{"id":45,"date":"2021-11-12T14:15:39","date_gmt":"2021-11-12T11:15:39","guid":{"rendered":"http:\/\/demo.safirtema.com\/safirblog\/2018\/05\/03\/elon-muskin-devrim-dedigi-model-icin-tarih-belli-oldu\/"},"modified":"2021-11-29T15:15:41","modified_gmt":"2021-11-29T12:15:41","slug":"kaza-ve-kader","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/kaza-ve-kader\/","title":{"rendered":"Kaza ve Kader Nedir?"},"content":{"rendered":"\n<div id=\"toc_container\" class=\"toc_wrap_left no_bullets\"><p class=\"toc_title\">\u0130&ccedil;indekiler<\/p><ul class=\"toc_list\"><li><a href=\"#Kaza_ve_Kader\">Kaza ve Kader<\/a><\/li><li><a href=\"#Kader_Nedir\">Kader Nedir?<\/a><\/li><li><a href=\"#Kaza_nedir\">Kaz\u00e2 nedir?<\/a><\/li><li><a href=\"#Kader_ve_Kaza_Arasindaki_Farklar\">Kader ve Kaza Aras\u0131ndaki Farklar<\/a><\/li><li><a href=\"#Nas_ve_Mezheplerde_Kader\">Nas ve Mezheplerde Kader<\/a><ul><li><a href=\"#Kuranda_Kader\">Kur\u2019an\u2019da Kader<\/a><\/li><li><a href=\"#Hadislerde_Kader\">Hadislerde Kader<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"#Kadere_Iman\">Kadere \u0130man<\/a><\/li><li><a href=\"#Kaderin_Mahiyeti\">Kaderin Mahiyeti<\/a><\/li><li><a href=\"#Kaderle_Ilgili_Bazi_Problemler\">Kaderle \u0130lgili Baz\u0131 Problemler<\/a><ul><li><a href=\"#Allahin_Onceden_Bilmesi\">Allah\u2019\u0131n \u00d6nceden Bilmesi<\/a><\/li><li><a href=\"#Hayir_ve_Serrin_Yaratilmasi\">Hay\u0131r ve \u015eerrin Yarat\u0131lmas\u0131<\/a><\/li><li><a href=\"#Levh-i_Mahfuz_ve_Kalemin_Kader_ile_Ilgisi\">Levh-i Mahf\u00fbz ve Kalemin Kader ile \u0130lgisi<\/a><\/li><li><a href=\"#Allahin_Kalpleri_Muhurlemesi\">Allah\u2019\u0131n Kalpleri M\u00fch\u00fcrlemesi<\/a><\/li><li><a href=\"#Kelam_Ekollerinde_Hidayet_ve_Dalalet\">Kelam Ekollerinde Hidayet ve Dalalet<\/a><\/li><li><a href=\"#Guc_Yetmeyen_Isle_Teklif\">G\u00fc\u00e7 Yetmeyen \u0130\u015fle Teklif<\/a><\/li><li><a href=\"#Ecel_Meselesi\">Ecel Meselesi<\/a><\/li><li><a href=\"#Rizik_Meselesi\">R\u0131z\u0131k Meselesi<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"#Kaynaklar\">Kaynaklar<\/a><\/li><\/ul><\/div>\n<h2><span id=\"Kaza_ve_Kader\"><b>Kaza ve Kader<\/b><\/span><\/h2>\n\n\n\n<h2><span id=\"Kader_Nedir\"><strong style=\"color: initial; font-size: medium;\">Kader Nedir?<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/kader\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/kader\">Kader<\/a>, Arap\u00e7ada \u201cbir \u015feyin mebla\u011f\u0131, k\u00fcnh\u00fc ve nihayeti\u201d anlamlar\u0131na delalet eder. Kader kelimesinin l\u00fcgatte iki anlam\u0131 vard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>a- Kaza; Kudret tahakkuk ettikten sonra muayyen bir ameli se\u00e7meye dair h\u00fck\u00fcm ve karard\u0131r. Bundan sonra takdir a\u015famas\u0131 gelir.<\/p>\n\n\n\n<p>b- Muayyen miktar ve \u00f6l\u00e7\u00fc; bu manada kader, isim-masdar olup takdirden ve kudretin ortaya konulmas\u0131ndan elde edilen \u015feydir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kader, Allah\u2019\u0131n e\u015fyaya onlar i\u00e7in <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/irade\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/irade\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">irade <\/a>etti\u011fi mebla\u011flar\u0131n\u0131 ve nihayetlerini kaza etmesidir. (h\u00fckmetmesidir.)Kader ile takdir aras\u0131nda fark vard\u0131r. <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/takdir\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/takdir\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Takdir<\/a>, Allah\u2019\u0131n fiilleri hakk\u0131nda da kullar\u0131n fiilleri hakk\u0131nda da kullan\u0131l\u0131r. Kader ise sadece Allah\u2019\u0131n fiilleri hakk\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Takdir g\u00fczel de \u00e7irkin de olabilir. <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/muneccim\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/muneccim\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">M\u00fcneccimin <\/a>Zeyd\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc, fakir d\u00fc\u015fmesini veya zengin olmas\u0131n\u0131 takdir etmesi gibi. Oysa kader sadece g\u00fczel olabilir. Kur\u2019an\u2019\u0131 Kerim\u2019de bir <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/kafir\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/kafir\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">k\u00e2firin<\/a> k\u00f6t\u00fc ve yanl\u0131\u015f takdirinden s\u00f6z edilmektedir. \u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc o (ayetlerimiz kendine okundu\u011funda) d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc ve takdir etti (\u00f6l\u00e7t\u00fc bi\u00e7ti). Kahrolas\u0131 nas\u0131l da takdir etti sonra kahrolas\u0131 nas\u0131l da takdir etti.\u201d Kader kelimesi hem Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de hem de dini metinlerde \u201ctakdir, h\u00fck\u00fcm, icap, ilzam, yaratmak, bildirmek, bir \u015feyin miktarlar\u0131n\u0131 ve de\u011ferlerini a\u00e7\u0131klamak, hikmete g\u00f6re yapmak\u201d gibi \u00e7e\u015fitli anlamlarda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2><span id=\"Kaza_nedir\"><strong style=\"color: initial;\">Kaz\u00e2 nedir?<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Kaz\u00e2 k\u00f6k\u00fc, \u201cBir s\u00f6z veya ameli tamamlamak\u201d anlam\u0131ndad\u0131r. Bu k\u00f6k bir \u015feyin muhkem, sa\u011flam ve uygun bir \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131na delalet eder. <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ragib-el-isfahani\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ragib-el-isfahani\">Rag\u0131p el-\u0130sfahani<\/a> (\u00f6.5. