Bug\u00fcn T\u00fcrkiye’de -\u00f6zellikle- akademik \u00e7evrede, Oryantalizm denildi\u011finde akla gelen ilk isimlerden biri Ignaz Goldziher’dir hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz. Enteresan hayat hikayesi, e\u011fitimi, inanc\u0131 ve ortaya koymu\u015f oldu\u011fu \u00e7al\u0131\u015fma ve fikirleriyle hep ilgi \u00e7ekici ve tart\u0131\u015f\u0131lan bir isim olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n
1850 y\u0131l\u0131n\u0131n yaz\u0131nda, Osmanl\u0131’da “istolni belgrad” diye an\u0131lan Sz\u00e9kesfeh\u00e9rv\u00e1r \u015fehrinde do\u011fmu\u015ftur. Tam ad\u0131 Yitzhaq Yehuda Goldziher’dir. Seferad Yahudilerinden olan atalar\u0131 17. y\u00fczy\u0131lda Kuzey Almanya’da gezinmi\u015f olsalar da nihayetinde Macaristan’a yerle\u015fmi\u015flerdir. Almanca “alt\u0131n-\u00e7eken, alt\u0131nla u\u011fra\u015fan” anlam\u0131na gelen soyisminden de anlayabilece\u011fimiz \u00fczere dedeleri kuyumculuk i\u015fiyle me\u015fguld\u00fc. Babas\u0131 da ticaretle u\u011fra\u015fan Ignaz’\u0131nsa bu i\u015flere ilgisi pek yoktu. O, daha \u00e7ocuk ya\u015ftan itibaren s\u0131k\u0131 bir dini e\u011fitim alm\u0131\u015f, \u00f6yle ki 12-13 ya\u015flar\u0131nda Yahudi ibadetleriyle alakal\u0131 bir risale yazabilecek kadar kendini yeti\u015ftirmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n
Parlak ge\u00e7irilen bir \u00e7ocukluk ard\u0131ndan devlet bursu ile Viyana, Berlin, Leiden gibi yerlerde e\u011fitim hayat\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme karar\u0131 ald\u0131. Budape\u015fte’de d\u00f6nemin \u00fcnl\u00fc t\u00fcrkolog ve seyyahlar\u0131ndan olan Arminius V\u00e2mbery’in \u00f6\u011frencisi olmas\u0131yla hayat\u0131 m\u00fcthi\u015f bir \u015fekilde de\u011fi\u015fmi\u015fti. Kendisinden T\u00fcrk\u00e7e, Arap\u00e7a, S\u00fcryanice ve Fars\u00e7a \u00f6\u011frendi. Ya\u015f\u0131 hen\u00fcz \u00e7ok gen\u00e7 olan Goldziher’deki ilme olan ilgiyi hemen farkeden Vambery, kendisi gibi bir Macar Yahudisi olan bu \u00f6\u011frencisiyle \u00f6zel ilgileniyordu. Hayat\u0131nda en az Vambery kadar b\u00fcy\u00fck etki b\u0131rakan bir di\u011fer isim de \u00fcnl\u00fc Yahudibilimi uzman\u0131 Moses Wolf Freudenberg’dir. Bir yandan Do\u011fu dillerini \u00f6\u011frenen Goldziher bir yandan da haham Samuel L\u00f6b Brill’den Aramice Talmud dersleri al\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n
1869 y\u0131l\u0131nda Berlin \u00dcniversitesine ge\u00e7en Goldziher, d\u00f6nemin \u00fcnl\u00fc hocalar\u0131ndan ders g\u00f6rd\u00fckten sonra o d\u00f6nemde Avrupa’da “\u0130slam Bilimlerinin Mekkesi” diye an\u0131lan Leipzig \u015fehrine ge\u00e7ti. Burada kurumsal Oryantalizm’in babas\u0131 say\u0131lan Silvestre Antoine Isaac de Sacy’in \u00f6\u011frencilerinden Heinrich Leberecht Fleischer’den dersler ald\u0131. Ard\u0131ndan Leiden ve Viyana \u00dcniversitelerini de ziyaret eden Goldziher, 1872 y\u0131l\u0131nda Budape\u015fte’ye d\u00f6nerek \u00fccret almaks\u0131z\u0131n, misafir do\u00e7ent unvan\u0131yla \u00fcniversitede g\u00f6rev ald\u0131. 1873-74 y\u0131llar\u0131nda \u0130stanbul, Beyrut, Kud\u00fcs, \u015eam ve Kahire \u015fehirlerine seyahatler d\u00fczenledi. Bakanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6revlendirmesiyle \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu\u011fu bu seyahatte, resmi ziyaretlerde bulunuyor, g\u00f6revliler taraf\u0131ndan ho\u015f kar\u015f\u0131lan\u0131yor ve itibar g\u00f6r\u00fcyordu. B\u00fct\u00fcn gezisi boyunca tutmu\u015f oldu\u011fu notlar\u0131 rapor halinde ilgili bakana sunmas\u0131ndan anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kadar\u0131yla, kendisi gizli bir misyon i\u00e7in buralarda bulunmu\u015ftu. O d\u00f6nemde oryantalistlerin s\u0131k s\u0131k devlet imkanlar\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 ve devlet ad\u0131na raporlar haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 bilinen bir \u015feydi.<\/p>\n\n\n\n
