{"id":3977,"date":"2020-09-12T10:17:39","date_gmt":"2020-09-12T07:17:39","guid":{"rendered":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/?p=3977"},"modified":"2022-10-17T16:53:12","modified_gmt":"2022-10-17T13:53:12","slug":"ibrahim-demirci-ile-kutuphane-sohbetleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/ibrahim-demirci-ile-kutuphane-sohbetleri\/","title":{"rendered":"\u0130brahim Demirci ile K\u00fct\u00fcphane Sohbetleri"},"content":{"rendered":"\n

\u201cBir insan\u0131n as\u0131l \u00fcniversitesi ki\u015fisel kitapl\u0131\u011f\u0131d\u0131r\u201d der Umberto Eco. Buna mukabil bir de Ali Emiri Efendi\u2019den bir beyit serdedelim hubb-u kitap nam\u0131na; \u201cHikmet anda marifet anda hakikat andad\u0131r\/ H\u00e2s\u0131l\u0131 sermaye-i d\u00fcnya v\u00fc dinim kitap.\u201d Efendim bu iki kitap sevdal\u0131s\u0131 zat\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00fcst\u00fcne s\u00f6z etmeye ne hacet demek isterdik! Lakin kitab\u0131 defterden, kalemi klavyeden ay\u0131rt etmekte zorluk \u00e7eken bir nesil kar\u015f\u0131s\u0131nda ne kadar \u015fey s\u00f6ylense az ne yaz\u0131k ki! Bu \u00e7aban\u0131n bir mahsul\u00fc olarak a\u00e7t\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201cK\u00fct\u00fcphane Sohbetleri\u201d k\u00f6\u015femize ara vermeden devam ediyoruz. Bu ay \u015fair, yazar ve \u00e7evirmen kimli\u011fi ile Yrd. Do\u00e7. Dr. \u0130brahim Demirci hocam\u0131z\u0131 \u00c7ankaya\u2019daki evinde ziyaret ettik. Ve s\u0131ms\u0131cak bir s\u00f6yle\u015fi ger\u00e7ekle\u015ftirdik. Uzun y\u0131llar edebiyat \u00f6\u011fretmenli\u011fi yapan hocam\u0131z Yedi \u0130klim, Nar, Eyl\u00fcl, Bumerang ve Hece dergilerinin yan\u0131 s\u0131ra Yeni \u015eafak gazetesinde \u201c\u0130brahim Karde\u015f\u201d imzas\u0131yla yazarl\u0131k yapt\u0131. \u0130ki \u015fiir, iki deneme ve bir oyunla beraber yedi \u00e7eviri eser sahibi bu m\u00fctevaz\u0131 ilim adam\u0131yla zevkli bir kitap sohbeti i\u00e7in buyurun\u2026 <\/em><\/p>\n\n\n\n

\u00dcstad\u0131m, kitap okumak sizin i\u00e7in ne ifade ediyor?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Meseleyi kitap okumak \u015feklinde s\u0131n\u0131rlamayal\u0131m, okumak \u015feklinde geni\u015fletelim. Dergi ve gazete okumay\u0131 da katal\u0131m. \u201cBelli i\u015faretleri olan metinleri, simgeleri anlaml\u0131 h\u00e2le getirmek\u201d diyebiliriz belki okumak i\u00e7in kaba bir tan\u0131mla. \u015e\u00fcphesiz okumak bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Bence dilin en \u00f6nemli ger\u00e7ekle\u015fme alan\u0131; yaz\u0131 ve o yaz\u0131y\u0131 anlamak \u00fczere okumak. Benim i\u00e7in okumak al\u0131\u015fkanl\u0131k h\u00e2line gelmi\u015f durumda. Maalesef de diyebiliriz buna. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilin\u00e7li bir y\u00f6neli\u015fle, se\u00e7imle, kararla yap\u0131lacak bir eylem olman\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131p neredeyse otomatikle\u015fmi\u015f bir durum bende. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm her yaz\u0131l\u0131 metni okumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. D\u00fckk\u00e2nlar\u0131n tabelalar\u0131, kamyon, dolmu\u015f arkas\u0131 metinlerinden tut, bilmedi\u011fim metinleri anlamaya, okumaya \u00e7al\u0131\u015fmak kadar i\u015fler yap\u0131yorum. \u201cYahu ben bu alfabeyi bilmiyorum, \u00f6yleyse neymi\u015f?\u201d gibisinden alfabe \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015fmak gibi. Diyelim ki Kiril alfabesini \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015fmak gibi e\u011filimlerden kendimi alam\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n

Bu herh\u00e2lde \u00e7ocuklu\u011fuma dayanan bir \u015fey. Okumay\u0131 sevmi\u015fim, ba\u011flanm\u0131\u015f\u0131m. Bu bende tutku h\u00e2line gelmi\u015f. Zaman zaman bunun bende a\u015f\u0131r\u0131 boyutlara vard\u0131\u011f\u0131n\u0131, ola\u011fan s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 bile g\u00f6rm\u00fc\u015f\u00fcm ve deh\u015fete d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f\u00fcmd\u00fcr. Diyelim ki okulumuzun voleybol ma\u00e7\u0131n\u0131 izliyoruz, kapal\u0131 spor salonunda ve ben kitap okuyorum. Rezalet bir \u015fey yani! (G\u00fcl\u00fcyor) Bu kadar\u0131 da olmaz, olmamal\u0131 belki.<\/p>\n\n\n\n

Kitapla ilk tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 hat\u0131rl\u0131yor musunuz? Buna dair bizimle payla\u015fabilece\u011finiz bir an\u0131 var m\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Do\u011frusu bizim evde ilk kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m kitap Kur\u2019an-\u0131 Kerim olmu\u015ftur. Babam yeni yaz\u0131y\u0131 okumay\u0131, \u00f6\u011frenmeyi reddetmi\u015f desem yanl\u0131\u015f olmaz herh\u00e2lde. Onun okudu\u011fu Kur\u2019an g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm ilk kitapt\u0131r san\u0131r\u0131m. Sonra i\u015fte okul hayat\u0131 i\u00e7inde ders kitaplar\u0131 ile de tan\u0131\u015ft\u0131k. Ama ders kitab\u0131 okumay\u0131 kitap okumaktan saym\u0131yoruz. Saymamak gerekir. Bu bir \u00e7e\u015fit zorunluluk kapsam\u0131na giriyor ve bahsimizin d\u0131\u015f\u0131nda tutulmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