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk \u00e7eyre\u011fi) kaz\u00e2y\u0131 \u015f\u00f6yle tarif etmi\u015ftir: \u201cS\u00f6zl\u00fc veya fiili olarak bir i\u015fi h\u00fckme ba\u011flamakt\u0131r. Bunlardan her biri ilahi ve be\u015fer\u00ee olur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lahi s\u00f6z; \u201cBiz Beni \u0130srail\u2019e kitapta kaza ettik.\u201d(h\u00fckmettik), \u201cRabbin Ondan ba\u015fkas\u0131na ibadet etmeyin diye kaza etti.\u201d (emretti), \u201cOna \u015fu emri kaza ettik.\u201d(kesin vahiyle bildirdik).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lahi Fiil; \u201cAllah hakk\u0131 kaza eder.\u201d(yerine getirir) \u201cBu suretle onlar\u0131 iki g\u00fcnde yedi sema olarak kaza etti.\u201d(yaratt\u0131).<\/p>\n\n\n\n<p>Be\u015fer\u00ee S\u00f6z; bu h\u00e2kimin kazas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc h\u00e2kim h\u00fckm\u00fcn\u00fc s\u00f6zle bildirir.<\/p>\n\n\n\n<p>Be\u015fer\u00ee Fiil; \u201cNihayet hac ibadetinizi kaza etti\u011finiz zaman.\u201d(eda etti\u011finiz zaman)Bu k\u00f6k manadan hareketle kaza kelimesi hem Kur\u2019an\u2019\u0131 Kerim\u2019de hem de dini metinlerde \u201cEda, h\u00fck\u00fcm, bo\u015fluk, fas\u0131l, yerine getirmek, teyit etmek, yaratmak, ula\u015ft\u0131rmak, \u00f6lmek, \u00f6ld\u00fcrmek, ameli sa\u011flam yapmak, infaz, bildirmek, takdir etmek, ula\u015ft\u0131rmak, icab ve ihtiya\u00e7 gidermek\u201d gibi \u00e7e\u015fitli anlamlarda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2><span id=\"Kader_ve_Kaza_Arasindaki_Farklar\"><strong style=\"color: initial;\">Kader ve Kaza Aras\u0131ndaki Farklar<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-style-default\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Kaza-Kader-1-1024x851.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2053\" width=\"264\" height=\"218\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Kaza-Kader-1-1024x851.jpg 1024w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Kaza-Kader-1-300x249.jpg 300w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Kaza-Kader-1-768x638.jpg 768w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Kaza-Kader-1-1536x1276.jpg 1536w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Kaza-Kader-1-2048x1701.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 264px) 100vw, 264px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Kader ve kaz\u00e2 aras\u0131nda \u015f\u00f6yle bir fark vard\u0131r: Kader, fiillerin i\u015flendikleri husus i\u00e7in kendilerine duyulan ihtiya\u00e7 miktar\u0131nda ve kifayet oran\u0131nda var olmalar\u0131d\u0131r. Kaderin arzu edilenin ger\u00e7ekle\u015fmesini irade etme y\u00f6n\u00fc, mukdirin (takdir edenin) ise kaderi bu y\u00f6nde ger\u00e7ekle\u015ftiren olmas\u0131 caizdir. K\u00f6k itibar\u0131 ile kader, \u201cfiilin, failin arzu etti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde var olmas\u0131d\u0131r.\u201d denilmi\u015ftir. Allah\u2019\u0131n fiilleri konusunda kaderin ger\u00e7ek anlam\u0131 ise \u201cfiilin maslahat miktar\u0131nca var olmas\u0131d\u0131r.\u201d Kaza ise bir i\u015fi tamamen feshetmek\/kesin h\u00fck\u00fcm vermektir. Kaza kader ve takdir aras\u0131nda \u015f\u00f6yle bir ili\u015fki mevcuttur: Kaza, tamamlamak ve kesin h\u00fck\u00fcm vermektir. Bir h\u00fck\u00fcm Allah Teala taraf\u0131ndan tamamlan\u0131p kesinle\u015ftirildikten sonra ona kaza denir. Kudret ve takdir, kaza a\u015famas\u0131ndan sonra gelir.<\/p>\n\n\n\n<h2><span id=\"Nas_ve_Mezheplerde_Kader\"><strong style=\"color: initial;\">Nas ve Mezheplerde Kader<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-style-rounded\"><figure class=\"alignright size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tefsir-5-min-1024x683.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-982\" width=\"244\" height=\"161\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<h3><span id=\"Kuranda_Kader\"><strong>Kur\u2019an\u2019da Kader<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019e g\u00f6re b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar Allah\u2019\u0131n takdiri ile meydana gelmi\u015ftir. Allah\u2019\u0131n varl\u0131klar\u0131 takdiri iki \u015fekilde olur: Kudret <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ihsan--iyilik\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ihsan--iyilik\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">ihsan <\/a>etmek ve ya <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/hikmet\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/hikmet\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">hikmetin <\/a>gere\u011fi olarak onlar\u0131 belli bir \u00f6l\u00e7\u00fc ve belli bir \u015fekilde yaratmakla. Kur\u2019an\u2019a g\u00f6re yery\u00fcz\u00fcnde verilen b\u00fct\u00fcn nimetler, r\u0131z\u0131klar ve di\u011fer \u015feylerle ilgili kanunda ayn\u0131 \u015fekilde yery\u00fcz\u00fcne ya\u011fmur ya\u011fmas\u0131 ve g\u00fcnd\u00fcz ve gecenin birbirini takip etmesi de Allah\u2019\u0131n takdiri olarak isimlendirilir. \u201cSemadan belli kader (\u00f6l\u00e7\u00fc) ile su indirdik.\u201d, \u201cOnu hangi \u015feyden yaratt\u0131? K\u00fc\u00e7\u00fck bir hayat tohumundan. Onu yaratt\u0131, sonra onu bir \u00f6l\u00e7\u00fcye g\u00f6re yapt\u0131. \u201dB\u00fct\u00fcn bu ayetler g\u00f6stermektedir ki, Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019in dilinde takdir, Allah\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcn k\u00e2inatta oldu\u011fu kadar insan hakk\u0131nda da cari olan evrensel bir kanundur. Bug\u00fcn e\u015f, ay, y\u0131ld\u0131zlar, yery\u00fcz\u00fc, g\u00f6kler ve onlarda bulunanlar\u0131n hepsine \u015famil bir kanundur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130nsan\u0131n \u0130rade Sahibi Oldu\u011funu Bildiren Ayetler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cSalih amel i\u015fleyen kendi lehine i\u015flemi\u015f, k\u00f6t\u00fc i\u015f yapan yine kendi aleyhine yapm\u0131\u015ft\u0131r. Yoksa rabbin kullara zulmedici de\u011fildir.