Me\u015fhur el-Ezher \u00dcniversitesinde \u00f6\u011frencili\u011fe kabul edilen ilk gayr-i m\u00fcslim Avrupal\u0131 olan Goldziher, 1875 y\u0131l\u0131nda Kahire’deki Hidivlik K\u00fct\u00fcphanesinin Direkt\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6revine davet edilmi\u015f, ancak bunu kabul etmemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Goldziher, Kahire’de \u0130slamc\u0131l\u0131k fikriyat\u0131n\u0131n kurucu isimlerinden Cemaleddin Efgani ile de g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Efgani i\u00e7in “Kahire’deki arkada\u015flar\u0131m\u0131n i\u00e7indeki en ilgin\u00e7 fig\u00fcr hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz, tam bir antiingiliz ve Renan kar\u015f\u0131t\u0131 olan Cemaleddin Efgan\u0131 idi” der.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcm bu renkli ve kendisi ad\u0131na verimli ge\u00e7en seyahatlerinin ard\u0131ndan d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc \u00fclkesi Macaristan’da ba\u015f d\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc bir akademik kariyer kendisini bekliyordu.<\/p>\n\n\n\n
En b\u00fcy\u00fck destek\u00e7isi olan ve tertipledi\u011fi yak\u0131ndo\u011fu gezisinin ard\u0131ndan Goldziher’e Budape\u015fte \u00dcniversitesinde bir k\u00fcrs\u00fc s\u00f6z\u00fc veren Bakan E\u00f6tv\u00f6s’\u00fcn \u00f6l\u00fcm\u00fcyle bu plan ilk etapta i\u015flememi\u015fti. Bunun \u00fczerine ailesinin ge\u00e7imini sa\u011flamak ad\u0131na 30 y\u0131l boyunca y\u00fcr\u00fctece\u011fi Budape\u015fte Yahudi Cemaati Sekreterli\u011fi g\u00f6revini \u00fcstlenmi\u015fti. Bu g\u00f6revi boyunca Yahudi cemaati i\u00e7inde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc yanl\u0131\u015flar\u0131 keskin bir dille ele\u015ftirmi\u015f, zaman zaman mevcut cemaati Yahudilik d\u0131\u015f\u0131 olmakla su\u00e7lam\u0131\u015f ve bunlar\u0131 hi\u00e7 \u00e7ekinmeden g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne yazm\u0131\u015ft\u0131r. Yahudi cemaatine olan bu dinmez \u00f6fkesi, onlar\u0131n yine kendi tabiriyle -ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fcklerinden ve sahtekarl\u0131klar\u0131ndan- ileri geliyordu. Onlar\u0131 daha iyi hale getirmek ad\u0131na s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen bu g\u00f6revini b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131nda bu d\u00f6nemi hayat\u0131n\u0131n en berbat y\u0131llar\u0131 olarak betimle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
1876 y\u0131l\u0131nda Macar Bilimler Akademisine se\u00e7ilmi\u015ftir. Buradaki giri\u015f dersinde o g\u00fcnlerde oryantalistlerin hi\u00e7 de ilgi g\u00f6stermedi\u011fi bir konu olan End\u00fcl\u00fcs Araplar\u0131 ile Do\u011fu Araplar\u0131n\u0131n mukayesesini ele alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
1889 y\u0131l\u0131nda Stockholm’de, Oryantalizm Kongresinde \u0130sve\u00e7 Kral\u0131’n\u0131n elinden ald\u0131\u011f\u0131 Alt\u0131n Madalya’n\u0131n kendisi i\u00e7in \u00f6nemini uzun uzun g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnde anlatm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle \u0130sve\u00e7 Kral\u0131’n\u0131n “Dr. Goldziher, \u0130lminiz ve etkiniz bu alt\u0131n madalyan\u0131n karat\u0131ndan \u00e7ok daha fazlad\u0131r.” yaz\u0131l\u0131 bir belgeyi vermesinden gururla bahseder.<\/p>\n\n\n\n
