{"id":4004,"date":"2020-09-12T10:30:44","date_gmt":"2020-09-12T07:30:44","guid":{"rendered":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/?p=4004"},"modified":"2022-10-17T16:47:08","modified_gmt":"2022-10-17T13:47:08","slug":"yusuf-karadavi-ile-ictihad-ve-tecdid-uzerine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/yusuf-karadavi-ile-ictihad-ve-tecdid-uzerine\/","title":{"rendered":"Yusuf Karadav\u00ee ile \u0130ctihad ve Tecdid \u00dczerine"},"content":{"rendered":"\n

\u015eer\u00ee Prensipler ve \u00c7a\u011fda\u015f \u0130htiya\u00e7lar Aras\u0131nda \u0130ctihad ve Tecdid *<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u0130ctihad\u0131n dinin gere\u011fi oldu\u011funu biliyoruz. Hayat\u0131n yenilenen problemleri kar\u015f\u0131s\u0131nda \u0130slam\u2019\u0131n canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyabilmesi ictihada ba\u011fl\u0131. O halde ictihad\u0131n tarihi merhaleleri nelerdir? Baz\u0131lar\u0131n\u0131n iddia etti\u011fi gibi, belli d\u00f6nemlerde ictihad kap\u0131s\u0131 kapanm\u0131\u015f m\u0131d\u0131r ve bu mekanizma kimin mesuliyetindedir? <\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u0130ctihad\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 nebev\u00ee asra dayan\u0131yor. Beni Kureyza b\u00f6lgesinde namaz k\u0131l\u0131nmas\u0131 k\u0131ssas\u0131ndan ve Nebi aleyhisselam\u0131n Hazreti Muaz\u2019\u0131 Yemen\u2019e g\u00f6nderirken s\u00f6ylediklerinden bunu anl\u0131yoruz. Nebi aleyhisselam \u201cbir dava sana arzolundu\u011funda neyle h\u00fckmedeceksin?\u201d diye sordu\u011funda Hazreti Muaz \u201cAllah\u2019\u0131n kitab\u0131yla\u201d cevab\u0131n\u0131 veriyor. \u201cYa orada bulamazsan?\u201d \u201cO zaman Ras\u00fcl\u00fcllah\u2019\u0131n s\u00fcnnetiyle h\u00fckmederim.\u201d \u201cYa orada da bulamazsan?\u201d \u201cHi\u00e7 teredd\u00fct etmeden kendi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcmle ictihad ederim.\u201d Bu cevaba kar\u015f\u0131l\u0131k Nebi aleyhisselam onu onaylay\u0131p \u00f6vg\u00fcde bulunuyor. Bu, \u0130bni Teymiye, \u0130bni Kayyim, Zehebi ve \u0130bni Kesir gibi bir\u00e7ok imam\u0131n isnad\u0131n\u0131 g\u00fczel g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc me\u015fhur bir hadis. Sahabenin belli isimleri Nebi aleyhisselamdan uzakta, \u00e7e\u015fitli hukuki hadiselerde ictihad etmi\u015fler, Nebi aleyhisselam baz\u0131s\u0131n\u0131 onaylam\u0131\u015f, baz\u0131s\u0131n\u0131n hatas\u0131na i\u015faret etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Nebi aleyhisselam d\u00f6neminden sonra sahabenin ictihadlar\u0131 devam eder. Onlar k\u00f6kl\u00fc medeniyete dayal\u0131 toplumsal hayat\u0131n yenilenen problemlerine \u0130slami naslardan veya \u0130slam\u2019\u0131n genel rehberli\u011finden istifa ederek kar\u015f\u0131l\u0131k vermi\u015flerdir. \u0130\u015fte sahabenin g\u00fcncel hadiselere ilahi dinin \u00f6z\u00fcn\u00fc idrak ederek \u00e7\u00f6z\u00fcm sunmalar\u0131, \u0130slam f\u0131kh\u0131n\u0131n ger\u00e7ek\u00e7ilik, kolayla\u015ft\u0131rma, \u015feriat\u0131n ve kullar\u0131n maslahat\u0131n\u0131 g\u00f6zetme vas\u0131flar\u0131na dayal\u0131 karakteristi\u011fini temsil eder. Hulefa-i ra\u015fidinin veya \u0130bni Mesud\u2019un, \u0130bni Abbas\u2019\u0131n ve Ai\u015fe rad\u0131yallah\u00fc anh\u00fcm\u00fcn f\u0131k\u0131h anlay\u0131\u015f\u0131na bakan kimse bunu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6recek, onlar\u0131n \u0130slam\u2019\u0131n ruhunu en iyi anlayan nesil oldu\u011funa iyice kanaat getirecektir. Hazreti \u00d6mer\u2019le sahabeler aras\u0131nda, fethedilen Irak topraklar\u0131n\u0131n payla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 hususunda ya\u015fananlar buna \u00f6rnektir. B\u00f6lgeyi fetheden gazi sahabiler, Enfal suresindeki \u201cBiliniz ki, sava\u015ftan ganimet olarak ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z herhangi bir \u015feyin be\u015fte biri\u2026\u201d (Enfal, 41) ayeti uyar\u0131nca ganimetten arta kalan be\u015fte d\u00f6rtl\u00fck pay\u0131n kendilerine verilmesini istediler. Hazreti \u00d6mer ise, gelecek nesiller i\u00e7in arazilerin topluca vakfedilip kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 savundu ve \u201cSizden sonra gelenlerin arazi nam\u0131na hi\u00e7bir \u015fey bulamamalar\u0131n\u0131 m\u0131 istiyorsunuz?\u201d dedi. Muaz bin Cebel ve Hazreti Ali bu konuda halifeye muvafakat etmi\u015flerdir. Keza Hazreti Osman\u2019\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc toplumsal maslahat icab\u0131 kaybolan develerle ilgili nebevi uygulamay\u0131 de\u011fi\u015ftirmesi, Hazreti Ali\u2019nin sanatkar\u0131n elinde zayi olan mal\u0131n -emanet olmas\u0131na ra\u011fmen- tazmin ettirilmesine h\u00fckmetmesi.., sahabenin genel us\u00fcl do\u011frultusunda kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ve ger\u00e7ek\u00e7i f\u0131khi melekelerini ispatlamaya kafidir.  <\/p>\n\n\n\n