\u201d \u201cAllah ki\u015fiye ancak g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yetti\u011fi kadar y\u00fckler; kazand\u0131\u011f\u0131 iyilik lehine, etti\u011fi k\u00f6t\u00fcl\u00fck de aleyhinedir.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130nsan \u0130\u00e7in Cebr (Zorunluluk) \u0130fade Eden Ayetler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Allah\u2019\u0131n her \u015feyin yarat\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011funa ve kullar\u0131n fiillerini de Allah\u2019\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131na dair ayetler:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cDe ki: Her \u015feyi yaratan Allah\u2019t\u0131r.\u201d, \u201cSizler s\u00f6zlerinizi gizleseniz de a\u00e7\u0131klarsan\u0131z da birdir, O, kalplerde olan\u0131 bilir. Yaratan hi\u00e7 bilmez olur mu?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130nsan\u0131 Hidayete Erdirenin de Onu Sapt\u0131ran\u0131n da Allah Oldu\u011funa Dair Ayetler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cO, bu misalle bir\u00e7o\u011funu sapt\u0131r\u0131r, bir\u00e7o\u011funu da yola getirir.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Her \u015eeyi Allah\u2019\u0131n \u0130rade Etti\u011fine ve Onun \u0130radesi D\u0131\u015f\u0131nda Hi\u00e7bir \u015eeyin Meydana Gelmeyece\u011fine Dair Ayetler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAllah diledi\u011fini yapar.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Allah\u2019\u0131n Her \u015eeyi \u00d6nceden Takdir Etti\u011fine Dair Ayetler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cGer\u00e7ekten biz her \u015feyi bir \u00f6l\u00e7\u00fcye g\u00f6re yaratt\u0131k.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Kur\u2019an\u2019dan bir ayeti veya bir grup ayeti al\u0131p \u201c\u0130slam\u2019\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc budur.\u201d demek do\u011fru de\u011fildir. B\u00f6yle bir durum Kur\u2019an\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kur\u2019an\u2019\u0131n insan\u0131 hem yapt\u0131klar\u0131ndan sorumlu tutmas\u0131 hem de insan\u0131n fiillerinde mecbur oldu\u011funu kabul etmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u0130nsan\u0131n fiillerinde mecbur oldu\u011funu ifade eden ayetler, Allah\u2019\u0131n mutlak <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/irade\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/irade\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">irade <\/a>ve <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/kudret--kelam\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/kudret--kelam\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">kudret <\/a>sahibi oldu\u011funu vurgularken, insan\u0131n fiillerinde irade ve kudret sahibi oldu\u011funu g\u00f6steren ayetler de Allah\u2019\u0131n irade ve kudreti yan\u0131nda insan\u0131n da irade ve kudreti bulundu\u011funu bildirmektedir. Aksi h\u00e2lde insanlar fiillerini zorla i\u015flemi\u015f olurlar ki bu durumda insan\u0131n sorumlu bir varl\u0131k olmas\u0131n\u0131n manas\u0131 kalmaz. B\u00f6yle bir \u015fey zul\u00fcmd\u00fcr ve Allah\u2019\u0131n kullar\u0131na zulmetmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kader veya takdirin mefhum olarak Kur\u2019an\u2019da \u00fc\u00e7 temel anlam ifade etti\u011fi s\u00f6ylenebilir:<\/p>\n\n\n\n<p>Birincisi, ilahi inisiyatif ya da do\u011fa kanunlar\u0131n\u0131n i\u015fleyi\u015fi olarak tan\u0131mlayabilece\u011fimiz alan. \u0130nsan\u0131n f\u0131trat\u0131, evrenin fiziki yap\u0131s\u0131 ve hatta topyek\u00fbn b\u00fct\u00fcn bir varl\u0131k d\u00fcnyas\u0131n\u0131n olu\u015fumuna ili\u015fkin Allah\u2019\u0131n kendi iradesine uygun tasar\u0131m\u0131 bu \u00e7er\u00e7evede de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130kincisi, insan iradesinin devreye girdi\u011fi alanla ilgilidir. As\u0131l belirleyici olan sevap veya g\u00fcnah olarak insan\u0131n i\u015fledikleridir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc,ba\u015fkalar\u0131n\u0131n yapt\u0131klar\u0131n\u0131n bizim hayat\u0131m\u0131za etkisi s\u00f6z konusudur ki bu da kaderdir. \u00d6tekinin yapt\u0131klar\u0131n\u0131n olumlu ya da olumsuz bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 etkilemesi kaderdir.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Hadislerde_Kader\"><strong>Hadislerde Kader<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Klasik-Arapca-Metinleri-1024x682.