1894 y\u0131l\u0131nda Budape\u015fte \u00dcniversitesindeki ilk Yahudi akademisyen olarak g\u00f6reve ba\u015flayan Goldziher, takip eden y\u0131llarda Amerika ve Avrupa’n\u0131n \u00f6nemli \u00fcniversitelerinde bulunmu\u015f ve \u00f6l\u00fcm tarihi olan 1921 y\u0131l\u0131na kadar \u00e7ok \u00e7e\u015fitli dillerde 700’den fazla kitap ve makale yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Eserlerinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 Almanca yazm\u0131\u015f, bunun yan\u0131 s\u0131ra pek \u00e7ok Macarca makale ve kitap da kaleme alm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 me\u015fhur k\u00fct\u00fcphanesi Kud\u00fcs’teki \u0130brani \u00dcniversitesine nakledilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere olduk\u00e7a renkli ve hareketli bir ilmi hayat\u0131 olan Goldziher, \u0130slamiyyat alan\u0131nda \u00f6zellikle hadisler \u00fczerinde durmu\u015ftur. 1890 y\u0131l\u0131nda 2 cilt olarak yay\u0131mlanan en me\u015fhur ve hacimli eseri olan “Muhammedanische Studien”in ikinci cildinde Hadis \u00fczerine yapm\u0131\u015f oldu\u011fu \u00e7al\u0131\u015fmalar ve ortaya att\u0131\u011f\u0131 fikirler Islam d\u00fcnyas\u0131nda yank\u0131 uyand\u0131rm\u0131\u015f, \u00f6zellikle de Arap alimler taraf\u0131ndan ele\u015ftirilmi\u015ftir. \u0130slam’la alakal\u0131 yapm\u0131\u015f oldu\u011fu \u00e7al\u0131\u015fmalarda objektif olamad\u0131\u011f\u0131, \u00e7ocuklu\u011fundan itibaren alm\u0131\u015f oldu\u011fu Yahudi dini e\u011fitiminin de etkisiyle fanatizme ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131, o d\u00f6nemde Islam aleyhinde yaz\u0131lan di\u011fer eserlerden etkilendi\u011fi ele\u015ftirilerine maruz kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle \u0130slam’a olan bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n daha en ba\u015f\u0131ndan hatal\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen alimler, Hadisler ve Kur’an hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015flerinin de bu hatal\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n bir sonucu olarak tamamen yanl\u0131\u015f oldu\u011fu kanaatini ta\u015f\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n
Goldziher, \u0130slam’\u0131n Hz. Muhammed eliyle ger\u00e7ekle\u015ftirilen bir reform hareketi oldu\u011funu, bu reformun da b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Yahudilik ve Hristiyanl\u0131ktan dev\u015firilme fikirlerle ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc savunur. Ona g\u00f6re \u0130slam’\u0131n tek orijinal y\u00f6n\u00fc, i\u00e7inde bulundu\u011fu toplumu ifsat ve barbarl\u0131ktan kurtarma niyetiyle yola \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131, ancak bu yap\u0131l\u0131rken tamamen Hz. Muhammed’in yukar\u0131da mezkur iki din hakk\u0131nda bildiklerini kullanmas\u0131ndan ibarettir.<\/p>\n\n\n\n
Kur’an-\u0131 Kerim’i vahiy temelli bir kitap olarak kabul etmeyen Goldziher, onu Hz. Muhammed’in Hristiyanl\u0131k ve Yahudilikle ilgili bildiklerinin derlemesi olarak g\u00f6r\u00fcr. Kendinden \u00f6nce gelen pek \u00e7ok M\u00fcsl\u00fcman ve gayr-i m\u00fcslim alimin kabul etti\u011fi Kur’an-\u0131 Kerim’in tevat\u00fcr yoluyla g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelmi\u015f oldu\u011fu hakikatini g\u00f6rmezden gelir. \u00d6yle ki bunu bir eserinde, Peygamber Efendimiz \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde Kur’an’\u0131n hen\u00fcz tamamlanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, daha sonraki nesiller taraf\u0131ndan itmam edilerek g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki halini ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirecek kadar ileri gitmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Hadisleri tamamen reddeden Goldziher, bunlar\u0131n Hz. Muhammed’le hi\u00e7 bir ilgisinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrer. Hadislerin, Peygamber Efendimizin vefat\u0131ndan \u00e7ok sonralar\u0131, \u0130slami hayat\u0131n yerle\u015fti\u011fi co\u011frafyalarda, i\u00e7timai hayat\u0131n tesis edilmesi ad\u0131na insanlar taraf\u0131ndan uyduruldu\u011funu iddia eder. Bunu yapan insanlar\u0131n Peygamber Efendimizin dini konumunu ve otoritesini kullanmak istediklerini belirtir.<\/p>\n\n\n\n
