0131\u015f m\u00fcdahale olmazsa, k\u00e2inatta bozulma ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. E\u011fer s\u0131ca\u011f\u0131 beslemezseniz, so\u011fuk olur. Bir yeri d\u00fczenli olarak temizlemezseniz, pis olur. \u0130\u015fte t\u00f6vbe bu d\u0131\u015f kontrol\u00fcn ad\u0131d\u0131r. E\u011fer insan s\u00fcrekli t\u00f6vbeyle kendini yenilemez, ar\u0131nma kurnas\u0131na ko\u015fup ruhunu tazeleyemezse, bozulmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc en de\u011ferli \u015fey bozuldu\u011funda en de\u011fersiz olur. Bir salatal\u0131\u011f\u0131n bozulmas\u0131 sadece buzdolab\u0131n\u0131 kokutur. Etin bozulmas\u0131 evi kokutur. \u0130nsan\u0131n bozulmas\u0131 ise hi\u00e7bir \u015feye benzemez. Bir a\u011fa\u00e7tan bir milyon kibrit \u00e7\u0131kar, ama bir kibrit bir milyon a\u011fac\u0131 yakmaya yeter. \u00d6yleyse bir insan\u0131n bozulmas\u0131, b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n bozulmas\u0131 kadar tehlikelidir. Bu noktada t\u00f6vbe insan\u0131n asl\u00ee h\u00fcviyetine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ifade eder. Demek ki t\u00f6vbe pasif de\u011fil, aktif bir eylemdir.<\/p>\n\n\n\n

2. Aktif bir eylemdir demi\u015fken, t\u00f6vbenin kul ile Rabbi aras\u0131ndaki canl\u0131 boyutundan bahseder misiniz? Belki bu ba\u011flamda H\u0131ristiyanl\u0131kla k\u0131yas ederek kilisenin t\u00f6vbe otoritesine at\u0131fta bulunabiliriz.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d6ncelikle t\u00f6vbeyi rit\u00fcel boyutuna hasretmeyip ya\u015fam bi\u00e7imi olarak genellemek gerekiyor. Ona belli zaman ve mek\u00e2ndaki pratikleri yerine getirerek yap\u0131lan bir uygulama olarak bakmamak laz\u0131m. Evet, onun da bir usul\u00fc var, fakat t\u00f6vbe daha temelde bir ya\u015fam bi\u00e7imidir. \u0130nsan\u0131n s\u00fcrekli Rabbi kar\u015f\u0131s\u0131nda boynunu b\u00fck\u00fck mahcup durmas\u0131, af dileme halinde olmas\u0131 demektir. H\u0131ristiyanl\u0131kla k\u0131yaslamaya gelince, \u0130slam\u2019da t\u00f6vbenin kabul olmas\u0131n\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu zaman ve mek\u00e2n yoktur. Belli zaman ve mek\u00e2nlar t\u00f6vbenin kabule karin olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar, ama asla garanti etmez ve t\u00f6vbe i\u00e7in \u015fart da de\u011fildir. Bu uygulama din adamlar\u0131n\u0131n elinde tahrif edilmi\u015f bir Hristiyanl\u0131k \u00e2detidir. \u0130tiraf veya di\u011fer ad\u0131yla g\u00fcnah \u00e7\u0131karma, ki\u015filerin zaaflar\u0131n\u0131n kilise taraf\u0131ndan bilinerek toplumu daha rahat kontrol alt\u0131na tutmak i\u00e7in icat edilmi\u015f bir tezg\u00e2ht\u0131r. Kilisenin topluluklar \u00fczerinde hegemonyas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesinde bu uygulaman\u0131n yeri b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u00dcstelik g\u00fcnah \u00e7\u0131karma i\u015fine bir de belge icat edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Oysa \u0130slam insan\u0131n g\u00fcnah\u0131 sadece Allah\u2019a itiraf etmesini emreder. Hatta g\u00fcnah\u0131n