\u0130lkokul y\u0131llar\u0131mda Polyanna\u2019y\u0131 okuyordum. Belki de s\u0131n\u0131f kitapl\u0131\u011f\u0131ndan alm\u0131\u015f\u0131md\u0131r. Bir gece b\u00fcy\u00fck a\u011fabeyim d\u0131\u015far\u0131dan d\u00f6nm\u00fc\u015f. Ben o kitab\u0131 okuyorum. \u201cNe okuyorsun?\u201d dedi, dedim \u201c\u0130\u015fte bu, Polyanna!\u201d Yabanc\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcnce ku\u015fkulanm\u0131\u015f olmal\u0131, \u201cNe anlat\u0131yor bu kitap?\u201d dedi. Cevaben \u201c\u0130nsan\u0131n ba\u015f\u0131na k\u00f6t\u00fc bir \u015fey gelince daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc gelmedi\u011fi i\u00e7in \u015f\u00fckretmeli mesaj\u0131n\u0131 veriyor\u201d gibi bir \u015feyler s\u00f6yledim. \u201c\u00d6yle mi?\u201d dedi, \u201c\u00d6yleyse oku.\u201d Bu mesela ho\u015f bir davran\u0131\u015f etkisi b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r bende. Bizde hakikat sayg\u0131s\u0131, hikmete ba\u011fl\u0131l\u0131k dedi\u011fimiz \u015feyi g\u00f6rm\u00fc\u015f\u00fcmd\u00fcr orada. \u00d6nemli bir davran\u0131\u015ft\u0131r bence.<\/p>\n\n\n\n

Ailenizin kitapla aras\u0131 nas\u0131ld\u0131? Kitapla tan\u0131\u015fman\u0131zda onlar\u0131n etkisi, deste\u011fi var m\u0131yd\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bizim evde a\u011fabeyim Risale-i Nur talebesi oldu\u011fu i\u00e7in Bediuzzaman Said Nursi\u2019nin eserleri vard\u0131. Onun k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fc a\u011fabeyim de dindar bir insand\u0131. Diyelim ki Sahih-i Buhari ya da Riyazu\u2019s-Salihin gibi hadis kitaplar\u0131n\u0131 arkada\u015flar\u0131 ile birlikte, her hafta birinin evinde olmak \u00fczere oturup okuduklar\u0131n\u0131 hat\u0131rl\u0131yorum. Kitap benim her zaman yak\u0131n\u0131mda olmu\u015ftur. Aile ve \u00e7ocukluk \u015fartlar\u0131 i\u00e7erisinde b\u00f6yleydi bu. Ayr\u0131ca a\u011fabeyimin Risale-i Nur talebesi olmas\u0131 bu \u00e7er\u00e7eveyi zenginle\u015ftiriyordu diyebilirim. K\u00fc\u00e7\u00fck a\u011fabeyim de ilahiyat\u00e7\u0131d\u0131r. Tasavvuf tarihi hocas\u0131yd\u0131 \u0130zmir\u2019de. Onun da benim okuma ser\u00fcvenimde katk\u0131s\u0131 olmu\u015ftur. \u0130stanbul\u2019dan yollad\u0131\u011f\u0131 ya da getirdi\u011fi baz\u0131 kitaplar, bende iz b\u0131rakan ilk kitaplar aras\u0131nda say\u0131labilir. A\u011fabeylerimin \u00f6yle din\u00ee ilgileri vard\u0131. Bir de \u015funu s\u00f6yleyeyim: Ben Sezai Karako\u00e7\u2019un Yaz\u0131lar kitab\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck a\u011fabeyimin kitaplar\u0131 aras\u0131nda g\u00f6rm\u00fc\u015f\u00fcmd\u00fcr ilk. Bunu unutmuyorum mesela. Orada yine \u00d6mer R\u0131za Do\u011frul\u2019un haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 Asr-\u0131 Saadet\u2019i hat\u0131rl\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n

Mesela Eflatun Cem G\u00fcney\u2019in G\u00f6kten \u00dc\u00e7 Elma D\u00fc\u015ft\u00fc ad\u0131yla derledi\u011fi masal kitab\u0131, san\u0131yorum a\u011fabeyimin hediyesiydi. Elime ald\u0131\u011f\u0131mda a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissetti\u011fim, sevdi\u011fim, sevindi\u011fim bir kitapt\u0131r. Ama onun d\u0131\u015f\u0131nda Menak\u0131b-\u0131 Cihar Y\u00e2r-\u0131 G\u00fczin\u2019deki menk\u0131beleri ya da Cemal Erten\u2019in Dini Hik\u00e2yeler ad\u0131yla derledi\u011fi kitaplar vard\u0131. Yine oradaki \u00e7o\u011fu menk\u0131be mahiyetindeki metinleri evde aile bireylerine ya da kom\u015fular\u0131m\u0131za okudu\u011fumu hat\u0131rl\u0131yorum ilkokul \u00f6\u011frencisiyken. Onlar da ilgiyle dinlerlerdi. Ve o okumalar\u0131n bir \u00e7e\u015fit tiyatro g\u00f6sterisi h\u00e2lini ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bile s\u00f6yleyebilirim. \u0130\u00e7inden okumakla y\u00fcksek sesle okumak aras\u0131ndaki fark\u0131 bilirisiniz. Ben hem sessiz okumay\u0131 hem de y\u00fcksek sesle okumay\u0131 \u00e7ocuklu\u011fumdan ba\u015flayarak sevmi\u015fimdir. Al\u0131\u015fkanl\u0131k h\u00e2line gelmi\u015ftir bende.<\/p>\n\n\n\n

Okumaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131z d\u00f6nemlerde en \u00e7ok etkilendi\u011finiz kitaplar nelerdi? Bizimle payla\u015fabilir misiniz?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

S\u00f6yleyebiliriz tabii. Necip Faz\u0131l K\u0131sak\u00fcrek\u2019in Y\u0131lanl\u0131 Kuyudan adl\u0131 eserini ilk \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 zaman sat\u0131n alm\u0131\u015ft\u0131m. Necip Faz\u0131l\u2019dan bana a\u011fabeyim s\u00f6z etmi\u015f, \u201cOkudun mu?\u201d demi\u015fti. Okumad\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6yleyince k\u0131nam\u0131\u015ft\u0131 beni. Bu kitab\u0131n sonunda Zindandan Mehmed\u2019e Mektup da var. Benim ilk defa bilin\u00e7li olarak ezberledi\u011fim \u015fiir o olmu\u015ftur. \u00c7ocuk denecek ya\u015fta etkilendi\u011fim kitaplardan ve yazarlardan birisi odur. Sonra Sezai Karako\u00e7\u2019u tan\u0131d\u0131m. Ondan da etkilendi\u011fimi s\u00f6ylemem laz\u0131m. \u00d6zellikle Ma\u011fara ve I\u015f\u0131k, Allah\u2019a \u0130nanma ve \u0130nsanl\u0131k gibi k\u00fc\u00e7\u00fck boy bas\u0131lm\u0131\u015f kitaplar\u0131. Bunlar\u0131 da zevkle okudu\u011fumu, Sezai Karako\u00e7\u2019un baz\u0131 \u015fiirlerini ezberledi\u011fimi s\u00f6yleyebilirim.<\/p>\n\n\n\n