S\u00f6z konusu tablo, sahabelerin talebeleri olan ve bulunduklar\u0131 \u015fehirlerde f\u0131k\u0131h mektepleri tesis edip yeni hadiselerde fetvalar veren tabiin neslinde de g\u00f6ze \u00e7arpar. Sevri, Evzai, Taberi ve Davud ez-Zahiri gibi mezhep \u00f6nc\u00fcleri bu sadette \u00f6ne \u00e7\u0131kan simalard\u0131r. \u0130lk as\u0131rlarda s\u0131n\u0131rlanamayacak kadar \u00e7ok m\u00fcctehid var. Hepsinin me\u015frepleri ve h\u00fck\u00fcm \u00e7\u0131karma anlay\u0131\u015flar\u0131 farkl\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen \u015feri h\u00fck\u00fcmlerin kitap ve s\u00fcnnet esas\u0131nda temerk\u00fcz etti\u011finde ittifak halindeler. Kitap as\u0131l, s\u00fcnnet onun a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 \u015ferhi konumunda. \u00dcmmetin ekserisi bu iki esas\u0131n ard\u0131ndan icman\u0131n, k\u0131yas\u0131n ve detaylar\u0131nda istihsan, sedd-i zerai, \u00f6rf ve \u015fer-i men kablen\u00e2 gibi tart\u0131\u015fmal\u0131 tali kaynaklar\u0131n geldi\u011fine inan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7ta f\u0131k\u0131h geli\u015fmi\u015f, ger\u00e7ek ve takdiri meseleler \u00e7o\u011falm\u0131\u015f, kitaplar tedvin edilmi\u015f ve us\u00fcl-i f\u0131k\u0131h ilmiyle h\u00fck\u00fcm \u00e7\u0131karma kurallar\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. B\u00f6ylelikle \u0130slam f\u0131kh\u0131 yarg\u0131 ve fetva mevkiinin esas\u0131n\u0131 olu\u015fturarak \u0130slam toplumlar\u0131nda kalk\u0131nman\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. \u0130slam\u2019\u0131n hulefa-i ra\u015fidinden sonra at\u0131l hale getirildi\u011fi s\u00f6ylemi ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tmaz. Kimi yanl\u0131\u015f anlama ve k\u00f6t\u00fc uygulamalara ra\u011fmen M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n on iki as\u0131r boyunca \u0130slam \u015feriat\u0131ndan ba\u015fka yarg\u0131 mercileri olmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130ctihad kap\u0131s\u0131n\u0131n kapat\u0131lmas\u0131 meselesine gelirsek \u015funu s\u00f6yleyebiliriz. Maalesef Osmanl\u0131 devleti, bir\u00e7oklar\u0131n\u0131n yap\u0131lan her hatay\u0131 \u00fczerine ge\u00e7irdi\u011fi bir ask\u0131 haline gelmi\u015ftir. Oysa ger\u00e7ekte taklid ve mezhebi taassubun otoritesi, mutlak ictihad a\u011fac\u0131n\u0131n solmas\u0131 Osmanl\u0131 devletinden \u00f6nceki \u015feylerdir ve de\u011fi\u015fik seviyelerde \u0130slam \u00e2lemine yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yine de bu durum, her as\u0131rda bir m\u00fcctehid ve m\u00fcceddidin \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 engellememi\u015ftir. Bu noktada hakikate ve tarihe kar\u015f\u0131 insaf \u015funu s\u00f6ylemeyi gerektiriyor: Osmanl\u0131 devleti ictihattan \u00e7ok cihadla ilgilenmi\u015ftir. H\u00e2lbuki \u0130slami y\u00f6netim iki hususa birden ihtiya\u00e7 duyar: Hidayeti ve hak dini bilip tan\u0131mak i\u00e7in ictihad ve onu himaye i\u00e7in cihad\u2026 \u015eeyhulislam \u0130bni Teymiye \u015fu ayete i\u015faret ederek dinin hidayet eden bir kitaba ve yard\u0131m eden bir demire ihtiyac\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yler: \u201cAndolsun ki peygamberlerimizi belgelerle g\u00f6nderdik. \u0130nsanlar\u0131n do\u011fru (adaletli) hareket etmeleri i\u00e7in peygamberlere kitap ve \u00f6l\u00e7\u00fc indirdik; pek sert olan ve insanlara bir\u00e7ok faydas\u0131 bulunan demiri de indirdik.\u201d (Hadid, 25) Osmanl\u0131 demir y\u00f6n\u00fcyle, yani askeri tarafla fikirden daha \u00e7ok ilgilendi. B\u00f6ylelikle modern Bat\u0131 uyan\u0131\u015f\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrpriz sars\u0131c\u0131 oldu. <\/p>\n\n\n\n