ba\u015fkas\u0131na anlat\u0131lmas\u0131 af edilme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131ran bir \u015feydir. Abdullah \u0130bni \u00d6mer anlat\u0131yor: Ben Resulullah\u2019dan \u015f\u00f6yle buyurdu\u011funu i\u015fittim: M\u00fcmin kul Rabbine yakla\u015f\u0131r ve Rabbi onun \u00fczerine \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fc koyar ve \u201ci\u015fledi\u011fin falanca g\u00fcnah\u0131 biliyor musun\u201d der. Kul \u201cevet, yarabbi\u201d diyerek su\u00e7unu itiraf eder. Tam cehenneme gidece\u011fi korkusu onu kaplam\u0131\u015fken Rabbi ona \u201csen i\u015fledi\u011fin g\u00fcnah\u0131 insanlardan gizledin. Bunun \u00fczerine ben de seni d\u00fcnyada rezil etmedi\u011fim gibi bug\u00fcn burada bu g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 gizleyerek seni affediyorum\u201d der. (M\u00fcslim, Kitabuttevbe, 6)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131na bakarsak, insan\u0131 helake g\u00f6t\u00fcren g\u00fcnah de\u011fil, t\u00f6vbesizliktir. \u00c7\u00fcnk\u00fc t\u00f6vbeden uzak durmak ya \u00fcmitsizli\u011fi ya da umursamazl\u0131\u011f\u0131 ifade eder ki ikisi de k\u00fcfr\u00fcn bir ba\u015fka ve\u00e7hesidir. Efendimiz buyuruyor: \u201cHer kul g\u00fcnah i\u015fler. G\u00fcnah i\u015fleyenlerin en hay\u0131rl\u0131s\u0131 t\u00f6vbe edenlerdir.\u201d (Tirmizi, k\u0131yamet, 49; \u0130bni Mace, z\u00fchd, 30)<\/em> En b\u00fcy\u00fck g\u00fcnah, yapt\u0131klar\u0131n\u0131n affolmayaca\u011f\u0131 inanc\u0131d\u0131r. T\u00f6vbe bununla birlikte insan\u0131n ge\u00e7mi\u015fiyle hesapla\u015fmas\u0131d\u0131r. Bundan dolay\u0131 t\u00f6vbe eden sadece affedilmez, ayn\u0131 zamanda \u00f6d\u00fcllendirilir.<\/p>\n\n\n\n

Peki, nedir bu \u00f6d\u00fcller? \u00dc\u00e7 avantajdan bahsedebiliriz. Birincisi t\u00f6vbenin kendisi. Yani ki\u015fiye t\u00f6vbe etme f\u0131rsat\u0131n\u0131n verilmi\u015f olmas\u0131. \u0130kincisi g\u00fcnahlar\u0131n\u0131n silinmesi. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise i\u015fledi\u011fi g\u00fcnahlar\u0131n iyili\u011fe d\u00f6nmesi, yani her g\u00fcnah kendi cinsinden iyili\u011fe tekab\u00fcl edip kay\u0131tlara \u00f6yle ge\u00e7iyor. Efendimiz buyuruyor ki: \u201cNefsim elinde olana yemin ederim ki e\u011fer siz g\u00fcnah i\u015flemeseydiniz, Allah sizi helak eder, sizin yerinize g\u00fcnah i\u015fleyen, ard\u0131ndan t\u00f6vbe eden bir topluluk getirirdi.\u201d (M\u00fcslim, tevbe)<\/em> Ger\u00e7ekten de ard\u0131ndan t\u00f6vbe gelen g\u00fcnah, a\u00e7\u0131k denizdeki f\u0131rt\u0131naya benzer. Gemiyi sarsar, ama g\u00fcvertede pislik b\u0131rakmaz. Kriz f\u0131rsat\u0131n \u00f6teki ad\u0131d\u0131r, denir. Bu a\u00e7\u0131dan g\u00fcnah insan\u0131n g\u00fcnah \u00f6ncesi durumdan daha iyi bir yere gelmesine vesile de olabilir. Hat\u0131rlayal\u0131m, insan olmam\u0131z, irade nimetiyle \u00f6d\u00fcllendirmemiz, cennete namzet k\u0131l\u0131nmam\u0131z, kainat\u0131n Rabbini tan\u0131mam\u0131z gibi bir dizi nimet Hz. Adem\u2019in g\u00fcnah\u0131n\u0131n neticeleridir.<\/p>\n\n\n\n

