Ölümsüzler Fihristi -5-

İbn-i Hazm

Doğduğu yer Rabaz-ı Minyetü’l-Muğire (Kurtuba). İhtilaf edildi nesebinde. Kimi isnat etti Araba kimisi Aceme. Pederi nüfuz sahibiydi devlet ricali beyninde. Mülûku’t-Tavaifî’nin suduru ile düştü sefalete. Bir vebada veda etti hem pederine hem ağabeyine. Ve dahi yılları gitti sürgünden sürgüne, mahbesten mahbese. Doğduğu sarayda başladı tedrise. Tahsil gördü edebiyat, tarih, mantık ve felsefede. el-İhkam’ı bitirse de yetmedi ömrü el-Muhalla’yı itmam etmeye. Vaktinin son evresinde, huzur vermedi ona İşbiliye. Döndü ata diyarı Leble’ye. Bekledi 456 senesini ölümü gelinceye.

Kâtip Çelebi

Şehr-i Sitanbul’dadır veladeti. Doğuda Hacı Halife, Batıda Hacı Kalfa diye bilindi. Tarih, coğrafya ve bibliyografyada önemli yapıtlar verdi. Medrese düşüncesini tenkit etti. Devrin meşhur bilginleri ile eksiklerini giderdi. Bir kütüphanesi vardı ki Karun’un mülkünden bile azimdi. Takvîmü’t-Tevârih ile ikinci halifeliğe getirildi. Osmanlı coğrafyacılığında bir çığır idi. Cihannüma ehliyetinin simgesiydi. Keşfu’z-Zunûn ile Batıda iştihar etti. Doğduğu topraklarda terk-i dünya eyledi.

İbnü’l-Heysem

İbnü’l-Heysem’i anlat dediler bize. Hakkında bilgi yok ki elimizde. Ne biliyorsak bugün indinde, İbni Ebî Usaybiâ sayesinde. Ustalık alanları: matematik, astronomi, felsefe… Optik tatavvur etti himmetiyle. Ondan daha bilgini bulunmazdı o devirde. Kitâbü’l-Menâzır ile sille attı istikbale. Şöhreti öyle büyüktür ki âlemde, ismini bilmeyen yazık eder kendine. Çağdaştı İbni Sina, Miskeveyh ve Birûnî ile. Yoktu işi para, pul, mal ve mevkiyle. Yazısıyla para kazanan bir zahitti ittifak böyle. Şimdi defnedildiği yerde, yatsın nurlar içinde.

İbn-i Hişam

Basra’da doğdu Fustat’ta ikamet etti. İmam-ı Şafii ile burada halleşti. Tarih, dil ve ensab ilminde derinleşti. Ahbar, şiir, nahiv ve lügatte de fena değildi. İbn-i İshak’ın siyerini tertipledi. Pek büyük bir ün belledi. Kıftî’den Sehâvî’ye pek çoğu “siyerde en sahih kaynak budur” dedi. Kendinden sonrakilere tesir etti. Yaşadığı yer Fustat’ta vefat eyledi.

Kurtûbî

Doğduğu yer Kurtuba. Hristiyan, Yahudi, Müslüman bir arada. Toprak taşıdı genç yaşlarda. Babası çoktan göçmüştü ukbaya. Yine de ilme sarıldı iştiyakla. Ne zaman ki istila edildi Kurtuba, o vakit göçtü Mısır’a. Ona dediler ki “ilimde bir derya”. Tefsir, hadis, kıraat ve fıkıhta pek bir derindi zira. Maliki’ydi ama karşıydı mezhep taassubuna. Karşı değildi tasavvufa. Batıl bulaşmamışsa hamuruna… Tenkit etti devlet ricalini cesurca. Kuran ve sünnet yolunda, durmadan yürüdü ömrü boyunca.

• About
• Latest Posts

emedrese

Latest posts by emedrese (see all)

• Taberi Tefsiri - 6 Ocak 2022
• et-Telhısü’l-Miftah - 4 Ocak 2022
• el-İhtiyar li-Ta’lili’l-Muhtar - 3 Ocak 2022