\u015eeri ictihad kimi zaman farz-\u0131 kifaye iken kimi zaman farz-\u0131 ayn ve elbette kendi \u00f6zel ko\u015fullar\u0131 mevcut. Tam burada, kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemek ve ehil olmayanlar\u0131 ictihad\u0131n kap\u0131s\u0131ndan sokmamak ad\u0131na belli s\u0131n\u0131rlamalardan bahsedebilir miyiz?<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u0130ctihad imal-i fikir yoluyla \u015feri h\u00fck\u00fcmleri \u00f6z delillerinden elde edebilme yolunda b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fc sarfetmek demek. \u00dcmmetin geneline ictihad farz-\u0131 kifaye olmakla birlikte, ona olan ihtiyac\u0131 giderecek biri \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131nda b\u00fct\u00fcn \u00fcmmet g\u00fcnahk\u00e2r olur. \u0130ctihad ihtiyac\u0131 yeterli bi\u00e7imde kar\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131 durumda, kendinde yeterlilik g\u00f6ren kimseye farz-\u0131 aynd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130ctihad iki noktada devreye girer: \u0130lki, \u015feriat sahibinin nas koymay\u0131p bize b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131; m\u00fcctehidin k\u0131yas, maslahat-\u0131 m\u00fcrsele, istihsan ve ist\u0131shap gibi metodlara ba\u015fvurarak doldurmas\u0131n\u0131 istedi\u011fi noktalard\u0131r. \u0130badetler ve aile hukuku gibi zaman ve mek\u00e2nla de\u011fi\u015fiklik g\u00f6stermeyen, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemek ad\u0131na somut kurallara ihtiya\u00e7 duyan alanlarda detayl\u0131 naslar\u0131n bulunmas\u0131 manidard\u0131r. Di\u011fer taraftan \u015f\u00fbra meseleleri, h\u00fck\u00fcmet nizam\u0131 gibi \u00e7a\u011f\u0131n \u015fartlar\u0131na ve toplumun menfaatlerine g\u00f6re de\u011fi\u015fen noktalarda insanlara hareket h\u00fcrriyeti sa\u011flama amac\u0131na d\u00f6n\u00fck olarak naslar s\u0131n\u0131rl\u0131 ve genel i\u00e7eriklidir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130ctihad\u0131n devreye girdi\u011fi ikinci nokta, ister s\u00fcbutu zanni olsun (hadislerin \u00e7o\u011fu b\u00f6yledir) ister delaleti (Kuran\u00ee naslar\u0131n \u00e7o\u011fu b\u00f6yledir); zanni naslar\u0131n bulundu\u011fu yerlerdir. Demek oluyor ki nass\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 birilerinin vehmetti\u011fi gibi, ictihada engel te\u015fkil etmez. Aksine naslar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu ictihada ve farkl\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131na m\u00fcsaittir. \u00d6rne\u011fin, Maide suresindeki taharet ayetini ele al\u0131p nakledilen farkl\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131mlar\u0131 okudu\u011funda s\u00f6yledi\u011fimin do\u011frulu\u011funu teslim edersin. \u0130ctihada a\u00e7\u0131k bu iki noktan\u0131n yan\u0131nda namaz, zek\u00e2t, oru\u00e7 gibi; zinan\u0131n, i\u00e7kinin, faizin haraml\u0131\u011f\u0131 gibi, k\u0131sas ve hadler gibi \u015feriatta kesinle\u015fmi\u015f temel hususlarda ictihada mahal yoktur. Bunlar \u00fcmmetin fikir ve hareket birli\u011finin m\u00fccessem halleridir.<\/p>\n\n\n\n

Ehil olmayanlar\u0131n girmemesi ad\u0131na evet, ge\u00e7mi\u015fte baz\u0131lar\u0131 ictihad kap\u0131s\u0131n\u0131n kapat\u0131lmas\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 yapt\u0131; ne var ki Ras\u00fcl\u00fcllah sallallah\u00fc aleyhi vesellemin a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 kap\u0131y\u0131 kimse kapayamaz. Hi\u00e7bir \u00e2lime veya \u00e2limler toplulu\u011funa yeni \u00e7\u0131kan hadise kar\u015f\u0131s\u0131nda \u201cBu konuda ictihada hakk\u0131m\u0131z yok; \u00e7\u00fcnk\u00fc bizden \u00f6ncekiler bu konuda bir h\u00fck\u00fcm getirmemi\u015ftir\u201d deme imk\u00e2n\u0131 verilmemi\u015ftir. \u00d6yle ya, \u015feriat\u0131n insanlar\u0131n b\u00fct\u00fcn davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 kapsamas\u0131, \u00e2limlerin her hadiseye dair g\u00f6r\u00fc\u015flerinin bulunmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu k\u0131s\u0131m tamam; lakin bununla birlikte \u015feri ictihada kalk\u0131\u015facak birinin belli \u015fartlara haiz olmas\u0131 gerekiyor de\u011fil mi? Nedir bu \u015fartlar? Ayr\u0131ca b\u00fct\u00fcn m\u00fcctehidler bu \u015fartlarla muhatap m\u0131 yoksa mutlak ictihadla c\u00fczi ictihada kalk\u0131\u015fan aras\u0131nda bir fark g\u00f6zetiliyor mu?<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u0130slam\u2019da kilise ve ruhban s\u0131n\u0131f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ictihad\u0131 tekelinde tutan \u00f6zel bir tabaka mevcut de\u011fil. Dolay\u0131s\u0131yla ictihad gere\u00e7lerine sahip m\u00fctehass\u0131s bir \u00e2lim \u00e7\u0131k\u0131p muhatap oldu\u011fu hukuki vak\u0131alarla alakal\u0131 ictihad\u0131n\u0131n sonucu olan ki\u015fisel g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc belirtir. Sonu\u00e7ta hata veya isabet eder. M\u00fcctehitte bulunmas\u0131 gereken \u015fartlar ise us\u00fcl kitaplar\u0131nda tafsilat\u0131yla anlat\u0131l\u0131r. Bunlardan baz\u0131s\u0131 Arap dilini, Kitap ve s\u00fcnneti, icma sa\u011flanm\u0131\u015f meseleleri; us\u00fcl-i f\u0131kh\u0131, k\u0131yas ve istinbat yollar\u0131n\u0131, makas\u0131d-\u0131 \u015feriay\u0131, \u015feriat\u0131n genel kaidelerini bilmek gibi ilmi \u015fartlard\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlarla birlikte m\u00fcctehit h\u00fck\u00fcm \u00e7\u0131karma yetene\u011fine sahip olmal\u0131d\u0131r. Bu da f\u0131k\u0131h tecr\u00fcbesiyle, fakihlerin ihtilaf noktalar\u0131n\u0131 bilmeyle geli\u015fen bir \u015feydir. Bu ger\u00e7e\u011fe d\u00f6n\u00fck olarak \u201cFakihlerin ihtilaf\u0131n\u0131 bilmeyen f\u0131kh\u0131n kokusunu alamaz\u201d derler.<\/p>\n\n\n\n

