{"id":3978,"date":"2020-09-12T10:19:29","date_gmt":"2020-09-12T07:19:29","guid":{"rendered":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/?p=3978"},"modified":"2022-10-17T16:51:23","modified_gmt":"2022-10-17T13:51:23","slug":"doc-dr-asim-cuneyd-koksal-ile-kutuphane-sohbetleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/doc-dr-asim-cuneyd-koksal-ile-kutuphane-sohbetleri\/","title":{"rendered":"Prof. Dr. As\u0131m C\u00fcneyd K\u00f6ksal ile K\u00fct\u00fcphane Sohbetleri"},"content":{"rendered":"\n

Bas\u0131l\u0131 kitab\u0131n g\u00fcn be g\u00fcn teknolojik taarruza toprak kaybetti\u011fi \u015fimdilerde ki\u015fisel k\u00fct\u00fcphanelerin yas\u0131n\u0131 tutar haldeyiz. Hala el eme\u011fiyle olu\u015fturdu\u011fu kitapl\u0131\u011f\u0131nda geleneksel okuma bi\u00e7imini s\u00fcrd\u00fcren ayd\u0131n ve \u00e2limlerimize kar\u015f\u0131 \u015f\u00fckran borcumuz bulunuyor. Bunun bir ifadesi olarak T\u00fcrkiye\u2019de kitap ve okuma tutkunu ne kadar hocam\u0131z varsa birikiminden istifade etmek ve hassaten gen\u00e7 karde\u015flerimizle payla\u015fmak istiyoruz. A\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 Do\u00e7. Dr. As\u0131m C\u00fcneyd K\u00f6ksal hocam\u0131zla yapt\u0131k. Temel ilgi alanlar\u0131 f\u0131k\u0131h usul\u00fc, \u0130slam hukuku ve hukuk tarihi, \u0130slam ahlak, hukuk ve siyaset felsefesi olsa da edebiyattan sinemaya ne kadar \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc, \u00e7al\u0131\u015fkan ve \u00fcretken bir okuma-ara\u015ft\u0131rma sevdal\u0131s\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yle\u015fi boyunca g\u00f6receksiniz. Bakal\u0131m \u0130brahim T\u00fcrkan \u015fahsi k\u00fct\u00fcphanesinde C\u00fcneyd K\u00f6ksal hocaya neler sormu\u015f, nas\u0131l cevaplar alm\u0131\u015f? Dopdolu bir kitap yolculu\u011funa sefalar getirdiniz efendim.  <\/em><\/p>\n\n\n\n

Kitapla ilk tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 hat\u0131rl\u0131yor musunuz? Buna dair bizimle payla\u015fabilece\u011finiz bir an\u0131n\u0131z var m\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kitapla ilk tan\u0131\u015fmam\u0131 tabii bariz bir \u015fekilde hat\u0131rlam\u0131yorum. Evimizde kendimi bildim bileli kitaplar vard\u0131. Rahmetli dedemin yazd\u0131\u011f\u0131 eserler, edebiyat ve dini i\u00e7erikli kitaplardan olu\u015fan bir kitapl\u0131\u011fa sahiptik. Okumay\u0131 kendim s\u00f6km\u00fc\u015ft\u00fcm. O zamanlarda okuma-yazma \u00f6\u011freten bir televizyon program\u0131 vard\u0131. Be\u015f ya\u015f\u0131ndaym\u0131\u015f\u0131m, ilkokuldan \u00f6nce okumay\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015fim. \u0130lkokulda da derslerden s\u0131k\u0131l\u0131rm\u0131\u015f\u0131m, \u00f6yle anlat\u0131yorlar. Dolay\u0131s\u0131yla kitapla ilk tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131ma dair bir \u015fey s\u00f6yleyemem. Ama kendimi ilk bildi\u011fim andan itibaren kitapla devam edecek bir hayata g\u00f6zlerimi a\u00e7t\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6yleyebilirim.<\/p>\n\n\n\n

Ailenizin kitapla aras\u0131 nas\u0131ld\u0131? Kitapla tan\u0131\u015fman\u0131zda onlar\u0131n etkisi, deste\u011fi var m\u0131yd\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dedi\u011fim gibi zaten bir kitapl\u0131\u011f\u0131m\u0131z vard\u0131. Bunun yan\u0131 s\u0131ra iki dedem de yazard\u0131. Bu \u00f6nemli benim i\u00e7in. Mustafa As\u0131m K\u00f6ksal dedemi tan\u0131rs\u0131n\u0131z. Di\u011fer dedem Fehmi Kuyumcu merhum o da yazard\u0131, ara\u015ft\u0131rmac\u0131yd\u0131. Yedi G\u00fczel Adam olarak bildi\u011fimiz o insanlar\u0131n dostu, a\u011fabeyi konumundayd\u0131. Erdem Beyaz\u0131t, Cahit Zarifo\u011flu, Rasim \u00d6zden\u00f6ren gibi \u015fahsiyetlerin\u2026 Mavera ekibinde idi, bu mecmuada yaz\u0131lar\u0131 ne\u015fredildi. Tasavvufi bir me\u015frebe sahipti. Onu 13 ya\u015f\u0131mda kaybettim. Kitapl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu de\u011filse de bir k\u0131sm\u0131 bana intikal etti. Zengin bir k\u00fct\u00fcphanesi vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Sonra hem As\u0131m dedem hem Fehmi dedem nedeniyle daktilo ile te\u015fr\u00eek-i mes\u00e2im oldu. O zamanlar kendimi yazar gibi hissetmeyi sevdi\u011fimi hat\u0131rl\u0131yorum. Sonra 9 ya\u015f\u0131mda bir kitap yazma karar\u0131 ald\u0131m. Peygamberimizin hayat\u0131na dair kitap yazacakt\u0131m dedemin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan m\u00fclhem. Deftere yaz\u0131yorum. Tabii konu bitti defter bitmedi. Peygamberimizin hayat\u0131n\u0131 \u00e7ocuklar i\u00e7in anlatan bir seri kitap vard\u0131 o zamanlar, Seyyid Kutub ile A. Cude es-Sehhar\u2019a ait. Oradan ve dedemin \u0130sl\u00e2m Tarihi\u2019nden<\/em> okuyup deftere \u00f6zetledim. Defterin kalan k\u0131sm\u0131n\u0131 da \u201c\u0130sl\u00e2m \u0130lmihali\u201d yapt\u0131m. 1985-1986 y\u0131llar\u0131nda tamamlad\u0131\u011f\u0131m bu defteri h\u00e2l\u00e2 muhafaza ederim.<\/p>\n\n\n\n

Rahmetli Fehmi dedemin benim ya\u015f\u0131ma uygun kitaplar hediye etmesi de benim \u00fczerimde etkili olmu\u015ftur. \u00c7ok titiz bir insand\u0131, se\u00e7iciydi. 8, 9 ve 10 ya\u015flar\u0131mda bana uygun kitaplar se\u00e7er getirirdi. Jules Verne\u2019in kitaplar\u0131n\u0131, yazar\u0131n\u0131n hayal g\u00fcc\u00fc \u00e7ok geni\u015ftir, benim de hayal g\u00fcc\u00fcm\u00fc geni\u015fletir d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle bana getirirdi. Onlarla benim kendime ait kitaplar\u0131m oldu. Daha sonra bu kitapl\u0131k yava\u015f yava\u015f zenginle\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

Kendi paran\u0131zla ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z ilk kitap ya da size ciddi bir etki b\u0131rakan ilk kitap hangisi?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bunun cevab\u0131 kolay de\u011fil. San\u0131r\u0131m 89, 90 y\u0131llar\u0131ndan itibaren almaya ba\u015flad\u0131m. Ondan \u00f6nce de Alt\u0131n Yay\u0131nevinin \u00e7ocuk kitaplar\u0131 vard\u0131. Onlar\u0131 gider al\u0131rd\u0131m kendim. Yavuz Bahad\u0131ro\u011flu\u2019nun Sunguro\u011flu serisi falan\u2026 Alt\u0131n yay\u0131nevinin ciltli \u00e7ocuk kitaplar\u0131 serisi vard\u0131. \u0130\u015fte Robinson Crusoe\u2019dan Polyanna\u2019ya kadar her t\u00fcrl\u00fc klasik eser\u2026 Jules Verne\u2026 Deniz Alt\u0131nda Yirmi Bin Fersah\u2026 Kaptan Grant\u2019\u0131n \u00c7ocuklar\u0131\u2026 Onlardan bir dizi var elimde. H\u00e2l\u00e2 kitapl\u0131\u011f\u0131mda saklar\u0131m. Bunlar\u0131 har\u00e7l\u0131\u011f\u0131mla gider al\u0131rd\u0131m. Ama tabii tam tarihini hat\u0131rlamam m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. 10 ya\u015flar\u0131nda faland\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