3. Hz. Adem\u2019in ve hatta Hz. Musa\u2019n\u0131n ve Hz. Yunus\u2019un t\u00f6vbelerinde biraz dural\u0131m dilerseniz. Ku\u015fkusuz Kur\u2019an bunlar\u0131 bize k\u0131ssa ediyor. Bu vesileyle T\u00f6vbe kelimesinin Kur\u2019an\u2019daki yerini de konu\u015fmu\u015f oluruz. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kur\u2019an\u2019da 86 yerde t\u00f6vbe kelimesi ve t\u00fcrevleri ge\u00e7er. Bunlar\u0131n hemen tamam\u0131nda t\u00f6vbe etmenin insan\u0131 y\u00fcceltmesinden bahsedilir. Ayet-i celileler m\u00fcminlerden bahsederken \u201conlar g\u00fcnah i\u015flemeyen kimselerdir\u201d demez. Aksine \u201c\u00e7irkin bir amel i\u015flediklerinde, nefislerine zulmettiklerinde\u2026\u201d s\u00f6zleriyle g\u00fcnah i\u015flemenin de\u011fil, haddini bilmemenin, yani g\u00fcnah\u0131 itiraf etmemenin m\u00fcmin olmaya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu ifade eder. \u0130\u00e7lerinden \u00e7arp\u0131c\u0131 bir ayet \u015funlar\u0131 beyan buyurur: \u201cYine onlar ki, bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapt\u0131klar\u0131nda ya da kendilerine zulmettiklerinde Allah’\u0131 hat\u0131rlay\u0131p g\u00fcnahlar\u0131ndan dolay\u0131 hemen t\u00f6vbe isti\u011ffar ederler. Zaten g\u00fcnahlar\u0131 Allah’tan ba\u015fka kim ba\u011f\u0131\u015flayabilir ki! Bir de onlar, i\u015fledikleri k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerde, bile bile \u0131srar etmezler.\u201d (Bakara, 135)<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u015eeytanla Hz. Adem aras\u0131ndaki farka dikkat ederseniz, ikisi de kusur i\u015flemi\u015ftir. \u201cAdem Rabbine asi oldu ve yoldan \u00e7\u0131kt\u0131.\u201d <\/em>(Taha, 121) Fakat Adem g\u00fcnah\u0131n\u0131 itiraf ederek adam, iblis g\u00fcnahta \u0131srar ederek \u015feytan olmu\u015ftur. \u201cHer ikisi de (Adem ve e\u015fi) ey bizim Rabbimiz, zulmettik kendimize. Bizi ba\u011f\u0131\u015flamaz, bize merhamet etmezsen, h\u00fcsrana u\u011fram\u0131\u015flardan oluruz.\u201d (Araf, 23)<\/em> Keza Hz. Musa bir adam \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f ve ard\u0131ndan laf\u0131 hi\u00e7 e\u011fip b\u00fckmeden direk su\u00e7unu itiraf ederek t\u00f6vbe etmi\u015ftir: \u201cMusa halk\u0131n\u0131n fark\u0131na varmad\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131rada \u015fehre girdi. \u0130ki adam\u0131 kavga ederken buldu. Biri kendi taraftarlar\u0131ndan, di\u011feri d\u00fc\u015fmanlar\u0131 taraf\u0131ndan (M\u0131s\u0131rl\u0131) biri idi. Kendi taraftarlar\u0131ndan olan, d\u00fc\u015fman\u0131na kar\u015f\u0131 Musa\u2019dan yard\u0131m iste\u011finde bulundu. Musa da bir yumruk att\u0131 ve M\u0131s\u0131rl\u0131y\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. Ard\u0131ndan \u201cbu \u015feytan i\u015fidir. \u015e\u00fcphesiz o insan\u0131 sapt\u0131ran a\u00e7\u0131k bir d\u00fc\u015fmand\u0131r\u201d dedi. Rabbine y\u00f6nelerek \u201cey Rabbim, muhakkak ki ben kendime zulmettim. Beni ba\u011f\u0131\u015fla\u201d diye yalvard\u0131. Rabbi de onu ba\u011f\u0131\u015flad\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc o \u00e7ok ba\u011f\u0131\u015flayan, \u00e7ok merhamet edendir.