Di\u011fer bir \u015fart, \u0130mam Ahmed\u2019in dikkat \u00e7ekti\u011fi, insanlar\u0131 ve toplumu tan\u0131ma vasf\u0131d\u0131r. Bu, insanlara fetva verecek m\u00fcctehidin m\u00fcnzevice ibadethanesine \u00e7ekilip ya\u015fanan hayattan uzak h\u00fck\u00fcmler vermemesi veya insanlar ba\u015fka bir \u00e7a\u011fa atlam\u0131\u015fken kendisi art\u0131k son bulmu\u015f bir \u00e7a\u011f\u0131n h\u00fck\u00fcmlerini uygulamaya \u00e7al\u0131\u015fmamas\u0131 i\u00e7in olduk\u00e7a m\u00fchimdir. Bunun temeli fetvan\u0131n zaman ve mek\u00e2na, durum ve \u00f6rfe g\u00f6re de\u011fi\u015fece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki b\u00fcy\u00fck kuraldan gaflettir. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplumu b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle tan\u0131yan ve insanlara farkl\u0131 bir vadiden seslenmeyen ger\u00e7ek m\u00fcctehid, bir g\u00f6z\u00fcyle naslara ve delillere, di\u011fer g\u00f6z\u00fcyle vak\u0131aya ve \u00e7a\u011f\u0131na bakar. B\u00f6ylelikle olmas\u0131 gerekenle olan\u0131n (idealle prati\u011fin) aras\u0131n\u0131 bulur ve hadiselere uygun h\u00fck\u00fcmler getirir. M\u00fcctehidin \u015fartlar\u0131n\u0131 sayarken tabii bir de onun adil ve h\u00fcsn\u00fc kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f ki\u015fili\u011fe sahip olmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki dini ve ahlaki \u015fart\u0131 eklememiz gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcndeme getirdi\u011fimiz bu \u015fartlar, f\u0131kh\u0131n b\u00fct\u00fcn meselelerinde ictihad edecek mutlak m\u00fcctehid i\u00e7in ge\u00e7erli. C\u00fczi m\u00fcctehidin genel ilmi muhassalas\u0131 yan\u0131nda kendi meselesine dair ku\u015fat\u0131c\u0131 bilgisinin olmas\u0131 yeterlidir. \u0130ctihad\u0131n b\u00f6l\u00fcnebilece\u011fini s\u00f6yleyen ekseriyetin tercih edilen g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc b\u00f6yle. Bir iktisad uzman\u0131 kendi uzmanl\u0131k alan\u0131nda, konuyla alakal\u0131 b\u00fct\u00fcn naslara vak\u0131f olduktan sonra -ve tabi istidlal, tearuz ve tercih us\u00fcl\u00fcn\u00fc bilmesi halinde- ictihad edebilir.       <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Son y\u0131llarda ictihad kavram\u0131 etraf\u0131nda hayli tart\u0131\u015fma ya\u015fand\u0131. Bu \u015fekilde sapk\u0131n ictihadlar\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131 g\u00fcncel \u015feri ictihadlar i\u00e7in g\u00f6zetilmesi gereken baz\u0131 prensiplerin konmas\u0131n\u0131 gerektiriyor herhalde.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u00c7a\u011fda\u015f ictihadlarda g\u00f6zetilmesi gereken prensipleri \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz: Kat\u2019ile\u015fmi\u015f h\u00fck\u00fcmlerden uzak durmak. \u0130ctihad, delili zanni olan h\u00fck\u00fcmlerde uygulan\u0131r. Bu noktada kat\u2019iyi zanniye, muhkemi m\u00fcte\u015fabihe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi ne kadar yanl\u0131\u015f buluyorsak, zanniyi kat\u2019i yapmay\u0131 da, ihtilaf\u0131n oldu\u011fu yerde icma iddias\u0131nda bulunmay\u0131 da o kadar yanl\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu nedenle t\u0131pk\u0131 \u0130bni Teymiye\u2019ye muas\u0131rlar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, her m\u00fcctehidin y\u00fcz\u00fcne icma k\u0131l\u0131c\u0131n\u0131 \u00e7ekmek do\u011fru bir hareket de\u011fil. \u00dcstelik \u0130mam Ahmed \u015f\u00f6yle der: \u201cKim icma iddia ediyorsa, yalan s\u00f6ylemi\u015ftir. Nerden biliyor, belki de o konuda insanlar ihtilaf etti de kendisinin bundan haberi yok.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Korktu\u011fum \u015fey, salg\u0131n uygarl\u0131k kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fahsi hezimettir, \u00e7a\u011fda\u015f toplumumuzun ger\u00e7eklerine b\u00fcsb\u00fct\u00fcn teslim olmakt\u0131r. Oysa bu toplumu \u015fekillendiren ne \u0130slam, ne M\u00fcsl\u00fcmanlar, aksine g\u00fc\u00e7 ve hileyi kullanan emperyalizmin otoritesidir. Bu sebeple h\u00e2kim g\u00fcc\u00fc raz\u0131 etme u\u011fruna \u201cya\u015fanan ger\u00e7e\u011fi aklama\u201d anlam\u0131na gelen ictihad\u0131 reddetmeliyiz. Ayn\u0131 \u015fekilde talak hakk\u0131n\u0131n ve \u00e7ok e\u015flili\u011fin engellenmesi, faiz k\u00e2rlar\u0131na m\u00fcsaade edilmesi gibi \u201cba\u015fkalar\u0131n\u0131 taklid\u201d minvalindeki ictihad da ge\u00e7ersizdir. M\u00fcctehidin b\u00fct\u00fcn korkulardan -mesela icraatlar\u0131n\u0131 daima me\u015frula\u015ft\u0131racak haz\u0131r fetvalar isteyen h\u00e2kim sultas\u0131n\u0131n korkusundan- azade olmas\u0131 gerekir. Keza her yeni ictihada kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan taklit\u00e7i \u00e2limlerin g\u00fcc\u00fcnden de korkmamak gerekir.  <\/p>\n\n\n\n