Tabii diyelim ki O\u011fuz \u00d6zde\u015f\u2019in, Abdullah Ziya Kozano\u011flu\u2019nun romanlar\u0131 falan, onlar\u0131 da okumu\u015fumdur. Fakat \u00e7erez gibi ve \u00e7abucak ge\u00e7erek. Dostoyevski\u2019nin hemen hemen b\u00fct\u00fcn k\u00fclliyat\u0131n\u0131 okudum. Beyaz Geceler\u2019den Karamazov Karde\u015fler\u2019e kadar ve zevkle okudum. Dostoyevski\u2019yi kendime \u00e7ok yak\u0131n bulmu\u015fumdur. Aliya \u0130zzetbegovi\u00e7\u2019in Do\u011fu Bat\u0131 Aras\u0131nda \u0130slam adl\u0131 eseri, yine Henryk Sienkiewicz\u2019in Quo Vadis adl\u0131 eseri. Tolstoy\u2019un mesela Dirili\u015f\u2019ini, ne bileyim Kroy\u00e7er Sonat\u0131\u2019n\u0131 zevkle okudum. Ama Sava\u015f ve Bar\u0131\u015f\u2019\u0131 okurken, biraz da okumam gerekir bu kitab\u0131 duygusuyla ve zorlanarak bitirdi\u011fimi hat\u0131rl\u0131yorum \u00fcniversite \u00f6\u011frencisiyken. Sava\u015f ve Bar\u0131\u015f bana Dostoyevski kadar \u00e7ekici gelmemi\u015ftir. Benim b\u00f6yle d\u00f6ne d\u00f6ne okudu\u011fum kitaplar da vard\u0131r, mesela Antoine de Saint-Exup\u00e9ry\u2019nin K\u00fc\u00e7\u00fck Prens adl\u0131 eserinin neredeyse b\u00fct\u00fcn \u00e7evirilerini okumu\u015fumdur. \u015eimdi elime alsam, ba\u015ftan sona okumaktan kendimi alamayabilirim. O kadar \u00e7ekici, s\u0131cak, g\u00fczel g\u00f6r\u00fcn\u00fcr bana. Ayn\u0131 \u015feyi Cahit Zarifo\u011flu\u2019nun A\u011fa\u00e7kakanlar adl\u0131 kitab\u0131 i\u00e7in de s\u00f6yleyebilirim. O kitab\u0131 da defalarca okumu\u015fumdur. \u015eimdi elime alsam bitirmeden b\u0131rakmayabilirim. Hep taze, hep s\u0131cak, hep sevimli gelir bana.<\/p>\n\n\n\n

Kitap okuyanlar genelde farkl\u0131 d\u00f6nemlerde farkl\u0131 t\u00fcrlere merak sarar. Siz bu t\u00fcrden s\u00fcre\u00e7lerden ge\u00e7tiniz mi?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yok. Tabii insan sevdi\u011fi \u015feyi tercihen okur. Ben de \u015fiir, hik\u00e2ye, roman, tarih, gezi, an\u0131, bilimsel veya din\u00ee metinler hepsini okumu\u015fumdur. Fakat Bal\u0131kesir\u2019deyken Aziz Nesin\u2019in bir-iki kitab\u0131n\u0131 okudum. Geri kalan\u0131n\u0131 okumak hissi duymad\u0131m. \u00d6tekiler de buna benzerdir diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n do\u011fru olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyorum ama ben b\u00f6yle ya\u015fad\u0131m. Ya da polisiye roman mesela. Polisiye de insanda tutku h\u00e2line gelebilir. Ben i\u015fte Agatha Christie\u2019nin iki ya da \u00fc\u00e7 roman\u0131n\u0131 okuduktan sonra benzer kitaplar\u0131 okumak istemedim. Benzer bir kurgusu, benzer bir mant\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r ve bana verebilece\u011fi yeni bir \u015fey yoktur gibi bir sonuca ula\u015farak okumam\u0131\u015f\u0131md\u0131r. Bundan bir \u015fey kaybedip etmedi\u011fim ayr\u0131 bir mesele.<\/p>\n\n\n\n

Bu biraz \u015f\u00f6yle bir \u015fey: Planl\u0131 ya\u015famak, bilim disiplini i\u00e7erisinde ya\u015famak diye bir \u015feyden bahsedebiliriz. Bu bende maalesef olmad\u0131. Yani gelecekle ilgili tasar\u0131lar yapamad\u0131m. Bu biraz da ge\u00e7mi\u015fi ve bug\u00fcn\u00fc planl\u0131 ya\u015famamakla ba\u011flant\u0131l\u0131 g\u00f6r\u00fclebilir. \u0130bn\u00fc\u2019l-vakt olmak, dem bu demdir ger\u00e7e\u011fini prensip edinmek gibi bir \u015fey yapm\u0131\u015f durumday\u0131m. Dolay\u0131s\u0131yla tasar\u0131lar\u0131m\u0131n uzun vadeli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, tesad\u00fcflere, tevafuklara, tecellilere ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim. Bir de ben b\u00f6yle bir s\u0131n\u0131fland\u0131rma yapabilir miyim? Yapamam. Yani \u015fu tarihe kadar \u00f6n\u00fcme ne gelirse okudum. Sonra bilin\u00e7li bir okuyucu oldum diyebilir miyim? Tarih vermeyerek \u015funu s\u00f6yleyebilirim: Hayat\u0131m\u0131n bir evresinden sonra yetersiz, \u00f6zensiz, savruk, g\u00fcven vermeyen metinlerden uzak durdum. Bunun haricinde okuma hayat\u0131m hep d\u00fczensizdi diyebilirim.<\/p>\n\n\n\n

\u015eunu da ekleyelim: \u00d6rne\u011fin sizden bir yaz\u0131 istenmi\u015f ya da bir konu hakk\u0131nda yazmaya karar vermi\u015fsiniz. Bu durumda ben o yazar\u0131n t\u00fcm kitaplar\u0131n\u0131 okuma ihtiyac\u0131 hissediyorum. Onu bir g\u00f6rev gibi yap\u0131yorum. \u015eu an Hece Dergisi Yaz\u0131 Kurulunday\u0131m. Yay\u0131mlanacak yaz\u0131lar\u0131 okumam gerekiyor ve okuyorum. Yine Hece Dergisi\u2019nin \u00f6zel say\u0131lar\u0131 i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131lar\u0131n hemen hepsinde ad\u0131 ge\u00e7en yazar\u0131n b\u00fct\u00fcn eserlerini okumu\u015fumdur. Diyelim ki Orhan Kemal i\u00e7in bir \u00f6zel say\u0131 haz\u0131rlanacak, Orhan Kemal\u2019in yay\u0131mlanan t\u00fcm kitaplar\u0131n\u0131 okurum. Aliya \u0130zzetbegovi\u00e7 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken terc\u00fcme edilen t\u00fcm kitaplar\u0131n\u0131 -baz\u0131lar\u0131n\u0131 ikinci kez- okudum.<\/p>\n\n\n\n