Buraya, \u0130stanbul\u2019a 86 y\u0131l\u0131nda ta\u015f\u0131nd\u0131k. 90 y\u0131l\u0131ndan itibaren d\u00fczenli kitap al\u0131mlar\u0131 yapmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m. Haftada en az bir g\u00fcn giderdim Ca\u011falo\u011flu\u2019na. O civar\u0131 kar\u0131\u015f kar\u0131\u015f ezberlemi\u015fimdir. Sonra \u0130stiklal Caddesi\u2019ndeki kitap\u00e7\u0131lar ile Kad\u0131k\u00f6y sahaflar\u0131 da u\u011frak yerlerim aras\u0131na girdi.<\/p>\n\n\n\n

\u0130lk etkilendi\u011fim kitaplardan birisi, Herbert George Wells\u2019in G\u00f6r\u00fcnmeyen Adam <\/em>isimli kitab\u0131yd\u0131. Jules Verne\u2019in baz\u0131 kitaplar\u0131ndan etkilendi\u011fimi hat\u0131rl\u0131yorum. Kaptan Grant\u2019\u0131n \u00c7ocuklar\u0131\u2026 G\u00fclten Day\u0131o\u011flu\u2019nun kitaplar\u0131, Enid Blyton diye bir yazar\u0131n yine macerac\u0131, s\u00fcr\u00fckleyici kitaplar\u0131 vard\u0131r. \u00c7ocuklar kitapta bir gizemi \u00e7\u00f6zerler. Bunlar ho\u015fuma gitmi\u015fti hat\u0131rl\u0131yorum. \u00c7ak\u0131rcal\u0131 Mehmet Efe, Y\u00f6r\u00fck Ali Efe gibi destans\u0131 kitaplar\u0131 ilgiyle okumu\u015ftum.<\/p>\n\n\n\n

Kitap okuyanlar\u0131n farkl\u0131 d\u00f6nemlerde farkl\u0131 t\u00fcrlere merak sard\u0131\u011f\u0131 olur. Siz bu t\u00fcrden bir s\u00fcre\u00e7ten ge\u00e7tiniz mi?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130nsan\u0131n fiziksel geli\u015fimi gibi entelekt\u00fcel bir geli\u015fim s\u00fcreci de oluyor. Uzmanl\u0131k alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ilgi duydu\u011fu alanlar olabiliyor. Ben edebiyata her zaman merakl\u0131 oldu\u011fumu hat\u0131rl\u0131yorum. Yani d\u00fczyaz\u0131, bilhassa roman ve hik\u00e2ye. Ger\u00e7i Osmanl\u0131 \u015fiiriyle ilgili bir kitap \u00e7evirim de var, \u015fiirle, bilhassa klasik \u015fiirle de me\u015fgul oldum. Edebiyat tarihi, hat\u0131rat, biyografi t\u00fcr\u00fcndeki eserleri de \u00e7ok severek okurum. Bunlara her zaman ilgi duydum. \u00d6nemli insanlar\u0131n hayat ve hat\u0131ralar\u0131 daima ilgimi \u00e7ekmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Vakit bulduk\u00e7a bu alandaki okumalar\u0131m\u0131 elimden geldi\u011fince rafine etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Ciddi bir edebiyat okuyucusu olmaya gayret ettim. Di\u011fer yandan felsefe ve tarih benim i\u00e7in ayr\u0131lmaz birer ilgi dal\u0131 olmu\u015ftur. \u0130ki alan da kitapl\u0131\u011f\u0131m\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc kaplar. Sosyal bilimler de \u00f6yle. Nihayet dergisinde \u00e7\u0131kan bir yaz\u0131mda \u015f\u00f6yle demi\u015ftim: \u201cOkuma h\u0131z\u0131 ile sat\u0131n alma h\u0131z\u0131 aras\u0131ndaki dengeyi h\u00e2l\u00e2 kuramam\u0131\u015f, sat\u0131n al\u0131nacak kitaplarda alan daraltmas\u0131 yapmay\u0131 h\u00e2l\u00e2 becerememi\u015f biri olarak, Borges\u2019in Babil Kitapl\u0131\u011f\u0131 hik\u00e2yesindeki gibi t\u00fcm evreni bir k\u00fct\u00fcphane olarak tasarlad\u0131\u011f\u0131m s\u00f6ylenemezse de, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m yerleri bir nevi k\u00fct\u00fcphaneye \u00e7evirmek istedi\u011fim dile getirilecek olsa bunun pek de yanl\u0131\u015f olmayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.\u201d 40 ya\u015f\u0131m\u0131 ge\u00e7tim, h\u00e2l\u00e2 alan\u0131m\u0131 daraltt\u0131m diyemiyorum. Bundan sonra da daha fazla \u015fu alanlara y\u00f6nelece\u011fim diyemem herhalde. Kitapl\u0131\u011f\u0131mda \u0130slami ilimlere dair f\u0131k\u0131h, f\u0131k\u0131h usul\u00fc, kelam, tasavvuf, tefsir ve hadisle ilgili kitaplar var. Tefsir ve hadisle alakal\u0131 kitaplar\u0131m di\u011fer alanlara g\u00f6re daha zay\u0131ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrk Edebiyat\u0131n\u0131n klasiklerinden Huzur<\/em>, Saatleri Ayarlama Enstit\u00fcs\u00fc<\/em>, Fahim Bey ve Biz<\/em>, Tutunamayanlar<\/em>, \u00dc\u00e7 \u0130stanbul<\/em> gibi eserleri yirmili ya\u015flar\u0131mda okuyup \u00e7ok sevmi\u015ftim. Dostoyevski ve Tolstoy gibi klasik yazarlar\u0131 da yine ayn\u0131 y\u0131llarda okumu\u015ftum. Bat\u0131 edebiyat\u0131nda zek\u00e2 ve mizah\u0131 harmanlayan yazarlar\u0131 \u00e7ok severim. Italo Calvino, Umberto Eco, Gilbert Chesterton, Borges, Fernando Pessoa, Giovanni Papini, Gustav Meyrink, Stefan Zweig gibi kendilerine mahsus tav\u0131rlar\u0131 olan yazarlar \u00e7ok ho\u015fuma gider. Bunlar\u0131n eserleriyle 2000\u2019lerin ortalar\u0131nda tan\u0131\u015ft\u0131m, yakla\u015f\u0131k on be\u015f sene \u00f6nce. Bu yazarlar\u0131n kitaplar\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131k\u00e7a almaya ve okumaya devam ediyorum. Okumak isteyip de hen\u00fcz f\u0131rsat bulamad\u0131\u011f\u0131m yazarlar aras\u0131nda Roald Dahl, Kazancakis, M. Bulgakov, D. Buzzati, Boris Vian, Kurt Vonnegut, Italo Svevo gibi isimler var. Bunlar\u0131n epey kitab\u0131n\u0131 toplad\u0131m fakat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m aras\u0131nda bunlar\u0131 da okumak i\u00e7in f\u0131rsatlar kolluyorum.<\/p>\n\n\n\n

