{"id":4115,"date":"2020-09-12T12:09:12","date_gmt":"2020-09-12T09:09:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/?p=4115"},"modified":"2022-09-26T17:22:51","modified_gmt":"2022-09-26T14:22:51","slug":"olumsuzler-fihristi-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/olumsuzler-fihristi-3\/","title":{"rendered":"\u00d6l\u00fcms\u00fczler Fihristi -3-"},"content":{"rendered":"\n<div id=\"toc_container\" class=\"toc_wrap_left no_bullets\"><p class=\"toc_title\">\u0130&ccedil;indekiler<\/p><ul class=\"toc_list\"><li><a href=\"#Sah_Veliyyullah_Dehlevi\">\u015eah Veliyyullah Dehlev\u00ee<\/a><\/li><li><a href=\"#Harezmi\">Harezm\u00ee<\/a><\/li><li><a href=\"#Cezeri\">Cezer\u00ee<\/a><\/li><li><a href=\"#Kindi\">Kind\u00ee<\/a><\/li><li><a href=\"#Fahru8217r-Razi\">Fahru&#8217;r-Raz\u00ee<\/a><\/li><\/ul><\/div>\n<h3><span id=\"Sah_Veliyyullah_Dehlevi\">\u015eah Veliyyullah Dehlev\u00ee<\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>1703&#8217;te Delhi&#8217;de hayata geldi. Duraklayan hadis ilmine can suyu verdi. Muhaddisti. Ayn\u0131 zamanda mutasavv\u0131f olarak bilindi. Uzlete, \u00e7ileye hi\u00e7 \u00e7ekilmedi. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilirdi, insandan ka\u00e7ana insan denmezdi. Bu sebepten ham softa ve sahte sufi m\u00fcnekkidiydi. Emeli; ilmin esas\u0131 hadis ile toplumu ihya etmekti. Bab\u00fcrl\u00fc meliklere mektuplar g\u00f6nderdi. \u0130ktisadi, i\u00e7timai ve siyasi reformlara te\u015fvik etti. Arabi-Farasi dillerinde y\u00fcz k\u00fcsur kitap verdi. \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcn tarihinde yenilik\u00e7i bir tavr\u0131n habercisi oldu, gitti.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Harezmi\">Harezm\u00ee<\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Matematik, co\u011frafya, astronomi&#8230; Dersen gelir akla el-Harezm\u00ee. O \u00f6yle bir \u00e2limdi ki daha gelmedi benzeri. Me&#8217;mun ona kol kanat gerdi. \u00d6nce Ba\u011fdat Saray K\u00fct\u00fcphanesine akabinde Beyt\u00fc&#8217;l Hikmeye tayin etti. M\u00fcellifti ama hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r bir m\u00fctercimdi. Nihayetinde Batlamyus&#8217;u bize arma\u011fan etti. el-Kitabu&#8217;l Muhtasar fi Hisabi&#8217;l Cebr ile garba matematik \u00f6\u011fretti. &#8220;Algoritma&#8221; Harezm\u00ee\u2019nin garp\u00e7as\u0131d\u0131r bilesin, Harezm\u00ee varken ba\u015fkas\u0131yla \u00f6v\u00fcnmeyesin.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Cezeri\">Cezer\u00ee<\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>As\u0131r saati 12&#8217;yi g\u00f6sterdi. G\u00f6rkemli bir deha v\u00fccuda geldi. Cezer\u00ee dendi zira Cizre&#8217;dendi. Orta\u00e7a\u011f\u0131n tart\u0131\u015fmas\u0131z en b\u00fcy\u00fck mucidiydi. U\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131 ilim: Hiyel&#8217;di. Bundand\u0131r ki uzunca isme sahip \u015faheserine: &#8220;Kitabu&#8217;l Hiyel&#8221; dendi. 25 y\u0131l Artuklu saray\u0131n\u0131n m\u00fchendisiydi. 50\u2019den fazla cihaz icat etti. Yetmedi onlar\u0131 bir bir \u00fcretti, kullan\u0131\u015fl\u0131 hale getirdi. Fizik ve mekani\u011fi mezcetti. Siberneti\u011fi in\u015fa etti. Robotikle ilgili en kadim kaynaklar ona aitti. Ad\u0131na bir m\u00fcze dikildi. Ama bir m\u00fcze onun hakk\u0131n\u0131 takdir eder miydi?