Cemil Meri\u00e7 hakeza\u2026 Peyami Safa\u2019n\u0131n bir eseriyle ilgili yazarken o eserin gazetedeki tefrika h\u00e2linden tut, b\u00fct\u00fcn bask\u0131lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak okudum. Yoksa rahat edemiyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye\u2019de maalesef yay\u0131nc\u0131lar yeterince \u00f6zenli davranm\u0131yor. Hatta son kitab\u0131m; Yakup Kadri\u2019nin Kiral\u0131k Konak Roman\u0131nda Bat\u0131l\u0131la\u015fma ve Dil Sorunlar\u0131 adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmamda da durum ayn\u0131. Bunun i\u00e7in roman\u0131n gazetedeki tefrikas\u0131ndan ula\u015fabildi\u011fim t\u00fcm bask\u0131lar\u0131na kadar hepsini g\u00f6zden ge\u00e7irdim. Bu biraz da bilimsel diyebilece\u011fimiz bir \u00e7aban\u0131n do\u011fal gere\u011fi gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor bana.<\/p>\n\n\n\n

\u015eu an\u0131 da \u00e7ok ho\u015ftur benim i\u00e7in: Artvin\u2019den Erzurum\u2019a karayolu ile gidiyorum. Yolda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm kaya \u00e7e\u015fitleri, zenginli\u011fi beni o kadar hayran b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131 ki kendi kendime ke\u015fke jeoloji okusayd\u0131m dedim. Bu kayalar\u0131n olu\u015fumu ile ilgili bir jeologun bilgisine sahip olmay\u0131 hakikaten istedim. O kadar \u00e7ekici ve g\u00fczel g\u00f6r\u00fcnd\u00fc bana. Bu ya\u015ftan sonra jeoloji \u00f6\u011frenimi istenirse olabilirdi belki. Fakat ge\u00e7 kal\u0131nm\u0131\u015f bir dilek gibi oldu sanki.<\/p>\n\n\n\n

Bunca y\u0131ldan sonra illa baz\u0131 \u00f6zele\u015ftirileriniz, pi\u015fmanl\u0131klar\u0131n\u0131z olmu\u015ftur. Yeniden okumaya ba\u015flayacak olsayd\u0131n\u0131z neleri farkl\u0131 yapard\u0131n\u0131z? Ne \u015fekilde bir okuma program\u0131 belirlerdiniz?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bizde \u201colanda hay\u0131r vard\u0131r\u201d diye kelam-\u0131 kibar vard\u0131r. Ben buna inan\u0131yorum galiba. Olacak olan olmu\u015ftur. Ve irademizin geriye do\u011fru i\u015flemesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Dolays\u0131yla pi\u015fmanl\u0131k da ho\u015f bir \u015fey de\u011fil. Bu arada \u015funu da s\u00f6yleyeyim: Yine okuma hayat\u0131m\u0131n \u00f6nemli ger\u00e7eklerinden biridir. Ben Konyal\u0131 olmama, uzun y\u0131llar Konya\u2019da ya\u015famama ra\u011fmen Mevlana\u2019n\u0131n Mesnevi\u2019sini okumam\u0131\u015f\u0131m. \u00d6\u011fretmen olduktan sonra i\u015fte K\u0131r\u0131khan\u2019da ilk g\u00f6revimi yaparken Konyal\u0131 oldu\u011fumu \u00f6\u011frenenler Mevlana\u2019y\u0131 ziyaretten, onun b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnden s\u00f6z ettiler bana. Ve ben deh\u015fetle fark ettim ki Mesnevi\u2019yi okumam\u0131\u015f\u0131m. Onun i\u00e7in hemen okul kitapl\u0131\u011f\u0131ndan Veled \u00c7elebi\u2019nin terc\u00fcmesini al\u0131p ba\u015ftan sona dikkatle okudum. Ve notlar alarak okumu\u015fum. O alt\u0131 ciltten not etti\u011fim c\u00fcmlelerden biri de \u201cpi\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 \u00e2det haline getirme, pi\u015fmanl\u0131ktan uzak dur\u201d gibi bir tavsiyesi var Mevlana\u2019n\u0131n. Dolay\u0131s\u0131 ile pi\u015fman olmak ho\u015f bir \u015fey de\u011fil. Bu t\u00f6vbenin gereksizli\u011fi gibi yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmas\u0131n. Pi\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 \u00e2det edinmek \u00f6zellikle \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fc bir rol oynayabilir. Onun i\u00e7in pi\u015fmanl\u0131k belirtici c\u00fcmleler kurmak istemiyorum.<\/p>\n\n\n\n

Yine de okuma hayat\u0131mla ilgili \u015funu s\u00f6yleyebilirim: Diyelim ki Don Quijote\u2019un tam metin terc\u00fcmesini okurken, b\u00fcy\u00fck zevk alm\u0131\u015ft\u0131m. Ve daha \u00f6nce i\u015fte gen\u00e7ler i\u00e7in k\u0131salt\u0131lm\u0131\u015f, ku\u015fa \u00e7evrilmi\u015f Don Ki\u015fot okudu\u011fum i\u00e7in \u00fcz\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcm. Pi\u015fman olmu\u015ftum demeyelim de \u201cOrijinalinden yap\u0131lm\u0131\u015f tam metin bir \u00e7eviriyi ke\u015fke daha \u00f6nce okusayd\u0131m\u201d gibi bir c\u00fcmle kurdum o okumay\u0131 yaparken. Don Quijote roman\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc biraz ge\u00e7 fark ettim diyebilirim.<\/p>\n\n\n\n

Okuma hayat\u0131mda rastlant\u0131lar, arkada\u015f tavsiyeleri de elbette rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. Mesela yine benim \u00f6nemsedi\u011fim hadiselerden biri Nuri Pakdil\u2019in Bat\u0131 Notlar\u0131 adl\u0131 kitab\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015fmamd\u0131r. Lise \u00f6\u011frencisiyken bir arkada\u015f getirmi\u015fti o kitab\u0131. Bat\u0131 Notlar\u0131\u2019n\u0131 b\u00fcy\u00fck bir ilgiyle, yenilik duygusu ve sevin\u00e7le okumu\u015ftum. Yani bizim b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fcn fark\u0131na varmam\u0131z, dolay\u0131s\u0131 ile kay\u0131plar\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn de fark\u0131na varmak ve mevcut olumsuzluklara kar\u015f\u0131 gerek d\u00fcnyan\u0131n gerek \u00fclkemizin direni\u015f ve m\u00fccadele y\u00f6neli\u015fine girmekte etkili olmu\u015ftur diyebilirim Bat\u0131 Notlar\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir kitapt\u0131r. K\u0131sa s\u00fcrm\u00fc\u015f bir gezinin notlar\u0131d\u0131r. Ama Avrupa\u2019ya, Avrupa uygarl\u0131\u011f\u0131na bir M\u00fcsl\u00fcman olarak \u00f6zg\u00fcvenle bakmak, herhangi bir a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k kompleksine kap\u0131lmadan yakla\u015fmak, bana yeni ve g\u00fczel g\u00f6r\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fc. H\u00e2l\u00e2 \u00f6yledir.<\/p>\n\n\n\n