Yine al\u0131\u015f\u0131k oldu\u011fumuz g\u00f6r\u00fc\u015flere ters d\u00fc\u015fse de ictihada kar\u015f\u0131 g\u00f6nl\u00fcm\u00fcz\u00fc a\u00e7mam\u0131z, m\u00fcctehidin hata yapabilece\u011fini kabullenmemiz laz\u0131m. Do\u011frular\u0131m\u0131z zamanla ters \u00e7\u0131kabilir. Bug\u00fcn \u00e7o\u011funlu\u011fun reddetti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f yar\u0131n itibara al\u0131nabilir. \u0130slam\u2019da belli g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn her daim do\u011fru kalaca\u011f\u0131n\u0131 dayatan bir dikta mekanizmas\u0131 yok.<\/p>\n\n\n\n

M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u00f6n\u00fcnde \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in g\u00fcncel f\u0131kha ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 \u00e7a\u011fda\u015f sorunlar var. Sizce bunlar\u0131n en \u00f6nemlileri nelerdir? Bunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc noktas\u0131nda nas\u0131l bir ictihad \u00e7er\u00e7evesi \u00e7izmek gerekiyor?<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Ge\u00e7mi\u015fle bug\u00fcn\u00fcn hayat \u015fartlar\u0131ndan toplumsal team\u00fcllere ge\u00e7irdi\u011fi de\u011fi\u015fimlere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bug\u00fcn\u00fcn ge\u00e7mi\u015ften \u00e7ok daha fazla ictihada ihtiya\u00e7 duydu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. T\u00fcm d\u00fcnyada ya\u015fanan teknolojik devrim t\u00fcp bebek, organ ve sperm nakli, sperm bankalar\u0131; i\u015fletmelerin, fabrikalar\u0131n ve \u015firket hisselerinin zek\u00e2t\u0131 gibi t\u0131p, devlet ili\u015fkileri ve iktisadi sistemler baz\u0131nda bir\u00e7ok yenilik getirdi. Hakk\u0131nda nas veya ge\u00e7mi\u015f fakihlerin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc bulunmayan bu ve benzeri mevzularda \u201cictihad-i in\u015f\u00e2i\u201d dedi\u011fimiz yeni ictihadlar gerekiyor. Bunun yan\u0131nda \u201cictihad-\u0131 intik\u00e2di\u201d var ki b\u00fcy\u00fck f\u0131khi miras\u0131m\u0131zdan \u015feriat\u0131n ve halk\u0131n maslahatlar\u0131na en uygun g\u00f6r\u00fc\u015fleri tercih etme anlam\u0131na geliyor. Bu se\u00e7ip tercih etme i\u015flemi, topra\u011f\u0131n bitirdi\u011fi her \u00fcr\u00fcnden zek\u00e2t al\u0131nmas\u0131nda \u0130mam Ebu Hanife\u2019nin, fakire bir \u00f6m\u00fcr yetecek kadar zek\u00e2t verilmesi hususunda \u0130mam \u015eafii\u2019nin, m\u00fcellefe-i kul\u00fbbe hala zek\u00e2ttan hisse ayr\u0131lmas\u0131 noktas\u0131nda \u0130mam Malik\u2019in mezhebinin tercih edilmesi gibi bazen d\u00f6rt mezhep i\u00e7inden olabilir. Baz\u0131 kere de d\u00f6rt mezhep d\u0131\u015f\u0131ndan tercih yapabiliriz. D\u00f6rt mezhep imam\u0131 kadr u k\u0131ymetlerinin \u00f6nemine ra\u011fmen fakihlerin hepsi demek de\u011fildir. Onlar d\u0131\u015f\u0131nda gerek \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131ndan gerek kendilerine \u00fcstadl\u0131k eden sahabe ve tabiinden \u00f6nemli isimler bulunuyor. \u015eeri bir delile dayanarak onlardan birinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc tercih edebiliriz. Mesela, M\u00fcsl\u00fcman kad\u0131nlarla evlilik azald\u0131\u011f\u0131nda veya ehl-i kitap kad\u0131nlardaki -ilgili ayette ge\u00e7en- iffet \u00f6zelli\u011fi kaybolmaya y\u00fcz tuttu\u011funda ehl-i kitap kad\u0131nlarla evlili\u011fin s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki Hazreti \u00d6mer\u2019in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc alabiliriz. Yine ciddi \u00f6fkeli halde yap\u0131lan bo\u015famayla ayr\u0131lma ger\u00e7ekle\u015fmeyece\u011fi veya bir mecliste ya da tek c\u00fcmleyle bo\u015faman\u0131n sadece bir ric\u00ee bo\u015fama (tal\u00e2k-\u0131 r\u0131c\u2019\u00ee) say\u0131laca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki selef g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc alabiliriz. Buna benzer meseleleri \u00e7o\u011faltmak m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n

Bunlarla birlikte g\u00fcn\u00fcm\u00fczde esas ihtiya\u00e7 duydu\u011fumuz ictihad, uluslararas\u0131 f\u0131k\u0131h konseyinin verece\u011fi \u201cictihad-\u0131 cem\u00e2\u00ee\u201ddir. Konsey, y\u00fcksek ilmi yeterlilikle yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rma sonucunu h\u00fck\u00fcmet veya halk bask\u0131s\u0131 hissetmeden, \u00f6zg\u00fcr ve cesur \u015fekilde ilan etmelidir. Yine de ferdi ictihattan b\u00fcsb\u00fct\u00fcn ihtiya\u00e7s\u0131z kalaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6ylemiyorum. Aksine o toplu ictihada giden yolu a\u00e7\u0131c\u0131 bir misyon \u00fcstleniyor. <\/p>\n\n\n\n