\u201d (Kasas, 15-16)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Di\u011fer \u00f6rnekte Hz. Yunus bir hata etti. Emr-i ilah\u00ee gelmesini beklemeden kendisini dinlemeyen kavmini terk etti. Bal\u0131\u011f\u0131n karn\u0131nda direk konuyu kendi su\u00e7una getirerek kendini \u015fik\u00e2yet etti Rabbine: \u201cSenden ba\u015fka ilah yok. Seni her t\u00fcrl\u00fc noksanl\u0131ktan tenzih ederim. Ben zalimlerden oldum.\u201d (Enbiya, 87)<\/em> H\u00e2lbuki as\u0131l su\u00e7 kavminindi, ama o ba\u015fkalar\u0131n\u0131n su\u00e7una de\u011fil, kendi g\u00fcnah\u0131na odakland\u0131. \u201cEvet, benim de yanl\u0131\u015flar\u0131m olmu\u015ftur, ama i\u015fi bu raddeye, beni bu duruma onlar getirdi yarabbi\u201d diyebilirdi. Bunu s\u00f6ylemekte yerden g\u00f6\u011fe kadar hakk\u0131yd\u0131, fakat o de\u011fil su\u00e7lu aramak, kavmini \u015fik\u00e2yet edip serzeni\u015fte bulunmak; t\u00f6vbe ederken tek bir kelimeyle bile bunlardan bahsetmeden direk kendini zalim olmakla su\u00e7lad\u0131 ve af diledi. Buradan anl\u0131yoruz ki t\u00f6vbe tedavidir, itiraf te\u015fhis. E\u011fer tedavi g\u00f6rmek istiyorsak, \u00f6nce te\u015fhisi koymal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

Peygamberimize gelelim. Kur\u2019an \u00e7ok yerde Peygamber Efendimizi de t\u00f6vbe etmeye davet etmi\u015ftir. \u201cAllah seni affetsin! Ni\u00e7in onlara izin verdin?\u201d (T\u00f6vbe, 43) \u201cKendi g\u00fcnah\u0131n ve m\u00fcmin erkek ve kad\u0131nlar\u0131n g\u00fcnah\u0131 i\u00e7in af dile, isti\u011ffar et!\u201d (Muhammed, 19)<\/em> Hadislerde onun aff u ma\u011ffiret dile\u011fi daha belirgindir: \u201cEy insanlar! Allah\u2019a t\u00f6vbe edip ondan af dileyiniz. Zira ben ona g\u00fcnde y\u00fcz defa t\u00f6vbe ederim.\u201d (M\u00fcslim, Zikir, 42)<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u00d6zellikle g\u00fcnahtan azade bir hayat ya\u015faman\u0131n tamamen imk\u00e2ns\u0131zla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7a\u011fda g\u00fcnahla al\u00fbde ruhlar\u0131 t\u00f6vbeyle temizlemek, en \u00f6nemli kulluk vazifemizdir. Zira Rabbimiz \u201csen onlar\u0131n i\u00e7indeyken ve onlar isti\u011ffar etti\u011fi m\u00fcddet\u00e7e, Allah onlara azap edecek de\u011fildir\u201d<\/em> buyuruyor. (Enfal, 33)<\/em> Art\u0131k Efendimiz i\u00e7imizde de\u011fil. Topyek\u00fbn bir \u00fcmmet olarak azaptan korunman\u0131n isti\u011ffardan ba\u015fka yolu kalmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

4. Kur\u2019an\u2019da t\u00f6vbeyi konu\u015ftuk. Bir de yine Kur\u2019an\u2019\u0131n g\u00fcndeme getirdi\u011fi nasuh t\u00f6vbesi var. Nefsi muhasebe ile birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, bunun bildi\u011fimiz t\u00f6vbeden nas\u0131l bir farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nasuh kelimesi Arap\u00e7a m\u00fcbala\u011fa kal\u0131b\u0131d\u0131r. \u0130htiva etti\u011fi manan\u0131n en ziyadesini ifade eder. L\u00fcgatte bir s\u00f6k\u00fc\u011f\u00fc dikmek, elbisedeki