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-845\" width=\"314\" height=\"208\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Klasik-Arapca-Metinleri-1024x682.jpg 1024w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Klasik-Arapca-Metinleri-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Klasik-Arapca-Metinleri-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Klasik-Arapca-Metinleri-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Klasik-Arapca-Metinleri-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 314px) 100vw, 314px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong>Kaderin \u0130man\u0131n \u015eartlar\u0131ndan Biri Oldu\u011funu Vurgulayan Hadisler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kul \u015fu d\u00f6rt \u015feye inanmad\u0131k\u00e7a iman etmi\u015f olmaz: \u201cAllah\u2019tan ba\u015fka ilah olmad\u0131\u011f\u0131na <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/sehadet\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/sehadet\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u015fehadet <\/a>etmek, benim hak ile g\u00f6nderilmi\u015f Allah resul\u00fc oldu\u011funa \u015fehadet etmek, \u00f6ld\u00fckten sonra dirilmeye iman etmek, <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/kader\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/kader\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">kadere<\/a>, <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/hayr\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/hayr\">hayr\u0131n <\/a>ve <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ser--kotuluk\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ser--kotuluk\">\u015ferrin <\/a>ondan oldu\u011funa inanmak.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/cebrail\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/cebrail\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Cibril <\/a>hadisi diye bilinen uzun bir hadisin konumuzla ilgili k\u0131sm\u0131 \u015fu \u015fekildedir: \u201cBana imandan haber ver.\u201d \u201c\u0130man: Allah\u2019a, meleklerine, kitaplar\u0131na, peygamberlerine ve ahiret g\u00fcn\u00fcne, kadere, hayr\u0131na ve \u015ferrine inanmakt\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Her \u015eeyinAllah\u2019\u0131n Kaderi ile Oldu\u011funu Beyan Eden Hadisler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hz. Peygamber (as) \u201cEy kalpleri \u00e7eviren (Allah), kalbimi dinin \u00fczerine sabit k\u0131l.\u201d \u015feklindeki duay\u0131 s\u0131k\u00e7a yapard\u0131. Han\u0131mlar\u0131 ona \u015f\u00f6yle dediler: \u201cEy Allah\u2019\u0131n resul\u00fc! Sana ve getirdi\u011fine inand\u0131k hala korkuyor musun?\u201d O da: \u201cKalpler, Allah\u2019\u0131n parmaklar\u0131ndan iki parmak aras\u0131ndad\u0131r, onu \u00e7evirir.\u201d buyurmu\u015ftur. Sadece bu hadislere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda insan\u0131n Allah\u2019\u0131n kaderi ile hareket etti\u011fi, fiillerinde herhangi bir rol\u00fc ve etkisinin bulunmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ancak hadisler Kur\u2019an\u2019\u0131n beyan etti\u011fi temel prensiplere uygun olarak okunmal\u0131 ve Allah\u2019\u0131n kitab\u0131 ile \u00e7eli\u015fmeyecek \u015fekilde yorumlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hz. Peygamber\u2019in(as) Kader Konusunda Tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 Yasaklayan Hadisler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ebu Hureyre\u2019den rivayet edildi\u011fine g\u00f6re \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur: Kader mevzuunda birbirimizle \u00e7eki\u015fmekte iken Resulullah \u00fczerimize \u00e7\u0131kageldi. O kadar k\u0131zd\u0131 ki y\u00fcz\u00fc k\u0131rm\u0131z\u0131la\u015ft\u0131. Hatta yanaklar\u0131na sanki nar s\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Sonra \u015f\u00f6yle buyurdu: \u201cSize bu (yani kader mevzuunda <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/munazara\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/munazara\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">m\u00fcnazaa<\/a>) mu emredildi veya ben size bununla m\u0131 g\u00f6nderildim? Sizden \u00f6ncekiler bu meselede \u00e7eki\u015ftikleri i\u00e7in helak oldular. Art\u0131k bu mevzuda m\u00fcnazaa etmemenizi sizden ciddi olarak istiyorum.\u201d Peygamber (as) bir hadiste \u201cAmeli terk edelim mi?\u201d diye soran bir adama, \u201cAmel ediniz, herkes ameline g\u00f6re m\u00fcyesserdir.\u201d buyurmu\u015flard\u0131r. Buradan da anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, kaza ve kadere iman insan\u0131n irade sahibi olmas\u0131na ve fiillerini i\u015flemesine m\u00e2ni de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kelam Ekollerinde Kader<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/cebriyye\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/cebriyye\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Cebriyye<\/a>: Cebriye kader kelimesine tamamen cebr (zorunluluk) anlam\u0131 vermi\u015ftir. Onlara g\u00f6re kulun ne <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/kesb--kelam\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/kesb--kelam\">kesb <\/a>ne de yaratma (halk) olarak hi\u00e7bir fiili yoktur.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/kaderiyye\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/kaderiyye\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Kaderiyye <\/a>ve <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/mutezile\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/mutezile\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Mutezile<\/a>: Cebriye\u2019nin s\u00f6z konusu cebirci kader anlay\u0131\u015f\u0131na ilk tepki, <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/mabed-el-cuheni\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/mabed-el-cuheni\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Mabed el-C\u00fcheni<\/a>\u2019den (\u00f6.83\/702) gelmi\u015f, daha sonra bu fikri <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/gaylan-ed-dimaski\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/gaylan-ed-dimaski\">Gaylan el-D\u0131me\u015fki<\/a> (\u00f6.120\/738) benimsemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunlar cebri anlamdaki kaderi ink\u00e2r ederek insanlar\u0131n i\u015fledikleri fiilleri insanlara nispet etmi\u015fler ve insan\u0131n fiilini i\u015flemesine dair kudretinin bulundu\u011funu iddia etmi\u015flerdir. Bunlar\u0131n bu fikirleri daha sonra hicri 2. as\u0131rda ortaya \u00e7\u0131kan Mutezile taraf\u0131ndan benimsenmi\u015f ve savunulmu\u015ftur. Bu y\u00fczden Mutezile i\u00e7in kullan\u0131lan yayg\u0131n isimlerden biri de Kaderiyye olmu\u015ftur. Mutezile insanlar\u0131n fiillerini kendilerine nispet ederek kullardan sad\u0131r olan fiiller hakk\u0131nda kaza ve kaderi ink\u00e2r ederler. (Bunu da adalet ilkesine ba\u011flarlar.)