Sosyal bilimlerde de y\u00fczy\u0131la y\u00f6n vermi\u015f yazarlar\u0131n kitaplar\u0131 kitapl\u0131\u011f\u0131m\u0131n mutena bir k\u00f6\u015fesini te\u015fkil eder. Sosyal bilimlerin farkl\u0131 alanlar\u0131ndan klasikle\u015fmi\u015f eserler, hangi alana ait olursa olsun, iyi bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma nas\u0131l yap\u0131l\u0131r, bir problem farkl\u0131 disiplinler aras\u0131nda nas\u0131l takip edilir bunu bana g\u00f6stermi\u015ftir. Pierre Bourdieu, Richard Sennett, Clifford Geertz ve Antony Grafton\u2019un \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, Koselleck\u2019in Kavramlar Tarihi<\/em>, Anderson\u2019un Hayali Cemaatler<\/em>, Hirschman\u2019\u0131n Tutkuar ve \u00c7\u0131karlar<\/em>, Ginzburg\u2019un Peynir ve Kurtlar<\/em>, Peter Berger\u2019in Kutsal \u015eemsiye<\/em> ve di\u011fer eserleri, elbette E. Said\u2019in \u015earkiyat\u00e7\u0131l\u0131k<\/em>\u2019\u0131 benim a\u00e7\u0131mdan b\u00f6yle ufuk a\u00e7\u0131c\u0131 kitaplard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

 Bunun d\u0131\u015f\u0131nda hukuk felsefesi ve d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile ilgili kitaplar\u0131 hususi bir gayretle toplar\u0131m. Ayn\u0131 \u015fekilde klasik ve modern felsef\u00ee eserleri. Tarih olarak Osmanl\u0131 tarihine \u00f6zel ilgi duyuyorum. Fakat Orta \u00c7a\u011f, Avrupa ve d\u00fcnya tarihine dair de kitapl\u0131\u011f\u0131mda birka\u00e7 raf tutacak eser var.<\/p>\n\n\n\n

Okuma listesi haz\u0131rlay\u0131p \u00f6nermek bildi\u011fimiz bir \u015fey, fakat sizin \u00f6zenle haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 belirtti\u011finiz liste 1704 kitaptan olu\u015fuyor. Bu dikkat \u00e7ekici. Bunun yan\u0131 s\u0131ra bilimden edebiyata kadar \u00e7ok zengin bir i\u00e7erik s\u00f6z konusu. \u00d6ncelikle b\u00f6yle bir liste haz\u0131rlama fikri nereden \u00e7\u0131kt\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu liste esas\u0131nda yeknesak bir liste de\u011fildir. \u00d6nce ilahiyat\u00e7\u0131lar i\u00e7in 99 tane sosyal bilim kitab\u0131ndan olu\u015fan bir liste haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131m. Bunlar\u0131 okuman\u0131n \u00f6zellikle akademiye devam edecek ilahiyat\u00e7\u0131lar i\u00e7in, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnyay\u0131 daha iyi tan\u0131yabilmek ad\u0131na \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011fu kanaatine vard\u0131m. Tabii ilahiyat\u00e7\u0131lar toplumun \u00f6nemli bir kesimini te\u015fkil ediyor bug\u00fcn. \u0130slam\u00ee ilimlerle i\u015ftigal edenler ya\u015fad\u0131klar\u0131 d\u00fcnyay\u0131 bilmezlerse b\u00fcy\u00fck eksiklik ya\u015far ve ba\u015fkalar\u0131na da ya\u015fat\u0131rlar. \u00d6zellikle \u0130slam hukuku ve kelam ile u\u011fra\u015fanlar, tarihsel bir kaz\u0131 yapm\u0131\u015f gibi oluyorlar. Tarihi \u00e7al\u0131\u015fma yapmak \u00f6nemli bir \u015fey, fakat ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnyay\u0131 kavramamak hakiki anlam\u0131yla \u0130slam hukuk\u00e7ulu\u011fu ve kelamc\u0131l\u0131k yapamama gibi bir neticeyi getiriyor. Modern devlet denen olguyu tan\u0131m\u0131yorsak, milliyet\u00e7ilik olgusunu incelememi\u015fsek, ekonominin tarihinden b\u00eehabersek, toplumsal cinsiyet alan\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalara g\u00f6zlerimizi ve kulaklar\u0131m\u0131z\u0131 kapatm\u0131\u015fsak, klasik kitaplar\u0131 hatmetmi\u015f de olsak \u00e7a\u011f\u0131n insan\u0131na s\u00f6yleyecek bir \u015feyimiz olmuyor.<\/p>\n\n\n\n

K\u0131sacas\u0131 kendi lokal muhafazakarl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131, i\u00e7inde yeti\u015fti\u011fi k\u00fc\u00e7\u00fck mahalle de\u011ferlerini \u0130sl\u00e2m\u0131n ta kendisi zanneden insanlar yerine, \u0130sl\u00e2m\u0131 da insanl\u0131\u011f\u0131n kendi devrindeki tecr\u00fcbesini de hakk\u0131yla idrak eden insanlar\u0131n yeti\u015fmesine kendi \u00e7ap\u0131mda katk\u0131da bulunmak i\u00e7in bu minvalde bir liste haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131m. \u00d6\u011frencilerimden de tavsiye kitaplar soran \u00e7ok oluyordu. Sonras\u0131nda bu listeyi geli\u015ftirdim. Her alanla ilgili okunabilecek, okunmaya de\u011febilecek kitaplardan bir liste oldu. \u00d6yle birinci kitaptan ba\u015flan\u0131p sonuna okunsun diye haz\u0131rlanan bir liste de\u011fil, her alanla ilgili se\u00e7me eserlerin bulundu\u011fu geni\u015f \u00e7apl\u0131 ve birden fazla amaca y\u00f6nelik bir liste oldu. S\u00fcrekli yeni yay\u0131nlarla g\u00fcncellenmesi gereken bir listedir bu.<\/p>\n\n\n\n

Bu ba\u011flamda yirmi-otuz kitapl\u0131k listeler haz\u0131rlay\u0131p, \u00f6\u011frencilerin ve genel okuyucunun eline vermek sizce do\u011fru bir \u015fey mi? Ya da nas\u0131l olmal\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bir kere okuma listesi haz\u0131rlama konusunda ukalaca tav\u0131rlara girmemek laz\u0131m; \u201c\u0130yi kitap zaten iyi kitab\u0131 getirir, okumak isteyen adam okuyaca\u011f\u0131 kitab\u0131 bulur. Ona liste haz\u0131rlamaya gerek yok\u201d kabilinden laflarla, sizi ciddiye al\u0131p bir \u015feyler \u00f6\u011frenmek isteyen insanlar\u0131 tersleme hakk\u0131n\u0131z yok. \u0130smet \u00d6zel\u2019in bir s\u00f6z\u00fcne nazire olarak \u015f\u00f6yle bir tvit yazm\u0131\u015ft\u0131m: \u201c\u2018Ne okumam\u0131 tavsiye edersiniz?\u2019 Bu sevimli soru kimi zaman kar\u015f\u0131ma \u00e7\u0131kar Okumay\u0131 ger\u00e7ekten ciddiye alan ve bilenler bu soruya gerek duymaz, ciddiye almayanlar\u0131n sorusu da ciddiye al\u0131nmamal\u0131 Ama bir de \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc grup var: Hen\u00fcz i\u015fin ba\u015f\u0131nda, tecr\u00fcbeye ihtiyac\u0131 olan potansiyel iyi okurlar.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u015eimdi \u00e7ok ak\u0131ll\u0131, zeki \u00f6\u011frencilerimiz var. Ama belli bir fauna i\u00e7erisinde yeti\u015fmi\u015f, b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015fler. Bilmiyorlar, okumam\u0131\u015flar veya \u00e7ok yavan kitaplar okumu\u015flar, \u00e7evrelerinde yaln\u0131z onlar\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015fler. Bu memlekette ya\u015fayan her okur-yazar\u0131n okumas\u0131 gereken baz\u0131 eserler vard\u0131r, bunlardan haberleri yok mesela. Yahya Kemal, A. Hamdi Tanp\u0131nar, Peyami Safa, M. Cemal Kuntay, Ziya G\u00f6kalp, \u0130smet \u00d6zel, Cemil Meri\u00e7, Erol G\u00fcng\u00f6r, Kemal Tahir, Nurettin Top\u00e7u\u2019nun belli kitaplar\u0131 gibi. Bu gibi yazarlar ve kitaplardan 20-30 kitapl\u0131k bir liste hemen \u00e7\u0131k\u0131yor. Ki\u015finin d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, ideolojisi ne olursa olsun, bu toplumda ya\u015f\u0131yorsa, bu toplumu anlamas\u0131 i\u00e7in bunlar\u0131 okumas\u0131 gerekir.<\/p>\n\n\n\n