Okuma listesi haz\u0131rlamay\u0131 do\u011fru buluyor musunuz? Siz liste takip ettiniz mi ya da haz\u0131rlad\u0131n\u0131z m\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Do\u011fru buluyorum tabii. Listenin mevcudiyeti onun tamamen okunaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmiyor. Ama ihtiyac\u0131 olan i\u00e7in, ilgilisi i\u00e7in pek\u00e2l\u00e2 bir yard\u0131mc\u0131 olabilir. Ge\u00e7enlerde bir \u015fey okudum. Birisi Mozart\u2019a gelmi\u015f. \u201cBenim o\u011flum m\u00fczikle ilgileniyor, ne \u00f6nerirsiniz\u201d filan diye. O da i\u015fte \u201cfalan okulu bitirsin, sonra filan okula gitsin, ard\u0131ndan \u015f\u00f6yle bir kompozit\u00f6rle \u00e7al\u0131\u015fs\u0131n\u201d gibi tavsiyelerde bulunuyor. Bunun \u00fczerine \u00e7ocu\u011fun babas\u0131 diyor ki; \u201cefendim ama siz bunlar\u0131n hi\u00e7 birisini yapmad\u0131n\u0131z ki.\u201d Mozart diyor ki; \u201cama ben kimseye sormad\u0131m ne yapaca\u011f\u0131m\u0131.\u201d Soran varsa ona cevap verilebilir elbette. Sormadan yolunu bulan varsa zaten buluyor, sorun yok.<\/p>\n\n\n\n

Mara\u015f\u2019ta Duran Boz, \u201cOkuma Hik\u00e2yeleri\u201d miydi, orada \u00e7ocuklar ve gen\u00e7ler i\u00e7in kitap listeleri de d\u00fczenledi. Benim de katk\u0131da bulundu\u011fum olmu\u015ftu. Ya da ne bileyim T\u00fcrkiye\u2019ye yurtd\u0131\u015f\u0131ndan gelen \u00f6\u011frenciler i\u00e7in kitap \u00f6nerileri, falan konu i\u00e7in kitap listesi gibi \u015feyler talep edildi. Akl\u0131m\u0131z\u0131n erdi\u011fince yard\u0131mc\u0131 olmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Tek ba\u015f\u0131ma de\u011fil, bir kurul h\u00e2linde tabii. Onun haricinde ben liste haz\u0131rlamad\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

Biraz kli\u015fe ka\u00e7abilir, lakin ciddi ciddi okumaya nereden, hangi kitaptan ba\u015flayaca\u011f\u0131n\u0131 bilmeyen insanlar var. Bunlara ne tavsiye edersiniz?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cahit Zarifo\u011flu\u2019nun \u00e7ocuklar i\u00e7in yay\u0131mlanan kitaplar\u0131n\u0131 tavsiye edebilirim. Motorlu Ku\u015f, Ser\u00e7e Ku\u015f, K\u00fc\u00e7\u00fck \u015eehzade, A\u011fa\u00e7kakanlar vs. Bu t\u00fcr eserlerin \u00e7ocuk kitab\u0131 gibi g\u00f6r\u00fclmesi, b\u00fcy\u00fckler taraf\u0131ndan okunmamas\u0131 bana tuhaf geliyor mesela. Herkesin okuyabilece\u011fi kitaplar onlar. K\u00fc\u00e7\u00fck Prens gibi\u2026<\/p>\n\n\n\n

\u201cBe\u015f parma\u011f\u0131n be\u015fi bir de\u011fil.\u201d \u201c\u0130nsandan insana fark var\u2026\u201d Bunlar \u00e7ok temel ilkelerdir benim g\u00f6z\u00fcmde. Yani herkesin bir ki\u015finin y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc yoldan ad\u0131m ad\u0131m onu izleyerek y\u00fcr\u00fcmesi gerekmiyor. Bu insani bir \u015fey de de\u011fil zaten. Herkes kendi yetene\u011fine, e\u011filimine, d\u00fc\u015f g\u00fcc\u00fcne g\u00f6re bir yol y\u00fcr\u00fcyebilir. Ama bir e\u011fitim yap\u0131yorsan\u0131z, hele toplu bir e\u011fitim s\u00f6z konusu ise birtak\u0131m \u00f6l\u00e7\u00fcler, s\u0131n\u0131rlar koymak, \u00f6nerilerde bulunmak pek\u00e2l\u00e2 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Sonu\u00e7ta insan\u0131n biricikli\u011fini g\u00f6z ard\u0131 etmeden bunu planlayabilirsek, becerebilirsek daha iyi olur kanaatindeyim.<\/p>\n\n\n\n

E-kitaplar ve dijital platformlar gibi teknolojilerin insanlar\u0131 matbu kitaptan so\u011futtu\u011fu s\u00f6yleniyor. Siz bas\u0131l\u0131 kitab\u0131n, geleneksel okuma bi\u00e7iminin gelece\u011fini nas\u0131l g\u00f6r\u00fcyorsunuz?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yok, ben ona inanm\u0131yorum. Foto\u011fraf \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 zaman resim \u00f6lecek gibi bir \u015fey oldu. Hatta T\u00fcrkiye\u2019de \u015funu da s\u00f6yleyebiliriz: Attila \u0130lhan T\u00fcrkiye Cumhuriyeti tarihinin \u00f6nemli \u015fairlerinden, yazarlar\u0131ndan birisidir. Hi\u00e7 tiyatro yazmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yazmayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Sinema \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra tiyatronun anlams\u0131zla\u015ft\u0131\u011f\u0131 gibi bir yarg\u0131 ile bu karar\u0131 alm\u0131\u015f. H\u00e2lbuki sineman\u0131n \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131 tiyatroyu \u00f6ld\u00fcrmedi, \u00f6ld\u00fcrmeyecek de. Kitap i\u00e7in de ayn\u0131 \u015fey ge\u00e7erli. Hatta biraz ironik, ama birisi Attila \u0130lhan\u2019\u0131n \u015fiirlerinden bir tiyatro oyunu tasarlay\u0131p sahneledi yan\u0131lm\u0131yorsam.<\/p>\n\n\n\n

Yeni bir teknolojinin gelmesi bir \u00f6ncekini iptal eder mi? Ayn\u0131 alan i\u00e7inde olabilir. Mesela ses teknolojilerini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz zaman, diyelim ki bir zamanlar gen\u00e7lerin kulaklar\u0131nda walkman vard\u0131 ya da bilgisayar teknolojisi de bug\u00fcn disketten, cd\u2019ye, dvd\u2019ye evrildi. \u015eimdi onlar bile \u00e7\u00f6pe at\u0131ld\u0131. Ama o ayn\u0131 alan i\u00e7inde bir geli\u015fmeyi g\u00f6steriyor. \u0130\u015fin mahiyeti de\u011fi\u015fmi\u015f olmuyor. Yani bilgi kayna\u011f\u0131 konusunda \u00e7e\u015fitlenmenin olmas\u0131 i\u015fin temel mahiyetini de\u011fi\u015ftirmiyor.<\/p>\n\n\n\n