bir y\u0131rt\u0131\u011f\u0131 onarmak, tamir etmek gibi anlamlara gelir. Ist\u0131lahtaki manas\u0131 ise samimiyettir. \u201cDin samimiyettir\u201d hadisindeki en-nas\u00eeha kelimesinin samimiyet manas\u0131n\u0131 ifade etmesi de buna delildir. Peki, t\u00f6vbenin nasuh olmas\u0131 ne demektir? Farz olan ibadetler bile zamanla \u00f6z\u00fcnden kopup \u00e2dete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc gibi, t\u00f6vbe de ger\u00e7ek anlam\u0131n\u0131 yitirip bir a\u011f\u0131z al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015febilir. T\u00f6vbe i\u00e7in s\u00f6ylenmesi gereken s\u00f6zleri telaffuz ederek ger\u00e7ekten t\u00f6vbe etti\u011fi kan\u0131s\u0131 olu\u015fabilir ki\u015fide. Dolay\u0131s\u0131yla ki\u015fi i\u015fledi\u011fi c\u00fcrmden hicap duyup Rabbi kar\u015f\u0131s\u0131nda ruhen \u0131st\u0131rap hissetmeden sadece \u201cesta\u011ffirullah\u201d demekle t\u00f6vbe etmi\u015f olmaz.<\/p>\n\n\n\n

Bu y\u00f6n\u00fcyle nasuh, t\u00f6vbenin ruhudur. Hakikatte i\u015fledi\u011fi her g\u00fcnah\u0131 hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131nda ki\u015fiyi hicaptan k\u0131vrand\u0131rmayan t\u00f6vbe ge\u00e7erli olmaz. Efendimizin \u201ct\u00f6vbenin alameti nedir\u201d sorusuna \u201cpi\u015fmanl\u0131kt\u0131r\u201d demesi bunun en a\u00e7\u0131k delilidir. T\u00f6vbe-i nas\u00fbh hul\u00fbs-i kalp ve h\u00fcsn-i niyetle ki\u015finin pi\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 en derinden hissederek g\u00fcnahtan pi\u015fmanl\u0131k duymas\u0131 ve adeta ci\u011feri y\u0131rt\u0131l\u0131rcas\u0131na inim inim inleyerek yakarmas\u0131d\u0131r. \u0130nsan ruhunu ar\u0131nd\u0131r\u0131p dupduru hale getirecek b\u00f6yle bir t\u00f6vbe, ilah\u00ee iradeyi de devreye sokacak, rahmet-i Rahman kendisine bir daha g\u00fcnah i\u015fleme f\u0131rsat\u0131 tan\u0131mayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Nefis muhasebesinin t\u00f6vbeyle m\u00fcnasebetine gelecek olursak, muhasebe duygusu insan\u0131n s\u00fcrekli kendisini kontrol etmesini, t\u00f6vbe \u015fuuru ise bu kontrol neticesinde e\u011fer bir bozulma ve koku\u015fma olu\u015ftuysa, hi\u00e7 teredd\u00fct etmeden hemen geri ad\u0131m atmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bir t\u00fcrl\u00fc mensup oldu\u011fu hareketi ya da temsil etti\u011fi ideolojiyi b\u0131rakamayan insanlar, t\u00f6vbe \u015fuuru geli\u015fmemi\u015f insanlard\u0131r. Onlar ayn\u0131 yerde k\u0131rk y\u0131l bulunmakla \u00f6v\u00fcn\u00fcr, hi\u00e7 de\u011fi\u015fmemekle iftihar ederler. \u0130\u00e7lerinde bulundu\u011fu durumdan bir kere olsun \u015f\u00fcphe etmez, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve s\u00f6ylemlerini bir kere g\u00f6zden ge\u00e7irip \u00f6z ele\u015ftiri yapmazlar. Ele\u015ftiri elemek, elekten ge\u00e7irmektir. \u00d6z ele\u015ftiri insan\u0131n kendi duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 elekten ge\u00e7irip \u00e7\u00fcr\u00fc\u011f\u00fc sa\u011flamdan ay\u0131rmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde maalesef kendini