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/ehli-sunnet-mezhebi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"Ehli S\u00fcnnet Mezhebi\">Ehl-i S\u00fcnnet<\/a>: Ehl-i s\u00fcnnet kelamc\u0131lar\u0131 kaza ve kaderin tan\u0131m\u0131nda ihtilaf etmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/maturidiyye-mezhebi\/\" title=\"Maturidiyye Mezhebi\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Maturidilere <\/a>g\u00f6re kaza ve kaderin tarifi \u015fu \u015fekildedir: Kader; olacak olan \u015feylerin zaman ve mek\u00e2n\u0131n\u0131, evsaf, \u00f6zellik ve ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 Allah\u2019\u0131n bilip ezelde takdir ve tahdid etmesidir. Kaza; Allah\u2019\u0131n irade ve takdir etti\u011fi \u015feylerin zaman\u0131 gelince ilim ve iradesine uygun olarak icad etmesi demektir. <a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/esariyye-mezhebi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"E\u015fariyye Mezhebi\">E\u015fariler <\/a>ise Maturidilerin kaza dediklerine kader, kader dediklerine de kaza demektedir.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><strong>\u015eu makaleye g\u00f6z atman\u0131z\u0131 tavsiye ederiz: &#8220;<a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/esariyye-ve-maturidiyye-mezhepleri-arasindaki-gorus-ayriliklari\/\" title=\"E\u015fari ve Maturidi Mezhepleri Aras\u0131ndaki G\u00f6r\u00fc\u015f Ayr\u0131l\u0131klar\u0131\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">E\u015f&#8217;ari ve Maturidi Mezhepleri Aras\u0131ndaki G\u00f6r\u00fc\u015f Ayr\u0131l\u0131klar\u0131<\/a>&#8220;<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<h2><span id=\"Kadere_Iman\"><strong style=\"color: initial;\">Kadere \u0130man<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Ahiret-1-1024x730.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1223\" width=\"284\" height=\"202\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Ahiret-1-1024x730.jpg 1024w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Ahiret-1-300x214.jpg 300w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Ahiret-1-768x547.jpg 768w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Ahiret-1-1536x1095.jpg 1536w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Ahiret-1-2048x1459.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 284px) 100vw, 284px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Ehl-i s\u00fcnnete g\u00f6re takdir de\u011fi\u015fmez. Bu y\u00fczden kaza ve kadere r\u0131za g\u00f6stermek gerekir. Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019e bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda iman esaslar\u0131 diye bir tabir olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, kadere iman ifadesi de yoktur. Baz\u0131 \u0130slam \u00e2limleri \u0130slam\u2019\u0131n iman esaslar\u0131n\u0131 \u00fc\u00e7 temel ilkede bir araya getirerek usuli selase (\u00fc\u00e7 esas) olarak isimlendirip bu ilkeleri \u201cAllah\u2019a, <a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/nubuvvet\/\" title=\"N\u00fcb\u00fcvvet\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">n\u00fcb\u00fcvvete <\/a>ve <a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/ahiret\/\" title=\"Ahiret\">ahiret <\/a>g\u00fcn\u00fcne iman\u201d \u015feklinde ortaya koyarken, baz\u0131lar\u0131 da Cibril hadisine dayanarak \u201cAllah\u2019a, O\u2019nun meleklerine, kitaplar\u0131na, peygamberlerine, ahiret g\u00fcn\u00fcne ve kadere iman\u201d \u015feklinde alt\u0131 esas tespit etmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n<h2><span id=\"Kaderin_Mahiyeti\"><strong style=\"color: initial;\">Kaderin Mahiyeti<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Kaza ve Kader be\u015fer idrakinin \u00fcst\u00fcndedir. Bu hususu <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ziya-pasa--sair\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ziya-pasa--sair\">Ziya Pa\u015fa<\/a> (1829-1880) bir beyitle \u00e7ok g\u00fczel ve \u00f6zl\u00fc bir \u015fekilde dile getirir:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em>\u0130drak-i meali bu k\u00fc\u00e7\u00fck akla gerekmez,<\/em><br><em>Zira bu terazi bu kadar s\u0131kleti \u00e7ekmez.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Bu y\u00fczden bir k\u0131s\u0131m kelam \u00e2limi bu konunun zorlu\u011funu dile getirmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00fcveyni (\u00f6.478\/1085):\u201c<em>Bu hususta bir hayli s\u00f6z s\u00f6ylemi\u015f olmamla birlikte, bu meseleyi bana hakk\u0131 ile anlatacak birini bulabilseydim, bu benim i\u00e7in b\u00fct\u00fcn\u00fcyle d\u00fcnya saltanat\u0131ndan daha hay\u0131rl\u0131 olurdu.<\/em>\u201dSadru\u015f\u015feria (747\/1346):\u201c<em>Cebir ve kader meselesinde, ilimde rus\u00fbh sahibi olanlar\u0131n ayaklar\u0131 kaym\u0131\u015f, bu meselenin prensiplerinde m\u00fctefekkirlerin zihinleri sapm\u0131\u015f, kader ve cebir denizinde tecr\u00fcbeli \u00e2limlerin ak\u0131llar\u0131 bo\u011fulmu\u015ftur.