\u015eimdi \u00f6\u011frenci bunlardan bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 bile bilmiyor. Ama tavsiye etti\u011fin zaman al\u0131yor, okuyor, istifade ediyor ve zamanla kendi yolunu buluyor. \u015eimdi bu miza\u00e7ta kimselere de \u201ckitap listesi diye bir \u015fey olmaz, sen kendi yolunu bulmal\u0131s\u0131n\u201d deme hakk\u0131m\u0131z yok. Bahsetti\u011fim, bu memlekette ya\u015fayan her insan\u0131n okumas\u0131 gereken kitaplar hemen hemen 100\u2019\u00fc bulur. B\u00f6yle bir liste de haz\u0131rlanabilir.<\/p>\n\n\n\n

Herkesin okumas\u0131 gereken kitaplar, ilahiyat\u00e7\u0131lar\u0131n okumas\u0131 gereken kitaplar, sosyal bilimcilerin okumas\u0131 gereken kitaplar\u2026 Bunlar\u0131 birincil kitaplar, ikincil kitaplar diye de ayr\u0131ca ay\u0131rabiliriz, farkl\u0131 sahalar\u0131n insanlar\u0131 farkl\u0131 ama\u00e7lara y\u00f6nelik listeler haz\u0131rlayabilirler. \u0130nsanlar\u0131n daha \u00e7ok okumas\u0131n\u0131 ve toplumumuzun daha \u00e7ok kitap okuyan bir topluma d\u00f6n\u00fc\u015fmesini istiyorum. Kolayc\u0131 laflarla, basit \u00e7\u00f6z\u00fcmlerle, ham\u00e2s\u00ee form\u00fcllerle, sloganlarla tatmin olmak yerine zihn\u00ee \u00e7aba g\u00f6stermeyi \u00f6nemseyen, insan olman\u0131n gere\u011fini daha \u00e7ok duyumsayan insanlar\u0131n \u00e7o\u011falmas\u0131n\u0131 arzu ediyorum. Bu eme\u011fi onun i\u00e7in verdim.<\/p>\n\n\n\n

Bunca y\u0131ll\u0131k tecr\u00fcbeden sonra illa baz\u0131 \u00f6zele\u015ftirileriniz, pi\u015fmanl\u0131klar\u0131n\u0131z olmu\u015ftur. Yeniden okumaya ba\u015flayacak olsayd\u0131n\u0131z neleri farkl\u0131 yapard\u0131n\u0131z? Ne \u015fekilde bir okuma program\u0131 belirlerdiniz?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Az da olsa ke\u015fke buna emek vermeseydim dedi\u011fim kitaplar var tabii, fakat bunlar \u00e7ok azd\u0131r. \u015e\u00f6yle bir \u015fey var; kitaplarla ciddi \u015fekilde i\u015ftigal eden insanda, bir kitab\u0131n kalitesini hen\u00fcz okumadan da anlayabilecek bir meleke geli\u015fir. Son yirmi senede T\u00fcrkiye\u2019de yay\u0131nc\u0131l\u0131k ciddi anlamda geli\u015fti. Daha kaliteli kitaplar yay\u0131nlan\u0131yor. \u0130\u015fin i\u00e7ine banka sermayelerinin girmesi gibi etkenler de \u00e7ok etkili olmu\u015ftur. Bu \u015fekilde kaliteli kitaplar\u0131n iyi \u00e7evirilerle yay\u0131nlanmas\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131. Bu da T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr hayat\u0131na ivme kazand\u0131rd\u0131. \u015eimdi iyi kitap okumak isteyen insan\u0131n \u00f6n\u00fcnde hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar se\u00e7enek var. K\u0131sacas\u0131 okuyaca\u011f\u0131m kitap hakk\u0131nda daha evvelden bilgi sahibi olma f\u0131rsat\u0131m – eskiye nazaran daha fazla bir \u015fekilde- do\u011fmu\u015f oldu. Bu i\u015fin bir taraf\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Di\u011fer taraf\u0131 ise; ciddi okuma yapmaya daha \u00e7ok, daha da \u00e7ok vakit ay\u0131rabilseydim diyebilirim. Hayat b\u00fct\u00fcn\u00fcyle verimli ge\u00e7miyor malum, ge\u00e7mi\u015fe d\u00f6nerek \u015fimdiki akl\u0131mla daha verimli ge\u00e7irecek y\u00f6ntemler denemek isterdim. \u015eunlar yerine bunlara emek verseydim, \u015fu \u015fu kitaplar\u0131 \u015fimdiye kadar okumu\u015f olsayd\u0131m dedi\u011fim eserler var elbette. \u00dcz\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcm \u015fey budur. 18-20\u2019li ya\u015flarda okudu\u011fum birtak\u0131m kitaplar var, adlar\u0131n\u0131 saymama l\u00fczum yok. Onlar\u0131n yerine daha kaliteli \u015feylerle vaktim ge\u00e7irseydim dedi\u011fim oluyor.<\/p>\n\n\n\n