de\u011fi\u015ftirmek bir kenara, halini hi\u00e7 bozmama durumu \u00e7ok makbul bir durum gibi takdir edilir. H\u00e2lbuki Efendimizin davetine en sert mukabelede bulunanlar\u0131n temel arg\u00fcmanlar\u0131 da buydu. Aralar\u0131nda benzer bir psikoloji s\u00f6z konusu. Onu dinlemeyi hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmediler, anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131lar. Tek s\u00f6yledikleri, atalar\u0131n\u0131n \u00fczerine oldu\u011fu \u015feyin mutlak hakikat oldu\u011fuydu. Peygamberin davetini reddederken de bundan ba\u015fka makul hi\u00e7bir dayanaklar\u0131 yoktu.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, Hz. \u00d6mer alt\u0131nc\u0131 y\u0131lda M\u00fcsl\u00fcman oldu ve \u0130slam\u2019a girmesine vesile olan Peygamberin mucizesi Kur\u2019an ayetleriydi. Taha suresinin ilk ayetlerini duydu\u011funda adeta beyninde \u015fim\u015fekler \u00e7akm\u0131\u015f, kendinden ge\u00e7mi\u015fti. Bu demektir ki alt\u0131 y\u0131ldan beri reddetti\u011fi bir inanc\u0131n ne getirdi\u011fine, ne s\u00f6yledi\u011fine bir kere olsun d\u00f6n\u00fcp bakmam\u0131\u015ft\u0131. Bu durum, o g\u00fcn Mekke\u2019deki az\u0131l\u0131 m\u00fc\u015friklerin tamam\u0131n\u0131n ortak tavr\u0131yd\u0131 asl\u0131nda. Neticede alt\u0131 y\u0131l sonra Hz. \u00d6mer Mekke\u2019deki \u00f6nyarg\u0131 duvar\u0131n\u0131 y\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bundan dolay\u0131 ondan sonra Mekke\u2019de M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n say\u0131s\u0131 h\u0131zla artm\u0131\u015ft\u0131r. Hz. \u00d6mer\u2019e faruk s\u0131fat\u0131n\u0131n verilmesinin hikmeti de budur.<\/p>\n\n\n\n

5. Buraya kadar ferdin t\u00f6vbesinden bahsettiniz. Toplumsal bir t\u00f6vbeden ya da mesela d\u00fc\u015f\u00fcnsel t\u00f6vbeden s\u00f6z edebilir miyiz bug\u00fcn? Bu konuda neler s\u00f6ylersiniz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

G\u00fczel bir nokta. T\u00f6vbenin toplumsal boyutu vard\u0131r tabi. T\u0131pk\u0131 bir ferdin heva ve hevesine uyarak g\u00fcnah i\u015flemesi gibi, bazen de topyek\u00fbn bir millet yoldan \u00e7\u0131k\u0131p yanl\u0131\u015fa d\u00fc\u015febilir. Bu bazen s\u00fcr\u00fc psikolojisiyle, bazen toplumun tamam\u0131na tesir etmi\u015f travmatik bir hadisenin etkisiyle, bazen genel kabule kar\u015f\u0131 koyma korkusuyla ger\u00e7ekle\u015fir. B\u00f6yle bir durumda hi\u00e7 teredd\u00fct etmeden toplu halde t\u00f6vbe edip hatadan d\u00f6nmek gerekir. Kur\u2019an\u2019da Hz. Yunus k\u0131ssas\u0131 bir toplulu\u011fun kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 isyan\u0131 ve yine toplu t\u00f6vbeyi anlat\u0131r. Bu anlamda toplumsal t\u00f6vbe \u00f6rne\u011fidir Hz. Yunus k\u0131ssas\u0131: \u201cNe yaz\u0131k ki, Yunus toplumundan ba\u015fka, (b\u00fct\u00fcn bireyleriyle topyek\u00fbn) imana eri\u015fen ve b\u00f6ylece iman\u0131n\u0131n (verece\u011fi huzur ve g\u00fcvenli\u011fi) tadan herhangi bir cemaat \u00e7\u0131kmad\u0131 hen\u00fcz. (Yunus’un soyda\u015flar\u0131) inand\u0131klar\u0131 zaman, d\u00fcnya hayat\u0131nda (s\u00fcr\u00fcklenebilecekleri) al\u00e7alman\u0131n, baya\u011f\u0131la\u015fman\u0131n yol a\u00e7aca\u011f\u0131 ac\u0131y\u0131 ve s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 onlardan uzakla\u015ft\u0131rd\u0131k ve belli bir s\u00fcre varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeleri i\u00e7in kendilerine f\u0131rsat verdik.