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<h2><span id=\"Kaderle_Ilgili_Bazi_Problemler\"><strong style=\"color: initial;\">Kaderle \u0130lgili Baz\u0131 Problemler<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<h3><span id=\"Allahin_Onceden_Bilmesi\"><strong>Allah\u2019\u0131n \u00d6nceden Bilmesi<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Allah i\u00e7in \u201c\u00d6nceden ve sonradan bilme\u201d diye bir \u015fey s\u00f6z konusu de\u011fildir. Zira Allah, zamandan m\u00fcnezzehtir ve O\u2019nun bilmesi asla zamanla kay\u0131tl\u0131 de\u011fildir. Gelece\u011fin Allah i\u00e7in a\u00e7\u0131k bir kitap oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u0130nsan i\u00e7in her \u015fey olan mek\u00e2n ve zaman s\u0131n\u0131rlar\u0131 Allah i\u00e7in hi\u00e7bir \u015feydir. \u0130nsan\u0131n e\u015fyaya dair bilgisi, mek\u00e2n ve zamanla s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Fakat zamandan ve mek\u00e2ndan m\u00fcnezzeh olan Allah i\u00e7in s\u0131n\u0131rs\u0131z bir mek\u00e2n adeta bir nokta, ge\u00e7mi\u015f ve gelecek \u015fimdi gibidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir \u015feyi s\u0131rf bilmek, failin ve yapan\u0131n tercihine engel de\u011fildir. Bir\u00e7ok kelamc\u0131 bu sorunu k\u0131saca \u015f\u00f6yle izah etmektedir: \u201c\u0130lim, maluma tabidir.\u201d Yani bilgi bilinene ba\u011fl\u0131d\u0131r. Buna g\u00f6re insanlar\u0131n fiilleri, Allah Teala\u2019n\u0131n \u00f6nceden bilmesinin zorunlu bir sonucu olarak meydana gelmez. \u0130nsanlar \u00f6yle i\u015fleyecekleri i\u00e7in Allah \u00f6nceden bilir.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Hayir_ve_Serrin_Yaratilmasi\"><strong>Hay\u0131r ve \u015eerrin Yarat\u0131lmas\u0131<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Bir ayette, iyilik ve k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn her ikisinin de Allah\u2019tan oldu\u011fu ifade edilmektedir. \u201cKendilerine bir iyilik eri\u015firse, \u2018Bu Allah\u2019tan\u2019 diyorlar, bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck de de\u011fdi mi, \u2018bu senden\u2019 diyorlar. De ki: Hepsi Allah taraf\u0131ndand\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Fakat ard\u0131ndan gelen ayette \u015f\u00f6yle denilmektedir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cSana bir iyilik eri\u015firse bil ki Allah\u2019tand\u0131r, ba\u015f\u0131na bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck gelirse anla ki sendendir.\u201d Bu ifade ile \u201cHepsi Allah\u2019tand\u0131r.\u201d \u015feklindeki \u00f6nceki ifade aras\u0131nda bir \u00e7eli\u015fki yoktur.<\/p>\n\n\n\n<p>Kur\u2019an\u00ee d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde Allah b\u00fct\u00fcn hadiselerin nihai kayna\u011f\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7ta insan\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 her iyilik ve ba\u015f\u0131na gelen her k\u00f6t\u00fcl\u00fck, son tahlilde Allah\u2019\u0131n iradesinin bir eseridir. Ancak insan\u0131n k\u00f6t\u00fc kader sayd\u0131\u011f\u0131 her \u015fey, ger\u00e7ekte nihai sonu\u00e7lar\u0131 itibar\u0131yla k\u00f6t\u00fc de\u011fildir. Zira, \u201cM\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ki, nefret etti\u011finiz bir \u015fey sizin i\u00e7in iyi olabilir. Yine m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ki, sevdi\u011finiz bir \u015fey de sizin i\u00e7in k\u00f6t\u00fc olabilir. Allah bilir ama siz bilmezsiniz.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6ylece zahiri bir\u00e7ok k\u00f6t\u00fcl\u00fck \u00e7o\u011fu zaman s\u0131k\u0131nt\u0131 \u00e7ekerek ruhsal olgunlu\u011fa eri\u015fme arac\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey olmayabilir.Ayr\u0131ca bir ki\u015finin ba\u015f\u0131na mutlak anlamda bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck gelmesi onun yanl\u0131\u015f bir se\u00e7im veyayanl\u0131\u015f bir fiil sergiledi\u011fi anlam\u0131na gelmemektedir.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Levh-i_Mahfuz_ve_Kalemin_Kader_ile_Ilgisi\"><strong>Levh-i Mahf\u00fbz ve Kalemin Kader ile \u0130lgisi<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/levh-i-mahfuz\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/levh-i-mahfuz\">Levh-i mahfuz <\/a>hakk\u0131nda Kur\u2019an ve hadisten deliller mevcuttur. Kur\u2019an\u2019dan delil Allah\u2019\u0131n \u015fu ayetidir:<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>\u201cHay\u0131r! O, \u015ferefli bir Kur\u2019an\u2019d\u0131r, korunan bir levhadad\u0131r.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kalem konusunda ise \u015fu hadisi delil getirmi\u015flerdir:<\/p>\n\n\n\n<p>Allah\u2019\u0131n ilk yaratt\u0131\u011f\u0131 \u015fey kalemdir. Ona \u201cYaz\u201d diye buyurdu. O da \u201cRabbim neyi yazay\u0131m?\u201d diye sordu. Allah da \u201cK\u0131yametin kopaca\u011f\u0131 ana kadar her bir \u015feyin miktar\u0131n\u0131 yaz.\u201d buyurdu. Allah\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcn h\u00fck\u00fcmlerinin yaz\u0131l\u0131 olarak bulundu\u011fu farz edilen Levh-i Mahfuz\u2019un ger\u00e7ekten kader ile bir ilgisi var m\u0131d\u0131r?<\/p>\n\n\n\n<p>Hz. Musa\u2019n\u0131n elvah\u2019\u0131 ile Kur\u2019an\u2019\u0131n levhi ayn\u0131d\u0131r. Bu, \u201cKur\u2019an\u2019\u0131n de\u011fi\u015fiklik ve tahrife kar\u015f\u0131 korundu\u011funu\u201d a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Bundan dolay\u0131 Levh-i Mahfuz\u2019un ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 mana, bir ba\u015fka yerde vahiy hakk\u0131nda ifade edilenle tamamen ayn\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cMuhakkak ki o zikri biz indirdik ve elbette onun koruyucusu da biziz.