Sineman\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 tiyatroyu, foto\u011fraf makinesini icad\u0131 da resim sanat\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131racak zannediliyordu bir zamanlar, fakat tiyatro da resim de kendi i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri yap\u0131sal de\u011fi\u015fikliklerle hayatta kalmay\u0131 ba\u015fard\u0131lar. Bu ba\u011flamda e-kitaplar ve dijital okuma imk\u00e2nlar\u0131 hem ekonomik hem de pratik olarak okuyucuyu matbudan so\u011futuyor. Siz bu i\u015fin gelece\u011fini nas\u0131l g\u00f6r\u00fcyorsunuz?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pdf \u00e7\u0131kt\u0131 diye kitaplar yok olmayacak tabii. Yeni bir teknolojinin eskisinin yerini alabilmesi i\u00e7in tamamen onun yerine ge\u00e7ebilmesi, bizi ondan tamamen m\u00fcsta\u011fni k\u0131lmas\u0131 gerekir. Umberto Eco\u2019nun Kitaplardan Kurtulabilece\u011finizi Sanmay\u0131n<\/em> diye bir eseri var. Bu duruma \u00f6rnek verecek olursak; daktilodan bahsetmi\u015ftik sohbetin ba\u015f\u0131nda. Doksanlar\u0131n ba\u015flar\u0131nda elektronik daktilo diye bir \u015fey \u00e7\u0131kt\u0131. Bilgisayar klavyesi gibi yumu\u015fak klavyeye sahip. Ben de bir tane alm\u0131\u015ft\u0131m. Bir sat\u0131r yaz\u0131yorsunuz, bir sat\u0131ra kadar onun k\u00fc\u00e7\u00fck bir ekran\u0131 vard\u0131, onu d\u00fczeltebiliyordunuz, sonra enter tu\u015funa bast\u0131\u011f\u0131n\u0131zda o sat\u0131r\u0131 t\u0131k\u0131r t\u0131k\u0131r k\u00e2\u011f\u0131da ge\u00e7iriyordu. Elektronik daktilonun \u00f6mr\u00fc k\u0131sa s\u00fcrd\u00fc. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc bilgisayar teknolojisi bizi ondan tamamen m\u00fcsta\u011fni k\u0131ld\u0131. Y\u00fczlerce sayfa metni k\u00e2\u011f\u0131da d\u00f6kmeden tashih edebilme, yeniden yazabilme, farkl\u0131 versiyonlar\u0131n\u0131 muhafaza edebilme olana\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Ben mesela rahmetli dedemin nas\u0131l yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm. 60\u2019lardan kalma sert tu\u015flu bir daktiloda yaz\u0131yordu. Her sayfada bir\u00e7ok dipnot kullan\u0131yor, bunlar\u0131 do\u011fal olarak manuel d\u00fczenledi\u011fi i\u00e7in bazen metin ile dipnotlar standart A4 ka\u011f\u0131d\u0131na s\u0131\u011fm\u0131yor. Bu durumlarda dipnotlar\u0131 ba\u015fka bir k\u00e2\u011f\u0131tlara yaz\u0131p esas k\u00e2\u011f\u0131d\u0131n alt\u0131na yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131r, onu rulo yapar falan \u00f6yle saklard\u0131. Bu bir s\u00fcr\u00fc zaman kayb\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u015eimdi klasik veya elektronik daktilonun bilgisayar yan\u0131nda devam etmemesi, bilgisayar\u0131n bizi ondan tamamen m\u00fcsta\u011fni k\u0131lmas\u0131 sebebiyledir. Pdf teknolojisi ise, t\u0131pk\u0131 sineman\u0131n tiyatroyu, televizyonun da sinema ve tiyatroyu ortadan kald\u0131rmamas\u0131 gibi, kitab\u0131 ortadan kald\u0131racak de\u011fildir. E-kitap veya pdf teknolojisi bize baz\u0131 faydalar sa\u011fl\u0131yor. Dijital k\u00fct\u00fcphane kurabiliyoruz, harici bellekte b\u00fcy\u00fck say\u0131larda kitab\u0131 sakl\u0131yoruz, bu insana g\u00fcven sa\u011fl\u0131yor. Bilimsel ara\u015ft\u0131rmalarda da b\u00fcy\u00fck fayda sa\u011fl\u0131yor, \u00f6zellikle seyahatlerde bir\u00e7ok kitap ta\u015f\u0131mak yerine kaynak kitaplar\u0131 pdf halinde kullanarak ara\u015ft\u0131rmalar\u0131m\u0131z\u0131 kolayla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ink\u00e2r edilemez. Ama b\u00f6yle bir k\u00fclliyat\u0131n el alt\u0131nda olmas\u0131 demek y\u00fczlerce sayfay\u0131 bilgisayar ekran\u0131ndan okuman\u0131n g\u00fczel oldu\u011fu anlam\u0131na gelmiyor. Ekrandan okumak kitap okuma hissini vermiyor. Ve kitaptan okumak do\u011fal bir \u015fey. Onun alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek, tekrar a\u00e7\u0131p bakmak vs. E-book readerlarda veya bilgisayar ekran\u0131nda ba\u015fka rahatl\u0131k ve imk\u00e2nlar bulunmakla birlikte bu s\u00f6yledi\u011fim do\u011fall\u0131k yok.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de k\u00fct\u00fcphaneleri ve k\u00fct\u00fcphanecili\u011fi nas\u0131l g\u00f6r\u00fcyorsunuz? Bizzat g\u00f6zlemledi\u011finiz eskiler art\u0131lar neler \u00f6\u011frenmek isteriz?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Hakan Erdem isimli bir tarih\u00e7i var, bilirsiniz. Bir r\u00f6portaj\u0131n\u0131 okumu\u015ftum. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir olay\u0131 aynen \u015f\u00f6yle anlat\u0131yordu: \u201cNeredeyse 20 sene \u00f6nce \u0130srail’de bir \u00fcniversitede ders verdim. Ziyaret\u00e7i hoca olarak gitmi\u015ftim, etraf\u0131 dola\u015ft\u0131r\u0131rken k\u00fct\u00fcphaneye de g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. K\u00fct\u00fcphaneci, \u00e7o\u011funlukla oldu\u011fu gibi yard\u0131msever bir adam… Biraz utana s\u0131k\u0131la \u2018Siz \u015fimdi \u0130stanbul’dan geliyorsunuz\u2019 dedi. O s\u0131rada Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi’ndeydim. \u2018Biz burada biraz mahrumiyet ya\u015f\u0131yoruz. \u0130srail’in en b\u00fcy\u00fck \u00fcniversitesi de de\u011filiz. Az kitab\u0131m\u0131z var ama burada bulamad\u0131\u011f\u0131n\u0131z kitaplar\u0131 bir hafta i\u00e7inde temin ederim.\u2019 \u2018Ka\u00e7 kitab\u0131n\u0131z var?\u2019 dedim. \u20184 milyon!\u2019 dedi. Bundan mahcubiyet duyuyor ve dahas\u0131, bir imparatorluk merkezinden geliyoruz ya, \u00e7\u00f6l ortas\u0131ndaki bir k\u00fct\u00fcphane 4 milyon kitap toparlam\u0131\u015fsa bizim herhalde 15 milyon falan kitab\u0131m\u0131z olmas\u0131 laz\u0131m diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Bu olay 20 y\u0131l evvel ya\u015fanm\u0131\u015f. \u015eimdi 2019 y\u0131l\u0131nda 4 milyonluk kitapl\u0131k bir k\u00fct\u00fcphane bir yana, bizim 1 milyon kitapl\u0131k bir k\u00fct\u00fcphaneye sahip tek bir \u00fcniversitemiz bile yok ne yaz\u0131k ki. 1 milyonu ge\u00e7en zannediyorum sadece milli k\u00fct\u00fcphanemiz var Ankara\u2019daki. O da her bas\u0131lan kitaptan bir n\u00fcshan\u0131n oraya verilmesi gerekti\u011fini bildiren kanun sebebiyle.<\/p>\n\n\n\n

Ankara\u2019da Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 K\u00fclliyesi\u2019nde 5 milyon kitap toplama gibi bir hedef var, bu memnun edici bir geli\u015fme. Rami K\u0131\u015flas\u0131 i\u00e7in de iki y\u0131l \u00f6nce bir haber vard\u0131, \u0130stanbul\u2019da bir milli k\u00fct\u00fcphane yap\u0131laca\u011f\u0131na dair. O mesele ne oldu bilmiyorum. \u0130n\u015fallah bu \u00e7abalar fayda verir, ama ben d\u00fcnyadan bu anlamda olduk\u00e7a geri oldu\u011fumuz kan\u0131s\u0131nday\u0131m. \u0130lim, b\u00fcy\u00fck ilim, ger\u00e7ek ve kal\u0131c\u0131 ilim ancak b\u00fcy\u00fck kitapl\u0131klar\u0131n oldu\u011fu bir ortamda m\u00fcmk\u00fcn olabilir.<\/p>\n\n\n\n

Harvard \u00dcniversitesi\u2019nde vazife yapan T\u00fcrk bir hocam\u0131z var. 2007-2008 krizinde y\u00f6netim kurulu yapt\u0131\u011f\u0131 toplant\u0131 neticesinde, kesinlikle k\u0131s\u0131lmayacak b\u00fct\u00e7enin k\u00fct\u00fcphane b\u00fct\u00e7esi oldu\u011fu karar\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f. Bana b\u00f6yle s\u00f6ylemi\u015fti. Harvard k\u00fct\u00fcphanesinin sadece T\u00fcrk\u00e7e b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn 500 bin kitaptan olu\u015ftu\u011funu duymu\u015ftum. 500 bin kitap zannediyorum bug\u00fcn Bo\u011fazi\u00e7i k\u00fct\u00fcphanesinin tamam\u0131 civar\u0131nda bir rakam.<\/p>\n\n\n\n

New York Halk K\u00fct\u00fcphanesini ziyaret etmi\u015ftim. Orada 15 milyon kadar kitap vard\u0131. Halk k\u00fct\u00fcphanesi bak\u0131n, \u00fcniversite de\u011fil. Bilimsel bir k\u00fct\u00fcphane olma iddias\u0131nda de\u011fil hani. Maalesef bu konuda \u00e7ok geriyiz. Bu ciddi bir vizyon, emek ve maliyet istiyor. \u0130stanbul ba\u015fta olmak \u00fczere T\u00fcrkiye\u2019nin hi\u00e7bir yerinde her bak\u0131mdan m\u00fcthi\u015f bir k\u00fct\u00fcphane yok. Mesela \u0130SAM \u00e7ok \u00f6nemli bir k\u00fct\u00fcphanemizdir, hizmetleri \u00e7ok iyidir. T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7ok \u00f6nemli bir a\u015famay\u0131 temsil eder. \u0130SAM K\u00fct\u00fcphanesi\u2019nin hizmetleri sayesinde ger\u00e7ekten ilmi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n kalitesi hem \u0130slami ilimlerde hem de sosyal bilimlerde son yirmi senede ciddi manada artm\u0131\u015ft\u0131r. Bunda hi\u00e7 \u015f\u00fcphe yok. Ama kitap say\u0131s\u0131, yeni kitaplar\u0131 takip etme, Avrupa ve Amerika\u2019daki k\u00fct\u00fcphanelerle mukayese edildi\u011finde hen\u00fcz \u00e7ok eksi\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n