Metnin k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde olmas\u0131 ile ekran \u00fczerinde olmas\u0131nda tabii ki birtak\u0131m farklar var. Ekran \u015fu veya bu \u015fekilde bize zararl\u0131 \u0131\u015f\u0131nlar iletiyor olabilir. K\u00e2\u011f\u0131d\u0131n da belki alerji uyand\u0131rmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bunlar\u0131 \u00f6nemsememek gerekiyor. Ama yeni teknolojinin yeni bir dil \u00fcretmesi, yeni bir anlat\u0131m mecras\u0131 a\u00e7mas\u0131 pek\u00e2l\u00e2 m\u00fcmk\u00fcn, fakat o daha olmad\u0131. Dilin, c\u00fcmlenin yan\u0131na sesin ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir sanat \u00fcretimi yeni medya ile pek\u00e2l\u00e2 gelebilir. Bunun neler do\u011furaca\u011f\u0131n\u0131 kestirmek zor. Bununla birlikte i\u015fin \u00f6z\u00fcne bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman sorun nedir? \u0130nsan\u0131n herhangi bir d\u00fcnya ger\u00e7ekli\u011fini ve \u00f6tesini adland\u0131rmas\u0131, alg\u0131lamas\u0131, yorumlamas\u0131, dile \u00e7evirmesidir aslolan. Olay bu. Yani bin y\u0131l \u00f6nce b\u00f6yle oldu\u011fu gibi bin y\u0131l sonra da b\u00f6yle olacakt\u0131r. \u0130nsan\u0131n yery\u00fcz\u00fc ko\u015fullar\u0131nda anlam\u0131, konumu, i\u015flevi, amac\u0131 da d\u00e2hil buna. Bu \u00e7er\u00e7evede \u00fcretimler yap\u0131ld\u0131, yap\u0131l\u0131yor, yap\u0131lacak diyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fct\u00fcphanelerle aran\u0131z nas\u0131ld\u0131r? \u00dclkemizdeki k\u00fct\u00fcphanecilik hakk\u0131nda neler d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Benim k\u00fct\u00fcphanelerle \u00f6teden beri aram iyidir. \u0130lkokul, ortaokul, lise; b\u00fct\u00fcn \u00f6\u011frenim hayat\u0131m boyunca kitapl\u0131k kolunda idim. Dolay\u0131s\u0131yla okul kitapl\u0131klar\u0131 ile hep i\u00e7 i\u00e7e oldum. Orada kitaplar\u0131n sadece adlar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek bile \u00f6\u011fretici olmu\u015ftur. K\u00fct\u00fcphaneleri severim. Konya \u0130l Halk K\u00fct\u00fcphanesinin \u00fcyesiydim. Sonra Bal\u0131kesir \u0130l Halk K\u00fct\u00fcphanesinin \u00fcyesiydim. Bug\u00fcn de i\u015fte yeri geldik\u00e7e Mill\u00ee K\u00fct\u00fcphaneye gidip bak\u0131yorum. Konya B\u00f6lge Yazma Eserler K\u00fct\u00fcphanesinde kitaplar d\u0131\u015far\u0131ya verilmiyordu. H\u00e2l\u00e2 da verilmiyor. Fakat o zamanlar dijital kopyalama sistemleri de yoktu. Bir \u015fubat tatilinde on be\u015f g\u00fcn boyunca oraya gidip Celal Nuri\u2019nin \u015eimal Hat\u0131ralar\u0131, Kutup Musahabeleri gibi kitaplar\u0131n\u0131 orada kopya etmi\u015ftim. K\u00fct\u00fcphaneleri severim yani. Sonra akademik say\u0131labilecek \u00e7al\u0131\u015fmalar s\u0131ras\u0131nda da \u0130stanbul Beyaz\u0131t K\u00fct\u00fcphanesinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. 90\u2019l\u0131 y\u0131llarda oran\u0131n ko\u015fullar\u0131 pek de iyi de\u011fildi. \u015eimdi daha iyi oldu\u011funu i\u015fitiyorum. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda \u0130SAM K\u00fct\u00fcphanesini g\u00f6rd\u00fcm. Orada g\u00fczel i\u015fler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u015fitiyorum.<\/p>\n\n\n\n

Gidi\u015fat\u0131n iyiye do\u011fru oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim. Ama kay\u0131tlarda birtak\u0131m problemler oluyor. Diyelim ki Mill\u00ee K\u00fct\u00fcphanede bir kitaba rastlad\u0131m. Ad\u0131 verilen kitapla orada verilen kitap ayn\u0131 de\u011fil. Yani eser-yazar fark\u0131 var. Bu t\u00fcr \u015feylere zaman zaman rastlanabiliyor. D\u00fczeltilir onlar. Kemiyet de \u00f6nemli tabii. Arap alfabesi ile yaz\u0131lan kitaplar\u0131n dijital ortama aktar\u0131lmas\u0131 i\u015flerimizi \u00e7ok kolayla\u015ft\u0131rd\u0131. \u00d6\u011frenmek, ara\u015ft\u0131rmak isteyenler i\u00e7in durum ge\u00e7mi\u015fe oranla \u00e7ok daha iyi. D\u00fcnya k\u00fct\u00fcphaneleri de hatta ar\u015fivlerini a\u00e7abiliyorlar ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara. O da g\u00fczel bir \u015fey. \u00d6\u011frenmek isteyenler i\u00e7in imk\u00e2nlar\u0131n ge\u00e7mi\u015fe oranla \u00e7ok daha iyi oldu\u011fu kanaatindeyim.<\/p>\n\n\n\n