Baz\u0131 \u0130slam davet\u00e7ileri zaman zaman \u015fiddet ve donukluk taraftar\u0131 olmakla, her yenile\u015fme (tecdid) gayretine kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131kla su\u00e7lan\u0131yor. Bu su\u00e7laman\u0131n hakikatle \u00f6rt\u00fc\u015fen yan\u0131 var m\u0131 yoksa gizli bir amac\u0131n tezah\u00fcr\u00fc m\u00fc? Ayr\u0131ca davet\u00e7ilerin tecdid hareketinde almalar\u0131 gereken konumu bilmemiz m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u0130nsanlar tecdid noktas\u0131nda \u00fc\u00e7 gruplar: \u0130lki, her \u015feyin eski hali \u00fczere devam ve bekas\u0131n\u0131 isteyen tecdid d\u00fc\u015fmanlar\u0131. Bunlar \u00f6ncekilerin sonrakilere bir i\u015f b\u0131rakmad\u0131\u011f\u0131 mant\u0131\u011f\u0131ndan hareketle, mevcut olandan daha iyisinin yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesindeler. \u0130lim ve fikir sahas\u0131nda, sosyal hayat ve edebiyatta her t\u00fcr yenili\u011fin kar\u015f\u0131s\u0131nda olan bu grup, haliyle dinde \u201ctecdid\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bile bidat sayar. \u201c\u0130slam\u2019\u0131n donukla\u015fmas\u0131\u201dna \u00e7anak tutan iki kesimin varl\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6nceki baz\u0131 yaz\u0131lar\u0131mda bahsetmi\u015ftim. Bunlardan ilki, mezheplerin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmay\u0131 reddedip g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ferde veya toplulu\u011fa ictihad hakk\u0131 tan\u0131mayan mutaass\u0131p mezhep mukallitleri. \u0130kinci kesimi \u201cmodern zahiriler\u201d diye adland\u0131r\u0131yorum. Bunlar donuk bir \u015fekilde naslar\u0131n zahirlerinde konumlanarak naslar\u0131n mak\u00e2s\u0131d derinli\u011fine inemiyor, k\u00fclli kaideler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda c\u00fczi meselelere yakla\u015fam\u0131yorlar. \u0130ki kesimin dindeki halis niyetlerinden \u015f\u00fcphem yok; fakat buna ra\u011fmen g\u00fcne\u015ften ve havadan korumak ad\u0131na \u00e7ocu\u011funu hapsederek \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebebiyet veren anneden farks\u0131zlar.<\/p>\n\n\n\n

Her t\u00fcr tecdidin kar\u015f\u0131nda duran ilk grubun di\u011fer ucunda tecditte a\u015f\u0131r\u0131 gidenler yer al\u0131yor. \u00d6yle ki her eski olan\u0131 -toplumun h\u00fcviyeti, beka s\u0131rr\u0131 olsa da- budamak arzusundalar. D\u00fcn\u00fc zamandan, fiil-i maziyi l\u00fcgatten, tarihi be\u015feri bilimlerden silip atmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor gibiler. Bunlar\u0131n tecdid dedi\u011fi tam anlam\u0131yla Bat\u0131la\u015fma. Bat\u0131n\u0131n eskisi bile onlar\u0131n g\u00f6z\u00fcnde yenidir. Hayr\u0131 ve \u015ferri, ac\u0131s\u0131 ve tatl\u0131s\u0131yla b\u00fct\u00fcn bir Bat\u0131l\u0131 olan\u0131n al\u0131nmas\u0131ndan yanalar. Rafi\u00ee rahimehullah\u0131n, \u0130slam \u015fairi Muhammed \u0130kbal\u2019in ve Ahmet \u015eevki\u2019nin onlar hakk\u0131nda dedikleri manidard\u0131r. Bu ve \u00f6nceki gruptan \u00fcstad \u015eekip Arslan \u015f\u00f6yle serzeni\u015fte bulunur: \u201cDin c\u00e2midler ve c\u00e2hidler (donuklar ve ink\u00e2rc\u0131lar) aras\u0131nda ziyan oldu. Biri donukla\u015ft\u0131rmas\u0131yla insanlar\u0131 dinden so\u011futtu. Di\u011feri ink\u00e2r\u0131yla insanlar\u0131 dinden sapt\u0131rd\u0131.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc grup ikisi aras\u0131nda orta yolu tutanlard\u0131r. Bunlar ilklerin donukla\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131, ikincilerin ink\u00e2r\u0131n\u0131 reddederek hangi kaynaktan gelirse gelsin, hikmeti ararlar. \u0130slami bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla d\u0131\u015far\u0131dan al\u0131n\u0131p al\u0131namayacak \u015feyleri ay\u0131rma g\u00fc\u00e7leri vard\u0131r. \u00dcmmetin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu teknolojinin ve bilimin d\u0131\u015far\u0131dan sat\u0131n al\u0131n\u0131p ger\u00e7ekte uza\u011f\u0131na d\u00fc\u015fmeye de\u011fil, hazmedilerek ve \u00fcretici pozisyonda de\u011ferlendirilmesi \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 yaparlar. \u0130\u015fte \u0130slam davet\u00e7ilerinin ideal konumu budur: Faydal\u0131 eskiyi ve uygun yeniyi birle\u015ftirmek. \u0130\u00e7inde erimeyecek \u015fekilde d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131lmak. Hedeflerde sebat, vesilelerde esneklik. Us\u00fclde s\u0131k\u0131l\u0131k, fur\u00fbda kolayl\u0131k\u2026<\/p>\n\n\n\n

\u0130ctihad ve tecdid aras\u0131ndaki m\u00fcnasebetten hareketle \u0130slam, ictihad\u0131 Kuran ve s\u00fcnnet h\u00fck\u00fcmlerini anlama arac\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc gibi, tecdidi de ayn\u0131 \u015fekilde ara\u00e7 g\u00f6r\u00fcr m\u00fc? Yoksa tecdid hayat\u0131 b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle ku\u015fatan dinin tabiat\u0131na ters midir? Ya da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kertede ikisi kendi ba\u011flamlar\u0131nda m\u0131 i\u015flev g\u00f6r\u00fcrler?<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Bir keresinde de\u011ferli bir \u00e2limin dinde tecdidi ink\u00e2r etmesi beni \u015fa\u015f\u0131rtm\u0131\u015ft\u0131. Anlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla onu ink\u00e2ra s\u00fcr\u00fckleyen, insanlar\u0131n \u201cdinin tecdidi (yenilenmesi)\u201d kavram\u0131n\u0131n genelli\u011finden dinde eksiltme veya ekleme gibi bir de\u011fi\u015fikli\u011fi anlayacaklar\u0131 korkusuydu. Bunun sonucunda her t\u00fcr tecdidi ink\u00e2r ederek kap\u0131y\u0131 tamamen kapamak istemi\u015fti. \u0130\u015fin hakikatine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda hadisi \u015ferifin tecdid olgusunu detayl\u0131 ele ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Ebu Davud, H\u00e2kim ve Beyhaki gibilerin sahih isnadla naklettikleri hadis \u015f\u00f6yle: \u201cAllah her y\u00fczy\u0131l ba\u015f\u0131nda, bu \u00fcmmetin dini durumunu yenileyecek birini g\u00f6nderir.\u201d Ras\u00fcl\u00fcllah sallallah\u00fc aleyhi vesellemin s\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00f6tesinde bir s\u00f6z, h\u00fckm\u00fcn\u00fcn \u00f6tesinde ba\u015fka bir h\u00fck\u00fcm olamaz.<\/p>\n\n\n\n