Hz. Muhammed’in insanlar i\u00e7in bir \u00f6rnek olarak g\u00f6nderilmedi\u011fini, Peygamberin dahi b\u00f6yle bir iddias\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, onun sadece bir uyar\u0131c\u0131 olarak toplumda varoldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fleri, Goldziher’in \u00e7ocuklu\u011fundan itibaren yo\u011fun bir \u015fekilde alm\u0131\u015f oldu\u011fu Yahudi e\u011fitiminin, ilmi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na olan etkisini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir. Zira Yahudilik’te, pek \u00e7ok d\u00f6nemde Peygamberlerin s\u0131radan insanlarm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, di\u011ferlerinden hi\u00e7 bir farklar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131na dair bi anlay\u0131\u015f\u0131n yerle\u015fti\u011fini bilmekteyiz. Bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde baz\u0131 ilahiyat\u00e7\u0131lar\u0131 da derinden etkiledi\u011fini m\u00fc\u015fahede etmekteyiz.<\/p>\n\n\n\n
Goldziher’in Akide ve F\u0131k\u0131h’la alakal\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fleri de bu minvalde seyretmekte, hemen hemen t\u00fcm\u00fcn\u00fcn, Hz. Muhammed’in \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan -ihtiyaca binaen- olu\u015fturulmu\u015f oldu\u011funu savunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Theodor Noldeke ve Christiaan Snouck H\u00fcrgronje ile birlikte Avrupa’daki Modern \u0130slamiyat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n kurucusu kabul edilen Goldziher, \u00f6zellikle Suriyeli Alim Mustafa es-Siba\u0131’ye g\u00f6re Oryantalistlerin i\u00e7indeki en tehlikeli ve en etkili isimdir.<\/p>\n\n\n\n
Kaynak\u00e7a<\/strong><\/p>\n\n\n\n * Ignaz Goldziher, Muhammedanische Studien. Band 1-2, Halle, 1890 Bug\u00fcn T\u00fcrkiye’de -\u00f6zellikle- akademik \u00e7evrede, Oryantalizm denildi\u011finde akla gelen ilk isimlerden biri Ignaz Goldziher’dir hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz. Enteresan hayat hikayesi, e\u011fitimi, inanc\u0131 ve ortaya koymu\u015f oldu\u011fu \u00e7al\u0131\u015fma ve fikirleriyle hep ilgi \u00e7ekici ve tart\u0131\u015f\u0131lan bir isim olmu\u015ftur. 1850 y\u0131l\u0131n\u0131n yaz\u0131nda, Osmanl\u0131’da “istolni belgrad” diye an\u0131lan Sz\u00e9kesfeh\u00e9rv\u00e1r \u015fehrinde do\u011fmu\u015ftur. Tam ad\u0131 Yitzhaq Yehuda Goldziher’dir. Seferad Yahudilerinden olan […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4352,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[560],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4107"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4107"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4107\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4732,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4107\/revisions\/4732"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4352"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4107"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4107"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4107"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
* TDV, \u0130sl\u00e2m Ansiklopedisi, Cilt 14, Sahife 105-111, \u0130stanbul, 1996
* Ignaz Goldziher, Tagebuch, Hrsg. Sandor Schreiber, Leiden, 1978<\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"