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Her iki yerde de mana \u015fudur: Kur\u2019an vahyi, hi\u00e7bir cin ve \u015feytan\u0131n etkisine maruz kalmadan tam safiyet i\u00e7inde korunmu\u015f olarak Peygamber\u2019e ula\u015ft\u0131r\u0131lacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla Levh-i Mahfuz\u2019un kaderle hi\u00e7bir ilgisi yoktur.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Allahin_Kalpleri_Muhurlemesi\"><strong>Allah\u2019\u0131n Kalpleri M\u00fch\u00fcrlemesi<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Kur\u2019an\u2019da kalplerin m\u00fch\u00fcrlenmesinden bahsedilmi\u015fse de bu, Hz. Peygamber\u2019in (as) uyar\u0131s\u0131na hi\u00e7 kulak asmam\u0131\u015f olan kat\u0131 kalplere sahip olan kimseler ile ilgilidir. Onlar hakk\u0131 kabul etmek i\u00e7in kalplerini a\u00e7may\u0131 reddederler ve hakk\u0131 i\u015fitmek i\u00e7in kulaklar\u0131n\u0131 a\u00e7mazlar. Hakk\u0131 bat\u0131ldan ay\u0131rmak i\u00e7in g\u00f6zlerini kullanmazlar. Kalplerinin m\u00fch\u00fcrlendi\u011fi s\u00f6ylenen kimseler hep g\u00fcnahkard\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Kelam_Ekollerinde_Hidayet_ve_Dalalet\"><strong>Kelam Ekollerinde Hidayet ve Dalalet<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p>Mutezile: Hidayet ve dalaletin Allah\u2019\u0131n yaratmas\u0131 ile olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ehl-i S\u00fcnnet: Ehl-i s\u00fcnnete g\u00f6re <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/hidayet\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/hidayet\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">hidayet <\/a>ve <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/idlal\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/idlal\">idlal<\/a>, hidayeti ve dalaleti yaratma manas\u0131ndad\u0131r. Nitekim Allah \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur: \u201cAllah her kimi hidayete erdirmek isterse onun sinesini \u0130slam\u2019a a\u00e7ar (g\u00f6nl\u00fcne geni\u015flik verir), her kimi de dalalete b\u0131rakmak isterse onun da kalbini daralt\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Guc_Yetmeyen_Isle_Teklif\"><strong>G\u00fc\u00e7 Yetmeyen \u0130\u015fle Teklif<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Kaza-Kader-2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2055\" width=\"248\" height=\"301\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Kaza-Kader-2.jpg 524w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Kaza-Kader-2-247x300.jpg 247w\" sizes=\"(max-width: 248px) 100vw, 248px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>E\u015fariler g\u00fc\u00e7 getirilmeyen \u015feyle teklifin caiz oldu\u011funa dair, \u201cHadi, davan\u0131zda sad\u0131ksan\u0131z bana \u015funlar\u0131 isimleriyle haber verin!\u201d ayetini delil getirmi\u015flerdir. Bu ayette Allah isimleri bilmedikleri h\u00e2lde onlardan haber vermelerini emretmi\u015ftir. \u0130\u015fte bu g\u00fcc\u00fc yetmeyen i\u015fle tekliftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yine \u201cEy Rabbimiz takat yetiremeyece\u011fimiz \u015feyleri bize y\u00fckleme!\u201d ayeti, g\u00fc\u00e7 yetmeyen i\u015fte teklifin caiz oldu\u011funa delalet eder. Yoksa Allah\u2019a yakarman\u0131n bir manas\u0131 olmaz.<\/p>\n\n\n\n<p>Maturidiler g\u00fc\u00e7 yetmeyen \u015feyle teklifin caiz olmad\u0131\u011f\u0131na dair \u015fu delili ileri s\u00fcrerler: Teklif, yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sevap yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131nda ceza getirecek hususlarda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Bu da yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan hususlarda olur. Yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan hususlarda de\u011fildir. \u201cAllah kimseye v\u00fcs\u2019undan (g\u00fcc\u00fcnden) \u00f6te teklif yapmaz.\u201d ayeti a\u00e7\u0131k\u00e7a delalet etmektedir ki g\u00fc\u00e7 yetirilmeyen \u015feyle teklif vaki de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Ecel_Meselesi\"><strong>Ecel Meselesi<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ecel\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ecel\">Ecel <\/a>k\u00f6k olarak belirlenmi\u015f ve tayin edilmi\u015f vakit demektir. \u0130nsan hayat\u0131 i\u00e7in belirlenen m\u00fcddete de ecel denir. Ecel konusunda mezhepler aras\u0131nda g\u00f6r\u00fclen ihtilaflar, daha \u00e7ok iki ecelin bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131na ve dolay\u0131s\u0131yla \u00f6mr\u00fcn uzay\u0131p uzamayaca\u011f\u0131na ili\u015fkindir. Ecel meselesini ilk defa tart\u0131\u015fma haline getiren Mutezile\u2019dir.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/mutezile-mezhebi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"Mutezile Mezhebi\">Mutezile<\/a>: Ecel bir kimsenin \u00f6lece\u011fi veya \u00f6ld\u00fcr\u00fclece\u011fi vaktin Allah kat\u0131nda malum olmas\u0131d\u0131r. Bu hususta Ehl-i s\u00fcnnet ile Mutezile aras\u0131nda ihtilaf yoktur. Ancak Mutezile farkl\u0131 olarak \u015fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ileri s\u00fcrmektedir: E\u011fer makt\u00fcl, katil taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeseydi Allah\u2019\u0131n takdir etti\u011fi vakte kadar ya\u015fayacakt\u0131. \u201cMakt\u00fcl eceliyle \u00f6lseydi katilin zemme, cezaya, diyete, k\u0131sasa m\u00fcstahak olmamas\u0131 gerekirdi. \u201dBu onlar\u0131n insan fiillerinin yarat\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r g\u00f6r\u00fc\u015flerinin bir neticesidir.