Bir kitaba ula\u015fmak i\u00e7in ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z ilgin\u00e7 an\u0131lar ve zorluklar illa ki vard\u0131r. \u0130lk akl\u0131n\u0131za gelenleri payla\u015f\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bunu d\u00fc\u015f\u00fcnmem gerek. Bu konuda o\u011flum bana yard\u0131mc\u0131 oluyor diyebilirim. O bir \u015fekilde buluyor. Sahaflara gitmemiz gerekiyor bazen. Enis Batur\u2019un Oktay Rifat\u2019a Do\u011fru adl\u0131 kitab\u0131n\u0131 mesela sahaftan bulup ald\u0131m piyasada olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in. Eskiden daha zordu. Diyelim akademik \u00e7al\u0131\u015fma yapan bir arkada\u015f benim K\u00fctahya\u2019ya gidece\u011fimi \u00f6\u011frenince \u201cK\u00fctahya\u2019da bir k\u00fct\u00fcphanede \u015f\u00f6yle bir eser var, kopyas\u0131n\u0131 g\u00f6nderebilir misin?\u201d gibi bir ricada bulunmu\u015ftu. Benzer \u015feyler \u00e7ok\u00e7a ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7ok enteresan bir \u015fey oldu: Hakk\u0131 Tar\u0131k Us kitapl\u0131\u011f\u0131nda katalogda M\u00fcstakil Gazete\u2019nin var oldu\u011fu yaz\u0131yor. Fakat oradaki g\u00f6revli arkada\u015f arad\u0131, tarad\u0131 bulamad\u0131. Yok. Kay\u0131p oldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131. Ve ben bu gazeteye daha sonra ula\u015ft\u0131m. Pe\u015fine d\u00fc\u015ft\u00fcm. Pe\u015fine d\u00fc\u015f\u00fcp de edinemedi\u011fim \u015fimdilik ne var? Mehmet Akif Edirne\u2019de baytar olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken Filibe\u2019de yay\u0131nlanan Gayret gazetesine \u015fiirler g\u00f6ndermi\u015f. Onlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok ge\u00e7 fark edildi mesela. \u00c2lim Kahraman fark\u0131na varm\u0131\u015f ve yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131. Diyelim orada bir terci-i bent var ve \u015fiirin devam\u0131 oldu\u011fu yaz\u0131l\u0131 gazetede. Fakat devam\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 gereken say\u0131lar yoktu. Onun pe\u015fine d\u00fc\u015ft\u00fcm. Filibe\u2019den bir arkada\u015f sa\u011f olsun gazetenin kopyalar\u0131n\u0131 bulup g\u00f6nderdi bana ama orada da yok. Bu durumda ya o metin kayboldu gazetede ya da g\u00f6remedi\u011fimiz ba\u015fka say\u0131larda var. Muhtemelen kay\u0131p.<\/p>\n\n\n\n

Kendi geli\u015ftirdi\u011finiz bir okuma \u015fekli var m\u0131? Sat\u0131rlar\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek mi yoksa not alarak m\u0131 okursunuz?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Geli\u015ftirdi\u011fim ya da tavsiye edebilece\u011fim bir okuma \u015fekli yok. \u015eunu s\u00f6yleyebilirim; bazen insanlar, yazarken de yap\u0131lmal\u0131 bu, yazd\u0131\u011f\u0131m ve s\u00f6ylemek istedi\u011fim birbirini tutuyor mu diye tekrar okumal\u0131. Ayn\u0131 \u015feyi okuyucu da yapmal\u0131. Bu adam burada ne diyor ve ben bunu anlad\u0131m m\u0131? diye bakmas\u0131 gerekiyor. Anlamad\u0131\u011f\u0131 bir kelime varsa, \u00fc\u015fenmeyip s\u00f6zl\u00fc\u011fe bakmas\u0131, hi\u00e7bir kelimeyi atlamamas\u0131 laz\u0131m. Ben buna \u00f6zen g\u00f6sterdi\u011fimi s\u00f6yleyebilirim. Bu sayede yeni kelimeler \u00f6\u011freniyorum ve bunun yani \u00f6\u011frenmenin sonu yok. Hadis-i \u015ferifte de buyruldu\u011fu \u00fczere; be\u015fikten mezara ilim taleb edin. Bu, mezara kadar s\u00fcrecektir. Ben her \u015feyi biliyorum, \u00f6\u011frendim diyebilen, akl\u0131 ba\u015f\u0131nda hi\u00e7bir insan olmayacakt\u0131r. K\u0131saca; anlayarak okumak \u00f6nemsenmesi gereken bir \u015fey. Ben b\u00f6yle bir yol takip ediyorum. Yine de anlamad\u0131\u011f\u0131m oluyor mu? Tabii ki oluyor. \u00d6zellikle sanatsal metinler. Burada da ben \u015fimdi bunu anlayam\u0131yorum, fakat ba\u015fka bir zaman, ba\u015fka bir bilgi sayesinde anlayabilirim g\u00f6z\u00fcyle bakmak gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Kitaplarla yo\u011fun mesaisi olanlar\u0131n genelde e\u015fleriyle kitap y\u00fcz\u00fcnden tatl\u0131 s\u00fcrt\u00fc\u015fmeleri olur. Siz ya\u015fad\u0131n\u0131z m\u0131 bu t\u00fcr denge sorunlar\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Evet evet. Ben de biliyorum. \u0130\u015fitiyorum. \u00dcz\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcm oluyor. Bizim evde de tabii zaman zaman kitap \u00e7oklu\u011fundan han\u0131mefendinin rahats\u0131z oldu\u011fu elbette oluyor. Yani yer problemi diye bir \u015fey ya\u015fanabiliyor. Ama al\u0131\u015ft\u0131lar art\u0131k. O sorun bizde a\u015f\u0131ld\u0131 diyebilirim.<\/p>\n\n\n\n

Kitap okuyorum fakat anlam\u0131yorum diyerek hepten okumaktan so\u011fuyan bir\u00e7ok ki\u015fi var. Bunlara ne \u00f6nerirsiniz?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Anlamas\u0131 \u015fart de\u011fil. B\u0131raks\u0131n ba\u015fka bir alana y\u00f6nelsin diyebiliriz. Yani felsefi metinler ya da dil bilim metinleri filan\u2026 Her metni herkesin anlamas\u0131 gerekmiyor diye bakmak laz\u0131m. Ki\u015fi ilgi duydu\u011fu, sevdi\u011fi ve becerebilece\u011fi alanlarda derinle\u015fmeye baks\u0131n.<\/p>\n\n\n\n

Hayat\u0131n\u0131zda \u00e7ok \u00f6nemli yere sahip \u00fc\u00e7 eser ismi verebilir misiniz? Ve tabii hangi y\u00f6nleri sizi \u00e7ok etkiledi?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yunus Emre\u2019yi \u00e7ok \u00f6nemsiyorum. Birden \u00e7ok Yunus var deniyor. Do\u011frudur. Ama Yunus T\u00fcrk\u00e7e d\u00fc\u015f\u00fcnen, yazan insan i\u00e7in y\u00fczy\u0131llard\u0131r, y\u00fczy\u0131l\u0131m\u0131zda ve gelecek y\u00fczy\u0131llarda da \u00f6nemini koruyaca\u011f\u0131na inan\u0131yorum. Yunus Emre hakikaten insand\u0131r. \u015eimdi Hz. \u0130nsan diyenler de var. Anl\u0131yorum onlar\u0131, sayg\u0131 da duyuyorum, ama Yunus sanki has, \u00e7\u0131plak, \u00f6zg\u00fcr, temiz insan gibi m\u00fcspet s\u0131fatlarla anabilece\u011fimiz bir \u015fahsiyet. \u00c7ok b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu, \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebilirim. Yunus Emre\u2019yi anlamak, kavramak i\u00e7in yola \u00e7\u0131ksak, y\u00fcr\u00fcsek pek \u00e7ok sorunun sorun olmaktan \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 ya da sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yoluna kavu\u015faca\u011f\u0131n\u0131 iddia edebilirim.<\/p>\n\n\n\n