\u201d (Yunus, 98)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Hz. Yunus\u2019un kavmi gibi topyek\u00fbn bir t\u00f6vbe hareketi olmasa da Emeviler d\u00f6nemindeki Tevv\u00e2b\u00fbn hareketini de burada anmak yerinde olacakt\u0131r. K\u0131saca hat\u0131rlayacak olursak, Hz. H\u00fcseyin\u2019i, Emeviler\u2019e kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7mek i\u00e7in \u0131srarla K\u00fbfe\u2019ye \u00e7a\u011f\u0131ran halk, Hz. H\u00fcseyin\u2019in bu davete icabet ederek K\u00fbfe\u2019ye do\u011fru yola \u00e7\u0131k\u0131p yak\u0131nlar\u0131yla beraber Kerbela\u2019da katledilmesine g\u00f6z yumdu. Zamanla yapt\u0131klar\u0131 hatan\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn fark\u0131na vararak t\u00f6vbe ettiler ve t\u00f6vbelerinin kabul olmas\u0131 i\u00e7in Hz. H\u00fcseyin\u2019in intikam\u0131n\u0131 almalar\u0131 ya da bu u\u011furda \u00f6lmeleri gerekti\u011fini insanlara anlatmaya ba\u015flad\u0131lar. K\u0131sa zamanda hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r kitleye ula\u015fan ve aralar\u0131nda \u00e7e\u015fitli sahab\u00eelerin de bulundu\u011fu bu hareket, kendisine t\u00f6vbe edenler anlam\u0131nda Tevv\u00e2b\u00fbn ad\u0131n\u0131 verdi. Nitekim Hz. H\u00fcseyin\u2019in intikam\u0131n\u0131 almak i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015ftirilen bu ilk \u00f6nemli te\u015febb\u00fcs, kanl\u0131 bir \u015fekilde sonland\u0131r\u0131ld\u0131. Hz. Yunus\u2019un kavminden farkl\u0131 olarak bu hareketin siyasi bir y\u00f6n\u00fc de bulunmaktad\u0131r. Toplu olarak yapt\u0131klar\u0131 hatan\u0131n fark\u0131na vararak t\u00f6vbe etmeleri ise iki kavmin de ortak noktas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bunun d\u0131\u015f\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnsel t\u00f6vbeden de bahsetmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Tarih, toplum ve tabiat\u0131n etkisinden \u00e7\u0131karak salt hak aray\u0131\u015f\u0131 insan\u0131 en sonunda ger\u00e7e\u011fe g\u00f6t\u00fcrecektir. Yine de ger\u00e7e\u011fin ke\u015ffi yeterli de\u011fil. Hak tecelli ettikten sonra hakka tabi olmak, t\u00f6vbe bilincinin geli\u015fmi\u015f olmas\u0131yla do\u011frudan alakal\u0131d\u0131r. Bir insan hakikati ke\u015ffetse ya da b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla hakikat tecelli etse, e\u011fer t\u00f6vbe bilinci geli\u015fmemi\u015fse, o g\u00fcne kadar s\u00f6yledikleri ve yapt\u0131klar\u0131n\u0131 elinin tersiyle bir kenara iterek, \u201cben hakka tabi oluyorum, zira hak tabi olunmaya en m\u00fcstahak oland\u0131r\u201d demedi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e hakk\u0131n ki\u015fiye hi\u00e7bir faydas\u0131 olmayacakt\u0131r. Roger Garaudy\u2019in tabiriyle, bir nehir denize do\u011fru akt\u0131\u011f\u0131nda, kayna\u011f\u0131na ve f\u0131trat\u0131na sad\u0131k kal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