\u0130ddial\u0131 bir ilmi faaliyetin alt\u0131nda zengin bir k\u00fct\u00fcphane yatar. Avrupa ve Amerika\u2019daki zengin k\u00fct\u00fcphane sistemi bu anlamda \u00e7ok emek ve \u00e7ok para verilmi\u015f, hayli personel istihdam edilmi\u015f ciddi bir vizyonun \u00fcr\u00fcn\u00fc. K\u00fct\u00fcphaneler aras\u0131 anla\u015fmalar mesela. Orada \u00e7al\u0131\u015fan arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n s\u00f6yledi\u011fi \u015fey \u015fu: \u201cBat\u0131\u2019da akademisyenlerin \u015fahsi b\u00fcy\u00fck kitapl\u0131k olu\u015fturmalar\u0131na gerek yok.\u201d Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc en yak\u0131n\u0131ndaki bir k\u00fct\u00fcphaneden istedi\u011fi kitaba ula\u015fabiliyor. Ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 kitap varsa, di\u011fer k\u00fct\u00fcphanelerle irtibatl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in mutlaka getirtiyorlar. Ba\u015fka bir \u00fclkedeyse bile getiriyorlar. Yoksa da sat\u0131n al\u0131yorlar. Orada ben makale yaz\u0131yorum, kitap yaz\u0131yorum da istedi\u011fim kitab\u0131 arad\u0131m, ula\u015famad\u0131m diye bir \u015fey yok.<\/p>\n\n\n\n

\u015eimdi b\u00f6yle ilmi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnyada ya\u015f\u0131yoruz. Her alandan yeni \u00e7\u0131kan kitaplar\u0131 takip edip de sat\u0131n almaya ciddi b\u00fct\u00e7eler ay\u0131ran bir k\u00fct\u00fcphane yok. Sadece T\u00fcrk\u00e7e a\u00e7\u0131s\u0131ndan diyorum. Di\u011fer dilleri, tedav\u00fclde olmayan kitaplar\u0131 falan s\u00f6ylemiyorum. K\u00fct\u00fcphaneler bunlar\u0131 yapm\u0131yor. Ayr\u0131ca k\u00fct\u00fcphanede bulunan, fakat eskimi\u015f bask\u0131y\u0131 veya terc\u00fcmeyi yeni \u00e7\u0131kan daha iyi ne\u015firle de\u011fi\u015ftirme de yok. Bir\u00e7ok k\u00fct\u00fcphane bu noktada \u201cbizde bu kitap var, yeni ne\u015frini almaya gerek yok\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Maalesef bu konuda s\u00f6yleyece\u011fim \u015feyler pek i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n

Kitapl\u0131k sahiplerini uyuz eden bir soru vard\u0131r ya \u201cbunlar\u0131n hepsini okudunuz mu?\u201d diye. Siz buna nas\u0131l bir cevap veriyorsunuz? Kitaplar\u0131n hepsi ba\u015ftan sona okunmaz m\u0131? Ne i\u00e7in saklan\u0131r bundan ba\u015fka?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Birisine babas\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir kitapl\u0131k kalm\u0131\u015f. Hocaym\u0131\u015f babas\u0131 adam\u0131n. Kendisinin pek kitaplarla alakas\u0131 yokmu\u015f. Evin her yeri kitap dolu. Tabii gelen giden herkes soruyormu\u015f; \u201chepsini okudun mu bunlar\u0131n?\u201d diye. Adam bir s\u00fcre sonra iyice s\u0131k\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015f. Okudum dese yalan olacak, okumad\u0131m dese mahcup hissedecek kendisini. Bir g\u00fcn bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu bulmu\u015f. Kitaplar\u0131n hepsini yere indirmi\u015f. \u00dczerlerinden atlam\u0131\u015f. Sonra tekrar dizmi\u015f raflara kitaplar\u0131. Bundan sonra o soruyu soranlara \u201c\u00fczerinden bir defa ge\u00e7mi\u015ftim\u201d cevab\u0131n\u0131 vermeye ba\u015flam\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n

Rahmetli dedeme ben on ya\u015f\u0131nda \u00e7ocukken sormu\u015ftum. Daha sonra da kimseye sormad\u0131m. Otuz y\u0131ld\u0131r kimseye b\u00f6yle bir soru y\u00f6neltmiyorum. Dedemin cevab\u0131 g\u00fczeldi; \u2018bunlar okuduklar\u0131m\u0131n zek\u00e2t\u0131d\u0131r\u2019 demi\u015fti. Bu da sevdi\u011fim bir cevapt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu k\u00fct\u00fcphanedeki kitaplar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc sat\u0131r sat\u0131r okudum demek de\u011fil tabii. Cilt cilt tefsir, hadis kitaplar\u0131 var k\u00fct\u00fcphanede. Okudum demek o kitab\u0131n t\u00fcm sayfalar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm demek de\u011fil. Okumak b\u00f6yle bir \u015fey de\u011fil. Ayn\u0131 soruyu Walter Benjamin\u2019e sorduklar\u0131nda “Kitaplar yaln\u0131z okunmak i\u00e7in de\u011fil, ayn\u0131 zamanda birlikte ya\u015famak i\u00e7indir” cevab\u0131n\u0131 vermi\u015ftir ki bu da \u00e7ok g\u00fczeldir. Bu tarz sorular\u0131n azalmas\u0131n\u0131 \u00fcmit ediyoruz. Kitapl\u0131\u011f\u0131n ne oldu\u011funu iyi idrak etmek gerek. \u0130\u00e7inde 44 ciltlik \u0130slam Ansiklopedisi\u2019nin, cilt cilt tefsir ve tarih kitaplar\u0131, derlemeler, k\u00fclliyatlar bulunan bir kitapl\u0131\u011fa sahip kimseye, hepsini okudunuz mu diye bir soru sorulmaz a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131. Bu t\u00fcrden \u015feyleri latife ile ge\u00e7i\u015ftirmek laz\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

Bir kitaba ula\u015fmak i\u00e7in ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z ilgin\u00e7 an\u0131lar ve zorluklar illa ki vard\u0131r. \u0130lk akl\u0131n\u0131za gelenleri payla\u015f\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ali Em\u00eer\u00ee Efendi\u2019yi tan\u0131rs\u0131n\u0131z. B\u00fcy\u00fck bir kitap dostudur. 1924 y\u0131l\u0131nda vefat etmi\u015ftir. Hi\u00e7 evlenmemi\u015f, \u00f6mr\u00fcn\u00fc kitaplara adam\u0131\u015ft\u0131r. Millet K\u00fct\u00fcphanesi onun kitaplar\u0131yla olu\u015fturulmu\u015ftur. 18 bin kitap b\u0131rakm\u0131\u015f. Bunlar\u0131n aras\u0131nda Divan\u00fc L\u00fcgati\u2019t-T\u00fcrk<\/em>\u2019\u00fcn tek yazma n\u00fcshas\u0131 gibi k\u0131ymetli eserler de vard\u0131r. \u00d6yle bir k\u00fct\u00fcphane. Ali Emiri memurmu\u015f. \u0130ki ciltlik Yemen Tarihi diye bir kitab\u0131n birinci cildini temin etmi\u015f, fakat ikinci cildini bulamam\u0131\u015f. Ara\u015ft\u0131r\u0131nca Yemen\u2019de bir adam\u0131n elinde oldu\u011funu \u00f6\u011frenmi\u015f. Onu temin edebilmek i\u00e7in Yemen\u2019e tayinini \u00e7\u0131kartm\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n