Bir\u00e7ok samimi \u00e2lim, insanlar yanl\u0131\u015f yerlere \u00e7ekiyor diye sabit \u015feyleri ink\u00e2r ediyor. B\u00f6ylelikle hatay\u0131 yine hatayla onarmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Oysa dinin tecdidi nasla sabit bir husustur; lakin her ne kadar m\u00fcctehid onun bir par\u00e7as\u0131 olsa da birebir ictihad demek de\u011fildir. \u0130ctihad fikri ve ameli y\u00f6nde yenilenmeyi ifade ederken tecdid fikri, ruhi, ameli; \u0130slam\u2019\u0131n kapsad\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131 ihtiva eder. \u00dcmmetimiz bug\u00fcn iman\u0131n\u0131, de\u011ferlerini, \u015fahsiyet \u00f6zelliklerini yenileyecek ve daha \u00f6nce sahabe neslinin ayakta durdu\u011fu de\u011ferlerle bug\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyas\u0131nda ayakta duracak M\u00fcsl\u00fcman nesil yeti\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015facak ki\u015filere \u00e7ok muhta\u00e7 durumda. Said Nursi, Hasan el-Benna ve Ebul A\u2019la el-Mevdudi gibileri b\u00f6ylesi \u00f6nc\u00fclerdir.<\/p>\n\n\n\n

Bahsetti\u011finiz tecdid hadisinde \u00f6nemli bir nokta var. Buradaki \u201cyenileyecek biri (men)\u201d derken kim kastediliyor tam olarak? Buradan her hicri y\u00fczy\u0131l ba\u015f\u0131 veya sonunda M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n m\u00fcceddid bir ki\u015fiyi beklemelerini mi anlamal\u0131y\u0131z? Herhalde hadis dinin yenilenmesi meselesi \u00e7er\u00e7evesinde M\u00fcsl\u00fcmana \u00f6nemli sorumluluklar y\u00fckl\u00fcyor.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Az \u00f6nce sayd\u0131\u011f\u0131m kaynaklarda ge\u00e7en bu hadis, \u00fcmmete \u00fcmitsizli\u011fin karanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da\u011f\u0131tacak g\u00fc\u00e7l\u00fc bir umut \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 sunuyor. Allah\u2019\u0131n, zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n az\u0131 di\u015fleri aras\u0131nda par\u00e7alanacak kadar, da\u011f\u0131lman\u0131n pen\u00e7esinde can verecek kadar \u00fcmmeti kendi ba\u015f\u0131na terk etmeyece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor bu hadis. Aksine Allah \u00fcmmeti bir as\u0131rdan di\u011ferine da\u011f\u0131n\u0131k halden toparlayacak, \u00f6l\u00fc halden hayata \u00e7\u0131karacakt\u0131r. \u0130\u015fte tecdidin bir anlam\u0131 bu. Allah \u00fcmmeti dinle yeniler (tecdid.) Dini de o ki\u015fi (veya ki\u015filerle) yeniler. Hadisi \u015ferh edenler buradaki \u201cki\u015fi (veya grup: men)\u201dden dini yenileyenin tek bir ki\u015fi oldu\u011funu anlam\u0131\u015flar. Bu anlay\u0131\u015f tabii onlar\u0131 her y\u00fczy\u0131lda belli m\u00fcceddidi belirleme \u00e7abas\u0131na s\u00fcr\u00fcklemi\u015f. Kimi zaman bir isimde ittifak etmi\u015f, kimi zaman \u00e7e\u015fitli isimlerde ihtilaf ya\u015fam\u0131\u015flar. Birinci asr\u0131n m\u00fcceddidinin \u2018be\u015finci halife\u2019 \u00d6mer b. Abd\u00fclaziz, ikinci asr\u0131n \u0130mam \u015eafii, be\u015finci asr\u0131n Ebu Hamid el-\u011eazali, alt\u0131nc\u0131 asr\u0131n \u0130bni Dakik el-\u00ced oldu\u011funda ittifak halindeler. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndakilerde ciddi ihtilaf s\u00f6z konusu.  <\/p>\n\n\n\n

\u015eahsi kanaatime g\u00f6re, hadisteki \u201cki\u015fi: men\u201d ifadesi -Arap dilinin genelinde oldu\u011fu gibi- tek bir ki\u015fiyi anlatt\u0131\u011f\u0131 gibi, toplulu\u011fu da anlatabilir. Dolay\u0131s\u0131yla her as\u0131rda gelecek m\u00fcceddidin belirli ki\u015fi olmas\u0131 gerekmez. \u0130\u00e7lerinde \u00e2limlerin, siyasi ve askeri \u00f6nderlerin, e\u011fitimcilerin bulundu\u011fu bir insan toplulu\u011fu da olabilir. Bunlar ayn\u0131 veya farkl\u0131 b\u00f6lgelerde, kendi alanlar\u0131nda hizmetlerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler. Bir kurum veya konsey t\u00fcr\u00fc dayan\u0131\u015fma \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda kimisi siyaset, kimisi f\u0131k\u0131h, kimisi e\u011fitim, kimisi iktisad sahas\u0131nda tecdid hareketine giri\u015febilirler. Aralar\u0131nda \u00e7\u0131kacak g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131 z\u0131tla\u015fma ve \u00e7eli\u015fme olmay\u0131p uzmanl\u0131k ve \u00e7e\u015fitlilik kabilinden say\u0131laca\u011f\u0131 i\u00e7in tecdidin farkl\u0131 renklere sahip olmas\u0131 sorun olmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Di\u011fer taraftan tecdidi tek ba\u015f\u0131na birine ba\u011flamak, insanlar\u0131 onun \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 \u00fcmidiyle ve aciz kald\u0131klar\u0131 her \u015feyi onun de\u011fi\u015ftirece\u011fi beklentisiyle ya\u015famaya itiyor. Bir\u00e7oklar\u0131n\u0131n \u201cMehdi Muntazar\u201d fikrine ba\u011flanmas\u0131n\u0131n s\u0131rr\u0131 budur. \u015eahsen tecdid i\u015finin bir toplulu\u011fa, medreseye veya bir harekete d\u00f6n\u00fck alg\u0131lanmas\u0131n\u0131 daha do\u011fru buluyorum. B\u00f6ylelikle her M\u00fcsl\u00fcman tecdid yolunda kendi \u00e7ap\u0131nda bir \u015feyler yapmaya gayret edecektir. O zaman soruyu \u201cdinin m\u00fcceddidi ne zaman \u00e7\u0131kacak?\u201d \u015feklinde de\u011fil, \u201cdinin tecdidi i\u00e7in ben ne yap\u0131yorum?\u201d diye soraca\u011f\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