S\u00f6z konusu hakikat aray\u0131\u015f\u0131 ve fikr\u00ee \u00e7aba son derece \u00f6nemlidir. Ancak yola koyulmu\u015f bir insan d\u00fc\u015febilir. D\u00fc\u015fmek ayn\u0131 zamanda y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn de delilidir. Yola koyulmayan d\u00fc\u015femez. Bir \u015fey yapmayan hata da yapamaz. Hata yapmak i\u015f yapanlara mahsus bir durumdur. Peygamberin g\u00fcnde y\u00fcz defa isti\u011ffar etmesinin bir anlam\u0131 da peygamber olmas\u0131na ra\u011fmen s\u00fcrekli korku ve \u00fcmit aras\u0131nda olmas\u0131d\u0131r. Kendinden emin olmama halidir bu. Tabi buradan \u00fcmitsizli\u011fin tehlikesini fark ediyoruz. \u00d6yle ya \u015feytan\u0131n t\u00f6vbe eden bir insana g\u00fcnah i\u015fletmedeki as\u0131l maksad\u0131, g\u00fcnah i\u015fledikten sonra insan\u0131n ruhuna ar\u0131z olan \u00fcmitsizlik hali yani kendinden \u00fcmit kesmesidir. Her defas\u0131nda t\u00f6vbe etmesine ra\u011fmen yine g\u00fcnah bata\u011f\u0131na d\u00fc\u015fen ki\u015fi, bir vakit sonra \u201cdaha d\u00fczelmem ben\u201d deme noktas\u0131na gelirse, i\u015fte \u015feytan\u0131 g\u00fcnah i\u015fletmedeki as\u0131l hedefine ula\u015fm\u0131\u015f olur. Merhum Akif ne g\u00fczel demi\u015f: \u201cYeis \u00f6yle bir batakt\u0131r ki d\u00fc\u015fersen bo\u011fulursun. Azmine sar\u0131l s\u0131ms\u0131k\u0131, bak ne olursun!\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1. \u00c2detimiz \u00fczere t\u00f6vbenin tan\u0131m\u0131yla ba\u015flayal\u0131m \u00fcstad\u0131m. T\u00f6vbeyi nas\u0131l anlamal\u0131y\u0131z? T\u00f6vbe insan\u0131n ilk yarat\u0131l\u0131\u015f haline, fabrika ayarlar\u0131na, \u00f6z\u00fcne; \u00f6z\u00fcndeki Rabbine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr. Malum, her insan \u0130slam f\u0131trat\u0131yla do\u011far. Her g\u00fcnah f\u0131trattan \u00e7\u0131k\u0131\u015ft\u0131r. T\u00f6vbe insan\u0131 f\u0131trat y\u00f6r\u00fcngesine yeniden oturtma ameliyesidir. Modern hayat g\u00fcnah \u00fczerine kurulu bir d\u00fczense, insan bu d\u00fczenin iradesiz mahk\u00fbmu. G\u00fcnahs\u0131z ya\u015faman\u0131n imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011fu bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":5164,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[963],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3950"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3950"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3950\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4476,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3950\/revisions\/4476"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5164"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3950"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3950"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3950"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}