\u015eimdi b\u00f6yle insanlar\u0131n yan\u0131nda bizim zorluktan bahsetmemiz biraz ay\u0131p olur. B\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fcn\u00fc b\u00f6yle bir sevgiye hasreden insanlar var. Evlenmeden, zorunlu ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 asgariye indirerek. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn devlet memuru maa\u015f\u0131yla 18 bin kitap topluyorsunuz. Ve bunlar on liral\u0131k, yirmi liral\u0131k kitaplar de\u011fil. \u00d6nemli b\u00f6l\u00fcm\u00fc el yazmas\u0131. Bir\u00e7ok alt\u0131n sayarak sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 kitaplar var.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zellikle eski kitap satan yerlerden baz\u0131 kitaplar\u0131 \u0131srarla takip etmi\u015fimdir. Buldu\u011fum zaman \u00e7ok memnun oldu\u011fum kitaplar vard\u0131r. \u0130nternet kitap\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131ktan sonra s\u0131k\u0131 takip etti\u011fim kitaplar vard\u0131r. Mesela Elmal\u0131l\u0131 Hamdi Yaz\u0131r\u2019\u0131n \u0130r\u015fad\u00fc\u2019l-Ahlaf<\/em> diye bir kitab\u0131 vard\u0131r, vak\u0131flara dair. Bunun 160 sayfal\u0131k bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc var. Bildi\u011fim kadar\u0131yla sadece Atat\u00fcrk Kitapl\u0131\u011f\u0131nda, ba\u015fka bir yerde yok. Sonra 32 sayfal\u0131k bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc sahaflardan ayr\u0131ca bulmu\u015flar. Yine de eser yar\u0131md\u0131r. 192. sayfa yar\u0131m biter, zaten devam\u0131 yok. Bas\u0131lmam\u0131\u015f. Bir sitede onun 192 sayfal\u0131k bir versiyonunu bulmu\u015ftum. \u0130slam hukukuna dair \u00fc\u00e7 kitapla beraber ciltlenmi\u015f. Bilmiyorum ba\u015fka bir versiyonu var m\u0131? Bir de \u00e7ok uygun bir fiyata \u00d6mer Nasuhi Bilmen\u2019in Ist\u0131lahat-\u0131 F\u0131kh\u0131yye Kamusu\u2019nun ilk bask\u0131s\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131m. \u0130mzal\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. 6 cilt. Cildi on liraya. Ve ilk cildinde eski harflerle ithaf ve imzas\u0131 vard\u0131. Bazen b\u00f6yle s\u00fcrprizlerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorsunuz. Tabii \u00e7ok ho\u015f oluyor.<\/p>\n\n\n\n

Yine mesela Ahmet Hamdi Akseki ve Ali Himmet Berki gibi ba\u015fka \u00e2limlerden imzal\u0131 kitaplar buldu\u011fum oldu. Ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131ma \u00fcz\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcm kitaplar da olmu\u015ftur. 20 sene \u00f6nce kadar Beyo\u011flu\u2019nda bir sahafta \u00fc\u00e7 ciltlik R\u0131za Tevfik\u2019in K\u00e2mus-\u0131 Felsefe<\/em>\u2019sini bulmu\u015ftum orijinal bask\u0131s\u0131n\u0131. Alsam alabilirdim, fiyat\u0131 makul say\u0131l\u0131rd\u0131. Nedense \u00f6yle bir gaflette bulundum. Bir daha \u00f6yle temiz bir bask\u0131 bulamad\u0131m. \u015eu an fotokopisi ile idare ediyorum.<\/p>\n\n\n\n

Yine aray\u0131p d\u00fczg\u00fcn bir bask\u0131s\u0131n\u0131 bulamad\u0131\u011f\u0131m K\u0131sas-\u0131 Enbiya<\/em> vard\u0131r Ahmet Cevdet Pa\u015fa\u2019n\u0131n. Koca Rag\u0131p Pa\u015fa\u2019n\u0131n Sef\u00eene-i R\u00e2g\u0131b <\/em>adl\u0131 eseri de hep g\u00fcndemimdedir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda zaman zaman almak isteyip bulamad\u0131\u011f\u0131m kitap oluyor. Sonra belki sahaf sitelerine d\u00fc\u015febiliyor. \u00d6zellikle Nadir Kitap son zamanlarda i\u015fimizi epey kolayla\u015ft\u0131rd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc sahaflar aras\u0131 birlik sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de az say\u0131da bir okur kitlesi var. Bunun da az k\u0131sm\u0131 kendi sahas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda okuma ara\u015ft\u0131rma yap\u0131yor. \u00c7o\u011funluk akademik kayg\u0131yla ya da g\u00f6rev bilinciyle salt dar alan\u0131n\u0131 takip ediyor. Mesela bir hukuk \u00f6\u011frencisi i\u00e7in hangi yan dalda okuma yapmak faydal\u0131 olur? Yine mesela kelamc\u0131 i\u00e7in?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130slam hukuku alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n modern hukuk alan\u0131nda ciddi okumalar yapmalar\u0131 gerekiyor. Hukuk bug\u00fcn nas\u0131l y\u00fcr\u00fcyor? Bir hukuk\u00e7u nas\u0131l yeti\u015fiyor? Bir hukuk\u00e7u meselelere nas\u0131l bakar? Bunu bilmezse \u0130slam hukuk\u00e7usu ancak hukuk tarih\u00e7ili\u011fi yapabilir. Bir hukuk\u00e7u bir mesele kar\u015f\u0131s\u0131nda nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, nas\u0131l ak\u0131l y\u00fcr\u00fct\u00fcr bunu anlayabilmesi laz\u0131m. Alan\u0131na g\u00f6re f\u0131k\u0131h usul\u00fc \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsa, hukuk felsefesi ve genel felsefe alan\u0131nda ciddi okumalar yapmas\u0131 laz\u0131m. Ve kelam alan\u0131nda tabii. \u0130slam hukukunun iki ana alan\u0131 var; birincisi f\u0131k\u0131h usul\u00fc, ikincisi f\u00fcru f\u0131k\u0131h. \u0130sl\u00e2m hukuk tarihini de sayarak bunu \u00fc\u00e7e de \u00e7\u0131karabiliriz. E\u011fer f\u00fcru f\u0131k\u0131h alan\u0131nda, kamu hukuku gibi bir alanda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsa veya hukuk tarihi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsa, o zaman hukuk tarihi ile ilgili modern hukuk tarih\u00e7ili\u011fi nas\u0131l yap\u0131l\u0131yor, Roma ve Avrupa hukuk tarih\u00e7ili\u011fi nas\u0131l yap\u0131l\u0131yor, bunu bilmesi laz\u0131m. B\u00fcy\u00fck bir \u0130ngilizce literat\u00fcr var, bundan faydalanmas\u0131 laz\u0131m. F\u0131k\u0131h usulc\u00fcs\u00fc felsefeyle ve modern hukuk felsefesi ile fazlaca ilgilenmesi laz\u0131m. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda hukuk dille de alakal\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in hukuk-dil ili\u015fkisinden hareketle dille ilgili modern nazariyeleri dikkate almas\u0131 ona katk\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n