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/ehli-sunnet-mezhebi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"Ehli S\u00fcnnet Mezhebi\">Ehl-i s\u00fcnnet<\/a>: \u00d6ld\u00fcr\u00fclen kimse (makt\u00fcl) eceli ile \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00d6l\u00fcm \u00f6lenle kaimdir ve Allah\u2019\u0131n yarat\u0131\u011f\u0131d\u0131r ve ecel birdir. Ecel uzamaz ve k\u0131salmaz. \u0130nsan, Allah\u2019\u0131n tayin etti\u011fi zamanda \u00f6l\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<h3><span id=\"Rizik_Meselesi\"><strong>R\u0131z\u0131k Meselesi<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-style-rounded\"><figure class=\"alignright size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Kaza-Kader-3.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2057\" width=\"301\" height=\"222\" srcset=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Kaza-Kader-3.png 538w, https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Kaza-Kader-3-300x221.png 300w\" sizes=\"(max-width: 301px) 100vw, 301px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Mutezile\u2019ye g\u00f6re haram r\u0131z\u0131k de\u011fildir. Onlara g\u00f6re Allah\u2019a nispet ve izafe edilen \u015feyler \u00e7irkin de\u011fildir. Ona isnad edilen \u015feyi i\u015fleyen de k\u00f6t\u00fclemeye ve cezaya m\u00fcstahak olmaz. Yeme haram ise k\u00f6t\u00fcleme veya cezaya m\u00fcstahak olmas\u0131 gerekir. Binaenaleyh haram Allah\u2019a izafe ve isnad edilemez. <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/askeri-ebu-hilal\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/askeri-ebu-hilal\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Ebu Hilal el-Askeri<\/a> (\u00f6.400\/1009) de haram\u0131n r\u0131z\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndedir. Ona g\u00f6re r\u0131zk\u0131n haram olmad\u0131\u011f\u0131 bizzat r\u0131z\u0131k kavram\u0131n\u0131n kendisindedir. Zira r\u0131z\u0131k h\u00fckmen bol bol verme \u00fczere cari olan bir l\u00fctuftur ve haram olan r\u0131z\u0131k oldu\u011funa h\u00fckmedilmi\u015f olan m\u00fclklerden de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ehl-i s\u00fcnnete g\u00f6re \u0131st\u0131lahta r\u0131z\u0131k helal olsun haram olsun Allah\u2019\u0131n canl\u0131ya yemesi ve g\u0131dalanmas\u0131 i\u00e7in verdi\u011fi \u015feyin ismidir. \u0130mam Maturidi haram\u0131n r\u0131z\u0131k oldu\u011funu \u015fu \u015fekilde anlatmaktad\u0131r: <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/rizik\" title=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/rizik\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">R\u0131z\u0131k <\/a>m\u00fclk de\u011fil g\u0131da demektir. \u0130nsanlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 \u00f6mr\u00fc boyunca haram yerler. B\u00f6yleleri i\u00e7in \u201cD\u00fcnyadan \u00e7\u0131kt\u0131 gitti, Allah\u2019\u0131n r\u0131zk\u0131ndan bir \u015fey yemedi.\u201d demek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Mutezile r\u0131zk\u0131 m\u00fclk manas\u0131na alarak haram\u0131n r\u0131z\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Halbuki r\u0131zk\u0131 m\u00fclk manas\u0131nda almak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Zira davar, s\u0131\u011f\u0131r gibi mahluklar\u0131n \u00e7o\u011fu hi\u00e7bir m\u00fclke sahip olmad\u0131klar\u0131 h\u00e2lde, Allah onlara r\u0131z\u0131k verir. Nitekim Kur\u2019an\u2019\u0131 Kerim\u2019de \u201cYerde debelenen hi\u00e7bir canl\u0131 yoktur ki r\u0131zk\u0131 Allah\u2019a ait olmas\u0131n.\u201d buyurulmu\u015ftur. R\u0131zk\u0131 m\u00fclk manas\u0131nda almak bu ayeti ink\u00e2ra varmakt\u0131r. Netice olarak Ehl-i s\u00fcnnete g\u00f6re r\u0131z\u0131k, insan\u0131n faydaland\u0131\u011f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc maddi ve manevi \u015feylerdir. Mutezile\u2019nin aksine haram da helal gibi r\u0131z\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><strong>Bu makaleyi okuyanlar i\u00e7in yaz\u0131 tavsiyesi: &#8220;<a href=\"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/insan-fiilleri\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" title=\"\u0130nsan Fiilleri\">\u0130nsan Fiilleri<\/a>&#8220;<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<h2><span id=\"Kaynaklar\"><strong style=\"color: initial;\">Kaynaklar<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p><em>TDV \u0130slam Ansiklopedisi, Kader Maddesi.<br><\/em><em>Wikipedia, \u0130slam Mezhepleri Maddesi.<br><\/em><em>Kelam El Kitab\u0131, ed. \u015eaban Ali D\u00fczg\u00fcn, Grafiker Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2013.<br><\/em><em>Tart\u0131\u015fmal\u0131 \u0130nan\u00e7 Meseleleri I-II, ed. Mehmet B\u00fclgen-\u0130smail Ta\u015fp\u0131nar, \u0130FAV Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2018.<br><\/em><em>Kelama Giri\u015f, Cemalettin Erdemci, Ensar Yay\u0131nlar\u0131, 2012.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kaza ve Kader<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2531,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[483,482,480,481,135],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=45"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2522,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45\/revisions\/2522"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2531"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=45"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=45"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emedrese.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=45"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}