Son olarak, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda tecdid ve m\u00fcceddidler M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 hakiki dinlerinden uzakla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in gizli dinsizlikten sek\u00fclerizme bir\u00e7ok ak\u0131mla ili\u015fkilendirildiler. Bu ger\u00e7ekten tecdid midir, onlar m\u00fcceddid say\u0131l\u0131r m\u0131?     <\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Onlar\u0131n m\u00fcceddid ismini almas\u0131 hatadan ibaret. Onlar\u0131 yenileyici de\u011fil b\u00f6l\u00fcc\u00fc saymal\u0131y\u0131z; \u00e7\u00fcnk\u00fc bir \u015feyi yenileme (tecdid), o \u015feyin ilk haline d\u00f6nme \u00e7abas\u0131n\u0131 anlat\u0131r. Ge\u00e7en zamanla meydana gelen ar\u0131zalar\u0131n -asl\u0131na, onun ay\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6zelliklerine m\u00fcdahale etmeden- giderilmesidir. Tarihi bir yap\u0131y\u0131 yenilemek istedi\u011fimizde onun tabiat\u0131n\u0131n ve \u015feklinin de\u011fi\u015ftirilmesine m\u00fcsaade etmez, ilk haline kavu\u015fmas\u0131 i\u00e7in olanca titizli\u011fi g\u00f6steririz. Aksi halde onu y\u0131k\u0131p yerine modern bir \u015fey bina etmek yenileme olmaz. Sorunda bahsettiklerin b\u00f6ylesi insanlar. Onlar camiyi y\u0131k\u0131p yerine her \u015feyiyle kilise yapmak istiyorlar. \u00dczerinde sadece \u201ccami\u201d ismi kalacak bir kilise\u2026 Bu t\u00fcr m\u00fcceddid say\u0131lanlar s\u00f6m\u00fcrgeciler ve onlar\u0131n m\u00fcste\u015frik ve H\u0131ristiyan talebeleri, \u00fcstadlar\u0131d\u0131r. Ger\u00e7ek isimleri \u201cBat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinin k\u00f6leleri\u201ddir. Bat\u0131 fikrinin \u00f6\u011frencileri bile olamazlar; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6\u011frenci bazen \u00fcstad\u0131yla tart\u0131\u015f\u0131r, ona muhalefet eder. Oysa bu gibilerin yeri Bat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesine ba\u011fl\u0131l\u0131k ve k\u00f6leliktir. Bat\u0131 neye inan\u0131rsa hak, neyi derse do\u011fru, neyi yaparsa g\u00fczeldir onlara g\u00f6re. \u00dcstad Muhammed el-Behiy rahimehullah el-Fikrul-\u0130slami el-Hadis ve S\u0131lat\u00fch\u00fc bil-\u0130sti\u2019m\u00e2ri\u2019l \u011earbi (Modern \u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcncesi ve Bat\u0131 S\u00f6m\u00fcrgesiyle \u0130li\u015fkisi) kitab\u0131nda tecdid iddias\u0131ndaki bu ki\u015filerin ger\u00e7ek y\u00fczlerini g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n

Hakiki m\u00fcceddid, dini dinle ve din i\u00e7in tecdid eder. Dini din d\u0131\u015f\u0131 kavram ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerle veya Do\u011fu\/Bat\u0131 maslahat\u0131 uyar\u0131nca tecdide kalk\u0131\u015fanlar i\u015fin hakikatinden uzakt\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n

* S\u00f6yle\u015fi, Katar\u2019da \u00e7\u0131kan el-\u00dcmme dergisi taraf\u0131ndan 1404 (1983) y\u0131l\u0131 Ramazan ay\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Burada asl\u0131ndan biraz k\u0131saltarak terc\u00fcme ettik.  <\/strong><\/em><\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u015eer\u00ee Prensipler ve \u00c7a\u011fda\u015f \u0130htiya\u00e7lar Aras\u0131nda \u0130ctihad ve Tecdid * \u0130ctihad\u0131n dinin gere\u011fi oldu\u011funu biliyoruz. Hayat\u0131n yenilenen problemleri kar\u015f\u0131s\u0131nda \u0130slam\u2019\u0131n canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyabilmesi ictihada ba\u011fl\u0131. O halde ictihad\u0131n tarihi merhaleleri nelerdir? Baz\u0131lar\u0131n\u0131n iddia etti\u011fi gibi, belli d\u00f6nemlerde ictihad kap\u0131s\u0131 kapanm\u0131\u015f m\u0131d\u0131r ve bu mekanizma kimin mesuliyetindedir?  \u0130ctihad\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 nebev\u00ee asra dayan\u0131yor. Beni Kureyza b\u00f6lgesinde namaz k\u0131l\u0131nmas\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":5136,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[963],"tags":[968,966,967],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4004"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4004"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4004\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5135,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4004\/revisions\/5135"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5136"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4004"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4004"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4004"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}