<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Kindi\">Kind\u00ee<\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Be\u015fi\u011fi Kufe, kabri Ba\u011fdat&#8217;tad\u0131r. Me&#8217;mun, Mu&#8217;tas\u0131m ve M\u00fctevekkil&#8217;in \u00e7a\u011fda\u015f\u0131d\u0131r. Be\u015f parma\u011f\u0131nda be\u015f marifet bir bilim adam\u0131d\u0131r. Hat, matematik, fizik, co\u011frafya, t\u0131p, m\u00fczik ilgi alanlar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131d\u0131r. Diyar-\u0131 Arap&#8217;ta yeti\u015fen feylosoflar\u0131n ilkidir. Harezm\u00ee\u2019yi g\u00f6rmezden gelirsek &#8220;modern aritmeti\u011fin mimar\u0131&#8221; denilebilir. \u0130lla bir lakap vereceksek &#8220;Melik\u00fc&#8217;l K\u00fcttab&#8221; en iyisidir. Zira telif etti\u011fi eser say\u0131s\u0131 belli de\u011fildir. Kimyac\u0131yd\u0131 ama simyadan uzakt\u0131. Pek \u00e7ok Bat\u0131l\u0131 \u00f6n\u00fcnde \u015fapka \u00e7\u0131kartt\u0131. Yapt\u0131, etti, yazd\u0131, \u00e7izdi ama en neticede bir memur evlad\u0131 olarak terk-i d\u00fcnya eyledi.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Fahru8217r-Razi\">Fahru&#8217;r-Raz\u00ee<\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>\u0130lmi pek \u00e7ok \u00e2limden tahsil etti. Fakat irfan\u0131 bir ki\u015finin avucunda pi\u015ferek \u00f6\u011frendi. Bu z\u00e2t \u015eeyh Necmeddin-i K\u00fcbra&#8217;yd\u0131. &#8220;Dinin \u00d6v\u00fcnc\u00fc&#8221; dendi ona yani &#8220;Fahru&#8217;d-Din.\u201d Gazal\u00ee ve Beyzav\u00ee&#8217;nin yolunu izledi. Bidat\u00e7\u0131, hurafeci, fas\u0131k, facir avlad\u0131. Ve dahi Kerram\u00eelerin zulm\u00fcne u\u011frad\u0131. Gitti\u011fi beldelere ilim onun pe\u015finden gelirdi. Daha ya\u015farken ad\u0131na medrese in\u015fa edildi. Dini ilimlerde oldu\u011fu gibi tabi\u00ee ilimlerde de pek derindi. En me\u015fhur ve muteber eseri Mef\u00e2tihu&#8217;l-Gayb&#8217;d\u0131r. Nam-\u0131 di\u011fer Tefsir-i Kebir diye an\u0131l\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130&ccedil;indekiler\u015eah Veliyyullah Dehlev\u00eeHarezm\u00eeCezer\u00eeKind\u00eeFahru&#8217;r-Raz\u00ee \u015eah Veliyyullah Dehlev\u00ee 1703&#8217;te Delhi&#8217;de hayata geldi. Duraklayan hadis ilmine can suyu verdi. Muhaddisti. Ayn\u0131 zamanda mutasavv\u0131f olarak bilindi. Uzlete, \u00e7ileye hi\u00e7 \u00e7ekilmedi. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilirdi, insandan ka\u00e7ana insan denmezdi. Bu sebepten ham softa ve sahte sufi m\u00fcnekkidiydi. Emeli; ilmin esas\u0131 hadis ile toplumu ihya etmekti. Bab\u00fcrl\u00fc meliklere mektuplar g\u00f6nderdi. \u0130ktisadi, i\u00e7timai ve [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4332,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[560],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4115"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4115"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4115\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4726,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4115\/revisions\/4726"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4332"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4115"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4115"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4115"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}