Kelamc\u0131 i\u00e7in de hakeza. Kelamc\u0131n\u0131n da felsefe ile yo\u011fun bir te\u015fr\u00eek-i mes\u00e2i i\u00e7erisine bulunmas\u0131 laz\u0131m. Felsefe ile irtibat\u0131 olmazsa yine kelam tarih\u00e7ili\u011fi yapabilir ancak. Kelam ilmi hakk\u0131yla g\u00fcncellenmi\u015f bir ilim say\u0131lamaz. Mesela Kant sonras\u0131 son iki as\u0131rl\u0131k felsefi birikim ve geli\u015fme kelama yans\u0131t\u0131labilmi\u015f, yeni felsefeyle hesapla\u015f\u0131labilmi\u015f de\u011fildir. Hatta hen\u00fcz 12-19. y\u00fczy\u0131llar aras\u0131ndaki kel\u00e2m\u00ee tart\u0131\u015fmalar\u0131n hakk\u0131 verilmi\u015f de de\u011fildir. Kant \u00f6ncesi ve sonras\u0131 d\u00f6nemlerle irtibat kurmadan, \u0130slami ilimlerin temel ilkeleri gere\u011fi bunlarla hesapla\u015fmadan, bug\u00fcn\u00fcn kelamc\u0131s\u0131 hakk\u0131yla bir kelamc\u0131 olamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc kelam felsefi bir faaliyettir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130sl\u00e2m\u00ee ilimler aras\u0131ndaki e\u011fitim ve idare a\u00e7\u0131s\u0131ndan zorunlu olan ay\u0131r\u0131m bizim vizyonumuzu daraltm\u0131\u015f durumdad\u0131r. \u00dcniversitelerde i\u015fin tabiat\u0131 gere\u011fi yap\u0131lan ana bilim dallar\u0131 ayr\u0131m\u0131 var. Bu biraz suni bir ayr\u0131md\u0131r, ayn\u0131 zamanda mecburidir. Fakat biz bu zorunlu ama itib\u00e2r\u00ee ayr\u0131m\u0131, hakiki bir ayr\u0131m zannettik. Tefsirci, hadis\u00e7i, f\u0131k\u0131h\u00e7\u0131 vs. kendi kabuklar\u0131na \u00e7ekildiler. Ve \u0130slami ilimler aras\u0131ndaki b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bu \u015fekilde zay\u0131flatt\u0131k. \u015eu halde bu b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn yeniden sa\u011flanmas\u0131 laz\u0131m. Bu anlamda \u00f6zellikle kelam ile f\u0131kh\u0131n ve tefsir ile hadisin aralar\u0131ndaki irtibat\u0131 daha kavi tutmas\u0131 laz\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

Kelam ve f\u0131k\u0131h\u00e7\u0131n\u0131n nas\u0131l bir d\u00fcnyada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bilmesi i\u00e7in sosyal bilimlerin temel kitaplar\u0131n\u0131 okumas\u0131 gerekiyor. Siyaset bilim, k\u00fclt\u00fcr tarihi, sosyal teori, antropoloji, psikoloji gibi\u2026 Neuroscience yani sinirbilim dedi\u011fimiz alan bug\u00fcn \u00fczerinde en fazla \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan ve b\u00fct\u00e7e ayr\u0131lan alanlardan bir tanesi. Bu alan bize \u015funu s\u00f6ylemek istiyor; \u2018insan\u0131n \u00f6zg\u00fcr iradesi yoktur.\u2019 Bak\u0131n, tamamen kelami bir problem. Ama kelam burada neuroscience ile irtibat kurmazsa, tutup klasik arg\u00fcmanlar\u0131 tekrar etmekle yetinirse, bir \u015fey yapm\u0131\u015f olmaz. Beyin \u00fczerine yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar \u00e7ok ilerledi bug\u00fcn. T\u00fcm olan biteni maddeye indirgeyen yakla\u015f\u0131m h\u00e2kim durumdad\u0131r. Bilin\u00e7 durumlar\u0131n\u0131 yaln\u0131z sinir h\u00fccreleri ve h\u00fccreler aras\u0131ndaki irtibatla a\u00e7\u0131klamak. \u0130nsan\u0131n yapaca\u011f\u0131 \u015feyin beyinde birka\u00e7 saniye evvelinden belli olmas\u0131 sebebiyle \u00f6zg\u00fcr iradenin bulunmad\u0131\u011f\u0131 savunuluyor. Bu temel kabullerimize kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir meydan okumad\u0131r, fakat biz bununla hesapla\u015facak durumda de\u011filiz hen\u00fcz. Psikolojide \u00e7ok fazla alan var. Bu alanlarla irtibat kurulmas\u0131 laz\u0131m. Mesela kelamda eylemleri harekete ge\u00e7iren g\u00fcd\u00fclerle alakal\u0131 bir konu vard\u0131r vs.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zellikle bug\u00fcn d\u00fcnya Bat\u0131\u2019da olu\u015fan bir tak\u0131m d\u00fc\u015f\u00fcncelerle bir yere geldi. Son birka\u00e7 y\u00fczy\u0131ld\u0131r, art\u0131k d\u00fcnyada eskisi gibi akt\u00f6r olmayan bir \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 var. Fakat kendi d\u0131\u015f\u0131nda \u00fcretilen problemlerle y\u00fczle\u015fmek zorunda ayn\u0131 zamanda. Lisans\u00fcst\u00fc \u00e7al\u0131\u015fma yapanlar\u0131n kendilerini ciddi manada yeti\u015ftirmeleri gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bir ilahiyat hocas\u0131 duymu\u015ftum, ekonomik kriz i\u00e7in bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmi\u015f. Demi\u015f ki; \u201cdarphane ne diye duruyor? Madem paraya ihtiya\u00e7 var, para bas\u0131n.\u201d Mesele bu kadar basit onun i\u00e7in. Hocan\u0131n \u00fcretti\u011fi fikir bu.<\/p>\n\n\n\n

K\u0131saca \u015funu s\u00f6yleyebiliriz: \u00c7ok k\u0131sa bir hayat ya\u015f\u0131yoruz. Bu 90, 100 y\u0131l da olsa k\u0131sa. Az\u0131c\u0131k bir tecr\u00fcbe. Bu hayat\u0131n i\u00e7ine t\u00fcm insanl\u0131k tecr\u00fcbesini s\u0131\u011fd\u0131rmak laz\u0131m. T\u00fcm insanl\u0131k tecr\u00fcbesinin nereden nereye geldi\u011fini nazari olarak da olsa kendimde tahakkuk ettirebilmem gerek. Ancak bu \u015fekilde bir \u015feyler olabilir gibi geliyor bana. Her \u015feyin l\u00fcbb\u00fcn\u00fc alarak, \u00e7ok ciddi ve se\u00e7ici bir okuma faaliyeti ile ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir ancak. Maalesef bunun genel ge\u00e7er bir y\u00f6ntemi olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, bu konuda kafa yoranlar var m\u0131 bilmiyorum. Olabilir mi b\u00f6yle bir \u015fey ger\u00e7ek manas\u0131yla, ondan da emin de\u011filim. Okumay\u0131 insanl\u0131\u011f\u0131n t\u00fcm tecr\u00fcbesini i\u00e7erisine alarak yapabilir miyiz acaba? T\u00fcm d\u00fc\u015f\u00fcnce ve fikirleri \u00e7ok detaya dalmadan fakat hi\u00e7bir \u00f6nemli ayr\u0131nt\u0131y\u0131 da ka\u00e7\u0131rmadan \u00f6\u011frenebilir miyiz? Ve bu muhassalay\u0131 daha dar dairede ins\u00e2n\u00ee ve \u0130sl\u00e2m\u00ee tecr\u00fcbemize nas\u0131l aktarabiliriz? Hi\u00e7bir nazar\u00ee birikimi, hi\u00e7bir disiplini, hi\u00e7bir sahici \u00e7abay\u0131 d\u0131\u015flay\u0131p k\u00fc\u00e7\u00fcmsemeden, d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakmadan bunu nas\u0131l yapabiliriz? \u00d6nemli kayg\u0131lar\u0131mdan birisi de budur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bas\u0131l\u0131 kitab\u0131n g\u00fcn be g\u00fcn teknolojik taarruza toprak kaybetti\u011fi \u015fimdilerde ki\u015fisel k\u00fct\u00fcphanelerin yas\u0131n\u0131 tutar haldeyiz. Hala el eme\u011fiyle olu\u015fturdu\u011fu kitapl\u0131\u011f\u0131nda geleneksel okuma bi\u00e7imini s\u00fcrd\u00fcren ayd\u0131n ve \u00e2limlerimize kar\u015f\u0131 \u015f\u00fckran borcumuz bulunuyor. Bunun bir ifadesi olarak T\u00fcrkiye\u2019de kitap ve okuma tutkunu ne kadar hocam\u0131z varsa birikiminden istifade etmek ve hassaten gen\u00e7 karde\u015flerimizle payla\u015fmak istiyoruz. A\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 Do\u00e7. […]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":5150,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[963],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3978"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3978"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3978\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5104,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3978\/revisions\/5104"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5150"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3978"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3978"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3978"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}