Sezai Karako\u00e7\u2019u da anal\u0131m. Sezai Karako\u00e7 da biliyorsunuz \u00fc\u00e7 ki\u015fi i\u00e7in kitap yazd\u0131: Mehmet Akif, Yunus Emre, Mevlana\u2026 K\u00fc\u00e7\u00fck ama \u00f6nemli kitaplard\u0131r. Sezai Karako\u00e7 20. y\u00fczy\u0131lda T\u00fcrk insan\u0131n\u0131n M\u00fcsl\u00fcman olarak b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya seslenebilece\u011fini, seslenmesi gerekti\u011fini, M\u00fcsl\u00fcman\u0131n sadece kendi d\u00fcnyas\u0131nda de\u011fil, b\u00fct\u00fcn yery\u00fcz\u00fcnden sorumlu oldu\u011funu duyan, duyuran ve buna dair co\u015fkulu duygular besleyen kahraman bir yazar\u0131m\u0131zd\u0131r; 21. y\u00fczy\u0131l\u0131 da \u0131\u015f\u0131tacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ben b\u00f6yle deyince \u201cNecip Faz\u0131l\u2019\u0131 atlamad\u0131k m\u0131?\u201d filan gibi bir \u015fey olabilir. Elbette Necip Faz\u0131l da \u00f6nemli. Zaten Sezai Karako\u00e7 da bir bak\u0131ma Necip Faz\u0131l\u2019\u0131n g\u00f6lgesinde yeti\u015fmi\u015ftir diyebiliriz. Her biri tek ba\u015f\u0131na \u00f6nemli. Ayr\u0131 ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek laz\u0131m. M\u00fcr\u015fit-m\u00fcrit gibi g\u00f6rmemek laz\u0131m. E\u015frefo\u011flu Rumi\u2019den \u015eeyh Galib\u2019e kadar t\u00fcm tasavvuf edebiyat\u0131n\u0131 da burada sayabiliriz bir beslenme kayna\u011f\u0131 olarak.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de ilahiyat kesimi ya da genel olarak \u0130slami camian\u0131n okumakla ilgili ne t\u00fcr problemleri var sizce? Bu konuda k\u0131saca g\u00f6zlem ve tespitlerinizi duymak harika olur.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tecess\u00fcse, meraka ihtiyac\u0131m\u0131z var san\u0131r\u0131m. Efendim, ilahiyat dediniz madem \u015fu ayeti hat\u0131rlayal\u0131m; \u201cAllah hi\u00e7bir nefse v\u00fcs\u2019atinin \u00fcst\u00fcnde y\u00fck y\u00fcklemez.\u201d Ama i\u015fte v\u00fcs\u2019atimiz, kapasitemiz nedir? Bunu aramak, ke\u015ffetmeye \u00e7al\u0131\u015fmak da varl\u0131k sebebimiz bile say\u0131labilir. \u0130nsan yery\u00fcz\u00fcne kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131, kapasitesini ke\u015ffetmeye gelmi\u015ftir bile diyebilirim. Ve yapabileceklerimiz ve yapt\u0131klar\u0131m\u0131z aras\u0131ndaki mesafe \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor bana. O kadar \u00e7ok zaman, o kadar l\u00fczumsuz i\u015flere sarf ediliyor ki deh\u015fete d\u00fc\u015fmemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. G\u00fcn 24 saat, bunun \u00fc\u00e7te birini uykuya, \u00fc\u00e7te birini ba\u015fka me\u015fgalelere ay\u0131ral\u0131m. Bunun kalan\u0131n\u0131 okumak, \u00f6\u011fretmek, ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in ay\u0131rmamak yak\u0131\u015f\u0131ks\u0131z bir durum. \u00dcrk\u00fct\u00fcc\u00fc. \u015eunu s\u00f6yleyebiliriz; insan\u0131n \u00f6\u011frenmeyi \u00f6\u011frenmekten zevk almas\u0131 belki birinci \u015fartt\u0131r. Bundan sonra gerisi kendili\u011finden gelecektir diye de d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

\u0130brahim Demirci hocam, size hayli zahmet verdik sorular\u0131m\u0131zla. Allah raz\u0131 olsun. Son sabit sorumuzla bitirelim: Kitap okumas\u0131n\u0131 sevmeyen bir genci ikna etmek i\u00e7in tek c\u00fcmlelik hakk\u0131n\u0131z olsayd\u0131 ne s\u00f6ylerdiniz?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

B\u00f6yle bir c\u00fcmle kurabilece\u011fimi zannetmiyorum. Ama insan\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ile ilgili c\u00fcmlelere ya da insan\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kavramam\u0131z\u0131 sa\u011flayacak c\u00fcmlelere ihtiyac\u0131m\u0131z oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim. Hz. Ali\u2019nin \u201cSen kendini k\u00fc\u00e7\u00fck bir cirim zannedersin, fakat en b\u00fcy\u00fck \u00e2lem sende d\u00fcr\u00fcl\u00fcd\u00fcr\u201d s\u00f6z\u00fc ya da \u015eeyh Galib\u2019in \u201cHo\u015f\u00e7a bak zat\u0131na kim z\u00fcbde-i \u00e2lemsin sen \/ Merd\u00fcm-i d\u00eede-i ekv\u00e2n olan \u00e2demsin sen\u201d s\u00f6z\u00fc varl\u0131klar\u0131n g\u00f6zbebe\u011fi oldu\u011funu, insan\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlat\u0131r. Dolays\u0131yla insan kendini anlaml\u0131 ve de\u011ferli bulduktan sonra kendinde derinle\u015fmek ve boyutlar\u0131n\u0131 ke\u015ffetmek i\u00e7in yola \u00e7\u0131kmas\u0131 ve bunun i\u00e7in de kitaplara y\u00f6nelmemesi beklenemez gibi. B\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fcn fark\u0131na varmak ve bunun gereklerini yerine getirmek i\u00e7in insanlar\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201cBir insan\u0131n as\u0131l \u00fcniversitesi ki\u015fisel kitapl\u0131\u011f\u0131d\u0131r\u201d der Umberto Eco. Buna mukabil bir de Ali Emiri Efendi\u2019den bir beyit serdedelim hubb-u kitap nam\u0131na; \u201cHikmet anda marifet anda hakikat andad\u0131r\/ H\u00e2s\u0131l\u0131 sermaye-i d\u00fcnya v\u00fc dinim kitap.\u201d Efendim bu iki kitap sevdal\u0131s\u0131 zat\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00fcst\u00fcne s\u00f6z etmeye ne hacet demek isterdik! Lakin kitab\u0131 defterden, kalemi klavyeden ay\u0131rt etmekte […]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":5154,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[963],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3977"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3977"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3977\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4464,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3977\/revisions\/4464"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5154"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3977"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3977"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3977"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}