el-Hulasatü’l-Behiyye fi Mezhebi’l-Hanefiyye

03.12.2021

Kitap İsmi: el-Hulasatü’l-Behiyye fi Mezhebi’l-Hanefiyye
Müellif: Seyyid Hüseyin Abdurrahman el-Bencâvi

Genel Tanıtım

Hulasatü’l-Behiyye kısaltması ile tanınan eserimiz bir fıkıh kitabıdır. Eserin müellifi Ezher hocalarından Seyyid Hüseyin Abdurrahman el-Bencavi’dir. Muhtasar olarak tasarlanan kitabın gayesi Hanefi fıkhının ahkam, şerait ve zavabitini basitçe izah etmek ve toparlamaktır.

Müellifin mukaddimede belirttiğine göre eser, Ezher talebeleri için hazırlanmıştır. Ezher müfredatındaki eksikliği gidermek adına kaleme alınmış ve bir ders kitabı olması planlanmıştır. Yine mukaddimede ifade edildiğine göre eserin iki kaynağı bulunmaktadır. Bunlardan ilki Ahmed el-Kuduri’ye (ö. 428/1038) ait Kuduri isimli eser ile Ebu’l-Berakat en-Nesefi’ye (ö. 710/1310) ait Kenzü’d-Dakaik’tir.

Kitapta ele alınan konular, görüşler bu kaynaklardan derlenmiş ve ihtisar edilmiştir. Böylece Hanefi mezhebin kurucusu olan İmam Azam Ebu Hanife’nin (ö. 150/767) görüşlerinin muhtasar şekilde bir arada toplanması amaçlanmıştır. Diğer taraftan müellif eserinde şayet bir kusur ve eksik mevcutsa ana kaynaklara dönülmesi gerektiğini belirtir. Zira kaynaklarından aldığı malumatların üzerine hiçbir surette ekleme ve çıkartma yapmadığını söyler.

Hulasatu’l-Behiyye’nin tahkik, takdim ve talikini ise İlyas Kaplan yapmıştır. Eser üzerinde ise çeşitli tasarruflarda bulunmuştur. Yapmış tasarrufları ve eklemeleri ise yazmış olduğu mukaddimede dört madde halinde zikretmektedir.

İlyas Kaplan’ın ekleme ve genişletme çalışması şunlardan ibarettir:

1- Hanefi imamlarını, ahkamı şeriyyenin mertebelerini, Hanefi tabakatını, mezhebin genel meselelerinin ve kitaplarının tasnifini yapan bir mukkaddime kaleme almak.
2- Eser üzerinde ziyade ve tashih suretiyle tasarrufta bulunmak.
3- Çeşitli başlıklandırmalar yapmak.
4- Ve gerekli yerlere dipnotlar ekleyerek, okuyanların tam istifade etmesini sağlamak.

İlyas Kaplan’ın tasarruflarıyla birlikte Hulasatu’l-Behiyye Hanefi fıkhına giriş sadedinde son derece önemli bir eser olduğu ifade edilebilir. Konuları kısa izahlarla ele alması, Hanefi usulünü tanıtması ve mühim mesaili baza alarak hareket etmesi mübtedi seviyedeki talebelerin istifadesine açık hale getirmektedir.

Diğer taraftan muhakkikin yazmış olduğu mukaddime Hanefi imamlarını, literatürünü, usulünü tanımak açısından da önem arz etmektedir. Günümüzde hem temel fıkıh bilgisi kazanmak hem de Arapça ibare çözümünü hızlandırmak için medrese ve ilahiyat fakültelerinin müfredatlarında yer verilmektedir.